Begrippen

L

• LuifelPremium · ook: Luifel, afdak boven een deur, entreeluifel, baldakijn, markies

  Een luifel is een vast afdak boven een deur, een raam of een gevelopening. Hij oogt decoratief en hij doet iets heel praktisch. Een luifel houdt de deur en het stuk gevel eronder droog, en dat is precies de plek waar houtrot begint en waar water bij de aansluiting naar binnen komt. Een voordeur zonder overstek krijgt alle slagregen; het hout onderaan de deur en de onderdorpel van het kozijn zijn dan de eerste onderdelen die het begeven. Wat het lastig maakt, zit aan de andere kant: hij kraagt uit, hij vangt wind en sneeuw, en die belasting komt op een paar bevestigingen in de gevel terecht.

• LuchtdebietPremium · ook: Debiet, luchtvolumestroom, ventilatiedebiet

  Het luchtdebiet is de hoeveelheid lucht die per tijdseenheid door een kanaal, een ventiel of een rooster stroomt. Het is de maat waarin ventilatie wordt uitgedrukt en gecontroleerd. Een systeem dat het berekende debiet niet haalt, ventileert niet zoals bedoeld, en dat is bij vochtklachten vrijwel altijd het beginpunt van het onderzoek.

• Loden leidingPremium · ook: Loden leiding, loden waterleiding, loden buis

  Een loden leiding is een drinkwaterleiding van lood, aangelegd tot ruwweg 1960 en sindsdien niet meer toegepast. Er is één herkenningspunt dat direct duidelijkheid geeft en dat de meeste mensen niet kennen. Loden leidingen zijn dof grijs, zacht genoeg om met een nagel een kras in te zetten, en ze zijn met bolle, ronde verbindingen gesoldeerd in plaats van met knel- of schroefkoppelingen. Koper is roodbruin en veert, verzinkt staal is glanzend grijs en hard, kunststof is wit of grijs en licht. Loop de meterkast en de kruipruimte af en probeer die kras: dat is de test die geen afspraak vereist. Waarom het ertoe doet: lood lost langzaam op in stilstaand water, en het is vooral schadelijk voor jonge kinderen en ongeboren kinderen, bij wie het de ontwikkeling van het zenuwstelsel beïnvloedt. Voor die groep is er geen veilige ondergrens.

• LintbebouwingPremium · ook: Lintbebouwing, bebouwingslint, lint

  Lintbebouwing is bebouwing die in een rij langs een weg, dijk of vaart staat, met de woningen aan een of twee zijden van die lijn en het open land daarachter. Het is geen ontworpen wijk maar een gegroeide reeks. Perceel na perceel is in de loop van decennia volgebouwd. Je herkent het aan de wisselende breedtes en bouwjaren.

• LiftPremium · ook: Lift, personenlift, elevator

  Een lift is een installatie die personen of goederen verticaal vervoert tussen bouwlagen. Bij het plaatsen in een bestaand gebouw stuit het plan zelden op de techniek. Het stuit op de schacht en op de vergadering. Voor de schacht is meer nodig dan de kooi: een put onder de laagste stopplaats en een overloop boven de hoogste, plus een fundering en doorbraken in elke vloer. Die ruimtevraag is de reden dat de meeste plannen in bestaande portiekflats stranden. En omdat een schacht altijd gemeenschappelijke delen raakt, is er een besluit van de vergadering nodig — bij een ingreep van deze omvang doorgaans met een gekwalificeerde meerderheid en soms met een wijziging van de splitsingsakte. En daar komt de post bij die bij de investeringsbeslissing structureel wordt onderschat: onderhoud en verplichte periodieke keuring lopen jaarlijks door, decennialang.

• LevenscyclusanalysePremium · ook: LCA, levenscyclusanalyse, milieueffectanalyse

  Een levenscyclusanalyse berekent de milieueffecten van een product of gebouw over de hele levensduur: winning, productie, transport, bouw, gebruik, onderhoud, sloop en verwerking. Het is de methode waarmee onderbouwd kan worden welk materiaal werkelijk beter is, in plaats van af te gaan op intuïtie of op marketing.

• LeuningPremium · ook: Leuning, trapleuning, handleuning, handregel, handgreep langs de trap, muurleuning of wandleuning als zij aan de muur zit, leuningregel als bovenregel van een balustrade

  Een leuning is de regel langs een trap, bordes of hellingbaan die je met de hand vasthoudt om je evenwicht te bewaren. Zij zit aan de muur met houders of bovenop een balustrade. Bij trappen die meer dan een meter hoogte overbruggen, is een leuning verplicht.

• LeidekkerPremium · ook: Leidekker, leiendekker, schaliedekker, leislager

  Een leidekker legt en herstelt daken en gevels met natuurleien of vezelcementleien. Het vak kent een gegeven dat het onderhoud volledig stuurt en dat weinig eigenaren kennen. Een natuurlei gaat langer mee dan de spijkers en haken waarmee hij vastzit. Een leiendak dat na zestig of tachtig jaar leien begint te verliezen, is daarom zelden versleten: de bevestiging is op, en de leien zelf zijn vaak nog goed. Dat opent een route die bij een pannendak niet bestaat — het dak opnieuw laten leggen met de bestaande leien, tegen een fractie van de kosten van nieuw materiaal.

• LeibedekkingPremium · ook: Leibedekking, leidak, leiendak, leiendekking, natuurleien

  Leibedekking is een dakbedekking van dunne stenen platen, die overlappend op een houten ondergrond worden bevestigd. De prijs van een leiendak wordt afgeschreven op de lei, en de lei is niet wat het eerst opgeeft. Een natuurlei gaat honderd jaar mee, de spijker waarmee hij hangt de helft daarvan. Het dak wordt niet vervangen omdat de leien op zijn maar omdat de bevestiging het begeeft en het beschot eronder is aangetast — en bij het vernieuwen is een groot deel van de oude leien gewoon herbruikbaar. Wie een offerte krijgt waarin alle leien nieuw zijn, mag daar naar vragen.

• LegesPremium

  Leges zijn de kosten die de gemeente in rekening brengt voor het behandelen van een aanvraag, zoals een omgevingsvergunning voor bouwen. Je betaalt voor de behandeling, niet voor de uitkomst: ook bij een weigering zijn de leges verschuldigd. De hoogte hangt bij bouwen meestal af van de bouwkosten.

• LasklemPremium · ook: Lasklem, verbindingsklem, aftakklem, kroonsteen, wago (merknaamgeworden), lusterklem

  Een lasklem is een klem waarmee je twee of meer elektrische geleiders met elkaar verbindt zonder te solderen of te draaien. De eis achter het product is eenvoudig en absoluut: een verbinding in een vaste elektrische installatie moet bereikbaar en controleerbaar blijven. Een lasklem maakt dat mogelijk. Een gedraaide en getapete verbinding achter een dichtgezette wand voldoet daar niet aan, ook als hij het jarenlang doet.

• LasdopPremium · ook: Lasdop, kroonsteen, lasklem, steekklem, verbindingsklem, wago

  Een lasdop is een verbindingsmiddel waarmee twee of meer elektrische aders met elkaar worden verbonden. Het is het kleinste onderdeel van een elektrische installatie en de plek waar het het vaakst misgaat. Een slechte verbinding heeft overgangsweerstand, en overgangsweerstand geeft warmte — die warmte tast de verbinding verder aan, waardoor het nog heter wordt. Dat proces versnelt zichzelf, en het is een van de bekendste oorzaken van elektrische brand in woningen. Een bruine of verkleurde lasdop is daarmee een brandsignaal.

• LambdawaardePremium · ook: Lambdawaarde, warmtegeleidingscoefficient, lambda, lambda-D

  De lambdawaarde geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleidt, uitgedrukt in watt per meter per kelvin. Hoe lager het getal, hoe beter het materiaal isoleert. Het is de enige eigenschap waarmee isolatiematerialen onderling eerlijk te vergelijken zijn: alle andere getallen op een verpakking — de Rd-waarde, het energielabel, de dikte — volgen eruit of hangen ervan af.

• LadderrechtPremium · ook: Ladderrecht is de gangbare naam

  Ladderrecht is het recht om tijdelijk het erf van je buren te betreden als dat nodig is om je eigen gebouw of erf te onderhouden of te herstellen. Je mag er een ladder tegen zetten, een steiger plaatsen en materiaal neerleggen. De buurman mag dat niet zomaar weigeren, maar wel een redelijk moment verlangen en schadevergoeding vragen.