Begrippen

R

• RVSPremium · ook: RVS, roestvast staal, roestvrij staal, inox

  Roestvast staal is staal met minimaal ongeveer elf procent chroom, dat een dunne passieve oxidelaag vormt en daardoor bestand is tegen corrosie. De kwaliteit wordt aangeduid met een AISI-nummer of een EN-nummer, en dat nummer bepaalt of het materiaal geschikt is voor de omgeving.

• RaamPremium · ook: Raam, venster, ruit

  Een raam is de opening in een gevel of een dak die is gevuld met glas, en het beweegbare of vaste deel dat die opening afsluit. Het is het onderdeel van de gevel dat het meeste doet en het meeste verliest. Het laat daglicht en uitzicht binnen, het regelt ventilatie, het houdt weer en inbrekers buiten — en tegelijk is het bijna altijd de zwakste schakel in de isolatie van een woning. Een gevel haalt met gemak een warmteweerstand van vijf; het beste raam blijft steken op het equivalent van ruim een half.

• RaamboompjePremium · ook: Raamboompje, raamuitzetter, uitzetijzer, raamvastzetter, raamstang

  Een raamboompje is het beslagonderdeel dat een openstaand raam in een bepaalde stand vasthoudt. Het wordt gezien als gemak en het is iets anders. Een raam dat door de wind dichtslaat, breekt glas — en bij een naar buiten draaiend raam op hoogte is dat een risico voor wie eronder loopt. De uitzetter houdt het raam op zijn plaats, ook bij een windvlaag, en dat is de functie waarvoor hij bestaat. Bij kinderen komt daar een tweede reden bij: een uitzetter met begrenzing, of een kierstandhouder, maakt het verschil tussen een raam dat op een kier staat en een raam dat helemaal open kan.

• RaamdorpelsteenPremium · ook: Raamdorpelsteen, raamdorpel, onderdorpel, waterdorpel, vensterbank buiten, lekdorpel

  De raamdorpelsteen is de schuine steen onder een raam die het regenwater van de gevel weg voert. Aan de onderzijde ervan zit het detail waar de hele werking op rust en dat bij schade vrijwel altijd de oorzaak is: de waterhol, een groef in de onderkant. Water dat over de dorpel loopt en aan de onderrand hangt, kruipt zonder die groef langs de onderzijde terug de gevel in. Een dichtgesmeerde, weggesleten of ontbrekende waterhol is de meest voorkomende verborgen oorzaak van vochtplekken onder een raam.

• RaamstijlPremium · ook: Raamstijl, stijl, kozijnstijl, zijstijl, post

  De raamstijl is het verticale deel van een kozijn of van een draaiend raam. Bij houtrot wordt naar de onderdorpel gekeken, en het begint een stukje verderop. Rot in een houten kozijn begint vrijwel altijd bij het kopse hout in de verbinding tussen stijl en onderdorpel, niet midden in het vlak. Kopshout is de doorgezaagde kant van de vezel; daar zuigt hout water op als een rietje, vele malen sneller dan door de zijkant. De verbinding onderaan de stijl staat precies in het water dat over de dorpel loopt, en daar begint het — onder de verf, onzichtbaar, tot het hout zacht is.

• RabatPremium · ook: Rabat, rabatdelen, rabatplanken, potdekseldelen, gevelbekleding, zweeds rabat

  Rabat is horizontale houten gevelbekleding waarvan de delen elkaar overlappen of met een sponning in elkaar vallen. Het werkt op één principe: elk deel hangt over het deel eronder heen, zodat water naar buiten wordt geleid. En daar zit ook de fout die het vaakst wordt gemaakt: de delen moeten op een geventileerde regellat hangen, niet strak tegen de wand. Zonder die luchtspouw kan het hout aan de achterzijde niet drogen, en dan rot het van binnenuit — onzichtbaar, tot een deel het begeeft.

• RabatdeelPremium · ook: Rabatdeel, rabatdelen, rabatplank, zweeds rabat, channelsiding

  Een rabatdeel is een gevelplank met een sponning aan boven- en onderzijde, waardoor de delen in elkaar vallen. Het verschil met potdekselwerk lijkt cosmetisch en is dat niet. Rabatdelen vallen in elkaar, en juist daardoor moeten ze ruimte houden om te werken. Hout krimpt en zwelt dwars op de nerf, en bij een strak tegen elkaar gelegde gevel kan die beweging nergens heen: de delen drukken tegen elkaar, de wand trekt bol en de sponning splijt. De leverancier geeft daarom een speling op tussen de delen — enkele millimeters — en die ruimte is geen slordigheid maar constructie. Bij potdekselwerk lost de overlap dat vanzelf op; bij rabat moet je het bewust doen.

• RegenpijpPremium · ook: Regenpijp, hemelwaterafvoer, afvoerpijp, valpijp, standleiding buiten

  Een regenpijp voert het water uit de goot naar het riool, naar een infiltratievoorziening of naar het maaiveld. De diameter volgt uit het aangesloten dakoppervlak, en de aansluiting onderaan bepaalt of het water veilig wegkomt.

• RegiecontractPremium · ook: Regiecontract, regieovereenkomst, werk in regie, uitvoering op regiebasis

  Bij een regiecontract reken je af op basis van de werkelijk bestede uren, de gebruikte materialen en wat er is ingehuurd, plus een afgesproken opslag. De prijs staat vooraf niet vast. Je betaalt wat het werk kost. Het risico van tegenvallers ligt daarmee bij jou als opdrachtgever en niet bij de aannemer.

• Reinigingsmiddel voor gevelsPremium · ook: Gevelreiniger, gevelreinigingsmiddel, groene-aanslagverwijderaar, cementsluierverwijderaar

  Een gevelreiniger is een chemisch middel waarmee vervuiling van een gevel wordt verwijderd: groene aanslag, cementsluier, roetaanslag of uitbloei. De keuze volgt uit de vervuiling én uit de steen. Een zuur middel dat cementsluier oplost, tast kalkhoudende natuursteen aan; een alkalisch middel dat vet aanpakt, laat vlekken achter op baksteen. Het verkeerde middel doet blijvende schade die niet is terug te draaien.

• RelinenPremium · ook: Relinen, relining

  Relinen is het van binnenuit vernieuwen van een bestaande leiding, zonder de grond open te graven. Er wordt een met hars doordrenkte kous in de oude buis gebracht, opgeblazen tegen de wand en uitgehard. Wat overblijft, is een nieuwe buis in de oude, met een levensduur van tientallen jaren.

• ReservefondsPremium · ook: Onderhoudsreserve

  Het reservefonds is de verplichte spaarpot van een vereniging van eigenaren voor toekomstig groot onderhoud aan de gemeenschappelijke delen. Sinds 2018 is een reservefonds voor vrijwel elke VvE wettelijk verplicht. De jaarlijkse storting is ofwel gebaseerd op een actueel meerjarenonderhoudsplan, ofwel een half procent van de herbouwwaarde van het gebouw.

• RestauratiePremium · ook: Te onderscheiden van renovatie, vernieuwen naar hedendaagse maatstaven, en van reconstructie, opnieuw maken wat verdwenen is

  Restauratie is het herstellen van een historisch bouwwerk met behoud van zoveel mogelijk oorspronkelijk materiaal en met respect voor de gelaagdheid van het gebouw. Het uitgangspunt is behouden en herstellen, niet vervangen.

• RetourafsluiterPremium · ook: Retourafsluiter, voetventiel, inregelafsluiter, detentor

  Een retourafsluiter is de kraan aan de retourzijde van een radiator, waarmee de doorstroming wordt ingesteld. Hij lijkt op een tweede bedieningsknop en dat is hij niet. De retourafsluiter is een inregelkraan: hij wordt eenmalig ingesteld en daarna met rust gelaten. Wie hem dichtdraait om een kamer koud te houden, verandert niet alleen die radiator maar de waterverdeling in het hele systeem — het water dat daar niet meer langsgaat, gaat ergens anders heen, en de radiator met de minste weerstand krijgt te veel. Het gevolg is een woning waarin de ene kamer kookt en de andere niet warm wordt, terwijl de ketel harder werkt dan nodig. Wil je een kamer koud houden, gebruik dan de thermostaatkraan aan de aanvoerzijde; daar is die voor.

• RevisietekeningPremium · ook: Revisietekening, revisietekeningen, revisie

  Een revisietekening laat zien hoe iets werkelijk is uitgevoerd, en niet hoe het was bedacht. Zij wordt na afloop van het werk bijgewerkt op basis van wat er op de bouwplaats is gemaakt. Voor een woning gaat het meestal om de plaats van leidingen, kabels, doorvoeren en afsluiters. Zonder die tekening boor je later blind in je eigen muur.

• RietdekkerPremium · ook: Rietdekker, rietdekkersbedrijf, dakdekker riet

  Een rietdekker legt en onderhoudt rieten daken. De levensduur van een rieten dak wordt zelden bepaald door de kwaliteit van het riet. De dakhelling en de mogelijkheid om te drogen bepalen hoe lang het meegaat — een steil dak dat na regen snel opdroogt, gaat twee keer zo lang mee als een flauw dak in de schaduw. Een rieten dak op het noorden, onder bomen of met een te flauwe helling vraagt daarom binnen twintig jaar aandacht, terwijl hetzelfde riet op een steil, vrijstaand zuidvlak veertig jaar of meer haalt.

• RioolPremium · ook: Riool, riolering, afvoerstelsel, rioolstelsel

  Het riool is het buizenstelsel dat afvalwater en vaak ook hemelwater afvoert van de woning naar de gemeentelijke leiding en van daar naar de zuivering. Het is een systeem dat op zwaartekracht werkt en dus op afschot, lucht en een vrije doorgang. Zolang het werkt, denkt niemand eraan. Op het moment dat het niet werkt, is de vraag altijd dezelfde: ligt de verstopping voor of achter de erfgrens. Dat ene gegeven bepaalt of het jouw rekening is of die van de gemeente.

• RococoPremium · ook: Rococo, met kleine letter

  Rococo is de sierlijke stijl die in Nederland vooral tussen ongeveer 1730 en 1780 werd toegepast, herkenbaar aan asymmetrische krullen, schelpvormen en lichte kleuren. Je vindt hem in ons land zelden aan het hele huis en meestal in het interieur: in stucplafonds, schouwen, deuromlijstingen en trapleuningen.

• RoestPremium · ook: Roest, roestvorming, roestaanslag

  Roest is de bruine, schilferende laag die op ijzer en staal ontstaat zodra het metaal met zuurstof en water in aanraking komt. Het is geen vlek maar materiaalverlies: wat je ziet, is metaal dat er niet meer is. Roest neemt meer ruimte in dan het staal, en drukt alles weg wat eromheen zit.

• Roestvrij staal · ook: Roestvrij staal, roestvast staal, rvs, inox, edelstaal

  Roestvrij staal is staal waaraan minstens ongeveer een tiende deel chroom is toegevoegd. Dat chroom vormt aan het oppervlak een dun, onzichtbaar laagje dat het staal afsluit en zich na een krasje vanzelf herstelt, zolang er zuurstof bij kan. Daardoor roest het onder normale omstandigheden niet.

• RollaagPremium · ook: Rollaag, rolllaag met drie l is een veelgemaakte schrijffout

  Een rollaag is een laag baksteen waarbij de stenen op hun kant of rechtop zijn gemetseld in plaats van plat. Zij dient als afdekking van een muur, als afwerking boven een raam- of deuropening en als waterslag onder een kozijn. Bij een muurafdekking is de rollaag het meest waterbelaste metselwerk van het hele bouwwerk, en daarmee de plek waar schade begint.

• Romaanse panPremium · ook: Romaanse pan, romaan, romaanse dakpan

  De romaanse pan is een dakpan met een vlak middendeel en één golf aan de zijkant, waardoor het dakvlak rustiger oogt dan bij een hollandse pan. Zij is in de twintigste eeuw veel toegepast en zij is nog steeds een van de meest gebruikte pannen in de Nederlandse woningbouw. De vorm heeft een sluiting die haar geschikt maakt voor flauwere dakhellingen.

• RondhoutPremium · ook: Rondhout, ronde palen, stamhout, paalhout, rondpaal

  Rondhout is hout dat in zijn ronde vorm wordt gebruikt in plaats van tot balken en planken te worden gezaagd. De vorm is het voordeel: de vezels lopen onafgebroken door, waardoor rondhout bij gelijke diameter sterker is dan een gezaagde balk uit dezelfde stam. En de vorm is het nadeel: de duurzaamheid hangt af van waar de spint-kerngrens ligt, en die zit bij gefreesd rondhout op een andere plek dan bij geschild rondhout.

• RookkanaalPremium · ook: Rookkanaal, schoorsteenkanaal, rookgaskanaal, afvoerkanaal

  Een rookkanaal is het kanaal waardoor de rookgassen van een verbrandingstoestel naar buiten worden afgevoerd, van het toestel tot boven het dak. Of het werkt, hangt af van trek, en trek hangt af van hoogte, diameter, gladheid en temperatuur. Een kanaal dat te ruim, te koud of te kort is, trekt slecht — en dan komen de rookgassen de woning in.