Begrippen

D

• DNRPremium · ook: DNR, De Nieuwe Regeling

  De DNR is de standaardregeling voor de verhouding tussen een opdrachtgever en een adviseur: een architect, een constructeur, een installatieadviseur of een bouwkundig adviseur. Zij regelt de opdracht, de aansprakelijkheid, het auteursrecht en de beëindiging. Waar de UAV gaat over bouwen, gaat de DNR over ontwerpen en adviseren.

• DakdekkerPremium · ook: Dakdekker, dakspecialist, pannendekker, dakbedekkingsbedrijf, dakonderhoudsbedrijf

  Een dakdekker legt en onderhoudt dakbedekking op hellende en platte daken. Bij het vergelijken van offertes zoeken mensen naar het bedrag, en dat is precies de verkeerde kolom. De posten die het verschil maken tussen een dak van vijftien jaar en een dak van vijftig jaar staan in de omschrijving: tengels, de bevestiging in de randzones en de ventilatie van dakvoet tot nok. Een offerte die daar niets over zegt, is niet toevallig de goedkoopste — het zijn precies de posten die eruit zijn gelaten.

• DakhellingPremium · ook: Dakschuinte, hellingshoek, dakverval

  De dakhelling is de hoek die het dakvlak maakt met het horizontale vlak, uitgedrukt in graden. Zij bepaalt welke dakbedekking mag worden toegepast, hoe snel water wegloopt en hoeveel bruikbare ruimte er onder het dak overblijft.

• DakkapelPremium · ook: Kajuit, dakuitbouw

  Een dakkapel is een uitbouw op het schuine dak met een eigen voorkant, meestal met raam. Hij maakt de zolder hoger en lichter, en levert daarmee bruikbare vloeroppervlakte op. Het is een van de meest gekozen manieren om een woning te vergroten.

• DakleiPremium · ook: Lei, natuurlei, schaliedak

  Een daklei is een dunne, platte plaat natuursteen — meestal leisteen — of vezelcement, die in overlappende rijen op een dak wordt bevestigd. Leien zijn licht, zeer duurzaam en kenmerkend voor kerken, landhuizen en monumentale panden. Natuurleien gaan bij goede kwaliteit een eeuw mee en zijn daarmee de langst meegaande dakbedekking die er is. De bevestiging en het onderliggende houtwerk gaan doorgaans eerder stuk dan de leien zelf, en dat is bij een leiendak de kern van het onderhoud.

• DaklijstPremium · ook: Daklijst, boeiboord, boeideel, windveer, gevellijst, dakrandafwerking

  Een daklijst is de plank of het profiel dat de rand van een dak afwerkt, langs de dakvoet of langs de zijkant van het dakvlak. Hij ziet er onbeduidend uit en hij doet drie dingen tegelijk: hij sluit de dakconstructie af tegen weer en dieren, hij draagt de goot, en hij bepaalt hoe de bovenkant van het huis eruitziet. Omdat hij hout is, buiten zit en de goot draagt, is hij samen met de kroonlijst de plek waar het buitenschilderwerk het eerst tekortschiet.

• DakopbouwPremium · ook: Optopping, nokverhoging, dakverhoging, extra bouwlaag

  Een dakopbouw is een uitbreiding waarbij het dak van een woning of gebouw wordt verhoogd of vervangen om een extra verdieping of meer bruikbare hoogte te maken. Anders dan een dakkapel verandert de dakvorm en het silhouet van het gebouw.

• DakruiterPremium · ook: Dakruiter, dakruitertje, klokkentorentje, angelustoren, flèche

  Een dakruiter is een klein torentje dat op een dak staat, doorgaans op de nok of op de kruising van twee daken. Het onderscheid dat er constructief toe doet, zit in wat eronder zit. Een dakruiter staat op de kap en niet op de muren. Zijn gewicht en zijn volledige windbelasting komen terecht op spanten, gordingen en het beschot — een torentje van een paar meter hoog vangt aanzienlijk meer wind dan een dakvlak van dezelfde grootte. Dat maakt het aanbrengen, verzwaren of restaureren van een dakruiter altijd een constructieve vraag, en de plek waar het misgaat is voorspelbaar: de aansluiting op het dakvlak, waar water langs de constructie naar binnen loopt.

• DakterrasPremium · ook: Dakterras, daktuin, terras op het dak, dakopbouw met terras

  Een dakterras is een beloopbaar terras op een plat dak of een dakopbouw. Voordat het een inrichtingsvraag is, is het er twee andere. Een dakterras is bouwen: het vraagt vrijwel altijd een vergunning, en het legt een gebruiksbelasting op een dak dat daar niet op is berekend. En op één punt gaat het bij de uitvoering structureel mis: de dakbedekking eronder moet bereikbaar blijven. Een vastgelijmd of vastgeschroefd terras betekent dat een lekkage alleen te vinden is door het hele terras te slopen.

• DakvormPremium · ook: Daktype, kapvorm

  De dakvorm is de meetkundige vorm van het dak: zadeldak, schilddak, lessenaarsdak, plat dak, mansardekap en de varianten daarop. Zij bepaalt het aanzien van het gebouw, de bruikbare ruimte onder het dak en het aantal kwetsbare aansluitingen.

• Definitieve opleveringPremium · ook: Definitieve oplevering, eindoplevering, tweede oplevering, einde onderhoudstermijn

  De definitieve oplevering is het moment waarop de onderhoudstermijn na de voorlopige oplevering afloopt en het werk definitief is aanvaard. Het is het moment waarop de laatste kans om gebreken kosteloos te laten herstellen verstrijkt — en het is precies daarom dat het bij particuliere opdrachtgevers zo vaak ongemerkt voorbijgaat. Zet een herinnering twee weken vóór het einde van de termijn en loop de woning dan nog één keer bewust na.

• Delftse SchoolPremium · ook: Traditionalisme, Delftse school

  De Delftse School is een Nederlandse bouwstroming van ruwweg 1925 tot 1965 die vasthield aan traditionele vormen en ambachtelijke materialen: baksteen, pannendaken en symmetrie. Zij is bepalend geweest voor de wederopbouw van vele Nederlandse dorpskernen en stadscentra.

• DendrochronologiePremium · ook: Jaarringenonderzoek, jaarringdatering, boomringdatering

  Dendrochronologie is het dateren van hout aan de hand van het patroon van jaarringen. Door dat patroon te vergelijken met referentiereeksen kan het jaar waarin de boom is gekapt vaak tot op een jaar nauwkeurig worden bepaald.

• DepotregelingPremium · ook: Vijfprocentregeling, 5%-regeling, opschortingsrecht, notarieel depot.

  Bij nieuwbouw mag je vijf procent van de aanneemsom bij de notaris in depot houden in plaats van aan de aannemer te betalen. Dat geld dient als drukmiddel om gebreken van de opleverlijst hersteld te krijgen. Het staat in het Burgerlijk Wetboek.

• DeurbelPremium · ook: Deurbel, bel, beldrukker, belknop, gong

  Een deurbel is de voorziening waarmee een bezoeker aan de deur zich kenbaar maakt. Bij het vervangen door een videodeurbel loopt het vaak vast op iets wat niemand verwacht. Een gewone deurbel werkt op zwakstroom via een beltrafo, en die levert doorgaans te weinig vermogen voor een videodeurbel die permanent draait en beeld verstuurt. De bestaande twee draadjes zijn er dus wel en ze zijn zelden voldoende: er komt een zwaardere trafo bij, of het apparaat gaat op een accu die je periodiek laadt. Daarnaast is er een tweede punt dat vaak wordt overgeslagen: een camera die de openbare weg of het erf van de buren filmt, is een privacykwestie met echte regels.

• DievenklauwPremium · ook: Dievenklauw, scharnierbeveiliging, anti-opdrukbeveiliging, dievenpen, inbraakwerende pen

  Een dievenklauw is een pen aan de scharnierzijde die bij het sluiten in het kozijn grijpt. Hij lost een probleem op waar bijna niemand aan denkt. Iedereen beveiligt de slotzijde, en dus werkt een inbreker aan de scharnierzijde. Worden de scharnierpennen eruit geslagen of wordt de deur daar opgewrikt, dan kan het blad uit de sponning worden getild — het slot doet dan niets, want dat zit aan de andere kant. Een dievenklauw houdt het blad daar mechanisch vast, en hij kost enkele euro's per stuk.

• DoorloophoogtePremium · ook: Doorloophoogte, vrije hoogte, stahoogte, doorgangshoogte

  De doorloophoogte is de vrije hoogte tussen de vloer en het eerste obstakel erboven, gemeten op de plek waar mensen lopen. Bij een zolderverbouwing is het de maat die het vaakst bepaalt of een ruimte als verblijfsruimte mag worden gebruikt, en boven een trap wordt hij loodrecht op de klimlijn gemeten en niet verticaal.

• DoorvalbeveiligingPremium · ook: Valbeveiliging, afscheiding, borstwering, balustrade, hekwerk

  Een doorvalbeveiliging is een vaste afscheiding — een hek, een borstwering, een glaspaneel of een muurtje — die voorkomt dat iemand van hoogte valt. Zij is verplicht bij elk vloerniveau, balkon, trap of raam waar het hoogteverschil meer dan één meter bedraagt.

• DoorvalveiligheidPremium · ook: Doorvalveiligheid, doorvalbeveiliging, valbeveiliging voor gebruikers, doorvalwerendheid bij glas

  Doorvalveiligheid is het voorkomen dat iemand van een hoogte valt: van een balkon, galerij, trap, vide of door een raam of glaswand. Het gaat om de hoogte en de sterkte van hekken en borstweringen, de openingen erin, de klimbaarheid en de keuze van glas dat niet breekt als iemand ertegen valt.

• Dove gevelPremium · ook: Dovegevel, blinde gevel in de akoestische betekenis

  Een dove gevel is een gevel zonder te openen delen, met een hoge geluidwering. Hij wordt toegepast waar het geluidsniveau van weg, spoor of industrie zo hoog is dat woningbouw anders niet mogelijk is: zonder te openen ramen telt de gevel juridisch niet mee als geluidsbelast.

• DraagconstructiePremium · ook: Hoofddraagconstructie, draagstructuur, casco, skelet

  De draagconstructie is het geheel van onderdelen dat de belastingen van een gebouw opneemt en naar de fundering afvoert: muren, kolommen, balken, vloeren, dakconstructie en fundering samen.

• DraagmuurPremium · ook: Dragende wand, dragende muur, bouwmuur

  Een draagmuur is een muur die belasting van boven opneemt — vloeren, verdiepingen, het dak — en die naar de fundering afvoert. Hem weghalen zonder vervangende constructie leidt tot doorbuiging, scheuren en in het uiterste geval tot bezwijken.

• DrakenstijlPremium · ook: Noorse drakenstijl, dragestil

  De drakenstijl is een Scandinavische houtbouwstijl uit het einde van de negentiende eeuw, met steile daken, rijk houtsnijwerk en drakenkoppen op de nokken. In Nederland komt zij zeldzaam voor, vooral bij villa's en badplaatsarchitectuur uit die periode.

• Drijvend bouwenPremium · ook: Waterwonen, drijvende woning, waterwoning, floatland, drijfland

  Drijvend bouwen is het maken van woningen en gebouwen op een drijvend lichaam — doorgaans een betonnen bak — die met palen op hun plaats worden gehouden en meebewegen met het waterpeil.

• DrinkwaterbesluitPremium · ook: Drinkwaterbesluit, Besluit drinkwater

  Het Drinkwaterbesluit is de algemene maatregel van bestuur onder de Drinkwaterwet en bevat de eisen aan de kwaliteit van drinkwater en aan collectieve leidingwaterinstallaties. Voor een woningeigenaar is de kern kort: op de eigenaar van de installatie rust een zorgplicht, en voor een aangewezen groep gebouwen komt daar een uitgewerkt verplichtingenpakket bij.

• DuplexwoningPremium · ook: Duplex, duplexwoning, gesplitste eengezinswoning

  Een duplexwoning is een eengezinswoning die is opgedeeld in twee zelfstandige woningen boven elkaar: één op de begane grond en één op de verdieping. De opdeling was oorspronkelijk bedoeld als tijdelijke oplossing bij woningnood.

• Duurzaam bouwenPremium · ook: Dubo, duurzame bouw, groen bouwen

  Duurzaam bouwen is bouwen waarbij de milieubelasting over de hele levensduur wordt beperkt: van de winning van grondstoffen, via het bouwen en het gebruik, tot de sloop en het hergebruik. Het gaat dus over meer dan energiezuinigheid alleen.

• DwangsomPremium · ook: Dwangsom, last onder dwangsom

  Een dwangsom is een geldbedrag dat verschuldigd wordt als iemand niet voldoet aan een opgelegde verplichting. De gemeente gebruikt hem bij handhaving; een rechter kan hem opleggen bij een vonnis. In de bouw komt hij voor bij illegale bouwwerken, bij het niet naleven van vergunningvoorschriften en bij overlast.