Ook: Architraaf · architraven · deurlijst · kozijnlijst · koplat · aftimmerlat · omlijsting · hoofdbalk
In het kort
In andere talen
- Engels
- Architrave
- Duits
- Architrav
- Frans
- Architrave
- Spaans
- Arquitrabe
- Portugees
- Arquitrave
- Italiaans
- Architrave
Er staat meer over architraaf
Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.
Abonnement bekijkenInloggen
Uitgebreid
Loop door een huis uit de jaren dertig en kijk naar de deuren. Rond elk kozijn zit een brede, geprofileerde lijst die onderaan op een blokje eindigt. Loop daarna door een nieuwbouwwoning: daar zit een smalle vlakke lat, of helemaal niets. In beide gevallen kijk je naar dezelfde keuze, namelijk hoe de naad tussen het kozijn en de wand wordt weggewerkt. De lijst die dat doet heet de architraaf.
Die naad is er altijd. Een kozijn is van hout, staal of kunststof en de wand eromheen van steen, gipsblokken of gipsplaat. Het kozijn wordt in een opening gesteld die een paar centimeter ruimer is, en de ruimte ertussen wordt gevuld met stelblokjes, schuim of mortel. Het stucwerk of de plaat stopt ergens bij het kozijn, zelden in een rechte lijn. De architraaf ligt over die rand heen en maakt er een strakke omlijsting van.
Een omlijsting bestaat uit drie delen: twee staande lijsten langs de stijlen en een liggende boven de deur. In de bovenhoeken komen ze samen, meestal in verstek, dus beide onder vijfenveertig graden gezaagd. In oudere huizen zie je daar soms een vierkant hoekblok, en onderaan een hoger en dikker blokje waar de plint tegenaan loopt. Dat onderste blokje heet een neut.
Het woord zelf komt uit de tempelbouw. De Grieken legden een stenen balk over twee zuilen en bouwden daar het dak op. Die balk is de architraaf, letterlijk de hoofdbalk. Samen met het fries en de kroonlijst erboven vormt hij het hoofdgestel. Toen bouwmeesters in de zeventiende en achttiende eeuw die klassieke vormen op woonhuizen gingen toepassen, kreeg de voordeur een omlijsting met pilasters en een hoofdgestel in het klein. Van daaruit is de naam overgegaan op elke lijst rond een deur of raam, ook op de eenvoudige houten lat in de gang.
Voor de bewoner van nu is de architraaf vooral een stijlkenmerk en een afwerkdetail. Hij zegt iets over de bouwtijd van het huis, hij bepaalt of een nieuwe deur bij de oude past, en hij is het onderdeel dat bij een verbouwing als eerste sneuvelt en als laatste terugkomt.
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.
Onderwerpen
Verder bij dit onderwerp
Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.
Werkomschrijvingen
Stappenplannen
Gebreken
Uit de kennisbank
Koopgidsen
Prijsgidsen
Rekenhulpen
Checklists
Projecten
Artikelen
Dit laten doen
Builddocs bemiddelt niet en krijgt geen commissie over de opdracht die hieruit volgt.