Begrippen

W

• WaalformaatPremium · ook: Waalformaat, WF

  Waalformaat is het meest gebruikte baksteenformaat in Nederland: ongeveer 210 bij 100 bij 50 millimeter. Het formaat bepaalt het aantal stenen per vierkante meter, het metselverband dat mogelijk is en of een reparatie visueel aansluit op bestaand werk. Bij herstel van oud metselwerk is het formaat het eerste dat je vaststelt.

• WangPremium · ook: Wang, trapwang, trapboom, limoen

  De wang is de schuine zijplank van een trap waarin of waarop de treden zijn bevestigd. Zij draagt de hele trap. Bij een houten trap zijn de treden in de wang gesponningd en met spieën vastgezet; als die spieën loskomen, gaat de trap kraken en uiteindelijk bewegen.

• WapeningPremium · ook: Wapening, betonstaal, bewapening

  Wapening is het staal in gewapend beton. Beton is sterk op druk en zwak op trek; het staal neemt de trekkrachten op. Waar de trek in een constructie zit, moet de wapening zitten. Dat is de kern: wapening op de verkeerde plaats werkt niet, hoeveel het er ook is.

• WarmtebeeldPremium · ook: Warmtebeeld, thermogram, infraroodopname, thermografie

  Een warmtebeeld maakt de temperatuur van een oppervlak zichtbaar in kleuren en toont daarmee waar warmte weglekt, waar isolatie ontbreekt en waar leidingen lopen. Het toont het oppervlak en niet wat erachter zit; die beperking bepaalt hoe een opname moet worden gelezen.

• WartelPremium · ook: Wartel, wartelmoer, koppelmoer, overwurfmoer, union

  Een wartel is een losdraaiende moer waarmee twee leidingdelen op elkaar worden geklemd, met een afdichting ertussen. De essentie zit in dat woord ertussen: de wartel geeft alleen de klemkracht, en de dichtheid komt van de ring, het rubber of het vlak dat ertussen zit. Dat verklaart de meest voorkomende fout in de hele woninginstallatie: harder aandraaien om een lek te stoppen dat op de ring zit.

• WastafelkraanPremium · ook: Wastafelkraan, wastafelmengkraan, fonteinkraan voor de kleine uitvoering

  Een wastafelkraan is de tapkraan boven een wastafel of fonteintje. Bij het uitzoeken gaat de aandacht naar de vorm, en dan gaat het mis op een maat die niemand noemt. De uitloop moet hoog genoeg zijn om je handen eronder te krijgen en ver genoeg om boven de afvoer uit te komen. Bij een gewone inbouwwastafel klopt dat vanzelf; bij een opzetkom niet. Die kom staat vijftien centimeter hoger, en een standaardkraan is dan te laag en te kort: het water valt op de rand in plaats van in de kom, en je handen passen er niet onder. Daarvoor bestaan verhoogde kraanuitvoeringen. Het is de meest voorkomende teleurstelling bij een net opgeleverde badkamer, en hij is met één maat vooraf te voorkomen.

• WaterbordPremium · ook: Waterbord, waterslagbord, afwateringsbord

  Een waterbord is een schuin aflopende lat of plank die regenwater van een constructie weg leidt. Je vindt het onder aan een dakkapel, onder een raam of boven een gevelbekleding. Het steekt uit, zodat het water vooraan afdruipt en niet langs de constructie naar binnen loopt.

• Watergedragen aflakPremium · ook: Aflak, afwerklaag, deklaag, eindlaag

  De aflak is de laatste verflaag op hout of metaal: de laag die je ziet, die kleur geeft en die het weer moet weerstaan. Watergedragen aflakken hebben de oplosmiddelhoudende voor binnenwerk vrijwel volledig vervangen. Ze drogen sneller, vergelen niet en zijn geurarm — maar ze vragen een andere manier van werken, en wie ze verwerkt als terpentinelak krijgt strepen.

• WaterholPremium · ook: Waterhol, druipgroef, waterneus

  Het waterhol is de groef aan de onderzijde van een uitstekend bouwdeel, zoals een onderdorpel, een waterslag of een betonnen luifel, die voorkomt dat water langs de onderkant terugloopt naar de gevel. Het is een detail van enkele millimeters dat bepaalt of een gevel schoon blijft en of een dorpel het twintig of veertig jaar uithoudt.

• WaterkeringPremium · ook: Waterkering, waterkerende laag, vochtkering, kering

  Een waterkering is een strook lood, folie of kunststof in een muur of dakaansluiting die water dat in de constructie is gedrongen, opvangt en naar buiten leidt. Zij zit boven ramen en deuren in een spouwmuur, onderin de gevel tegen optrekkend vocht en bij de aansluiting van een dak op een muur. Ontbreekt zij, dan komt het water binnen.

• WaterleidingPremium · ook: Drinkwaterleiding, waterinstallatie

  De waterleiding is het leidingnet dat drinkwater van de watermeter naar de tappunten in een gebouw brengt. Het moet voldoende druk en debiet leveren, en het mag onder geen enkele omstandigheid vervuild water terug het net in laten stromen.

• WaterpasPremium · ook: Luchtbelwaterpas, timmermanswaterpas

  Een waterpas controleert of iets horizontaal of verticaal staat, met een luchtbel in een gebogen buisje. Het is het meest gebruikte meetgereedschap in de bouw en tegelijk het gereedschap waar de meeste fouten mee worden gemaakt.

• WaterschadePremium · ook: Waterschade, wateroverlast, lekkageschade, vochtschade, natschade

  Waterschade is schade aan een gebouw of de inboedel door binnengedrongen of vrijgekomen water. Twee dingen bepalen de omvang, en beide vragen dat je meteen handelt. De eerste vierentwintig uur bepalen of het bij cosmetische schade blijft of dat er schimmel en constructieve schade bij komt — drogen is dringender dan herstellen. En de verzekering kijkt niet naar het water maar naar de oorzaak: leidingwater, neerslag en overstroming vallen elk onder een ander regime, en juist het verschil daartussen kennen mensen niet.

• WaterslotPremium · ook: Stankslot

  Het waterslot is de laag water die in de bocht onder een afvoer blijft staan. Die laag sluit de rioollucht af. Elke wastafel, douche, wc en vloerput heeft er een, en zonder werkend waterslot ruikt het in huis naar riool.

• WeldorpelPremium · ook: Weldorpel, welprofiel

  Een weldorpel is een onderdorpel met een opstaande rand waartegen het raam of de deur aan de binnenzijde sluit. Die opstand keert water dat over de dorpel loopt en voorkomt dat het naar binnen doorslaat. Het is het detail dat bij buitendeuren en naar buiten draaiende ramen het verschil maakt tussen een droge en een natte binnenkant bij slagregen.

• Werken op hoogtePremium · ook: Werken op hoogte, hoogtewerk, werken met valgevaar, dakwerk, werken op een ladder of steiger

  Werken op hoogte is elk werk waarbij iemand kan vallen van een hoger naar een lager gelegen vlak: op een dak, een ladder, een steiger, een hoogwerker of langs een open vloerrand. Vallen van hoogte is de grootste oorzaak van ernstige ongevallen in de bouw en bij het klussen thuis.

• WetsteenPremium · ook: Wetsteen, slijpsteen, aanzetsteen, oliesteen, watersteen

  Een wetsteen is een vlakke steen van natuurlijk of kunstmatig schuurmateriaal waarmee je de snede van een beitel, een schaafblad of een mes scherpt. De steen doet twee dingen tegelijk: hij neemt staal weg en hij maakt het weggenomen vlak glad. De korrelgrootte bepaalt welk van die twee overheerst, en dat is de reden dat scherpen altijd in ten minste twee stappen gaat — grof om vorm te geven, fijn om scherp te maken.

• WindveerPremium · ook: Windveer, windveerplank, gevelplank, boeiboord aan de kopgevel, rand

  Een windveer is de plank langs de schuine gevelrand van een hellend dak, die de uiteinden van de panlatten, tengels en het beschot afdekt. Hij beschermt het meest kwetsbare punt van een pannendak: de rand waar de wind onder de pannen kan komen. Bij storm is de zuiging aan de gevelrand het grootst, en zonder een gesloten rand tilt de wind daar de eerste pan op — en dan volgt de rest.

• WolfeindPremium · ook: Wolfeind, wolfseind, wolfsend

  Een wolfeind is het schuine dakvlakje dat de bovenkant van een topgevel afsnijdt, boven aan de kopse kant van een zadeldak. Het dak eindigt daar niet in een punt maar in een klein driehoekig schild. Je ziet het veel bij boerderijen, landhuizen en woningen uit de jaren twintig en dertig.

• WoningdossierPremium · ook: Woningdossier, huisdossier, bouwdossier van de woning, woningmap, woningarchief, gebouwdossier bij grotere gebouwen, beheerdossier bij een VvE

  Een woningdossier is de geordende verzameling van alle documenten over een woning: eigendom, tekeningen, vergunningen, installaties, onderhoud, keuringen, garanties en verbouwingen. Het groeit mee met de woning en gaat bij verkoop over op de volgende eigenaar.

• WoonbootPremium · ook: Woonboot is het woord dat iedereen gebruikt

  Een woonboot is een woning op het water: een omgebouwd schip, een woonark op een betonnen bak of een nieuw gebouwde drijvende woning. Je koopt er altijd twee dingen bij: een ligplaats waarvoor toestemming nodig is, en een casco dat periodiek onderhoud vraagt onder de waterlijn.

• WortelingroeiPremium · ook: Wortelingroei, wortelindringing, ingroei van wortels, wortels in het riool, boomwortels in de afvoer, wortelopdruk

  Wortelingroei is het binnendringen van boom- en struikwortels in rioolbuizen, drainage, putten en andere holle ruimten in de grond. De wortel vindt een lek of een open verbinding, groeit erin en vult de buis van binnenuit met een steeds dichter wordende prop. Het gevolg is een riool dat traag wegloopt, steeds opnieuw verstopt raakt en op den duur breekt.