Bouwdeel
Gevel
846 documenten · 501–550 hieronder
- Begrip
Metselmortel
Metselmortel is het bindmiddel tussen stenen: een mengsel van zand, een bindmiddel en water, dat de stenen op afstand houdt, de belasting verdeelt en het metselwerk als geheel laat werken. De regel die alles b…
- Begrip
Metselverband
Het metselverband is het patroon waarin bakstenen ten opzichte van elkaar worden gemetseld. Doel is dat de stootvoegen van de ene laag niet boven die van de laag eronder komen, zodat de belasting zich over het …
- Begrip
Metselwerk
Metselwerk is het deel van een gebouw dat is opgebouwd uit stenen die met mortel aan elkaar zijn verbonden. Het is in Nederland het meest voorkomende gevelmateriaal, en de staat ervan bepaalt voor een groot dee…
- Begrip
Monument
Een monument is een gebouw of object dat vanwege zijn cultuurhistorische waarde wettelijk is beschermd. Wijzigingen zijn vergunningplichtig, en dat geldt vaak ook voor onderdelen die je van buitenaf niet ziet.
- Begrip
Monumentenglas
Monumentenglas is beglazing die in een monument of beeldbepalend pand kan worden toegepast zonder het historische beeld aan te tasten. Het lost een tegenstelling op die anders onoplosbaar is: een monument mag …
- Begrip
Lijmkam
Een lijmkam is een spaan met tanden waarmee tegellijm in gelijkmatige ribbels wordt verdeeld. Het is een van de goedkoopste gereedschappen in de bouw en het bepaalt iets duurs: de maat van de vertanding bepaal…
- Begrip
Lijnolie
Lijnolie is een plantaardige olie uit lijnzaad die het hout intrekt en daar door opname van zuurstof uithardt. Het is de oudste houtbescherming die we hebben, en het is ook het materiaal met het meest ondersch…
- Begrip
Lintvoeg
Een lintvoeg is de horizontale voeg tussen twee lagen metselwerk. Hij is dun, doorgaans tien tot twaalf millimeter, en hij doet meer dan hij lijkt: hij verdeelt de druk gelijkmatig over de stenen, hij houdt re…
- Begrip
Lood
Lood is een zacht, zwaar en zeer goed vervormbaar metaal, in de bouw gebruikt voor waterdichte aansluitingen bij daken, schoorstenen en gevels. Het gaat honderd jaar mee en het is vrijwel niet te evenaren in v…
- Begrip
Loodhamer
Een loodhamer is een zachte hamer voor werk waarbij het werkstuk niet beschadigd mag raken, of voor het vormen van bladlood. Bij de klassieke uitvoering met een loden kop is er iets bijgekomen dat zwaarder wee…
- Begrip
Loodhoudende verf
Loodhoudende verf is oude verf waarin lood als pigment of droger is verwerkt. Zolang de laag heel is en er niets mee gebeurt, doet hij niets. Het risico ontstaat op het moment dat je hem gaat bewerken: droog s…
- Begrip
Loodslabbe
Een loodslabbe is een strook lood die de aansluiting afdicht tussen een dakvlak en opgaand werk, zoals een schoorsteen, een dakkapel of een muur. Het is een klein onderdeel met een grote betekenis: de overgrot…
- Begrip
Loofhout
Loofhout is hout van loofbomen, bomen die hun blad verliezen. Het staat tegenover naaldhout van coniferen. De meeste loofhoutsoorten zijn dichter, harder en duurzamer dan naaldhout, en daarom worden ze gebruik…
- Begrip
Lucht-luchtwarmtepomp
Een lucht-luchtwarmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht en blaast die als warme lucht de ruimte in. Hij verwarmt alleen de ruimte waar een binnenunit hangt, en hij levert geen warm tapwater.
- Begrip
Luchtdichtheid
Luchtdichtheid is de mate waarin een woning ongewenste luchtstroming door kieren en naden tegenhoudt. Hoe luchtdichter, hoe minder warmte er ongemerkt weglekt. Luchtdicht betekent niet dat er niet geventileerd …
- Begrip
Luchtgeluid
Luchtgeluid is geluid dat zich door de lucht voortplant — stemmen, muziek, een televisie — en dat een wand of vloer in trilling brengt en aan de andere kant weer als geluid vrijkomt. De isolatie ertegen berust…
- Begrip
Luchtvochtigheid
Luchtvochtigheid is de hoeveelheid waterdamp die in de lucht zit. Meestal wordt zij uitgedrukt als relatieve vochtigheid: het percentage van wat de lucht bij die temperatuur maximaal kan bevatten. In een woning…
- Begrip
Luifel
Een luifel is een vast afdak boven een deur, een raam of een gevelopening. Hij oogt decoratief en hij doet iets heel praktisch. Een luifel houdt de deur en het stuk gevel eronder droog, en dat is precies de pl…
- Begrip
Maaiveld
Het maaiveld is het niveau van het grondoppervlak rond een gebouw. Het klinkt als een neutraal gegeven en het is een van de meest bepalende maten die er zijn: de hoogte van je maaiveld ten opzichte van je vloe…
- Begrip
Maquette
Een maquette is een driedimensionaal schaalmodel van een gebouw of van een gebied. In een tijd van 3D-modellen en virtuele rondgangen lijkt hij overbodig, maar dat is hij niet: een fysiek model laat verhouding…
- Begrip
Markies
Een markies is een uitklapbaar zonnescherm boven een raam of deur, waarbij het doek door schuine zijarmen wordt gespannen en het scherm schuin naar beneden uitvalt. Doordat de zijkanten mee naar beneden komen,…
- Begrip
Lak
Lak is dekkende verf met een gladde, gesloten film, bedoeld als afwerklaag op hout, metaal en kunststof. De aflak bepaalt het uiterlijk en niet de levensduur; die zit in de grondlaag en in de voorbereiding.
- Begrip
Lambda-waarde
De lambda-waarde geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleidt, uitgedrukt in watt per meter per kelvin; hoe lager, hoe beter het isoleert. Het is een eigenschap van het materiaal en niet van de laag: pas ge…
- Begrip
Lambdawaarde
De lambdawaarde geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleidt, uitgedrukt in watt per meter per kelvin. Hoe lager het getal, hoe beter het materiaal isoleert. Het is de enige eigenschap waarmee isolatiemater…
- Begrip
Lariks
Lariks is een naaldhoutsoort die als enige Europese naaldboom zijn naalden verliest, met een harsrijk en relatief zwaar kernhout. Het is in Nederland de gangbare keuze voor gevelbekleding die onbehandeld mag v…
- Begrip
Latei
Een latei is de balk boven een raam- of deuropening die het metselwerk erboven draagt en de last naar de muurdelen ernaast overbrengt. Zonder latei zakt het metselwerk boven een opening in.
- Begrip
Latex
Latex is watergedragen muurverf op basis van een kunststofdispersie, gebruikt voor wanden en plafonds binnen en soms buiten. Het is de meest gebruikte verf in Nederlandse woningen. De keuze tussen matte en gla…
- Begrip
Latexverf
Latexverf is watergedragen muurverf waarin kunststofdeeltjes zijn gedispergeerd, die na verdamping van het water samenvloeien tot een aaneengesloten laag. De hele bruikbaarheid zit in dat samenvloeien. Het wat…
- Begrip
Leem
Leem is een mengsel van klei, silt en zand dat als bouwmateriaal wordt gebruikt voor pleisterwerk, voor vullingen in vakwerk en voor massieve wanden. Het is een van de oudste bouwmaterialen en het is de laatst…
- Begrip
Leibedekking
Leibedekking is een dakbedekking van dunne stenen platen, die overlappend op een houten ondergrond worden bevestigd. De prijs van een leiendak wordt afgeschreven op de lei, en de lei is niet wat het eerst opge…
- Begrip
Leidekker
Een leidekker legt en herstelt daken en gevels met natuurleien of vezelcementleien. Het vak kent een gegeven dat het onderhoud volledig stuurt en dat weinig eigenaren kennen. Een natuurlei gaat langer mee dan …
- Begrip
Leihaak
Een leihaak is een gebogen metalen haak waarmee een natuursteen- of vezelcementlei op het dak wordt vastgezet. Hij grijpt om de onderrand van de lei en houdt hem tegen opwaartse wind. De haak is klein, hij is …
- Begrip
Leisteen
Leisteen is een metamorf gesteente dat zich in dunne platen laat splijten. Die splijtbaarheid maakt het uitermate geschikt als dakbedekking en als vloertegel. Het is dicht, vorstbestendig en vrijwel onderhouds…
- Begrip
Lekdorpel
Een lekdorpel is een profiel dat onder een kozijn of onder een gevelopening wordt aangebracht om water af te voeren, met een naar buiten stekende rand die het water laat afdruipen. Het onderscheid met de water…
- Begrip
Lekkage
Een lekkage is water dat op een ongewenste plaats binnenkomt of vrijkomt: via het dak, de gevel, een leiding, een afvoer of een aansluiting. Het onderscheidt zich van optrekkend en doorslaand vocht doordat er …
- Begrip
Levensduur
De levensduur van een bouwdeel is de periode waarin het zijn functie vervult, en die is geen eigenschap van het materiaal maar de uitkomst van materiaal, uitvoering, belasting en onderhoud. Er zijn drie soorte…
- Begrip
Lichttoetredingsfactor
De lichttoetredingsfactor is het deel van het zichtbare daglicht dat door een ruit heen komt. Je schrijft hem als getal tussen 0 en 1, of als percentage. Een LTA van 0,78 betekent dat achtenzeventig procent van…
- Begrip
Koperen dak
Een koperen dak bestaat uit koperen banen die met een staande naad of met roeven zijn verbonden, net als bij zink. Het gaat honderd jaar of langer mee, en het afstromende water vernielt elk zink en aluminium e…
- Begrip
Koppenlaag
Een koppenlaag is een laag metselwerk waarin de bakstenen met hun korte zijde in het zicht liggen, zodat ze dwars door de muur steken. Dat dwars doorsteken is geen esthetische keuze maar een constructieve: een…
- Begrip
Koppenverband
Koppenverband is een metselverband waarin uitsluitend koppen zichtbaar zijn: elke steen ligt met de korte zijde naar buiten. Elke laag verspringt een halve kop ten opzichte van de vorige. Het is het sterkste v…
- Begrip
Kopse kant
De kopse kant is het uiteinde van een stuk hout, waar de vezels dwars zijn doorgesneden en de houtcellen als open buisjes aan de oppervlakte liggen. Daar neemt hout vocht tot tien à twintig keer sneller op dan…
- Begrip
Kopshout
Kopshout is het vlak dat ontstaat wanneer hout dwars op de vezelrichting wordt doorgezaagd. Het gedraagt zich volstrekt anders dan de rest van het hout, en dat verklaart een reeks praktijkregels die anders wil…
- Begrip
Koudebrug
Een koudebrug is een plek in de constructie waar warmte veel sneller naar buiten gaat dan eromheen. Het oppervlak is daar aan de binnenzijde kouder, waardoor vocht uit de lucht erop neerslaat. Dat is de reden d…
- Begrip
Kozijn
Het kozijn is het vaste raamwerk dat in een muuropening zit en waarin een raam, een deur of vast glas wordt geplaatst. Het draagt niets van het gebouw maar het bepaalt de waterdichtheid, de luchtdichtheid en ee…
- Begrip
Kozijnanker
Een kozijnanker is de metalen verbinding waarmee een kozijn aan het metselwerk of de constructie wordt bevestigd. Er is één misverstand dat structureel tot problemen leidt bij zelf geplaatste kozijnen. Purschu…
- Begrip
Krimp
Krimp is de maatverandering die een bouwmateriaal ondergaat wanneer het uitdroogt of uithardt, en die zich in de eerste jaren na uitvoering grotendeels voltrekt. Wordt die beweging verhinderd, dan scheurt het …
- Begrip
Krimpscheur
Een krimpscheur is een scheur die ontstaat doordat een materiaal bij het uitharden of drogen kleiner wordt. De vraag die achter elke gemelde scheur zit, is niet hoe je hem wegwerkt maar wat hij betekent — en d…
- Begrip
Kroonlijst
Een kroonlijst is de geprofileerde, uitkragende lijst die boven aan een gevel het dak van de gevel scheidt. Hij is het gezicht van de bovenkant van een huis — en tegelijk de plek waar in een oud pand het vaaks…
- Begrip
Kruisverband
Kruisverband is een metselverband waarin lagen met alleen strekken en lagen met alleen koppen elkaar afwisselen, waarbij de koppen van elke koppenlaag een halve steen verspringen ten opzichte van de vorige kopp…
- Begrip
Kunststof
Kunststof is de verzamelnaam voor synthetische polymeren die in de bouw op grote schaal worden toegepast: in kozijnen, in leidingen, in dakbedekking, in isolatie en in bevestigingsmiddelen. Elk polymeer heeft …