Begrippen

O

• OSBPremium · ook: OSB, oriented strand board, grofspaanplaat

  OSB bestaat uit grote houtsnippers die in lagen gericht zijn gelegd en samengeperst met lijm. De buitenste lagen liggen in de lengterichting, de binnenste dwars. Het is goedkoper dan multiplex en bij de juiste klasse geschikt voor constructieve toepassing, en het is daarmee het standaard plaatmateriaal in houtskeletbouw geworden.

• OnderbouwPremium · ook: Onderbouw, onderbouwconstructie

  De onderbouw is het onderste deel van een gebouw: de fundering en alles wat daarop staat tot aan de begane grondvloer. Dat is het deel dat de last van het huis naar de grond brengt en dat het contact met grond en grondwater moet doorstaan. Wat erboven zit, heet de bovenbouw.

• OndergrondPremium · ook: Ondergrond, bodem, draagkrachtige laag

  De ondergrond is de bodem waarop een bouwwerk rust. In Nederland is die zeer verschillend: van zand in het oosten en zuiden tot dikke pakketten klei en veen in het westen. De ondergrond bepaalt het funderingstype, de zettingsgevoeligheid en daarmee een groot deel van de bouwkosten en van de latere problemen.

• OnderslagPremium · ook: Onderslag, onderslagbalk, moerbalk, hoofdbalk, draagbalk

  Een onderslag is een zware balk die andere balken of een vloer draagt en de last naar de muren of kolommen brengt. Het is het onderdeel dat de vrije overspanning in een woning mogelijk maakt: waar geen muur staat, staat een onderslag. En daarom is het ook het onderdeel dat bij verbouwingen het vaakst wordt onderschat. Een onderslag die doorbuigt, kraakt of scheurt, draagt een deel van je huis — en het weghalen of verzwakken ervan is een van de weinige ingrepen met een acuut instortingsrisico.

• OnderwaterbetonPremium · ook: Onderwaterbeton, owb, onderwaterbetonvloer

  Onderwaterbeton is beton dat onder water wordt gestort via een buis die tot in het beton reikt, zodat het beton niet door het water valt. Het wordt gebruikt om de bodem van een bouwkuip af te sluiten, zodat die daarna kan worden leeggepompt.

• OntkoppelingPremium · ook: Ontkoppeling, akoestische scheiding, desolidarisatie, losgekoppeld bouwen

  Ontkoppeling is het bouwkundig scheiden van twee delen zodat trilling, geluid of warmte niet van het ene naar het andere kan overgaan. Het werkt volgens één regel die geen uitzonderingen kent: één starre verbinding is genoeg om het effect grotendeels ongedaan te maken.

• OntlastingsboogPremium · ook: Ontlastingsboog, ontlastingsstrek, strekse boog, rollaag, segmentboog, korfboog

  Een ontlastingsboog is een gemetselde boog boven een opening die de last van de gevel eromheen leidt. Bij oudere woningen leidt dit tot een hardnekkig misverstand met echte gevolgen. Het houten balkje dat je boven je raam ziet zitten, draagt de gevel niet — dat doet de ontlastingsboog erboven. Dat balkje is doorgaans niet meer dan de afwerking van het metselwerk boven het kozijn. Wie het wegneemt in de veronderstelling dat hij de latei vervangt, of wie de boog erboven aantast, haalt de constructie weg die het werk doet.

• Open trapPremium · ook: Open trap, trap zonder stootborden, zwevende trap

  Een open trap is een trap zonder stootborden, waarbij je tussen de treden door kunt kijken. Zij oogt licht en ruimtelijk en zij is populair in moderne interieurs. De keerzijde is veiligheid: voor jonge kinderen, voor ouderen en voor mensen met hoogtevrees is een open trap aanzienlijk minder prettig.

• OpleggingPremium · ook: Oplegging, opleglengte, auflager

  De oplegging is de plek waar een ligger, balk of vloerelement rust op zijn steunpunt, en de manier waarop de belasting daar wordt overgedragen. Het is het detail waar bij verbouwingen en bij constructieve schade het vaakst iets misgaat: de ligger zelf is berekend, maar de oplegging is te kort, te smal of ligt op een ondergrond die de druk niet aankan.

• OptredePremium · ook: Optrede, tredehoogte, stijghoogte

  De optrede is de verticale maat per trede: het hoogteverschil tussen twee opeenvolgende treden. Het is de maat die de steilheid van een trap bepaalt, en het is de maat die bij een verbouwing vastligt: de verdiepingshoogte is gegeven, dus de optrede volgt uit het aantal treden. Alles wat je aan een trap kunt sturen, loopt via dat aantal.

• OpvijzelenPremium · ook: Opvijzelen, vijzelen, optillen, hydraulisch heffen, liften van een pand

  Opvijzelen is het met hydraulische persen omhoog brengen van een gebouw of een gebouwdeel. Het klinkt exotisch en het is regulier funderingswerk. Een gebouw kan omhoog, en de kunst zit er niet in om het op te tillen maar om het overal even snel op te tillen. Een pand is niet oneindig stijf: gaat het ene deel eerder omhoog dan het andere, dan scheurt het metselwerk. Daarom gebeurt het in stappen van millimeters, met tientallen vijzels die tegelijk worden gestuurd en met meetpunten die de beweging doorlopend volgen.

• OverspanningPremium · ook: Overspanning, spanwijdte, vrije overspanning, dagmaat

  De overspanning is de afstand die een balk, een vloer of een dakelement zonder tussensteunpunt overbrugt. Het is de maat die het zwaarst doorwerkt in een constructie. Verdubbel je de overspanning, dan wordt het buigend moment vier keer zo groot en de doorbuiging zestien keer zo groot. Dat is de reden dat een open plattegrond duurder is dan een woning met veel binnenmuren, en dat het weghalen van een enkele muur zo vaak op een zware stalen ligger uitloopt.