Nagalmtijd

Als je in een ruimte in je handen klapt en het geluid blijft nahangen, dan meet de nagalmtijd hoe lang dat nahangen duurt. De afspraak is de tijd waarin het geluidsniveau met zestig decibel daalt, en dat is een flinke daling: een factor miljoen in energie. Dat is de reden dat de grootheid ook T60 wordt genoemd.

In de praktijk wordt zelden over zestig decibel gemeten, omdat je daarvoor een heel luide bron en een heel stille ruimte nodig hebt. In plaats daarvan meet men het wegsterven over een kleiner bereik — vaak dertig decibel, vandaar T30 — en rekent dat lineair door naar zestig. Dat is waarom je beide aanduidingen tegenkomt en waarom ze in de praktijk als hetzelfde getal worden gebruikt.

De nagalmtijd hangt van twee dingen af, en van niets anders dat je makkelijk kunt veranderen: hoe groot de ruimte is en hoeveel absorptie er in zit. Hoe groter het volume, hoe langer het geluid onderweg is tussen twee weerkaatsingen en hoe langer het duurt. Hoe meer absorptie, hoe meer energie er per weerkaatsing verdwijnt en hoe korter het duurt. In de klassieke benadering staan die twee rechtstreeks tegenover elkaar: het volume in de teller, het absorberende oppervlak in de noemer.

Daaruit volgt een inzicht dat verrassend vaak nodig is: je kunt de nagalmtijd niet halveren door een paar panelen op te hangen. Omdat de absorptie in de noemer staat, moet je het totale absorberende oppervlak verdubbelen om de tijd te halveren. In een trappenhuis van beton is dat een flink oppervlak.

Een tweede inzicht: de nagalmtijd is per toonhoogte verschillend, en de klacht gaat vaak over het deel dat je het moeilijkst oplost. Dunne absorptie neemt hoge tonen op; de lage tonen hangen langer na en vragen dikte of een luchtlaag achter het materiaal. Een ruimte met korte nagalmtijd bij duizend hertz en een lange bij honderdvijfentwintig klinkt nog steeds dreunend.

Hoeveel is goed? Dat hangt volledig van het gebruik af. Voor spraak wil je kort, in de orde van een halve tot een hele seconde in een gewone ruimte. Voor muziek langer, omdat de galm de tonen verbindt. En voor een trappenhuis gaat het niet om een ideaal maar om het beperken van hinder — en juist daar legt de wetgever de eis niet in nagalmtijd maar in absorptie.