Begrippen

L

• LaagdiktePremium · ook: Laagdikte, filmdikte, verflaagdikte, coatingdikte

  Laagdikte is de dikte van een aangebrachte laag verf, lak, coating of pleister, gemeten in micrometers of millimeters. Bij verf is het verschil tussen de natte laag direct na het aanbrengen en de droge laag na uitharding het belangrijkste onderscheid. De laagdikte bepaalt hoe lang de laag zijn werk doet.

• LakPremium · ook: Lak, lakverf, aflak, glansverf, emaille

  Lak is dekkende verf met een gladde, gesloten film, bedoeld als afwerklaag op hout, metaal en kunststof. De aflak bepaalt het uiterlijk en niet de levensduur; die zit in de grondlaag en in de voorbereiding.

• LambriseringPremium · ook: Lambrisering, wandbetimmering, beschot, paneelwand, wandpanelen

  Lambrisering is een betimmering tegen de onderste helft of het geheel van een wand, doorgaans van hout of van plaatmateriaal. Het is ooit ontstaan als bescherming: het onderste deel van een muur krijgt de klappen, de schoppen en het vocht, en een houten schil vangt dat op. In een oud pand doet het dat nog steeds. In een nieuw pand is het vrijwel altijd een esthetische keuze — en daar zit de valkuil, want een betimmering tegen een vochtige muur maakt het probleem erger in plaats van beter.

• LaminaatPremium · ook: Laminaatvloer

  Laminaat is een vloerafwerking met een houtvezelkern en een bedrukte slijtlaag die hout of steen nabootst. Het wordt zwevend gelegd met een kliksysteem, zonder lijm. Het is goedkoop en snel te leggen, en gevoelig voor water.

• LatexPremium · ook: Latex, muurverf, dispersieverf, acrylverf voor muren

  Latex is watergedragen muurverf op basis van een kunststofdispersie, gebruikt voor wanden en plafonds binnen en soms buiten. Het is de meest gebruikte verf in Nederlandse woningen. De keuze tussen matte en glanzende latex gaat over reinigbaarheid tegenover het verbergen van oneffenheden, en de keuze voor dampopen of dampdicht is bouwfysisch relevant bij vochtige muren.

• LatexverfPremium · ook: Latexverf, latex, muurverf, dispersieverf, acrylverf voor wanden

  Latexverf is watergedragen muurverf waarin kunststofdeeltjes zijn gedispergeerd, die na verdamping van het water samenvloeien tot een aaneengesloten laag. De hele bruikbaarheid zit in dat samenvloeien. Het water verdampt eerst, en pas daarna trekken de deeltjes elkaar samen tot een film. Dat proces vraagt tijd en temperatuur, en het is de reden dat latex die op een koude wand of in tocht is aangebracht nooit de hardheid en de reinigbaarheid haalt die op het blik staat.

• LedermesPremium · ook: Ledermes, leermes, halfmaanmes, snijmes voor leer en voor zeil

  Een ledermes is een mes met een breed, vaak halfrond blad, oorspronkelijk bedoeld voor het snijden van leer. In de bouw komt het woord voor bij vloerleggers en dakdekkers, die vergelijkbare messen gebruiken voor het snijden van zeil, linoleum, tapijt en dakbanen. Het brede blad geeft een strakke, doorlopende snede die met een gewoon mes lastig is.

• LeemPremium · ook: Leem, leemstuc, leempleister, leemsteen

  Leem is een mengsel van klei, silt en zand dat als bouwmateriaal wordt gebruikt voor pleisterwerk, voor vullingen in vakwerk en voor massieve wanden. Het is een van de oudste bouwmaterialen en het is de laatste jaren terug in de aandacht vanwege twee eigenschappen: het reguleert de luchtvochtigheid in een ruimte en het heeft een zeer lage milieubelasting.

• LegverbandPremium · ook: Legpatroon, straatverband, verband

  Het legverband is het patroon waarin bestrating, tegels of stenen worden gelegd. Het bepaalt niet alleen het uiterlijk maar vooral hoeveel de bestrating kan verschuiven onder belasting.

• LeisteenPremium · ook: Leisteen, lei

  Leisteen is een metamorf gesteente dat zich in dunne platen laat splijten. Die splijtbaarheid maakt het uitermate geschikt als dakbedekking en als vloertegel. Het is dicht, vorstbestendig en vrijwel onderhoudsvrij, en natuurleien op een dak gaan tot honderdvijftig jaar mee.

• LijmkamPremium · ook: Lijmkam, kamspaan, tandspaan, getande spaan, tandtroffel

  Een lijmkam is een spaan met tanden waarmee tegellijm in gelijkmatige ribbels wordt verdeeld. Het is een van de goedkoopste gereedschappen in de bouw en het bepaalt iets duurs: de maat van de vertanding bepaalt hoeveel lijm er onder de tegel komt. Te weinig lijm geeft holle plekken en losse tegels; te veel lijm geeft een tegel die te hoog komt en lijm die door de voeg omhoog perst. De juiste maat staat op de zak lijm en op de doos tegels, en vrijwel niemand kijkt.

• LijmklemPremium · ook: Lijmklem, lijmtang, klem, schroefklem, spanklem

  Een lijmklem houdt twee delen tegen elkaar terwijl de lijm uithardt. De reflex is zo vast mogelijk aandraaien en dat verzwakt de verbinding. Een lijmnaad heeft lijm nodig; te vast klemmen perst hem eruit en dan hecht droog hout op droog hout. Wat je zoekt is voldoende druk om de delen sluitend tegen elkaar te brengen en een dun, gelijkmatig lijmlaagje te houden — herkenbaar aan een kleine, gelijkmatige rups lijm die overal langs de naad naar buiten komt. Komt er niets uit, dan was er te weinig lijm of te veel druk; komt er veel uit, dan was er te veel lijm.

• LijnoliePremium · ook: Lijnolie, lijnzaadolie, standolie, gekookte lijnolie, lijnolieverf

  Lijnolie is een plantaardige olie uit lijnzaad die het hout intrekt en daar door opname van zuurstof uithardt. Het is de oudste houtbescherming die we hebben, en het is ook het materiaal met het meest onderschatte gevaar in de doe-het-zelfhoek: een prop met lijnolie doordrenkte doeken kan spontaan ontbranden. Dat is geen verhaal maar een chemisch proces, en het is een terugkerende oorzaak van werkplaats- en woningbranden.

• LinoleumPremium · ook: Linoleum, lino, marmoleum, natuurlinoleum

  Linoleum is een vloerbedekking van geoxideerde lijnolie met houtmeel, kurkmeel, harsen en kalksteen, op een juterug. Het is een van de weinige echt biobased vloeren, het gaat twintig tot veertig jaar mee, en het heeft één eigenschap die iedereen die er voor het eerst mee werkt verrast: een nieuwe linoleumvloer is geel en wordt vanzelf lichter. Dat heet de droogkamergeling en hij trekt binnen enkele weken bij daglicht weg — het is geen fabricagefout en er is geen reden om te klagen.

• Loodhoudende verfPremium · ook: Loodhoudende verf, loodverf, loodwitverf, menie

  Loodhoudende verf is oude verf waarin lood als pigment of droger is verwerkt. Zolang de laag heel is en er niets mee gebeurt, doet hij niets. Het risico ontstaat op het moment dat je hem gaat bewerken: droog schuren, schrapen of afbranden maakt van een onschuldige laag een fijne stof- of dampwolk die door de hele woning trekt. En het gaat om een zwaar metaal dat zich in het lichaam ophoopt en dat bij jonge kinderen de hersenontwikkeling raakt. De maatregel is dus niet de verf weghalen maar de bewerking veranderen: nat schuren of chemisch afbijten, met afgeschermde werkplek en zonder kinderen in huis.

• LoopslotPremium · ook: Loopslot, dagslot, vallenslot

  Een loopslot is een slot met alleen een dagschoot: de schuine tong die vanzelf in de sluitplaat valt als je de deur dichtdoet en die met de kruk wordt teruggetrokken. Het houdt de deur dicht maar het vergrendelt niet. Voor binnendeuren is dat precies genoeg; voor een buitendeur is het onvoldoende.