Begrippen

D

• Dagelijks onderhoudPremium · ook: Dagelijks onderhoud, klein onderhoud, gewoon onderhoud, lopend onderhoud

  Dagelijks onderhoud is het kleine, terugkerende werk dat een gebouw op peil houdt: schoonmaken, smeren, bijwerken en kleine onderdelen vervangen. Het gaat om losse handelingen die weinig kosten, kort duren en geen ingreep in een heel bouwdeel zijn. Waar de grens ligt, bepaalt vaak wie betaalt.

• DakPremium · ook: Kap voor de constructie van een hellend dak, dakvlak voor één schuin vlak.

  Het dak sluit een gebouw aan de bovenzijde af. Het is het bouwdeel met de zwaarste belasting van weer en wind, en tegelijk het bouwdeel dat je het minst ziet. Daardoor wordt schade er later ontdekt dan elders.

• DakafvoerputPremium · ook: Dakafvoerput, dakafvoer, hemelwaterafvoerput, dakput, tapput, bladvangerput

  Een dakafvoerput is het punt in een plat dak waar het hemelwater het dak verlaat en de afvoerleiding in gaat. Het is een klein onderdeel met een onevenredig groot risico. Een plat dak van honderd vierkante meter vangt bij een fikse bui honderden liters per minuut, en dat gaat allemaal door één of twee putten. Raakt zo'n put verstopt, dan stijgt het water — en een plat dak is niet ontworpen om een zwembad te zijn.

• DakbedekkingPremium · ook: Dakdekking, dakhuid

  De dakbedekking is de waterkerende laag bovenop de dakconstructie. Zij houdt regen, sneeuw en wind buiten en beschermt alles wat eronder zit. Bij een hellend dak bestaat zij uit pannen of leien, bij een plat dak uit een aaneengesloten membraan.

• DakdekkerPremium · ook: Dakdekker, dakspecialist, pannendekker, dakbedekkingsbedrijf, dakonderhoudsbedrijf

  Een dakdekker legt en onderhoudt dakbedekking op hellende en platte daken. Bij het vergelijken van offertes zoeken mensen naar het bedrag, en dat is precies de verkeerde kolom. De posten die het verschil maken tussen een dak van vijftien jaar en een dak van vijftig jaar staan in de omschrijving: tengels, de bevestiging in de randzones en de ventilatie van dakvoet tot nok. Een offerte die daar niets over zegt, is niet toevallig de goedkoopste — het zijn precies de posten die eruit zijn gelaten.

• DakgebintPremium · ook: Dakgebint, gebint, gebinte

  Een dakgebint is het houten dwarsframe dat de kap van een oud gebouw draagt: twee staande stijlen met een liggende balk erover, schuin verstevigd met korbelen. Op de gebinten liggen de gordingen, daarop de sporen en het dakbeschot. Je vindt ze vooral in boerderijen, schuren, pakhuizen en monumenten.

• DakgootPremium · ook: Goot, regengoot, mastgoot en bakgoot als constructievarianten.

  De dakgoot vangt regen- en smeltwater op dat van het dak loopt en voert het af naar de hemelwaterafvoer. Een goot die lekt of verstopt zit, is een van de meest voorkomende oorzaken van vochtschade aan gevels.

• DakinspectiePremium · ook: Dakinspectie, dakcontrole, dakschouw

  Een dakinspectie is een systematische controle van het dak en alles wat erop en eraan zit. Je kijkt naar de dakbedekking, de randen, de opstanden, de doorvoeren, de afvoeren en het loodwerk. Doel is gebreken vinden voordat er water binnenkomt, en vaststellen hoeveel jaar het dak nog meegaat.

• DakleiPremium · ook: Lei, natuurlei, schaliedak

  Een daklei is een dunne, platte plaat natuursteen — meestal leisteen — of vezelcement, die in overlappende rijen op een dak wordt bevestigd. Leien zijn licht, zeer duurzaam en kenmerkend voor kerken, landhuizen en monumentale panden. Natuurleien gaan bij goede kwaliteit een eeuw mee en zijn daarmee de langst meegaande dakbedekking die er is. De bevestiging en het onderliggende houtwerk gaan doorgaans eerder stuk dan de leien zelf, en dat is bij een leiendak de kern van het onderhoud.

• DaklijstPremium · ook: Daklijst, boeiboord, boeideel, windveer, gevellijst, dakrandafwerking

  Een daklijst is de plank of het profiel dat de rand van een dak afwerkt, langs de dakvoet of langs de zijkant van het dakvlak. Hij ziet er onbeduidend uit en hij doet drie dingen tegelijk: hij sluit de dakconstructie af tegen weer en dieren, hij draagt de goot, en hij bepaalt hoe de bovenkant van het huis eruitziet. Omdat hij hout is, buiten zit en de goot draagt, is hij samen met de kroonlijst de plek waar het buitenschilderwerk het eerst tekortschiet.

• DakopstandPremium · ook: Opstand, dakrandopstand, opkant, opgaand werk

  Een dakopstand is de verticale opkant waar de dakbedekking van een plat dak omhoog wordt gezet: tegen een muur, langs de dakrand, rond een lichtkoepel of rond een doorvoer. De opstand voorkomt dat water over de rand van de waterdichte laag heen loopt.

• DakpanPremium · ook: Pan, dakbedekkingselement.

  Een dakpan is een element van gebakken klei of beton waarmee een hellend dak wordt bedekt. Pannen liggen los op de panlatten en overlappen elkaar, zodat regenwater naar beneden wordt afgevoerd zonder dat het dak waterdicht hoeft te zijn.

• DakruiterPremium · ook: Dakruiter, dakruitertje, klokkentorentje, angelustoren, flèche

  Een dakruiter is een klein torentje dat op een dak staat, doorgaans op de nok of op de kruising van twee daken. Het onderscheid dat er constructief toe doet, zit in wat eronder zit. Een dakruiter staat op de kap en niet op de muren. Zijn gewicht en zijn volledige windbelasting komen terecht op spanten, gordingen en het beschot — een torentje van een paar meter hoog vangt aanzienlijk meer wind dan een dakvlak van dezelfde grootte. Dat maakt het aanbrengen, verzwaren of restaureren van een dakruiter altijd een constructieve vraag, en de plek waar het misgaat is voorspelbaar: de aansluiting op het dakvlak, waar water langs de constructie naar binnen loopt.

• DakshinglePremium · ook: Dakshingle, shingle, bitumenshingle, asfaltshingle, dakleipan van bitumen

  Een dakshingle is een flexibele strook van met bitumen doordrenkte glasvezel, aan de bovenzijde bestrooid met minerale korrels, die dakpansgewijs op een gesloten dakbeschot wordt gespijkerd. Zij is licht en goedkoop, en zij is de gangbare dakbedekking voor tuinhuizen, dakkapellen en lichte dakvlakken.

• DakvlakPremium · ook: Dakvlak, dakschild, dakzijde, pan van het dak, dakschuinte

  Een dakvlak is één doorlopend hellend vlak van een dak, begrensd door nok, dakvoet en zijranden. Het is geen oppervlak maar een stapeling van lagen, en de volgorde daarvan bepaalt of het dak werkt. De laag die het vaakst wordt overgeslagen is de tengel: de lat die de panlat vrij van het folie houdt. Zonder tengel ligt de panlat plat op het onderdakfolie en kan het water dat daarop terechtkomt niet langs de lat weglopen. Het staat dan tegen het hout, en daar rotten panlatten weg — onzichtbaar, tot er pannen gaan zakken.

• DakvoetPremium · ook: Dakrand, traufe, gootlijn

  De dakvoet is de onderste rand van een hellend dak: de zone waar het dakvlak op de muur landt, waar de goot zit en waar de dakconstructie, de isolatie, de gevel en de hemelwaterafvoer bij elkaar komen.

• DakvormPremium · ook: Daktype, kapvorm

  De dakvorm is de meetkundige vorm van het dak: zadeldak, schilddak, lessenaarsdak, plat dak, mansardekap en de varianten daarop. Zij bepaalt het aanzien van het gebouw, de bruikbare ruimte onder het dak en het aantal kwetsbare aansluitingen.

• DeformatiemetingPremium · ook: Deformatiemeting, zakkingsmeting, vervormingsmeting, monitoring

  Een deformatiemeting legt de hoogte of de stand van een gebouw op vaste punten vast, zodat bij herhaling zichtbaar wordt of er beweging is en hoe snel. Eén meting zegt niets; de waarde zit in de reeks, en daarom is de nulmeting het belangrijkste moment.

• Dekverf · ook: Dekverf, dekkende verf, dekkende lak

  Dekverf is verf die de ondergrond volledig aan het oog onttrekt. De kleur komt van pigment dat het licht tegenhoudt, waardoor je de nerf en de kleur van het hout eronder niet meer ziet. Het tegenovergestelde is transparante beits, die de nerf laat doorschijnen.

• DendrochronologiePremium · ook: Jaarringenonderzoek, jaarringdatering, boomringdatering

  Dendrochronologie is het dateren van hout aan de hand van het patroon van jaarringen. Door dat patroon te vergelijken met referentiereeksen kan het jaar waarin de boom is gekapt vaak tot op een jaar nauwkeurig worden bepaald.

• DeurslotPremium · ook: Deurslot, slot, cilinderslot, insteekslot, meerpuntssluiting

  Een deurslot is het geheel van slotkast, cilinder en sluitplaat waarmee een deur wordt vergrendeld. De inbraakwerendheid van een deur is een keten, en die is zo sterk als het zwakste onderdeel: cilinder, beslag, slotkast, sluitplaat, kozijn, scharnieren en de deur zelf. Wie alleen de cilinder vervangt en de rest laat zitten, heeft doorgaans niets aan de inbraakwerendheid verbeterd — de meeste inbraken in Nederland verlopen namelijk niet via de cilinder.

• DeurstijlPremium · ook: Deurstijl, stijl, deurregel, slotstijl, hangstijl

  Een deurstijl is een verticaal deel van een deur of kozijn. Het onderscheid dat ertoe doet, is dat tussen de hangstijl en de slotstijl. In de hangstijl grijpen de scharnieren en daar hangt het hele gewicht van de deur aan; in de slotstijl zitten het slot en de sluitkom, en dat is de plek waar bij een inbraak wordt geforceerd. Het zijn twee verschillende onderdelen met twee verschillende faalvormen, en bij vrijwel elk deurprobleem is de eerste vraag: aan welke kant zit het?

• DMJOPPremium · ook: Duurzaam MJOP, verduurzaamd meerjarenonderhoudsplan, DMJOP.

  Een DMJOP is een meerjarenonderhoudsplan dat bij elk vervangingsmoment de vraag stelt of het onderdeel beter terug kan komen dan het was. Een gewoon MJOP vervangt wat op is door hetzelfde; een DMJOP gebruikt datzelfde moment om te isoleren, te verduurzamen of voor te bereiden op een volgende stap.

• DMOPPremium · ook: Duurzaam meerjarenonderhoudsplan, verduurzamings-MJOP.

  Een DMOP is een meerjarenonderhoudsplan waarin verduurzaming is meegenomen. Naast regulier onderhoud staan er maatregelen in als isolatie, ventilatie en opwekking, gekoppeld aan de momenten waarop het bouwdeel toch onderhanden is.

• DoorstrijkenPremium · ook: Doorgestreken voeg, doorstrijkmortel, doorstrijken van het voegwerk

  Doorstrijken is een metselwijze waarbij de voeg direct tijdens het metselen wordt afgewerkt met dezelfde mortel. Er wordt dus niet later apart gevoegd. Het is sneller en goedkoper, en het stelt hogere eisen aan de mortel en aan het vakmanschap.

• DoorstromingPremium · ook: Doorstroming, debiet, volumestroom, capaciteit

  Doorstroming is de hoeveelheid water die per minuut uit een tappunt komt, uitgedrukt in liters per minuut. Zij is wat je merkt; de druk is slechts een van de factoren die haar bepalen.

• DoorstroombegrenzerPremium · ook: Doorstroombegrenzer, debietbegrenzer, waterbesparende inzet, flowregelaar

  Een doorstroombegrenzer beperkt de hoeveelheid water die per minuut door een tappunt gaat. Het verhaal gaat meestal over water, en dat is het kleinste deel van de rekening. Van elke euro die je met minder warm water bespaart, is het overgrote deel de energie om dat water te verwarmen en niet het water zelf. Daar staat een storingsbeeld tegenover dat vrijwel niemand verwacht: een te sterke begrenzing kan het debiet onder de minimumdoorstroming van een combiketel of geiser brengen, en dan slaat het toestel af en douche je koud.

• DorpelPremium · ook: Drempel, onderdorpel, waterhol, raamdorpel, deurdorpel

  De dorpel is het horizontale onderdeel onderaan een kozijn of onder een deur. Hij draagt het kozijn, sluit de opening af tegen water en tocht, en voert het regenwater dat langs het glas naar beneden loopt af naar buiten.

• DouchegootPremium · ook: Douchegoot, doucheput, afvoergoot, lijnafvoer, wandgoot

  Een douchegoot is de langwerpige afvoer in de vloer van een inloopdouche, waarmee het douchewater wordt afgevoerd. Het is het onderdeel dat bepaalt of een badkamer zonder douchebak werkt. Bij een puntafvoer moet de vloer vanuit vier richtingen naar één punt aflopen, wat bij grote tegels lastig is. Bij een goot loopt de vloer in één richting af, en dat maakt strak tegelwerk met grote formaten mogelijk. Dat is de reden dat de goot de standaard is geworden.

• DrakenstijlPremium · ook: Noorse drakenstijl, dragestil

  De drakenstijl is een Scandinavische houtbouwstijl uit het einde van de negentiende eeuw, met steile daken, rijk houtsnijwerk en drakenkoppen op de nokken. In Nederland komt zij zeldzaam voor, vooral bij villa's en badplaatsarchitectuur uit die periode.

• DroogloopsifonPremium · ook: Droogloopsifon, membraansifon, kleppensifon, droge stankafsluiter, waterloze sifon

  Een droogloopsifon is een afvoerafsluiting die rioollucht tegenhoudt met een membraan of een klep in plaats van met een waterslot. Hij lost één specifiek probleem op: een afvoer die zo weinig wordt gebruikt dat het water in de sifon verdampt. Een logeerbadkamer, een tweede toilet, een vloerput in een berging of een garage — daar staat na een paar weken geen water meer in de sifon, en dan komt de riolering rechtstreeks de ruimte in.

• DruiplijstPremium · ook: Druiplijst, druipneus, druiprand, waterhol, waterlijst, afdruiplijst

  Een druiplijst is een uitstekende rand of profiel dat regenwater van een gevel, een kozijn of een dorpel afhoudt. Het is een van de goedkoopste en meest onderschatte details in de bouw: een groefje van vijf millimeter aan de onderzijde van een uitstekende rand, dat voorkomt dat water langs de onderkant terugloopt naar de gevel. Ontbreekt die groef, dan loopt het water langs het metselwerk naar beneden — en dat is de oorzaak van een groot deel van de vervuiling, algengroei en vochtschade op gevels.

• DrukreduceerventielPremium · ook: Drukreduceerventiel, drukregelaar, reduceerventiel, drukverminderaar

  Een drukreduceerventiel verlaagt de inkomende waterdruk tot een ingestelde waarde en houdt die constant, ongeacht schommelingen in het net. Het beschermt leidingen, kranen en toestellen, en het is de eerste plek om te kijken bij waterslag of bij een druk die overal te hoog of te laag is.

• DrukverliesPremium · ook: Drukverlies, drukval, weerstandsverlies, leidingweerstand

  Drukverlies is de daling van de waterdruk tussen de watermeter en het tappunt, veroorzaakt door wrijving, bochten, appendages en hoogteverschil. Het verklaart waarom de druk aan de meter goed kan zijn terwijl de douche op zolder toch slap loopt.

• DuurzaamheidsklassePremium · ook: Duurzaamheidsklasse hout, natuurlijke duurzaamheid, DK 1 tot en met DK 5

  De duurzaamheidsklasse geeft aan hoe goed het kernhout van een houtsoort van nature bestand is tegen aantasting door schimmels. De schaal loopt van klasse 1, zeer duurzaam, tot klasse 5, niet duurzaam.