Begrippen

W

• WisselschakelaarPremium · ook: Wisselschakelaar, hotelschakelaar, wisselcontact, tweewegschakelaar

  Een wisselschakelaar is een schakelaar die de stroom niet aan- of uitzet maar omschakelt tussen twee uitgangen, zodat twee schakelaars samen één lichtpunt vanaf twee plaatsen kunnen bedienen. Het is de schakeling van de trap, de gang en de slaapkamer: beneden aan, boven uit — en omgekeerd. Dat lijkt vanzelfsprekend en het is een van de weinige schakelingen waarin de aansluiting bepaalt of het werkt zoals het hoort of alleen toevallig lijkt te werken.

• WinkelhaakPremium · ook: Winkelhaak, haakse hoek, timmermanshaak, aanslagwinkelhaak, blokhaak

  Een winkelhaak is een meetgereedschap met twee benen die een vaste hoek van negentig graden insluiten, waarmee je haaksheid controleert en haaks aftekent. Het is een controlegereedschap eerder dan een meetgereedschap. Een winkelhaak vertelt je niet hoe groot iets is maar of het klopt, en dat is bij zaag-, timmer- en tegelwerk de vraag die het resultaat bepaalt.

• WetsteenPremium · ook: Wetsteen, slijpsteen, aanzetsteen, oliesteen, watersteen

  Een wetsteen is een vlakke steen van natuurlijk of kunstmatig schuurmateriaal waarmee je de snede van een beitel, een schaafblad of een mes scherpt. De steen doet twee dingen tegelijk: hij neemt staal weg en hij maakt het weggenomen vlak glad. De korrelgrootte bepaalt welk van die twee overheerst, en dat is de reden dat scherpen altijd in ten minste twee stappen gaat — grof om vorm te geven, fijn om scherp te maken.

• WerkverlichtingPremium · ook: Werkverlichting, taakverlichting, functionele verlichting, onderbouwverlichting, bureauverlichting

  Werkverlichting is verlichting die gericht licht geeft op de plek waar iets wordt gedaan. Er is één plaatsingsregel die het verschil maakt en die vrijwel altijd wordt overtreden. Het licht hoort tussen jou en je werk te komen, niet achter je. Komt het van achteren — en dat doet een plafondlamp in het midden van de kamer — dan staat je eigen lichaam in het licht en werk je in je schaduw. Een lamp van vijftien euro op de goede plek doet daarmee meer dan een dure plafondlamp op de verkeerde.

• WerkplaatsPremium · ook: Werkplaats, atelier, hobbyruimte, klusruimte

  Een werkplaats is een ruimte die is ingericht om te werken met gereedschap en materialen. Bij een woning is dat vaak een garage, een berging of een deel van de zolder. De inrichting bepaalt of het werken prettig en veilig is: licht, stroom, ventilatie, een werkbank en een plek voor gereedschap zijn de basis.

• WerkhandschoenenPremium · ook: Werkhandschoenen, veiligheidshandschoenen, montagehandschoenen, snijbestendige handschoenen.

  Werkhandschoenen beschermen de handen tegen snijden, schuren, chemicaliën, warmte en kou. Er is geen handschoen die alles kan: de bescherming die je nodig hebt bepaalt het type. Bij draaiend gereedschap zijn handschoenen soms juist gevaarlijk, omdat ze meegetrokken kunnen worden.

• Werken op hoogtePremium · ook: Werken op hoogte, hoogtewerk, werken met valgevaar, dakwerk, werken op een ladder of steiger

  Werken op hoogte is elk werk waarbij iemand kan vallen van een hoger naar een lager gelegen vlak: op een dak, een ladder, een steiger, een hoogwerker of langs een open vloerrand. Vallen van hoogte is de grootste oorzaak van ernstige ongevallen in de bouw en bij het klussen thuis.

• WerkbankPremium · ook: Werkbank, werktafel, timmermansbank, etabli

  Een werkbank is een stevige tafel waarop wordt gewerkt, doorgaans met een bankschroef en met mogelijkheden om werkstukken te klemmen. Het is de minst spectaculaire en meest onderschatte aanschaf in een werkplaats. Zonder een vaste, zware ondergrond is precisiewerk niet mogelijk en is veel werk bovendien gevaarlijk.

• WaterpomptangPremium · ook: Waterpomptang, waterpomp-tang, verstelbare tang, papegaaienbek

  Een waterpomptang is een tang met een verstelbaar scharnier, waarmee de bekopening in stappen groter of kleiner wordt gezet zonder dat de greep meebeweegt. Dat verstelbare scharnier is het hele idee. Bij een gewone tang neemt de klemkracht af naarmate de bek verder open staat; bij een waterpomptang zet je de bek op maat en houd je de greep in de gunstige stand. Daarmee is hij de tang voor rond werk: buizen, moeren van sanitair, wartels, koppelingen.

• WaterpasPremium · ook: Luchtbelwaterpas, timmermanswaterpas

  Een waterpas controleert of iets horizontaal of verticaal staat, met een luchtbel in een gebogen buisje. Het is het meest gebruikte meetgereedschap in de bouw en tegelijk het gereedschap waar de meeste fouten mee worden gemaakt.

• Watergedragen aflakPremium · ook: Aflak, afwerklaag, deklaag, eindlaag

  De aflak is de laatste verflaag op hout of metaal: de laag die je ziet, die kleur geeft en die het weer moet weerstaan. Watergedragen aflakken hebben de oplosmiddelhoudende voor binnenwerk vrijwel volledig vervangen. Ze drogen sneller, vergelen niet en zijn geurarm — maar ze vragen een andere manier van werken, en wie ze verwerkt als terpentinelak krijgt strepen.

• WartelPremium · ook: Wartel, wartelmoer, koppelmoer, overwurfmoer, union

  Een wartel is een losdraaiende moer waarmee twee leidingdelen op elkaar worden geklemd, met een afdichting ertussen. De essentie zit in dat woord ertussen: de wartel geeft alleen de klemkracht, en de dichtheid komt van de ring, het rubber of het vlak dat ertussen zit. Dat verklaart de meest voorkomende fout in de hele woninginstallatie: harder aandraaien om een lek te stoppen dat op de ring zit.

• WapeningsbandPremium · ook: Wapeningsband, voegband, naadband, papieren band, glasvezelband, scrim

  Een wapeningsband is een strook papier of glasvezelweefsel die een naad tussen twee platen overbrugt en de afwerking daarover scheurvrij houdt. De naadscheur die na het eerste stookseizoen terugkomt, heeft vrijwel altijd dezelfde oorzaak, en die zit in de volgorde. De band hoort ín de plamuur, niet erop. Eerst een laag voegmiddel in de naad, dan de band erin drukken en met de plamuurmes doorhalen zodat er alleen een dun laagje onder blijft, en pas daarna afwerken. Wie de band droog opplakt en er vervolgens overheen plamuurt, heeft geen verbinding tussen band en plaat: de plamuur zit op de band en de band ligt los op de naad. Bij de eerste beweging scheurt het precies daar open.

• WangPremium · ook: Wang, trapwang, trapboom, limoen

  De wang is de schuine zijplank van een trap waarin of waarop de treden zijn bevestigd. Zij draagt de hele trap. Bij een houten trap zijn de treden in de wang gesponningd en met spieën vastgezet; als die spieën loskomen, gaat de trap kraken en uiteindelijk bewegen.

• Wandcontactdoos buitenPremium · ook: Buitenstopcontact, tuinstopcontact, spatwaterdichte wandcontactdoos

  Een buitenstopcontact is een wandcontactdoos die geschikt is voor gebruik buiten: bestand tegen water, stof en ultraviolet licht, en aangesloten op een groep met aardlekbeveiliging. De IP-aanduiding geeft aan waartegen hij beschermd is. Voor buiten is IP44 het minimum, en voor een plek waar water direct op kan komen is meer nodig.