Brandbaarheid

In het dagelijks taalgebruik is onbrandbaar een beschrijving: het brandt niet. In de bouwregels is het een uitkomst. Een materiaal is onbrandbaar als het in een voorgeschreven proef binnen bepaalde grenzen blijft, en die proef staat in een Nederlandse norm. Dat verschil is belangrijk, want vrijwel niets is in absolute zin onbrandbaar; de vraag is of een materiaal zo weinig bijdraagt dat het voor een brand niet uitmaakt.

In het Europese stelsel is diezelfde vraag anders ingericht. Daar is er geen ja of nee, maar staat de brandbaarheid aan de top van een glijdende schaal. A1 is de klasse voor materiaal dat in de praktijk niet bijdraagt aan een brand: steen, beton, glas, minerale wol. A2 is iets ruimer en laat een kleine organische fractie toe; veel gipsproducten en veel minerale isolatie vallen daar. Vanaf B gaat het over materialen die wel bijdragen, in toenemende mate, tot F.

De Nederlandse bouwregels gebruiken beide. Voor nieuwbouw is de eis bij een stookplaats rechtstreeks gesteld als brandklasse A1, of A1 fl voor een vloer, bepaald volgens de Europese classificatienorm. Voor bestaande bouw staat op dezelfde plaats de eis dat het materiaal onbrandbaar is volgens de Nederlandse norm, met daarnaast de uitdrukkelijke mogelijkheid om in plaats daarvan met brandklasse A1 te rekenen. Twee talen, dezelfde bedoeling, en een brug tussen de twee die in de wet zelf staat.

Even belangrijk is waar de eis niet staat. De bouwregels eisen nergens dat een materiaal onbrandbaar is omdat het in een woning zit. Voor wanden, plafonds en vloeren geldt een brandklasse uit een tabel, en die is in woningen zelden A1. Hout is brandbaar en is in een woning op talloze plaatsen volkomen toegestaan. Wie «brandbaar» als bezwaar hoort, hoort dus een woord dat op zichzelf geen eis schendt; de vraag is altijd welke klasse vereist is op die plek.

Waar onbrandbaar wél wordt geëist, is opvallend concreet, en het heeft bijna altijd met warmte van een apparaat te maken in plaats van met een brand. Rond een stookplaats, bij een rookgasafvoer en bij aankleding in bepaalde ruimten. De drempel bij een stookplaats is zelfs in getallen gegeven: de eis geldt voor materiaal waarop een warmtestraling van meer dan twee kilowatt per m² kan vallen, of waarin de temperatuur boven negentig graden kan komen, beide bepaald volgens een eigen Nederlandse norm voor stookplaatsen.

Dat laatste maakt dit begrip praktisch voor iedereen met een houtkachel of een open haard. De vraag is niet of de vloer «brandbaar» is, maar of op die plek die twee kilowatt of die negentig graden gehaald wordt. Zo ja, dan is daar A1 of onbrandbaar de eis, en dan is een plaat onder de kachel geen sierelement maar een voorziening.