Begrippen

A

• AantredePremium · ook: Aantrede, tredediepte, gaanderij­maat, giron

  De aantrede is de horizontale maat per trede: de afstand van de voorkant van de ene trede tot de voorkant van de volgende. Samen met de optrede — de hoogte per trede — bepaalt hij of een trap prettig loopt of dat je erop struikelt. Die twee maten staan niet los van elkaar: er bestaat een vaste verhouding tussen, en elke trap die daarvan afwijkt, voelt verkeerd zonder dat je meteen weet waarom.

• AardgasPremium · ook: Aardgas, gas, laagcalorisch gas, G-gas

  Aardgas is een brandbaar gasmengsel dat in Nederland wordt gebruikt voor verwarming, warm water en koken. Op de rekening staan kubieke meters, en dat is niet wat je koopt. Je betaalt voor energie-inhoud, en die verschilt per soort gas — Nederlandse woningen draaien op laagcalorisch gas dat minder energie per kubieke meter bevat dan het gas dat elders in Europa door de leidingen gaat. Toestellen zijn daarop afgesteld; een toestel uit het buitenland is niet zonder meer bruikbaar. Het is ook de reden dat de omschakeling naar geïmporteerd gas voor Nederland een technische operatie was en niet alleen een handelsvraagstuk.

• AardingPremium · ook: Aarding, randaarde, aardleiding, aardelektrode, beschermingsleiding

  Aarding is de verbinding die metalen delen van een installatie met de aarde verbindt, zodat een defect stroom kan wegvloeien in plaats van door een mens. Aarding beschermt niet op zichzelf: hij werkt samen met de aardlekschakelaar. De aarding zorgt dat de foutstroom wegloopt, en de aardlekschakelaar merkt dat en schakelt binnen tienden van een seconde af. Ontbreekt één van beide, dan werkt de bescherming niet — en dat is precies de situatie in veel Nederlandse woningen van vóór 1975.

• AardlekschakelaarPremium

  De aardlekschakelaar vergelijkt de stroom die de installatie in gaat met de stroom die eruit komt. Verdwijnt er onderweg stroom, bijvoorbeeld doordat iemand een draad aanraakt, dan schakelt hij binnen milliseconden uit. Hij beschermt mensen, niet apparaten.

• AccuboormachinePremium · ook: Accuboormachine, accuschroefboormachine, accuschroevendraaier

  Een accuboormachine boort en schroeft op accustroom. Het is het meest gebruikte elektrische gereedschap in huis en het eerste apparaat dat een klusser aanschaft. De koppelinstelling is het onderdeel dat het verschil maakt tussen schroeven en beschadigen; die wordt in de praktijk het vaakst genegeerd.

• AchterdeurPremium · ook: Achterdeur, tuindeur, keukendeur

  De achterdeur is de toegang aan de achterzijde van een woning, doorgaans naar de tuin of naar een achterpad. Zij is inbraakgevoeliger dan de voordeur omdat zij uit het zicht ligt, en juist daar is het hang- en sluitwerk vaak lichter uitgevoerd.

• AchtergevelPremium · ook: Achtergevel, achterzijde, tuingevel

  De achtergevel is de gevel aan de achterzijde van een woning, doorgaans gericht op de tuin of op een achterpad. Bouwkundig en juridisch is dit de gevel waar het meeste kan: uitbouwen, dakkapellen en zonwering zijn aan de achterzijde vaker vergunningvrij dan aan de voorzijde, en welstand kijkt er minder streng naar.

• AdembeschermingPremium · ook: Adembescherming, stofmasker, mondkapje, halfgelaatsmasker, ademhalingsbescherming

  Adembescherming is persoonlijke beschermingsmiddelen die voorkomen dat je stof, damp of gas inademt tijdens het werken. Welke bescherming je nodig hebt, hangt af van wát er in de lucht zit: fijn stof vraagt een filterklasse, oplosmiddeldamp vraagt een gasfilter, en asbest of kwartsstof vragen beide plus een strikte werkwijze. Het meest gemaakte fout is een masker dragen dat het verkeerde tegenhoudt.

• AdereindhulsPremium · ook: Adereindhuls, aderhuls, eindhuls, ferrule

  Een adereindhuls is een metalen kokertje dat om het uiteinde van een soepele ader wordt geperst. Het lijkt een afwerkdetail en het is een veiligheidsvoorziening. Een soepele ader bestaat uit tientallen dunne draadjes, en die kruipen onder een schroefklem weg. Het koper vloeit langzaam weg onder de klemdruk, de verbinding wordt los, en een losse verbinding wordt warm — dat is de meest voorkomende oorzaak van een verkleurde klem en, verder doorgaand, van brand in een schakelkast. Een adereindhuls houdt de draadjes bij elkaar in een vaste vorm, zodat de klemkracht behouden blijft. Bij starre draad speelt dat niet; daar is een huls niet nodig.

• AerosolPremium · ook: Aerosol, waternevel, nevel, fijne druppels

  Een aerosol is een wolk van zeer fijne waterdruppels die in de lucht blijft zweven en diep in de longen kan worden ingeademd. Bij legionella is dat de enige besmettingsroute die telt: besmet water drinken maakt niet ziek, besmet water inademen wel.

• AfbijtmiddelPremium · ook: Afbijtmiddel, afbijt, verfafbijt, decapeermiddel, stripper

  Afbijtmiddel is een pasta of gel die een uitgeharde verf- of laklaag laat opzwellen en van de ondergrond laat loslaten, zodat je hem eraf kunt schrapen. Het is het alternatief voor afbranden en schuren, en het is de aangewezen methode bij profielwerk en bij loodhoudende verf — bij het eerste omdat het de vorm volgt, bij het tweede omdat er geen verhitting en dus geen looddamp bij komt kijken.

• Afbreekmes · ook: Afbreekmes, breekmes, snap-off mes, cuttermes, segmentmes

  Een afbreekmes is een snijmes met een lang lemmet dat uit segmenten bestaat. Is de punt bot, dan breek je het voorste stukje af en snijd je verder met een scherpe punt. Het lemmet schuift uit een huis van kunststof of metaal en wordt vastgezet met een schuif of een schroef.

• AfdekfoliePremium · ook: Afdekfolie, afdekzeil, stucloper, schildersfolie, dekkleed, plakfolie

  Afdekfolie is dun kunststof- of papieren materiaal waarmee je vloeren, meubels en bouwdelen afdekt tegen verf, stof en vocht tijdens klus- en bouwwerk. Het is het goedkoopste materiaal op een klus en het bepaalt het grootste deel van de opruimtijd erna. De vraag is nooit of je afdekt maar waarmee: folie is waterdicht en glad, papier absorbeert en is stroef, en dat verschil is bij een gladde vloer letterlijk een valrisico.

• AfkortzaagPremium · ook: Afkortzaag, verstekzaag, kapzaag, radiaalzaag

  Een afkortzaag is een vaste zaagmachine waarbij het zaagblad aan een arm naar beneden wordt gebracht op materiaal dat tegen een aanslag ligt. Zijn kracht is niet snelheid maar herhaalbaarheid: twintig plinten op exact dezelfde maat en onder exact dezelfde hoek. Dat is met een handzaag of een cirkelzaag niet te doen, en het is precies wat lijstwerk, plinten en vlonderplanken vragen.

• Afstandhouder · ook: Afstandhouder, afstandshouder, dekkingshouder

  Een afstandhouder is een hulpstuk dat de wapening op de juiste afstand van de bekisting of de ondergrond houdt. Daarmee bepaalt hij de laag beton rondom het staal, de betondekking. Die laag beschermt het staal tegen roest en bepaalt hoe lang de constructie meegaat. Weinig geld, groot gevolg.

• AftapkraanPremium · ook: Aftapkraan, aftappunt, ontluchtings- en aftapkraan, vulkraan

  Een aftapkraan is een klein kraantje op het laagste punt van een leiding, om die leeg te laten lopen. Wie hem voor het eerst gebruikt, loopt vrijwel altijd tegen hetzelfde aan. Je draait de aftapkraan open en er komt bijna niets uit — want een leiding die aan de bovenkant dicht is, houdt zijn water vast door onderdruk. Er moet lucht bij kunnen. Open een tappunt hoog in de installatie en het loopt alsnog leeg. Dat is de hele truc, en zonder die tweede handeling denk je dat de leiding leeg is terwijl er water in staat dat straks bevriest.

• AlarmsysteemPremium · ook: Alarmsysteem, alarminstallatie, inbraakalarm, beveiligingssysteem, alarmcentrale

  Een alarmsysteem signaleert een inbraak en waarschuwt de bewoner, de omgeving of een meldkamer. Er is een misverstand dat mensen geld laat uitgeven aan de verkeerde volgorde. Een alarm voorkomt geen inbraak; het verkort de tijd die iemand binnen heeft. De eerste laag is en blijft mechanisch: hang- en sluitwerk, kerntrekbeveiliging, de scharnierzijde, zicht en verlichting. Een alarm op een deur die in twintig seconden opengaat, meldt netjes dat er iemand binnen is. Op een deur die drie minuten weerstand biedt, is die melding wél iets waard.

• Algemene ruimtePremium · ook: Algemene ruimte, gemeenschappelijke ruimte, gemeenschappelijk gedeelte, algemene ruimten

  Een algemene ruimte is een deel van een gebouw dat niet tot een afzonderlijk appartement behoort maar gemeenschappelijk eigendom is van alle eigenaars samen. Denk aan het trappenhuis, de entreehal, de galerij, de lift, de fietsenberging en de technische ruimte. Wat een algemene ruimte is en wat niet, staat in de splitsingsakte — en dat is bepalend voor wie het onderhoud betaalt, wie mag beslissen over een verandering, en wie aansprakelijk is als er iemand valt.

• AllesbranderPremium · ook: Allesbrander, allesbrandkachel, multibrandstofkachel

  Een allesbrander is een kachel die op meer dan een vaste brandstof kan branden, meestal hout en steenkool of briketten. Hij heeft daarvoor een rooster met een aslade eronder en luchttoevoer van onderaf. Een gewone houtkachel heeft die onderlucht juist niet en stookt op een vlakke vuurvaste bodem.

• AntislipPremium · ook: Antislip, ook anti-slip, antislipvloer, antisliplaag of slipvast

  Antislip is de eigenschap of de voorziening die maakt dat je op een oppervlak niet uitglijdt, ook als het nat of vet is. Het gaat om de ruwheid en het profiel van vloeren, treden, tegels en coatings, en om losse hulpmiddelen zoals strips en tape die een glad oppervlak stroever maken.

• ArbeidsomstandighedenPremium · ook: Arbeidsomstandigheden, arbo, veiligheid en gezondheid op het werk

  Arbeidsomstandigheden zijn de eisen aan veiligheid en gezondheid van mensen die werk verrichten. De regels worden gelezen als een lijst hulpmiddelen, en daarmee wordt de belangrijkste bepaling overgeslagen. De arbeidshygiënische strategie is een verplichte volgorde en geen keuzemenu. Eerst het risico bij de bron wegnemen, dan collectieve maatregelen, dan organisatorische, en persoonlijke beschermingsmiddelen pas als laatste. Een stofmasker uitdelen bij het zagen van steenachtig materiaal is dus geen oplossing maar het laatste redmiddel: de eerste vraag is of het nat kan, of afgezogen aan de bron, of helemaal niet ter plaatse gezaagd. Wie die volgorde omdraait, voldoet niet aan de wet, ook al draagt iedereen bescherming.

• ArbowetPremium · ook: Arbowet, Arbo-wet, arbeidsomstandighedenwet

  De Arbowet is de Nederlandse wet die regelt dat werken veilig en gezond gebeurt. Hij legt plichten bij de werkgever, bij de werknemer en soms bij de opdrachtgever. De wet zelf staat in hoofdlijnen; wat er precies moet, staat in het Arbobesluit, de Arboregeling en in afspraken per branche.

• AsbestpapierPremium · ook: Asbestpapier, asbestkarton, asbestvilt

  Asbestpapier is asbest dat tot een dun, vilt- of kartonachtig vel is verwerkt zonder hard bindmiddel. Het is niet-hechtgebonden, waardoor er bij de minste beroering vezels vrijkomen. Je vindt het onder oud vloerzeil, achter kachels, in meterkasten en rond oude ketels en leidingen.