Begrippen

M

• MDFPremium · ook: MDF, medium density fibreboard, vezelplaat

  MDF bestaat uit houtvezels die met lijm onder druk en warmte tot een plaat zijn geperst. Het is homogeen van structuur, zonder nerf en zonder kwasten, en daardoor uitstekend te frezen en glad af te werken. Het is het standaard plaatmateriaal voor binnenbetimmering, deuren, kasten en geschilderd timmerwerk, en het is ongeschikt voor vochtige omgevingen tenzij in een vochtwerende uitvoering.

• MPGPremium · ook: Voluit MilieuPrestatie Gebouwen

  De MPG is de wettelijke maat voor de milieubelasting van de materialen in een gebouw, uitgedrukt in euro schaduwkosten per vierkante meter per jaar. Hoe lager, hoe beter. Sinds 1 januari 2025 geldt bij nieuwbouw een grenswaarde van 0,8.

• MachineschroefPremium · ook: Machineschroef, metrische schroef, metaalschroef, bout

  Een machineschroef heeft een gelijkmatige metrische schroefdraad over de hele schacht en snijdt geen eigen draad — hij past in een moer of in een voorgesneden draadgat. Dat is het onderscheid met elke houtschroef: die maakt zijn eigen draad in zacht materiaal. Een machineschroef vereist dat de draad er al is. Daaruit volgt dat maat en spoed exact moeten kloppen, en dat een schroef die net iets anders is, de draad kapot draait in plaats van te passen.

• MarmerPremium · ook: Marmer

  Marmer is kalksteen die door druk en temperatuur is omgevormd tot een kristallijn gesteente. Het is fraai, goed te polijsten en tegelijk zacht en zuurgevoelig. Die zuurgevoeligheid is de bepalende eigenschap: citroen, azijn, wijn en zure schoonmaakmiddelen laten doffe plekken achter die niet weg te poetsen zijn.

• MarmoleumPremium · ook: Marmoleum, linoleum, natuurlinoleum

  Marmoleum is een vloerbedekking van lijnzaadolie, houtmeel, kalksteen en natuurhars op een juten drager, in banen of tegels geleverd. Het is een natuurproduct met een lange levensduur, en het is gevoelig voor alkalisch vocht van onderaf.

• Massief houtPremium · ook: Massief hout, massiefhout, volhout, kruislaaghout, CLT, massiefhoutbouw

  Massief hout is hout uit één stuk, tegenover fineer, plaatmateriaal of hout met een toplaag. Het onderscheid dat het meest kost, ligt niet tussen massief en niet-massief maar tussen massief en stabiel. Massief hout werkt: het krimpt en zet uit in de breedte met het vocht in de lucht, elk seizoen opnieuw, en dat gaat door zolang het bestaat. Een massief blad dat strak is vastgeschroefd, scheurt daardoor; hetzelfde blad met bewegingsruimte gaat generaties mee. Plaatmateriaal werkt vrijwel niet — dat is de reden dat het bestaat, en niet een teken van mindere kwaliteit.

• Massieve deurPremium · ook: Massieve deur, volle deur, volspaandeur, deur met massieve kern

  Een massieve deur heeft een volle kern van hout of geperst plaatmateriaal, zonder holle ruimten. Zij isoleert het best tegen geluid van de gangbare binnendeuren, is zwaar en vraagt daarop afgestemde scharnieren en een stevig kozijn.

• MastiekPremium · ook: Mastiek, gietasfalt, asfaltmastiek, mastiekdak, gegoten asfalt

  Mastiek is een mengsel van bitumen met vulstof en zand dat heet wordt gegoten en dat na afkoelen een naadloze, waterdichte laag vormt. Het is de oudste vorm van bitumineuze dakbedekking en tegelijk het meest verwarde begrip in dit deel van de bouw: vrijwel elk plat dak wordt "mastiek" genoemd, terwijl er tegenwoordig meestal gebrande of zelfklevende dakbanen liggen. Voor het onderhoud maakt dat verschil, want de systemen ouderen anders en ze worden anders hersteld.

• MatglasPremium · ook: Matglas, mat glas, gezandstraald glas, geëtst glas, satijnglas

  Matglas is glas waarvan het oppervlak is geruwd door zandstralen of geëtst met een zuurbehandeling, waardoor het licht doorlaat maar geen scherp beeld. Zandgestraald glas is vuilgevoelig; geëtst en gecoat glas is dat aanzienlijk minder.

• MeetgereedschapPremium · ook: Meetgereedschap, meetinstrumenten, aftekengereedschap

  Meetgereedschap is gereedschap waarmee maten, hoeken en niveaus worden bepaald en afgetekend. De fout ontstaat zelden bij het meten. Meten is nauwkeurig; overbrengen is dat niet — en de fout zit vrijwel altijd in het opstapelen van maten. Wie deel na deel afmeet vanaf het vorige deel, telt bij elke overgang een kleine afwijking op, en die is aan het eind zichtbaar. De regel die dat oplost, is oud: meet alles vanaf één referentie, een uitgezette lijn of een vast punt, in plaats van van stuk tot stuk. Dat kost niets en het is het verschil tussen werk dat sluit en werk dat scheef uitkomt.

• MenggranulaatPremium · ook: Menggranulaat, puingranulaat, recyclinggranulaat, gebroken puin

  Menggranulaat is gebroken puin van beton en metselwerk dat wordt hergebruikt als funderingsmateriaal onder wegen, opritten en terrassen. Het is de meest toegepaste circulaire bouwstof in Nederland: vrijwel al het sloopbeton komt hier terecht. Het verdicht goed, is drukvast en is aanzienlijk goedkoper dan nieuw grind of zand.

• MerantiPremium · ook: Meranti, seraya, lauan

  Meranti is een verzamelnaam voor tropisch loofhout uit Zuidoost-Azië. Het is decennialang de standaard geweest voor Nederlandse buitenkozijnen, vanwege de goede bewerkbaarheid en de redelijke duurzaamheid. De naam dekt een brede lading: donker rood meranti is duurzamer dan licht rood of wit meranti, en dat verschil is bij aanschaf bepalend.

• MerbauPremium · ook: Merbau, kwila, ipil

  Merbau is een zwaar tropisch hardhout uit Zuidoost-Azië met een goede duurzaamheid en een uitzonderlijke maatvastheid. Het staat bekend om zijn sterke uitloging, waarbij een roodbruine kleurstof alles beneden of naast het hout tekent.

• MessingPremium · ook: Messing, geelkoper, brons, ontzinkingsbestendig messing, DZR-messing

  Messing is een legering van koper en zink, veel gebruikt voor kranen, fittingen, beslag en sierwerk. Er bestaat een faalvorm die je niet ziet aankomen en die verklaart waarom er voor drinkwater een aparte kwaliteit bestaat. Bij bepaalde waterkwaliteiten lost het zink uit de legering en blijft er poreus, roze koper achter — ontzinking. Het onderdeel houdt zijn vorm en verliest zijn sterkte, en op een dag scheurt een koppeling of een kraanhuis dat er nog gewoon uitzag. Voor drinkwaterinstallaties hoort daarom ontzinkingsbestendig messing te worden gebruikt.

• MetaalboorPremium · ook: Metaalboor, spiraalboor, HSS-boor

  Een metaalboor is een spiraalboor van snelstaal met twee snijkanten en een tophoek van doorgaans 118 graden. Anders dan een steenboor of een houtboor heeft hij geen centreerpunt. Hij snijdt, en om te kunnen snijden moet hij op zijn plaats worden gehouden — met een centerpons, met een geleiding of met een voorgeboord gaatje. Wie dat overslaat, ziet de boor over het metaal wandelen en krast het oppervlak. De spaangroef is de kern van het ontwerp. Boren is materiaal wegnemen, en afvoeren; een boor die zijn spaan niet kwijt kan, loopt vast, wordt heet en verliest zijn hardheid. Vrijwel elke mislukte boring - een boor die blauw aanloopt, een gat dat te ruim wordt, een boor die afbreekt - komt daarop terug.

• Metalen gevelbekledingPremium · ook: Metalen gevelbekleding, metaalgevel, gevelcassettes, sandwichpanelen

  Metalen gevelbekleding bestaat uit platen, cassettes of panelen van aluminium, zink, staal of koper, op een regelwerk voor de gevel bevestigd. Uitzetting en contactcorrosie tussen verschillende metalen zijn de twee punten die het ontwerp bepalen.

• MetselaarPremium · ook: Metselaar, opperman voor de helper, voeger voor het voegwerk

  Een metselaar bouwt met stenen en mortel: gevels, binnenwanden, schoorstenen en tuinmuren. Het is een vak waarin het resultaat honderd jaar zichtbaar blijft. Het verschil tussen goed en middelmatig metselwerk zit in de laagmaat, in de doorlopende voegen en in de zuiverheid van de aansluitingen — en dat is bij oplevering direct te zien.

• MetseldraadPremium · ook: Metseldraad, metselkoord, metsellijn, rijgdraad, uitzetdraad

  Metseldraad is het strak gespannen koord waarlangs een metselaar een laag recht en waterpas houdt. Er bestaat een vakregel voor die één woord lang is en die het verschil maakt tussen een rechte en een bollende muur. Je metselt óp de draad, niet tegen de draad aan. Een steen die het koord aanraakt, duwt het een fractie opzij — en omdat elke volgende steen dat opnieuw doet, loopt die fractie over de lengte van de muur op tot een zichtbare bocht. Er hoort een haarbreedte lucht tussen de steen en het koord te blijven. Het is het goedkoopste stuk gereedschap op de bouwplaats en het bepaalt of een muur recht staat. Een oog ziet een afwijking van enkele millimeters over een meter niet; over tien meter is diezelfde afwijking centimeters.

• MetselmortelPremium · ook: Metselmortel, metselspecie, specie

  Metselmortel is het bindmiddel tussen stenen: een mengsel van zand, een bindmiddel en water, dat de stenen op afstand houdt, de belasting verdeelt en het metselwerk als geheel laat werken. De regel die alles bepaalt: de mortel hoort zwakker te zijn dan de steen. Een te harde mortel laat spanning niet los en dan scheurt de steen in plaats van de voeg — en een steen vervangen is tienmaal zoveel werk als een voeg.

• MetselverbandPremium · ook: Verband, steenverband, metselwerkverband

  Het metselverband is het patroon waarin bakstenen ten opzichte van elkaar worden gemetseld. Doel is dat de stootvoegen van de ene laag niet boven die van de laag eronder komen, zodat de belasting zich over het metselwerk verdeelt. Het verband bepaalt zowel de sterkte als het aanzien van een gevel. Bij restauratie is het herstellen in hetzelfde verband geen esthetische voorkeur maar een voorwaarde.

• MeubelplaatPremium · ook: Meubelplaat, timmerpaneel, lattenplaat, blokplaat, tischlerplaat

  Een meubelplaat is een plaat met een kern van naast elkaar gelijmde massieve latten, afgedekt met fineer aan beide zijden. Het combineert de stijfheid van massief hout met de stabiliteit van een plaat. Doordat de kern uit smalle latten bestaat die om en om zijn gedraaid, heffen de spanningen elkaar op, en doordat het echt hout is, houdt hij een schroef aanzienlijk beter vast dan spaanplaat of MDF.

• MilieuclassificatiePremium · ook: Milieuklasse, milieuscore, duurzaamheidsklasse.

  Een milieuclassificatie deelt bouwproducten binnen één toepassing in klassen in, van de minst belastende keuze tot de meest belastende. De indeling is afgeleid van de schaduwprijs en is bedoeld om binnen een toepassing te kiezen, niet om toepassingen te vergelijken.

• Minerale wolPremium · ook: Minerale wol, steenwol, glaswol, rotswol

  Minerale wol is de verzamelnaam voor isolatiemateriaal van gesmolten steen of glas, dat tot vezels wordt gesponnen en tot dekens of platen wordt geperst. Het is verreweg het meest toegepaste isolatiemateriaal in Nederland, en dat komt door de combinatie van eigenschappen: het isoleert goed, dempt geluid, is onbrandbaar en is betaalbaar. Waar het niet tegen kan is druk en water. De isolatiewaarde komt uit de stilstaande lucht tussen de vezels, en daarmee is de belangrijkste regel gegeven: wol die wordt samengedrukt of nat wordt, isoleert niet meer. Een deken die met kracht in een te kleine ruimte is geduwd, verliest een groot deel van zijn werking.

• MoerPremium · ook: Moer, borgmoer, zeskantmoer, vleugelmoer

  Een moer is een blokje met een inwendige schroefdraad dat op een bout of draadeind wordt gedraaid en de verbinding sluit. Hij lijkt het simpelste onderdeel in de hele bouw, en hij is het onderdeel waar verbindingen het vaakst op falen — niet doordat de moer breekt, maar doordat hij losloopt. Alles wat trilt, uitzet of beweegt, draait een gewone moer op termijn los. Daarvoor bestaan borgingen, en die worden meestal weggelaten.

• MoersleutelPremium · ook: Moersleutel, sleutel, steeksleutel, ringsleutel, dopsleutel, bahco (merknaamgeworden voor de verstelbare sleutel)

  Een moersleutel is een gereedschap dat om de vlakken van een moer of een boutkop grijpt om die aan of los te draaien. Het onderscheid dat telt is hoeveel vlakken hij pakt. Een steeksleutel pakt er twee, een ringsleutel of dopsleutel pakt er zes of twaalf. Bij een vastzittende bout is dat het hele verschil: twee vlakken belasten geeft afglijden en ronddraaien, zes vlakken verdelen de kracht.

• MonolietbetonPremium · ook: Monolietbeton, monolietbouw, gietbouw, ter plaatse gestort beton, in het werk gestort beton.

  Monolietbeton is beton dat op de bouwplaats in bekisting wordt gestort, zodat wanden en vloeren één samenhangend geheel vormen. Het casco is daardoor stijf en zwaar. Dragende dwarswanden en vloeren horen bij elkaar en zijn niet los te denken.

• MontagekitPremium · ook: Montagekit, montagelijm, constructielijm, vloeibare spijker, no-more-nails-lijm

  Montagekit is een pasteuze lijm in een koker waarmee je bouwdelen aan elkaar bevestigt zonder te schroeven of te spijkeren. Hij dankt zijn bruikbaarheid aan één eigenschap: hij overbrugt oneffenheden. Waar een dunne lijm een vlakke, passende ondergrond vereist, vult montagekit een naad van enkele millimeters op en trekt hij de delen alsnog tegen elkaar. Dat maakt hem bruikbaar op een ruwe wand, op een oud plafond en op een ondergrond die niet vlak is.

• MontagelijmPremium · ook: Montagelijm, constructielijm, bouwlijm, kit-lijm

  Montagelijm is een lijm in kokerverpakking waarmee bouwdelen zonder mechanische bevestiging worden vastgezet, met een hoge aanvangshechting. Het bindmiddel bepaalt of zij binnen of buiten kan en of de verbinding elastisch of stijf wordt.

• MonumentenglasPremium · ook: Monumentenglas, monumentenbeglazing, dun dubbelglas, vacuümglas, restauratieglas, historisch glas

  Monumentenglas is beglazing die in een monument of beeldbepalend pand kan worden toegepast zonder het historische beeld aan te tasten. Het lost een tegenstelling op die anders onoplosbaar is: een monument mag zijn aanzicht niet verliezen, en de eigenaar wil warmte binnenhouden. Gewoon dubbel glas is te dik voor een historische roede en heeft een te vlakke, te heldere uitstraling. Dun dubbelglas en vacuümglas passen wél — en ze zijn aanzienlijk duurder.

• Mortel · ook: Mortel, specie, metselspecie, voegspecie

  Mortel is een mengsel van een bindmiddel, zand en water dat als pasta wordt verwerkt en daarna verhardt. Het bindt stenen aan elkaar, vult voegen en vlakt ondergronden uit. Het verschil met beton zit in het toeslagmateriaal: mortel bevat alleen zand, beton ook grind of steenslag.

• MozaïekPremium · ook: Mozaïek, mozaïektegels, mozaïekmatten

  Mozaïek bestaat uit kleine tegeltjes die op een net of op papier zijn voorgemonteerd tot matten van ongeveer dertig bij dertig centimeter. De vele voegen maken het stroef en daarmee geschikt voor douchevloeren, en zij maken het tegelijk onderhoudsgevoelig.

• MuizentandPremium · ook: Muizentand, muizentandlijst, muizentandje.

  Een muizentand is een sierlijst in metselwerk waarin de stenen schuin zijn geplaatst, zodat de hoeken om en om uitsteken. Het zaagtandprofiel dat zo ontstaat, zit meestal onder de goot, boven een raam of als afsluitende band in een gevel of schoorsteen.

• MuldenpanPremium · ook: Muldenpan, mulde, muldepan, dakpan met mulde

  Een muldenpan is een dakpan met een brede, vlakke goot in het midden en sluitranden aan de zijkanten. De brede goot geeft dit paneltype zijn voordeel en zijn beperking. De mulde voert veel water af en dat maakt de pan geschikt voor flauwere dakhellingen dan de meeste andere modellen — maar de fabrikant geeft daarvoor een minimale dakhelling op, en die is bindend. Onder die helling loopt water bij regen met wind niet snel genoeg weg, kruipt het onder de sluitrand door, en dan lekt een technisch correct gelegd dak.

• MultiplexPremium · ook: Multiplex, triplex bij drie lagen, underlayment als dunne vloerplaat

  Multiplex bestaat uit oneven aantallen fineerlagen die kruislings op elkaar zijn verlijmd. Door die kruislaagse opbouw is de plaat in beide richtingen sterk en maatvast. Het is het sterkste en meest maatvaste plaatmateriaal in de bouw, en het enige dat in de juiste uitvoering geschikt is voor buitentoepassing en voor natte ruimten.

• MuurafdekkerPremium · ook: Muurafdekker, afdekker, ezelsrug, muurkap, deksteen

  Een muurafdekker is de afdekking op de bovenkant van een vrijstaande muur, die voorkomt dat regen in het metselwerk zakt. De bovenkant van een muur is de kwetsbaarste plek die er is: daar staat water stil, en water dat in het metselwerk zakt en bevriest, drukt de stenen en voegen uit elkaar. Een muur zonder afdekking gaat een fractie van de tijd mee.

• MuurverfPremium · ook: Muurverf, latex, wandverf, sausverf

  Muurverf is watergedragen verf voor wanden en plafonds binnen, met een bindmiddel dat na verdamping van het water een aaneengesloten film vormt. De glansgraad bepaalt hoe reinigbaar en hoe vergevingsgezind de laag is; matte verf verbergt oneffenheden en is slecht schoon te maken.