Ook: Mortelsamenstelling · mengverhouding van mortel · mortelrecept · mortelverhouding · speciesamenstelling
In het kort
In andere talen
- Engels
- Mortar composition
- Duits
- Mörtelzusammensetzung
- Frans
- Composition du mortier
- Spaans
- Composición del mortero
- Portugees
- Composição da argamassa
- Italiaans
- Composizione della malta
Er staat meer over mortelsamenstelling
Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.
Abonnement bekijkenInloggen
Uitgebreid
Twee voegers geven een prijs voor dezelfde gevel uit 1925. De ene schrijft: voegwerk vernieuwen, kleur in overleg. De andere schrijft: uithakken, voegen met een kalkgebonden mortel, één deel hydraulische kalk op tweeënhalf deel zand, zand uit dezelfde groeve als het proefvlak. De tweede offerte is duurder. Zij is ook de enige van de twee waarin staat wat je krijgt.
Dat tweede is de mortelsamenstelling. Elke mortel bestaat uit een bindmiddel, zand en water. Het bindmiddel is cement, kalk of een mengsel van die twee, soms met tras of een andere toevoeging. Het zand is het geraamte. Het water zet de verharding in gang en verdampt of wordt gebonden. De samenstelling legt vast welke bindmiddelen het zijn en hoeveel zand er op een deel bindmiddel gaat.
Waarom dat ertoe doet, zie je aan een oude gevel die verkeerd is gevoegd. Metselwerk van voor de oorlog is gemaakt met zachte steen en een zachte kalkmortel. De muur neemt bij regen vocht op en geeft het bij droog weer af, en dat afgeven gebeurt via de voeg, omdat die poreuzer is dan de steen. Wordt die voeg vervangen door een harde cementmortel, dan zit de uitgang dicht. Het vocht moet er nu door de steen uit. Zouten kristalliseren in het steenoppervlak, vorst doet de rest, en na tien jaar schilferen de stenen terwijl de voegen er als nieuw bij staan. De gevel is duurder beschadigd dan hij ooit was.
De regel die daaruit volgt, is oud en eenvoudig: de mortel hoort iets zwakker en iets opener te zijn dan de steen. De voeg is het deel dat mag slijten, want een voeg vervang je en een steen niet. Welke samenstelling daarbij past, hangt af van de steen die er zit.
Bij nieuw werk met harde, dichte steen ligt het anders. Daar is een cementgebonden mortel op zijn plaats, en daar kiest de fabrikant van de steen of de constructeur vaak een fabrieksmortel met een opgegeven sterkte. De samenstelling is dan het geheim van de fabriek. Wat jij krijgt, is een prestatie: een sterkteklasse, een kleur, een verwerkingsvoorschrift.
Het begrip komt ook buiten de gevel voor. Een stukadoor werkt met lagen van verschillende samenstelling, de onderste het sterkst. Een dekvloer van zand en cement die te schraal is gemengd, verpulvert onder de voet. En bij tegelwerk, betonreparatie en verankeringen zijn de mortels zo gespecialiseerd dat de samenstelling geheel in de zak zit en je alleen het water toevoegt.
Voor een eigenaar is er één praktische les. Laat bij metsel- en voegwerk aan een bestaand gebouw de samenstelling op papier zetten, met de reden waarom die bij jouw steen past. Wie dat niet kan of wil, weet het niet.
We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.
Verder bij dit onderwerp
Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.
Werkomschrijvingen
Stappenplannen
Gebreken
Uit de kennisbank
Koopgidsen
Prijsgidsen
Rekenhulpen
Checklists
Projecten
Dit laten doen
Builddocs bemiddelt niet en krijgt geen commissie over de opdracht die hieruit volgt.