Begrippen

Z

• ZinkputPremium · ook: Zinkput, zakput, zijgput, bezinkput

  Een zinkput is een put met een open bodem of doorlatende wanden waarin water in de grond wegzakt. Vroeger werd hij gebruikt voor afvalwater, tegenwoordig alleen nog voor regenwater.

• Zinken gootPremium · ook: Zinken goot, zinken mastgoot, zinken bakgoot, zinken dakgoot

  Een zinken goot vangt het regenwater van het dak op en voert het naar de regenpijp, met gesoldeerde of gefelste verbindingen. Zink zet sterk uit; zonder uitzetstukken op regelmatige afstand scheurt de goot bij de solderingen.

• Zinken dakbedekkingPremium · ook: Zinken dakbedekking, zinken dak, zinkwerk

  Een zinken dakbedekking is een dakbedekking van zinken banen die met felsnaden waterdicht aaneen worden gezet. Aan de bovenkant gaat er zelden iets mis; de schade komt van de andere kant. Een zinken dak faalt vrijwel altijd van onderaf, door condens tegen de onderzijde van het zink. Zink is aan de bovenzijde beschermd door zijn patinalaag, maar aan de onderzijde niet: daar tast vocht het metaal aan, en dat gebeurt onzichtbaar. Een dak dat er van buiten uitstekend uitziet, kan van binnenuit zijn doorgevreten. Vandaar de regel die het hele vak beheerst: onder een zinken dak hoort een geventileerde ruimte waar vochtige lucht kan wegstromen — of een volledig dampdicht opgebouwd dak waarbij er geen vocht bij kan komen. De tussenvorm, een dicht dak zonder ventilatie, is de klassieke fout.

• Zinken dakPremium · ook: Zinken dak, zinken dakbedekking, felsdak, roevendak

  Een zinken dak bestaat uit banen zink die met een staande naad of met roeven aan elkaar en aan de ondergrond zijn verbonden. Het gaat veertig tot tachtig jaar mee, het vraagt een geventileerde onderconstructie en het verdraagt geen contact met koper.

• ZinkPremium · ook: Zink, titaanzink

  Zink is een metaal dat in de bouw wordt gebruikt voor goten, hemelwaterafvoeren, dakbedekking en gevelbekleding. Het vormt een beschermende patinalaag die het materiaal decennialang in stand houdt. Het is een klassiek Nederlands bouwmateriaal met een lange levensduur, mits het aan de achterzijde kan ventileren en niet in contact komt met de verkeerde materialen.

• ZandvangPremium · ook: Zandvang, zandvangput, bezinkput, slibvang

  Een zandvang is een bezinkruimte die zand en gruis opvangt voordat het water de afvoerleiding in gaat. Hij bestaat om verstopping te voorkomen en veroorzaakt hem zodra hij zijn werk niet meer doet. Een zandvang werkt alleen zolang hij wordt geleegd. Zand en slib bezinken in de put; is die vol, dan stroomt alles er ongehinderd overheen en komt het zand alsnog in de leiding — precies de leiding die de put moest beschermen, en die intussen jaren geen zand heeft gezien en daardoor niet is doorgespoeld. Het gevolg is een verstopping die je op de zandvang niet ziet aankomen, want van bovenaf lijkt er niets aan de hand. Het interval voor legen is dus geen aanbeveling maar de hele voorwaarde.

• ZandstralenPremium · ook: Zandstralen, stralen, gritstralen, schuurstralen, abrasief stralen

  Zandstralen is het reinigen of ruwen van een oppervlak door er onder druk een abrasief middel tegenaan te blazen. Op metaal is het de standaardvoorbehandeling; op een baksteengevel is het een ingreep waar je niet van terugkomt. Een baksteen heeft een gesinterde, dichtgebakken buitenhuid, en die is dunner dan de meeste mensen denken — straal je hem eraf, dan ligt de poreuze binnenkant open en neemt de gevel voortaan structureel meer water op. De gevel oogt dan schoon en is vanaf dat moment natter, vuiler en vorstgevoeliger dan hij was. Het is de klassieke reden dat een gevel na een reiniging binnen een paar jaar slechter is dan ervoor.

• ZandsteenPremium · ook: Zandsteen, bentheimer, bentheimer zandsteen, obernkirchener, udelfanger, kolenzandsteen

  Zandsteen is natuursteen die is ontstaan uit samengekitte zandkorrels, gebruikt voor gevelelementen, ornamenten en dorpels. Het is de steensoort met de grootste behoefte aan de juiste behandeling en de meeste kans op verkeerde. Zandsteen is poreus en ademt; hij verdraagt geen harde cementvoeg, geen dichte verf, geen impregneermiddel dat de poriën sluit en geen hogedruk. Elk van die vier komt in de praktijk voor, en elk versnelt de aantasting van de steen zelf.

• ZakgootPremium · ook: Zakgoot, kilgoot, kilkeper, keel, noek

  Een zakgoot is de goot in de binnenhoek waar twee hellende dakvlakken samenkomen, en die het water van beide vlakken samen naar de dakvoet voert. Het is het zwaarst belaste onderdeel van een hellend dak. Al het water van twee dakvlakken loopt door één smalle strook, en die strook ligt in de hoek waar bovendien blad, mos en sneeuw blijven liggen. Meer dan de helft van de lekkages in een hellend dak begint hier.

• ZadeldakPremium · ook: Puntdak, dak met twee schilden.

  Een zadeldak bestaat uit twee hellende vlakken die boven elkaar samenkomen in een nok. Het is de meest voorkomende dakvorm in Nederland. De zijkanten worden afgesloten door topgevels.

• ZaagtandbalkonPremium · ook: Zaagtandbalkon, zaagtandbalkons, verspringend balkon, geschrankt balkon

  Een balkon dat schuin ten opzichte van de gevel staat in plaats van er haaks op, waarbij de balkons naast elkaar een zaagtandvorm maken. Elk balkon draait daardoor van zijn buurman weg, wat privacy geeft en de zonorientatie verbetert.