Begrippen

L

• Looplamp · ook: Looplamp, handlamp, inspectielamp, werklamp, klemlamp, staaflamp

  Een looplamp is een verplaatsbare lamp met een greep of een haak waarmee je licht meeneemt naar de plek waar je werkt. Je gebruikt hem in een kruipruimte, op zolder, in de meterkast of achter een kast, overal waar de vaste verlichting niet komt.

• LoofhoutPremium · ook: Loofhout, hardhout

  Loofhout is hout van loofbomen, bomen die hun blad verliezen. Het staat tegenover naaldhout van coniferen. De meeste loofhoutsoorten zijn dichter, harder en duurzamer dan naaldhout, en daarom worden ze gebruikt waar sterkte, slijtvastheid of buitenduurzaamheid nodig is.

• Loodhoudende verfPremium · ook: Loodhoudende verf, loodverf, loodwitverf, menie

  Loodhoudende verf is oude verf waarin lood als pigment of droger is verwerkt. Zolang de laag heel is en er niets mee gebeurt, doet hij niets. Het risico ontstaat op het moment dat je hem gaat bewerken: droog schuren, schrapen of afbranden maakt van een onschuldige laag een fijne stof- of dampwolk die door de hele woning trekt. En het gaat om een zwaar metaal dat zich in het lichaam ophoopt en dat bij jonge kinderen de hersenontwikkeling raakt. De maatregel is dus niet de verf weghalen maar de bewerking veranderen: nat schuren of chemisch afbijten, met afgeschermde werkplek en zonder kinderen in huis.

• LiplasPremium · ook: Liplas, lipverbinding, lasverbinding

  Een liplas is een verbinding waarbij twee stukken hout in de lengte aan elkaar worden gezet, met een overlap waarin van elk deel een stuk van de dikte is weggenomen. Bij herstelwerk is het de methode waarmee je alleen het aangetaste eind van een balk, stijl of dorpel vervangt en de rest van het hout laat zitten.

• LintzaagPremium · ook: Lintzaag, bandzaag, zaagband, lintzaagmachine

  Een lintzaag is een machine met een doorlopende, verticaal lopende zaagband over twee of drie wielen. Er is één getal dat bepaalt wat je met de machine kunt zagen, en dat staat niet op de machine maar op de band. De breedte van de zaagband bepaalt de kleinste bocht die je kunt zagen. Een smalle band van zes millimeter volgt een krappe ronding; een brede band van vijfentwintig of meer loopt kaarsrecht maar wil niet de bocht om. Wie met een brede band een kromme lijn probeert te volgen, klemt de band vast, verdraait hem en breekt hem — en dat is bij deze machine de meest voorkomende schade.

• LijnoliePremium · ook: Lijnolie, lijnzaadolie, standolie, gekookte lijnolie, lijnolieverf

  Lijnolie is een plantaardige olie uit lijnzaad die het hout intrekt en daar door opname van zuurstof uithardt. Het is de oudste houtbescherming die we hebben, en het is ook het materiaal met het meest onderschatte gevaar in de doe-het-zelfhoek: een prop met lijnolie doordrenkte doeken kan spontaan ontbranden. Dat is geen verhaal maar een chemisch proces, en het is een terugkerende oorzaak van werkplaats- en woningbranden.

• LijmklemPremium · ook: Lijmklem, lijmtang, klem, schroefklem, spanklem

  Een lijmklem houdt twee delen tegen elkaar terwijl de lijm uithardt. De reflex is zo vast mogelijk aandraaien en dat verzwakt de verbinding. Een lijmnaad heeft lijm nodig; te vast klemmen perst hem eruit en dan hecht droog hout op droog hout. Wat je zoekt is voldoende druk om de delen sluitend tegen elkaar te brengen en een dun, gelijkmatig lijmlaagje te houden — herkenbaar aan een kleine, gelijkmatige rups lijm die overal langs de naad naar buiten komt. Komt er niets uit, dan was er te weinig lijm of te veel druk; komt er veel uit, dan was er te veel lijm.

• LijmkamPremium · ook: Lijmkam, kamspaan, tandspaan, getande spaan, tandtroffel

  Een lijmkam is een spaan met tanden waarmee tegellijm in gelijkmatige ribbels wordt verdeeld. Het is een van de goedkoopste gereedschappen in de bouw en het bepaalt iets duurs: de maat van de vertanding bepaalt hoeveel lijm er onder de tegel komt. Te weinig lijm geeft holle plekken en losse tegels; te veel lijm geeft een tegel die te hoog komt en lijm die door de voeg omhoog perst. De juiste maat staat op de zak lijm en op de doos tegels, en vrijwel niemand kijkt.

• Lijm · ook: Lijm, kleefstof, adhesief

  Lijm is een stof die twee oppervlakken aan elkaar hecht en na verharding kracht overbrengt. Anders dan kit is lijm bedoeld om te dragen en niet om een bewegende naad te dichten. Welke lijm je nodig hebt, hangt af van de materialen, de belasting en de vochtigheid ter plaatse.

• Lichtschakelaar · ook: Lichtschakelaar, schakelaar, lichtknop, wandschakelaar

  Een lichtschakelaar is het bedieningspunt waarmee je een lichtpunt aan- en uitzet. Hij onderbreekt de fasedraad in de leiding naar het armatuur. In een woning zit hij meestal ingebouwd in een doos in de wand, achter een afdekraam dat bij de rest van het schakelmateriaal past.

• LeuningPremium · ook: Leuning, trapleuning, handleuning, handregel, handgreep langs de trap, muurleuning of wandleuning als zij aan de muur zit, leuningregel als bovenregel van een balustrade

  Een leuning is de regel langs een trap, bordes of hellingbaan die je met de hand vasthoudt om je evenwicht te bewaren. Zij zit aan de muur met houders of bovenop een balustrade. Bij trappen die meer dan een meter hoogte overbruggen, is een leuning verplicht.

• Lepelboor · ook: Lepelboor, lepelboortje, lepelvormige boor

  Een lepelboor is een houtboor met een halfronde, lepelvormige punt zonder centreerpunt en zonder spiraal. Hij snijdt met de rand van de holle bak. Omdat hij zichzelf niet centreert, kun je hem tijdens het boren bijsturen en zo een gat maken dat niet loodrecht op het oppervlak staat.

• LeidingdetectorPremium · ook: Leidingdetector, leidingzoeker, kabeldetector, multidetector, metaaldetector voor wanden

  Een leidingdetector spoort leidingen en constructiedelen op achter een wand of vloer. Het apparaat wekt vertrouwen en dat vertrouwen moet je afbakenen. Een detector vindt metaal en hij vindt spanning — een kunststof waterleiding zonder stroom erop ziet hij niet. Dat is precies de leiding die bij het boren de meeste schade veroorzaakt, en het is de reden dat een detector nooit het laatste woord is. Gebruik hem, en combineer hem met wat je uit de opbouw van de woning weet: de zones waarin leidingen horen te lopen, de plaats van schakelaars en kranen, en de tekening als die er is.

• LeidingdetectiePremium · ook: Leidingdetectie, leidingopsporing, kabeldetectie, kabelopsporing

  Leidingdetectie is het opsporen van kabels, buizen en leidingen die je niet kunt zien, voordat je boort, freest, zaagt, breekt of graaft. Het gaat om elektrische kabels in wanden en vloeren, om water- en gasleidingen, om vloerverwarming in de dekvloer en om kabels en buizen in de grond rond de woning.

• LedermesPremium · ook: Ledermes, leermes, halfmaanmes, snijmes voor leer en voor zeil

  Een ledermes is een mes met een breed, vaak halfrond blad, oorspronkelijk bedoeld voor het snijden van leer. In de bouw komt het woord voor bij vloerleggers en dakdekkers, die vergelijkbare messen gebruiken voor het snijden van zeil, linoleum, tapijt en dakbanen. Het brede blad geeft een strakke, doorlopende snede die met een gewoon mes lastig is.

• LatexverfPremium · ook: Latexverf, latex, muurverf, dispersieverf, acrylverf voor wanden

  Latexverf is watergedragen muurverf waarin kunststofdeeltjes zijn gedispergeerd, die na verdamping van het water samenvloeien tot een aaneengesloten laag. De hele bruikbaarheid zit in dat samenvloeien. Het water verdampt eerst, en pas daarna trekken de deeltjes elkaar samen tot een film. Dat proces vraagt tijd en temperatuur, en het is de reden dat latex die op een koude wand of in tocht is aangebracht nooit de hardheid en de reinigbaarheid haalt die op het blik staat.

• LatexPremium · ook: Latex, muurverf, dispersieverf, acrylverf voor muren

  Latex is watergedragen muurverf op basis van een kunststofdispersie, gebruikt voor wanden en plafonds binnen en soms buiten. Het is de meest gebruikte verf in Nederlandse woningen. De keuze tussen matte en glanzende latex gaat over reinigbaarheid tegenover het verbergen van oneffenheden, en de keuze voor dampopen of dampdicht is bouwfysisch relevant bij vochtige muren.

• LasklemPremium · ook: Lasklem, verbindingsklem, aftakklem, kroonsteen, wago (merknaamgeworden), lusterklem

  Een lasklem is een klem waarmee je twee of meer elektrische geleiders met elkaar verbindt zonder te solderen of te draaien. De eis achter het product is eenvoudig en absoluut: een verbinding in een vaste elektrische installatie moet bereikbaar en controleerbaar blijven. Een lasklem maakt dat mogelijk. Een gedraaide en getapete verbinding achter een dichtgezette wand voldoet daar niet aan, ook als hij het jarenlang doet.

• Laskap · ook: Laskap, lashelm, lasmasker, lasscherm

  Een laskap is een gezichtsscherm met een donker filter dat je ogen en huid beschermt tegen de straling, de vonken en de spatten van het lassen. Het filter houdt ultraviolet en infrarood licht tegen en dempt het felle booglicht zo ver dat je de las nog kunt zien.

• LasdopPremium · ook: Lasdop, kroonsteen, lasklem, steekklem, verbindingsklem, wago

  Een lasdop is een verbindingsmiddel waarmee twee of meer elektrische aders met elkaar worden verbonden. Het is het kleinste onderdeel van een elektrische installatie en de plek waar het het vaakst misgaat. Een slechte verbinding heeft overgangsweerstand, en overgangsweerstand geeft warmte — die warmte tast de verbinding verder aan, waardoor het nog heter wordt. Dat proces versnelt zichzelf, en het is een van de bekendste oorzaken van elektrische brand in woningen. Een bruine of verkleurde lasdop is daarmee een brandsignaal.

• LasdoosPremium · ook: Lasdoos, aftakdoos, verdeeldoos, centraaldoos, verbinddoos

  Een lasdoos is de doos waarin kabels met elkaar worden verbonden, zonder dat er schakelmateriaal in zit. Er geldt één regel die alles bepaalt: elke verbinding moet bereikbaar blijven. Een lasdoos die is weggestuukt, achter een plaat is verdwenen of in een dichtgestorte vloer zit, is niet toegestaan — en het is een probleem dat pas zichtbaar wordt op het moment dat er iets mis is en niemand weet waar hij zoeken moet.

• Lasbril · ook: Lasbril, lasgoggle, autogeenbril

  Een lasbril is een oogbescherming met een donker filter dat het felle licht en de onzichtbare straling van een vlam of een lasboog tegenhoudt. Een gewone veiligheidsbril houdt wel splinters tegen maar geen straling.

• LaminaatPremium · ook: Laminaatvloer

  Laminaat is een vloerafwerking met een houtvezelkern en een bedrukte slijtlaag die hout of steen nabootst. Het wordt zwevend gelegd met een kliksysteem, zonder lijm. Het is goedkoop en snel te leggen, en gevoelig voor water.

• LambriseringPremium · ook: Lambrisering, wandbetimmering, beschot, paneelwand, wandpanelen

  Lambrisering is een betimmering tegen de onderste helft of het geheel van een wand, doorgaans van hout of van plaatmateriaal. Het is ooit ontstaan als bescherming: het onderste deel van een muur krijgt de klappen, de schoppen en het vocht, en een houten schil vangt dat op. In een oud pand doet het dat nog steeds. In een nieuw pand is het vrijwel altijd een esthetische keuze — en daar zit de valkuil, want een betimmering tegen een vochtige muur maakt het probleem erger in plaats van beter.