Bouwdeel
Draagconstructie
355 documenten · 201–250 hieronder
- Begrip
Monolietbeton
Monolietbeton is beton dat op de bouwplaats in bekisting wordt gestort, zodat wanden en vloeren één samenhangend geheel vormen. Het casco is daardoor stijf en zwaar. Dragende dwarswanden en vloeren horen bij e…
- Begrip
Liftschacht
Een liftschacht is de verticale koker waarin de liftcabine op en neer beweegt, met daaronder de schachtput en daarboven de schachtkop. De schacht is bouwkundig een eigen onderdeel van het gebouw: hij draagt me…
- Begrip
Ligger
Een ligger is een horizontaal dragend element dat belasting overspant tussen twee of meer steunpunten. Zij werkt op buiging. Bij verbouwingen is de ligger het element dat de belasting opvangt van een weggehaal…
- Begrip
Lijmmortel
Lijmmortel is een fijne mortel die in een laag van twee tot vier millimeter wordt aangebracht, in plaats van de tien tot vijftien millimeter van een metselmortel. Zij wordt gebruikt voor maatvaste blokken zoal…
- Begrip
Lintzaag
Een lintzaag is een machine met een doorlopende, verticaal lopende zaagband over twee of drie wielen. Er is één getal dat bepaalt wat je met de machine kunt zagen, en dat staat niet op de machine maar op de ba…
- Begrip
Liplas
Een liplas is een verbinding waarbij twee stukken hout in de lengte aan elkaar worden gezet, met een overlap waarin van elk deel een stuk van de dikte is weggenomen. Bij herstelwerk is het de methode waarmee j…
- Begrip
Losmaakbaarheid
Losmaakbaarheid is de mate waarin bouwdelen en materialen aan het einde van hun gebruiksduur zonder schade uit elkaar te halen zijn. Het is de voorwaarde voor werkelijk hergebruik: wat je niet los krijgt, kun …
- Begrip
Luifel
Een luifel is een vast afdak boven een deur, een raam of een gevelopening. Hij oogt decoratief en hij doet iets heel praktisch. Een luifel houdt de deur en het stuk gevel eronder droog, en dat is precies de pl…
- Begrip
Maquette
Een maquette is een driedimensionaal schaalmodel van een gebouw of van een gebied. In een tijd van 3D-modellen en virtuele rondgangen lijkt hij overbodig, maar dat is hij niet: een fysiek model laat verhouding…
- Begrip
Massief hout
Massief hout is hout uit één stuk, tegenover fineer, plaatmateriaal of hout met een toplaag. Het onderscheid dat het meest kost, ligt niet tussen massief en niet-massief maar tussen massief en stabiel. Massief…
- Begrip
Leibedekking
Leibedekking is een dakbedekking van dunne stenen platen, die overlappend op een houten ondergrond worden bevestigd. De prijs van een leiendak wordt afgeschreven op de lei, en de lei is niet wat het eerst opge…
- Begrip
Leidekker
Een leidekker legt en herstelt daken en gevels met natuurleien of vezelcementleien. Het vak kent een gegeven dat het onderhoud volledig stuurt en dat weinig eigenaren kennen. Een natuurlei gaat langer mee dan …
- Begrip
Lift
Een lift is een installatie die personen of goederen verticaal vervoert tussen bouwlagen. Bij het plaatsen in een bestaand gebouw stuit het plan zelden op de techniek. Het stuit op de schacht en op de vergader…
- Begrip
Koppenlaag
Een koppenlaag is een laag metselwerk waarin de bakstenen met hun korte zijde in het zicht liggen, zodat ze dwars door de muur steken. Dat dwars doorsteken is geen esthetische keuze maar een constructieve: een…
- Begrip
Kopshout
Kopshout is het vlak dat ontstaat wanneer hout dwars op de vezelrichting wordt doorgezaagd. Het gedraagt zich volstrekt anders dan de rest van het hout, en dat verklaart een reeks praktijkregels die anders wil…
- Begrip
Korbeel
Een korbeel is een korte schuine stut die de hoek tussen een staander en een ligger verstijft. Het is het antwoord op één meetkundig gegeven dat de hele stabiliteit van een raamwerk bepaalt. Een rechthoek van …
- Begrip
Krimpscheur
Een krimpscheur is een scheur die ontstaat doordat een materiaal bij het uitharden of drogen kleiner wordt. De vraag die achter elke gemelde scheur zit, is niet hoe je hem wegwerkt maar wat hij betekent — en d…
- Begrip
Kruip
Kruip is de vervorming die een constructie in de loop van jaren blijft ondergaan onder een belasting die niet verandert. Een balk die bij oplevering vlak lag, kan door kruip twee tot drie keer zoveel doorbuige…
- Begrip
Kubel
Een kubel is de stalen bak waarin beton met een kraan naar de stortplek wordt gebracht. Hij wordt van boven gevuld uit de betonwagen en van onderen geleegd via een klep die je met een hendel of een handwiel ope…
- Begrip
Kwaliteitsnorm
Een kwaliteitsnorm is een afgesproken standaard voor een product, een werkwijze of een prestatie. Het misverstand dat hier het meeste kost, gaat over de status. Een norm is geen wet. Hij wordt pas verplicht wa…
- Begrip
Kwartsstof
Kwartsstof is het fijne stof dat vrijkomt bij het bewerken van steenachtig materiaal. Er zit een eigenschap in die het verraderlijker maakt dan zichtbaar stof. Het deel dat schade doet is te klein om te zien: …
- Begrip
Laagbouw
Laagbouw is bebouwing met een beperkt aantal bouwlagen, in de praktijk tot en met vier en zonder lift. Denk aan rijtjeshuizen, twee-onder-een-kapwoningen, vrijstaande huizen en lage portiekflats. Het woord zegt…
- Begrip
Kesp
Een kesp is de houten dwarsbalk die over twee heipalen ligt en de last van het metselwerk op die palen overbrengt. Het is een onderdeel dat je nooit ziet en dat bij honderdduizenden oude Nederlandse woningen d…
- Begrip
Klachtplicht
De klachtplicht verplicht de koper om binnen bekwame tijd na ontdekking van een gebrek bij de verkoper te klagen. Wie te lang wacht, verliest zijn recht om zich op het gebrek te beroepen, ook wanneer het gebre…
- Begrip
Klemmend raam
Een klemmend raam is een raam dat bij het openen of sluiten langs het kozijn schuurt of vastloopt. De reflex is de schaaf, en dat is precies de verkeerde volgorde. Klemt het raam alleen in natte of koude perio…
- Begrip
Kloostersponning
Een kloostersponning is een groef in het vlak van een houten of stenen deel, omsloten aan drie zijden. Het onderscheid met een gewone sponning klinkt als een woordenkwestie en het bepaalt hoe je hem maakt. Een…
- Begrip
Kolom
Een kolom is een verticaal dragend element dat belasting van bovengelegen constructiedelen naar de fundering brengt. Zij werkt op druk. In woningen komt de kolom voor bij open plattegronden, bij aanbouwen, bij…
- Begrip
Kanthout
Kanthout is rechthoekig gezaagd constructiehout, gebruikt voor balken, regels, gordingen en spanten. Bij de aanschaf gaat het bijna altijd over de maat, en dat is precies de verkeerde vraag. Twee balken van de…
- Begrip
Kapconstructie
De kapconstructie is het dragende geraamte van een hellend dak. Het bestaat uit spanten, gordingen, sporen of dakelementen die het gewicht van de dakbedekking, de sneeuw en de wind opvangen en naar de muren afv…
- Begrip
Kaphamer
Een kaphamer is een metselaarshamer met aan de ene zijde een slagvlak en aan de andere een scherpe of beitelvormige kant om steen te kappen. De kunst zit niet in de kracht maar in de volgorde, en dat is precie…
- Begrip
Keermuur
Een keermuur is een muur die een hoogteverschil in het terrein opvangt en de grond erachter tegenhoudt. Het is het onderdeel in een tuin dat er het eenvoudigst uitziet en het meest wordt onderschat. Wat een ke…
- Begrip
Kelderzwam
De kelderzwam is een bruinrotschimmel die zich onderscheidt doordat hij water kan transporteren door strengen. Daardoor kan hij zich vanuit een vochtige plek verspreiden over droog metselwerk naar hout dat op z…
- Begrip
Hulpstof
Een hulpstof is een middel dat in kleine hoeveelheid aan beton, mortel of specie wordt toegevoegd om er een eigenschap van te veranderen. Denk aan langer verwerkbaar houden, sneller laten verharden, minder wat…
- Begrip
Inboeten
Inboeten is het uitkappen en vervangen van afzonderlijke beschadigde stenen in bestaand metselwerk. De klus wordt gezocht in het uitkappen en de uitkomst wordt bepaald in de zoektocht ernaartoe. De steen die p…
- Begrip
Inbus
Inbus is een zeskantig gat in een schroef- of boutkop, bediend met een haakse zeskantsleutel of een bit. Het is het profiel van meubelmontage, fietsen, machines en constructiebouten, en het heeft twee eigensch…
- Begrip
Hijsbalk
Een hijsbalk is de uitstekende balk in de top van een gevel waaraan een takel wordt gehangen om goederen naar boven te hijsen. Hij ziet eruit als een voorziening die klaarstaat voor gebruik, en dat is precies …
- Begrip
Hoekkeper
Een hoekkeper is de opgaande hoeklijn waar twee dakvlakken elkaar in een bolle hoek raken. Voor de dakdekker is het de duurste lijn van het dak, en de reden daarvoor is meetkundig. Langs een hoekkeper eindigt …
- Begrip
Hoekwoning
Een hoekwoning is de laatste woning van een rij, met aan één zijde een buurwoning en aan de andere zijde een vrije zijgevel. Die ene extra gevel bepaalt bijna alles wat de hoekwoning onderscheidt. Bij dezelfde…
- Begrip
Houtaantasting
Houtaantasting is de afbraak van hout door schimmels, insecten of bacteriën. Vocht is bij vrijwel alle vormen de bepalende voorwaarde: onder een houtvochtgehalte van ongeveer twintig procent tast geen enkele sc…
- Begrip
Houtbouw
Houtbouw is bouwen met hout als dragende constructie. De aandacht gaat naar de milieuwinst, en het praktische verschil zit ergens anders. Houtbouw is prefab bouwen: de constructie wordt in een fabriek op de mi…
- Begrip
Houtdraadbout
Een houtdraadbout is een zware schroef met een grove houtdraad en een zeskante of vierkante kop, die met een steek- of dopsleutel wordt aangedraaid. Hij is bedoeld voor zware verbindingen in hout waar een gewo…
- Begrip
Houten I-ligger
Een houten I-ligger bestaat uit twee flenzen met daartussen een dun lijf, samengevoegd tot een I-vormige doorsnede. Die vorm geeft een grote overspanning bij een laag gewicht, en het dunne lijf vraagt bij bran…
- Begrip
Houtverbinding
Een houtverbinding is de manier waarop twee stukken hout aan elkaar worden gekoppeld, met de vorm van het hout zelf, met een bevestiger, of met beide. De verbinding is vrijwel altijd het zwakste punt van een h…
- Begrip
Houtvochtgehalte
Het houtvochtgehalte is de hoeveelheid water in hout, uitgedrukt als percentage van het gewicht van het volledig droge hout. Het bepaalt vrijwel alles: of hout werkt, of het kan worden verlijmd of geschilderd,…
- Begrip
Huiszwam
Huiszwam is de gevaarlijkste houtaantastende schimmel in gebouwen, omdat hij zelf vocht kan transporteren en daardoor ook hout aantast dat op zichzelf droog is. Zijn strengen groeien door metselwerk en achter …
- Begrip
Hakbeitel
Een hakbeitel is een massieve stalen beitel met een geharde, korte snede, bedoeld om met een zware hamer steen, beton, metselwerk of metaal te bewerken. Waar een houtbeitel snijdt, splijt een hakbeitel. Hij we…
- Begrip
Halfhouts
Halfhouts is een houtverbinding waarbij uit beide delen de helft van de dikte wordt weggenomen. De verbinding is populair omdat hij eenvoudig te maken is, en juist die eenvoud verhult wat hij kost. Beide delen…
- Begrip
Halfsteensmuur
Een halfsteensmuur is een muur van één steen dik, gemeten over de breedte van de steen. Bij waalformaat is dat ongeveer honderd millimeter. Het is de standaarddikte van het buitenblad van een spouwmuur en van …
- Begrip
Handgereedschap
Handgereedschap is gereedschap zonder motor, dat op spierkracht wordt bediend. Het is de enige categorie waarin oud gereedschap de betere keuze kan zijn. Een goede beitel, schaaf of zaag van vijftig jaar geled…
- Begrip
Handhaving
Handhaving is het optreden van de overheid tegen overtredingen van bouw- en omgevingsregels. Wie denkt dat een gemeente actief op zoek gaat naar illegale bouwsels, heeft het beeld verkeerd om. Een gemeente han…