Deze website is nog in ontwikkeling. Dit is de beta versie van Builddocs.

Builddocs maakt bouwengemakkelijker en begrijpelijker voor iedereen

KlussenKlussen

Luifel Zuidgebouw omhoog met plunjers Caterpillar

Na het Citroëngebouw Noord is ook het Zuidgebouw gerenoveerd en verbouwd. Huurder Pon wenste een extra entree aan het Stadionplein. Dat botste met het oorspronkelijke ontwerp van Jan Wils en het stedenbouwkundige plan van Berlage. Architectenbureau BiermanHenket bedacht een entreeheffer, aangestuurd door hydraulische plunjers van Caterpillarmachines.

Gelijktijdig met de herbestemming van het Citroëngebouw Noord in Amsterdam werd ook het Zuidgebouw gerenoveerd. Architectenbureau BiermanHenket kreeg de opdracht het gebouw te ontwerpen. Het vernieuwde gebouw kreeg de naam Move en biedt onder andere onderdak aan het hoofdkantoor van huurder Pon en hun Move Mobility Experience, een interactieve ervaring gericht op mobiliteit in de toekomst. 

Geen monument

In tegenstelling tot het Noordgebouw heeft Move geen monumentale status, ondanks het feit dat het gebouw 31 jaar eerder in 1931 is gerealiseerd. Dit komt omdat het in de jaren tachtig volledig tot aan het staalskelet is gestript en weer opgebouwd. BiermanHenket had daardoor de vrijheid om rigoureus te werk te gaan en de helft van het gebouw te slopen en te vervangen door nieuwbouw met in de kelder een parkeergarage. Tegelijkertijd wilden zij eer doen aan het oorspronkelijke ontwerp van architect Jan Wils, die onder andere ook verantwoordelijk was voor het Noordgebouw en het daarachter gelegen Olympisch Stadion. “Het bestaande deel hebben we zoveel mogelijk gerenoveerd in de stijl van Wils, inclusief detaillering. Diezelfde stijl hebben we ook vertaald in het nieuwbouwgedeelte”, zegt Joep van As, architect en associate partner bij BiermanHenket.

Lees ook:

Entree aan Stadionplein

Pon wilde graag een grote en duidelijke entree aan de zijde van het Stadionplein, maar in het ontwerp van Wils zat er daar geen. Van As: “Het gebouw is eigenlijk vrij ingetogen met horizontale opbouw, zoals horizontale raamstroken. Op de hoeken plaatste Wils juist verticale elementen als een soort van climax. Dit uitte zich onder andere in verticale reclame-uitingen, een schoorsteen, maar ook de rondingen van de hoeken zelf. Dat waren architectonische aanduidingen dat daar de ingangen van het gebouw zaten. Belangrijke onderdelen, zowel voor het gebouw als stedenbouwkundig gezien in het oorspronkelijke masterplan voor Amsterdam Zuid van Berlage uit 1914. In dat plan lagen namelijk alle ingangen op hoeken van gebouwen. Dat zie je bijvoorbeeld ook terug in omliggende woongebouwen.”

Vliegtuighangars

De wens voor een extra entree was vanuit logistiek oogpunt begrijpelijk, maar vanuit architectonisch oogpunt botste het met Wils’ ontwerp en het stedenbouwkundige masterplan. Voor BiermanHenket een interessante uitdaging, want hoe maak je een duidelijk zichtbare en herkenbare entree op een plek waar je er liever geen hebt? Van As vond daarvoor inspiratie in de hefdeuren van Amerikaanse vliegtuighangars. “Het idee was om tijdens openingstijden de plint van het gebouw open te ‘heffen’, zodat deze als een luifel en duidelijk herkenbaar element van de entree kan fungeren. Buiten openingstijden kan de luifel weer sluiten en is het weer onderdeel van de plint. En het gevelbeeld van Wils is weer hersteld”, legt Van As uit.

Hydraulische plunjers

Opdrachtgever Pon was direct enthousiast over het idee en stelde zelf voor om als hefmechanisme hydraulische plunjers te gebruiken via hun bedrijfstak Pon Cat, officiële dealer van Caterpillarmachines en motoren. Het gebruik van deze plunjers diende meteen als mooie showcase voor Pon. “Ik wist in eerste instantie niet eens dat Pon leverancier was van Caterpillar”, zegt Van As. “Het was een toevalligheid waardoor veel op zijn plek viel.”

Proefopstelling

Om er zeker van te zijn dat het idee kon slagen, werd eerst een proefopstelling gemaakt in de fabriek van Rollecate, die de stalen pui leverde. Waar in de bouwwereld vaak met een marge van een paar millimeters gewerkt wordt, ging het bij de hefdeur om een marge van een paar tiende millimeters. Daarbij was vooral de positionering van de plunjers ten opzichte van de hefdeur van belang. “De pui heeft twee plunjers die zo krachtig zijn, dat als de een wat positie betreft maar een fractie afwijkt van de ander, ze de hele deur krom duwen”, zegt Van As. De noodzakelijke precisie in de maatvoering is op de bouwplaats behaald door de bevestiging van de plunjers op de vloer en de pui nastelbaar te maken. “Doordat we alles in de fabriek al een keer gedaan hadden, wisten we precies wat ons op de bouwplaats te wachten stond.”

Forse afmeting

De plunjers hebben een veel forsere afmeting dan puur op basis van mechanische hefkracht nodig is. Werken met slankere, minder krachtige varianten was geen optie, zegt Van As. “Die zijn korter en hebben daardoor onvoldoende uitslag om de deur voldoende hoog te heffen.”

Zowel gevel als dak

De dubbelfunctie van de heffer als pui en luifel kostte constructief gezien ook nog het nodige denkwerk. De pui, inclusief beglazing, moest op de sneeuw- en windbelasting van daken berekend worden. Vanwege de afwatering gaat de pui ook niet helemaal 90 graden open. Een ander belangrijk constructief onderdeel waren de assen van de heffer in de zijstijlen. Daar komen behoorlijk veel krachten op, maar toch moesten ze dezelfde slankheid van 60 mm hebben als de rest van de gevelpuien. Vandaar dat daar behoorlijk aan gerekend is en er veel staal in de dikwandige zijstijlen is verwerkt”, zegt Van As. “Waterdichtheid was verder geen bijzonder aandachtspunt, want achter de heffer is nog een tourniquet die als echte buitengevel fungeert.”

Elektrisch aggregaat

Ook in de aansturing van de plunjers kon Pon nog een bijdrage leveren. Normaal gesproken gaat dat met een dieselmotor van een graafmachine, maar een dieselaggregaat in een gebouw plaatsen is vanwege de uitstoot natuurlijk geen optie. Speciaal voor graafwerkzaamheden in gesloten ruimten levert Pon Cat elektrische aggregaten in een aanhanger. Ook de entreeheffer wordt elektrisch aangestuurd door een dergelijk apparaat. Er is voor gekozen om het aggregaat inclusief aanhanger in het zicht te laten naast de toegang. Wederom een mooie manier voor Pon om een product te demonstreren.

Projectgegevens
Move, Citroëngebouw Zuid
Locatie: Stadionplein, Amsterdam
Opdrachtgever: Bouwinvest, Pon
Huurder: Pon
Architect: BiermanHenket
Architect interieur: QuA Associates
Leverancier plunjers: Pon Cat
Leverancier pui: Rollecate Groep
Bouwperiode: 2017 – 2019

Foto’s: Joep Jacobs
Tekenwerk: Henk Heusinkveld


Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Met deze wekelijkse nieuwsbrief blijf je op de hoogte van het laatste nieuws uit de bouwtechniek.



Read More

Inhoud

Inhoudsopgave

Dit is de beta versie van Builddocs.

De website is nog in ontwikkeling.

Help ons de website te maken naar jouw wensen en meld je aan als beta tester.