Begrippen

A

• AfkortzaagPremium · ook: Afkortzaag, verstekzaag, kapzaag, radiaalzaag

  Een afkortzaag is een vaste zaagmachine waarbij het zaagblad aan een arm naar beneden wordt gebracht op materiaal dat tegen een aanslag ligt. Zijn kracht is niet snelheid maar herhaalbaarheid: twintig plinten op exact dezelfde maat en onder exact dezelfde hoek. Dat is met een handzaag of een cirkelzaag niet te doen, en het is precies wat lijstwerk, plinten en vlonderplanken vragen.

• AfdekfoliePremium · ook: Afdekfolie, afdekzeil, stucloper, schildersfolie, dekkleed, plakfolie

  Afdekfolie is dun kunststof- of papieren materiaal waarmee je vloeren, meubels en bouwdelen afdekt tegen verf, stof en vocht tijdens klus- en bouwwerk. Het is het goedkoopste materiaal op een klus en het bepaalt het grootste deel van de opruimtijd erna. De vraag is nooit of je afdekt maar waarmee: folie is waterdicht en glad, papier absorbeert en is stroef, en dat verschil is bij een gladde vloer letterlijk een valrisico.

• AfdakPremium · ook: Afdak, overkapping, luifel, kapschuur

  Een afdak is een dak op staanders zonder gesloten wanden, dat een plek buiten droog en schaduwrijk houdt. Je vindt het boven een terras, een fietsenstalling, een houtopslag of een deur. Het is een zelfstandig bouwwerk, met een eigen fundering, een eigen afwatering en eigen regels over wat er zonder vergunning mag.

• Afbreekmes · ook: Afbreekmes, breekmes, snap-off mes, cuttermes, segmentmes

  Een afbreekmes is een snijmes met een lang lemmet dat uit segmenten bestaat. Is de punt bot, dan breek je het voorste stukje af en snijd je verder met een scherpe punt. Het lemmet schuift uit een huis van kunststof of metaal en wordt vastgezet met een schuif of een schroef.

• AdereindhulsPremium · ook: Adereindhuls, aderhuls, eindhuls, ferrule

  Een adereindhuls is een metalen kokertje dat om het uiteinde van een soepele ader wordt geperst. Het lijkt een afwerkdetail en het is een veiligheidsvoorziening. Een soepele ader bestaat uit tientallen dunne draadjes, en die kruipen onder een schroefklem weg. Het koper vloeit langzaam weg onder de klemdruk, de verbinding wordt los, en een losse verbinding wordt warm — dat is de meest voorkomende oorzaak van een verkleurde klem en, verder doorgaand, van brand in een schakelkast. Een adereindhuls houdt de draadjes bij elkaar in een vaste vorm, zodat de klemkracht behouden blijft. Bij starre draad speelt dat niet; daar is een huls niet nodig.

• AdembeschermingPremium · ook: Adembescherming, stofmasker, mondkapje, halfgelaatsmasker, ademhalingsbescherming

  Adembescherming is persoonlijke beschermingsmiddelen die voorkomen dat je stof, damp of gas inademt tijdens het werken. Welke bescherming je nodig hebt, hangt af van wát er in de lucht zit: fijn stof vraagt een filterklasse, oplosmiddeldamp vraagt een gasfilter, en asbest of kwartsstof vragen beide plus een strikte werkwijze. Het meest gemaakte fout is een masker dragen dat het verkeerde tegenhoudt.

• AcrylaatkitPremium · ook: Acrylaatkit, acrylkit, schilderskit, overschilderbare kit, decorkit

  Acrylaatkit is een watergedragen kit die uithardt door verdamping van water en die na uitharding kan worden overgeschilderd. Hij is de kit van de schilder en de aftimmeraar: naden tussen plint en wand, tussen kozijn en stucwerk, tussen wand en plafond. En hij is matig elastisch — dat is zijn grens en tegelijk de bron van vrijwel elke klacht over kitwerk dat scheurt.

• AcetonPremium · ook: Aceton, propanon, dimethylketon, nagellakremover

  Aceton is een snel verdampend, sterk oplosmiddel dat wordt gebruikt om verf, lijm, hars en vet te verwijderen. Het risico zit niet in de vloeistof maar in de damp, en dat is contra-intuïtief. Acetondamp is zwaarder dan lucht: hij zakt naar de vloer en kruipt over de vloer verder, tot bij een waakvlam, een stopcontact of een verwarmingstoestel. Werken met een open bakje aceton in een gesloten bijkeuken met een cv-ketel is daarmee een reëel brandrisico, ook als de ketel meters verderop staat.

• AccuboormachinePremium · ook: Accuboormachine, accuschroefboormachine, accuschroevendraaier

  Een accuboormachine boort en schroeft op accustroom. Het is het meest gebruikte elektrische gereedschap in huis en het eerste apparaat dat een klusser aanschaft. De koppelinstelling is het onderdeel dat het verschil maakt tussen schroeven en beschadigen; die wordt in de praktijk het vaakst genegeerd.

• ArbeidsomstandighedenPremium · ook: Arbeidsomstandigheden, arbo, veiligheid en gezondheid op het werk

  Arbeidsomstandigheden zijn de eisen aan veiligheid en gezondheid van mensen die werk verrichten. De regels worden gelezen als een lijst hulpmiddelen, en daarmee wordt de belangrijkste bepaling overgeslagen. De arbeidshygiënische strategie is een verplichte volgorde en geen keuzemenu. Eerst het risico bij de bron wegnemen, dan collectieve maatregelen, dan organisatorische, en persoonlijke beschermingsmiddelen pas als laatste. Een stofmasker uitdelen bij het zagen van steenachtig materiaal is dus geen oplossing maar het laatste redmiddel: de eerste vraag is of het nat kan, of afgezogen aan de bron, of helemaal niet ter plaatse gezaagd. Wie die volgorde omdraait, voldoet niet aan de wet, ook al draagt iedereen bescherming.

• ArbeidsloonPremium · ook: Arbeidsloon, loonkosten, manuren, arbeidskosten, uurloon

  Arbeidsloon is het deel van de bouwkosten dat aan menselijke arbeid wordt besteed. Er is één misverstand dat elk gesprek over tarieven vertroebelt. Het uurtarief dat je betaalt is niet het loon van de vakman die voor je staat. Daarin zitten werkgeverslasten, verlofdagen, gereedschap en materieel, vervoer, verzekering, garantie op eerder werk, onwerkbare dagen en kantoorkosten. Wat er als loon overblijft, is ruwweg de helft. Dat maakt het tarief niet automatisch redelijk, maar het maakt de vergelijking met een netto uurloon zinloos — en het verklaart waarom een zwarte prijs een heel ander product is dan een offerte.

• AnkernagelPremium · ook: Ankernagel, ringnagel, gegroefde nagel, geribbelde nagel, schroefnagel

  Een ankernagel is een nagel met ringvormige groeven in de schacht, waardoor hij aanzienlijk meer uittrekweerstand heeft dan een gladde nagel. Die houdkracht is de reden om hem te gebruiken en meteen de reden om na te denken vóór je hem gebruikt. Een ankernagel is er praktisch niet meer uit te krijgen zonder het hout te beschadigen. Het houtvezel grijpt in de ringen, en trek je hem toch, dan komt er een stuk hout mee. Voor dakbeschot, ondervloeren en plaatmateriaal is dat precies wat je wilt; voor alles wat ooit gedemonteerd moet worden, is het de verkeerde keuze.

• AlkydverfPremium · ook: Alkydverf, alkydharsverf, terpentinegedragen verf, oplosmiddelhoudende verf, synthetische lak

  Alkydverf is verf met een alkydhars als bindmiddel, verdund met terpentine of white spirit. Er zit een eigenschap in die niemand op de bus vermeldt en die achteraf niet te herstellen is. Witte alkydverf vergeelt, en hij vergeelt het hardst waar geen daglicht komt. Achter een deur, in een kast, achter een gordijn of op een noordkamer wordt het wit binnen enkele jaren merkbaar geler dan hetzelfde wit dat in de zon zit. Daglicht draait dat deels terug, maar niet volledig — en dat is de reden dat wit binnenwerk tegenwoordig zelden nog in alkyd wordt uitgevoerd.

• AftimmeringPremium · ook: Aftimmering, aftimmerwerk, afwerktimmerwerk

  Aftimmering is al het timmerwerk dat de ruwbouw afwerkt en wegwerkt: kokers, kasten, aanslagen, dagkanten, plinten en betimmerde vlakken. Het draagt niets, maar het bepaalt wel hoe strak een ruimte oogt. In offertes staat het als aparte post, en wat die post precies bevat, verschilt sterk per aannemer.

• AfplaktapePremium · ook: Afplaktape, schilderstape, schilderskrep, maskeertape, crêpetape, masking tape

  Afplaktape is een tape van crêpepapier met een verwijderbare lijmlaag, waarmee je een deel van het oppervlak afdekt zodat de verf er niet op komt. De hele kunst zit niet in het plakken maar in de kleeflaag en de verwijdertermijn. Tape die te sterk plakt of te lang blijft zitten, trekt bij het verwijderen de onderlaag mee — en dat is precies het schilderwerk dat je wilde beschermen.