Begrippen

R

• RVSPremium · ook: RVS, roestvast staal, roestvrij staal, inox

  Roestvast staal is staal met minimaal ongeveer elf procent chroom, dat een dunne passieve oxidelaag vormt en daardoor bestand is tegen corrosie. De kwaliteit wordt aangeduid met een AISI-nummer of een EN-nummer, en dat nummer bepaalt of het materiaal geschikt is voor de omgeving.

• Raad van ArbitragePremium · ook: Raad van Arbitrage, RvA, Raad van Arbitrage in bouwgeschillen

  De Raad van Arbitrage in bouwgeschillen is het instituut dat in Nederland bouwgeschillen beslecht via arbitrage. De arbiters zijn bouwkundigen, installatiedeskundigen en juristen. Voor de bouw is dit de gebruikelijke route; in veel bouwcontracten en in de UAV wordt naar deze instantie verwezen.

• RaamPremium · ook: Raam, venster, ruit

  Een raam is de opening in een gevel of een dak die is gevuld met glas, en het beweegbare of vaste deel dat die opening afsluit. Het is het onderdeel van de gevel dat het meeste doet en het meeste verliest. Het laat daglicht en uitzicht binnen, het regelt ventilatie, het houdt weer en inbrekers buiten — en tegelijk is het bijna altijd de zwakste schakel in de isolatie van een woning. Een gevel haalt met gemak een warmteweerstand van vijf; het beste raam blijft steken op het equivalent van ruim een half.

• RaambeveiligingPremium · ook: Raambeveiliging, raamsloten, afsluitbare raamkruk, oplegslot, kierstandhouder

  Raambeveiliging omvat afsluitbare krukken, oplegsloten en beveiligd raambeslag die voorkomen dat een raam van buitenaf wordt opengewrikt. Het bereikbare raam is bij een woninginbraak vaker de toegang dan de voordeur.

• RaamboompjePremium · ook: Raamboompje, raamuitzetter, uitzetijzer, raamvastzetter, raamstang

  Een raamboompje is het beslagonderdeel dat een openstaand raam in een bepaalde stand vasthoudt. Het wordt gezien als gemak en het is iets anders. Een raam dat door de wind dichtslaat, breekt glas — en bij een naar buiten draaiend raam op hoogte is dat een risico voor wie eronder loopt. De uitzetter houdt het raam op zijn plaats, ook bij een windvlaag, en dat is de functie waarvoor hij bestaat. Bij kinderen komt daar een tweede reden bij: een uitzetter met begrenzing, of een kierstandhouder, maakt het verschil tussen een raam dat op een kier staat en een raam dat helemaal open kan.

• RaamdorpelsteenPremium · ook: Raamdorpelsteen, raamdorpel, onderdorpel, waterdorpel, vensterbank buiten, lekdorpel

  De raamdorpelsteen is de schuine steen onder een raam die het regenwater van de gevel weg voert. Aan de onderzijde ervan zit het detail waar de hele werking op rust en dat bij schade vrijwel altijd de oorzaak is: de waterhol, een groef in de onderkant. Water dat over de dorpel loopt en aan de onderrand hangt, kruipt zonder die groef langs de onderzijde terug de gevel in. Een dichtgesmeerde, weggesleten of ontbrekende waterhol is de meest voorkomende verborgen oorzaak van vochtplekken onder een raam.

• RaamstijlPremium · ook: Raamstijl, stijl, kozijnstijl, zijstijl, post

  De raamstijl is het verticale deel van een kozijn of van een draaiend raam. Bij houtrot wordt naar de onderdorpel gekeken, en het begint een stukje verderop. Rot in een houten kozijn begint vrijwel altijd bij het kopse hout in de verbinding tussen stijl en onderdorpel, niet midden in het vlak. Kopshout is de doorgezaagde kant van de vezel; daar zuigt hout water op als een rietje, vele malen sneller dan door de zijkant. De verbinding onderaan de stijl staat precies in het water dat over de dorpel loopt, en daar begint het — onder de verf, onzichtbaar, tot het hout zacht is.

• RaaplaagPremium · ook: Raaplaag, raapwerk, uitvlaklaag

  De raaplaag is de laag stucwerk die de wand vlak maakt. Zij wordt aangebracht op de hechtlaag en zij vormt de ondergrond voor de afwerklaag. Zij is doorgaans tien tot twintig millimeter dik en zij bepaalt of de wand recht is. De afwerklaag maakt hem glad; de raaplaag maakt hem vlak. Dat verschil wordt vaak verward.

• RabatPremium · ook: Rabat, rabatdelen, rabatplanken, potdekseldelen, gevelbekleding, zweeds rabat

  Rabat is horizontale houten gevelbekleding waarvan de delen elkaar overlappen of met een sponning in elkaar vallen. Het werkt op één principe: elk deel hangt over het deel eronder heen, zodat water naar buiten wordt geleid. En daar zit ook de fout die het vaakst wordt gemaakt: de delen moeten op een geventileerde regellat hangen, niet strak tegen de wand. Zonder die luchtspouw kan het hout aan de achterzijde niet drogen, en dan rot het van binnenuit — onzichtbaar, tot een deel het begeeft.

• RabatdeelPremium · ook: Rabatdeel, rabatdelen, rabatplank, zweeds rabat, channelsiding

  Een rabatdeel is een gevelplank met een sponning aan boven- en onderzijde, waardoor de delen in elkaar vallen. Het verschil met potdekselwerk lijkt cosmetisch en is dat niet. Rabatdelen vallen in elkaar, en juist daardoor moeten ze ruimte houden om te werken. Hout krimpt en zwelt dwars op de nerf, en bij een strak tegen elkaar gelegde gevel kan die beweging nergens heen: de delen drukken tegen elkaar, de wand trekt bol en de sponning splijt. De leverancier geeft daarom een speling op tussen de delen — enkele millimeters — en die ruimte is geen slordigheid maar constructie. Bij potdekselwerk lost de overlap dat vanzelf op; bij rabat moet je het bewust doen.

• Rachel · ook: Rachel, in het meervoud rachels

  Een rachel is een smalle, meestal ruwe of ondergeschaafde vurenhouten lat waarmee je op de bouw aftimmert, opvult, uitvult en bevestigt. Hij vormt het regelwerk waarop plaatmateriaal, gevelbekleding of een plafond wordt vastgezet.

• RadiatorPremium · ook: Verwarmingselement, cv-radiator

  Een radiator geeft de warmte van het cv-water af aan de kamer, deels door straling en vooral door de lucht eromheen op te warmen. Zijn capaciteit hangt af van de watertemperatuur, en dat is precies waarom radiatoren bij een warmtepomp een probleem kunnen zijn.

• Radiatorkwast · ook: Radiatorkwast, radiatorenkwast, verwarmingskwast, gebogen kwast

  Een radiatorkwast is een kwast met een lange, gebogen steel waarmee je achter en tussen een radiator kunt verven. De haren staan haaks of schuin op de steel, zodat je de muur achter de radiator en de achterzijde van de platen bereikt zonder de radiator van de wand te halen.

• RandaardePremium · ook: Randaarde, randaardestopcontact, geaard stopcontact, schuko, contactdoos met randaarde

  Randaarde is het Nederlandse en Duitse systeem waarbij de aardverbinding van een stopcontact via twee metalen beugels aan de rand van de contactdoos loopt. De aarde is er niet voor het apparaat maar voor de persoon. Als er door een defect spanning op de metalen behuizing van een wasmachine, een boiler of een boormachine komt, voert de aardleiding die weg — en in combinatie met een aardlekschakelaar wordt de groep dan binnen milliseconden afgeschakeld. Zonder werkende aarde gebeurt dat niet, en dan is het lichaam de weg naar de aarde.

• RandafdichtingPremium · ook: Randafdichting, randafwerking, randvoeg, aansluitvoeg, kitrand, kitvoeg langs de rand, afkitten

  Een randafdichting is de afdichting op de plek waar een bouwdeel eindigt tegen een ander bouwdeel: de rand van een bad tegen de wand, de vloer tegen de muur, het kozijn tegen de gevel. Zij houdt water, lucht en vuil buiten op een naad die altijd een beetje beweegt. Meestal is het een kitvoeg, soms een band of een profiel.

• RandstrookPremium · ook: Randstrook, randisolatiestrook, kantstrook, wandstrook, randdempingsstrook

  Een randstrook is een strook zacht materiaal die rondom tegen de wanden wordt gezet voordat er een dekvloer wordt gestort of gegoten. Hij doet twee dingen tegelijk en beide zijn onzichtbaar zodra de vloer ligt. Hij geeft de dekvloer ruimte om uit te zetten en te krimpen, en hij zorgt dat de vloer nergens contact maakt met de wand — want elk contactpunt is een brug waarlangs geluid naar de buren gaat. Vergeten of te vroeg afgesneden is niet te herstellen zonder de vloer eruit te halen.

• RaspPremium · ook: Rasp, houtrasp, raspvijl, schrobzaag-rasp

  Een rasp is een houtbewerkingsgereedschap met losse, uitgestoken tanden, waarmee je snel en grof materiaal wegneemt van hout en van andere zachte materialen. Het verschil met een vijl zit in de tandvorm. Een vijl heeft doorlopende gekapte groeven die op metaal werken; een rasp heeft losstaande punten die het hout wegscheuren. Dat gaat snel en het laat een ruw oppervlak achter — de rasp is een vormgereedschap, geen afwerkgereedschap.

• RaveelbalkPremium · ook: Raveling, raveelbalk, wisselbalk

  Een raveelbalk is een balk die haaks op de gewone balklaag of op de sporen wordt aangebracht om de onderbroken balken op te vangen bij een sparing, bijvoorbeeld voor een trapgat, een schoorsteen, een dakraam of een dakkapel. Het is de standaardoplossing om een gat in een vloer of een dak te maken zonder de constructie te verzwakken.

• RavelingPremium · ook: Raveling, ravelen, uitwisseling, uitwisselen van balken

  Een raveling is de constructie waarmee je een opening maakt in een balklaag of in een dakvlak zonder de draagkracht te verliezen. De balken die je moet doorzagen worden opgevangen door een dwarsbalk, en die dwarsbalk hangt tussen de twee balken die wel doorlopen. Zo verplaatst de last om het gat heen.

• Rc-waardePremium · ook: Warmteweerstand, R-waarde

  De Rc-waarde geeft aan hoe goed een bouwdeel warmte tegenhoudt, uitgedrukt in vierkante meter kelvin per watt. Hoe hoger, hoe beter. Zij geldt voor de hele opbouw — dak, gevel of vloer — en niet voor het isolatiemateriaal alleen.

• Rd-waardePremium · ook: Warmteweerstand, R-waarde, isolatiewaarde

  De Rd-waarde is de warmteweerstand van één isolatielaag: hoe goed die laag warmte tegenhoudt. Zij volgt uit twee getallen: de dikte gedeeld door de lambda van het materiaal. Hoe hoger de uitkomst, hoe beter, en de eenheid is m²·K/W. Het is het enige getal waarmee je isolatieofferten kunt vergelijken, en het is precies het getal dat in offertes het vaakst ontbreekt.

• Recht van opstalPremium · ook: Opstalrecht, recht van opstal

  Het recht van opstal is een zakelijk recht om een gebouw, werk of beplanting in eigendom te hebben op grond van een ander. Zonder dat recht wordt alles wat duurzaam met de grond is verenigd automatisch eigendom van de grondeigenaar. Voor woningeigenaren speelt het vooral bij zonnepanelen van een derde, bij warmtepompen van een energiebedrijf, bij laadpalen en bij bouwwerken op andermans grond.

• Recht van overpadPremium · ook: Recht van overpad, erfdienstbaarheid van weg, uitpad

  Het recht van overpad is een erfdienstbaarheid die de eigenaar van een perceel het recht geeft over het perceel van een ander te gaan, doorgaans om zijn eigen perceel te bereiken. Het is de meest voorkomende erfdienstbaarheid bij woningen, en het is tegelijk een van de meest voorkomende bronnen van burenconflicten.

• Rechtens verkregen niveauPremium · ook: Rechtens verkregen niveau, afgekort RVN

  Het rechtens verkregen niveau is het kwaliteitsniveau dat een bestaand bouwwerk of bouwdeel feitelijk heeft, voor zover dat niveau destijds rechtmatig tot stand is gekomen. Bij een verbouwing mag je dat niveau niet verlagen, maar je hoeft het meestal ook niet op te trekken naar wat voor nieuwbouw geldt.

• ReciprozaagPremium · ook: Reciprozaag, sabelzaag, tijgerzaag, recipro

  Een reciprozaag is een handmachine met een lang, vrij uitstekend blad dat heen en weer beweegt. Hij is het sloopgereedschap onder de zagen: snel, grof en door vrijwel alles heen — hout met spijkers erin, buizen, wortels, gipsplaat, isolatie. Wat hij niet levert is een nette snede, en wie hem daarvoor gebruikt, kiest het verkeerde gereedschap.

• RecyclenPremium · ook: Recyclen, recycling, hergebruiken van grondstoffen, materiaalhergebruik

  Recyclen is het terugbrengen van afgedankt materiaal tot grondstof voor nieuwe producten. De bouw scoort op papier hoog en de werkelijkheid is genuanceerder. Verreweg het meeste bouw- en sloopafval in Nederland wordt verwerkt, en het overgrote deel daarvan eindigt als granulaat onder wegen — dat is downcycling en geen kringloop. Een betonnen balk wordt puin, puin wordt fundering, en fundering wordt niets meer. Het verschil met hergebruik, waarbij die balk opnieuw een balk wordt, is precies waar circulair bouwen over gaat: de waarde van het materiaal behouden in plaats van alleen de massa.

• ReferentiewoningPremium · ook: Referentiewoning, referentiepand, referentieobject, vergelijkingsobject

  Een referentiewoning is een andere woning die als maatstaf wordt gebruikt om iets over jouw woning te zeggen. Bij een taxatie zijn het recent verkochte, vergelijkbare woningen waaruit de waarde wordt afgeleid. Bij de WOZ en bij energieberekeningen doet een vergelijkbare woning of een standaardwoning hetzelfde werk.

• Reflecterende foliePremium · ook: Reflecterende folie, dunne isolatie, multireflecterende folie, isolerende folie

  Reflecterende folie is een dunne, meerlaagse folie met een aluminiumlaag die warmtestraling terugkaatst, bedoeld als aanvulling in een constructie met een luchtspouw. Zij werkt alleen mét die spouw en zij vervangt een volwaardige isolatielaag niet.

• RegenpijpPremium · ook: Regenpijp, hemelwaterafvoer, afvoerpijp, valpijp, standleiding buiten

  Een regenpijp voert het water uit de goot naar het riool, naar een infiltratievoorziening of naar het maaiveld. De diameter volgt uit het aangesloten dakoppervlak, en de aansluiting onderaan bepaalt of het water veilig wegkomt.

• RegentonPremium · ook: Regenton, regenwaterton, waterton

  Een regenton vangt water uit de regenpijp op voor hergebruik in de tuin. Het is de eenvoudigste vorm van hemelwaterhergebruik en de meest toegankelijke klimaatadaptatiemaatregel voor een woning. De berging is beperkt: een ton van tweehonderd liter is bij een flinke bui binnen een half uur vol. Voor werkelijke waterberging is meer volume nodig.

• RegenwaterinfiltratiePremium · ook: Infiltratie, afkoppelen, hemelwaterinfiltratie

  Bij regenwaterinfiltratie laat je het water van je dak in je eigen tuin de bodem in zakken in plaats van het op het riool te lozen. Dat ontlast het riool bij hoosbuien en vult het grondwater aan.

• RegiecontractPremium · ook: Regiecontract, regieovereenkomst, werk in regie, uitvoering op regiebasis

  Bij een regiecontract reken je af op basis van de werkelijk bestede uren, de gebruikte materialen en wat er is ingehuurd, plus een afgesproken opslag. De prijs staat vooraf niet vast. Je betaalt wat het werk kost. Het risico van tegenvallers ligt daarmee bij jou als opdrachtgever en niet bij de aannemer.

• RegistergoedPremium · ook: Registergoed, registergoederen

  Een registergoed is een goed waarvan de overdracht en de bezwaring alleen geldig zijn als de akte wordt ingeschreven in de openbare registers. Woningen, grond, appartementsrechten en erfpachtrechten vallen eronder. Daarom moet er bij de koop van een huis altijd een notaris aan te pas komen.

• ReiPremium · ook: Rei, rij, richtlat, aluminium rei, afreilat

  Een rei is een rechte, stijve lat van aluminium waarmee je vlakheid controleert en waarmee je specie, mortel of egaline afstrijkt. Het is een van de weinige stukken gereedschap waarbij je aan de prijs vrijwel niets hebt: wat telt is of hij recht is. Een verbogen rei maakt elke vloer en elke wand die je ermee afwerkt onherstelbaar krom.

• Reinigingsmiddel voor gevelsPremium · ook: Gevelreiniger, gevelreinigingsmiddel, groene-aanslagverwijderaar, cementsluierverwijderaar

  Een gevelreiniger is een chemisch middel waarmee vervuiling van een gevel wordt verwijderd: groene aanslag, cementsluier, roetaanslag of uitbloei. De keuze volgt uit de vervuiling én uit de steen. Een zuur middel dat cementsluier oplost, tast kalkhoudende natuursteen aan; een alkalisch middel dat vet aanpakt, laat vlekken achter op baksteen. Het verkeerde middel doet blijvende schade die niet is terug te draaien.

• Relatieve luchtvochtigheidPremium · ook: Relatieve luchtvochtigheid, RV, relatieve vochtigheid

  De relatieve luchtvochtigheid geeft aan hoeveel waterdamp de lucht bevat ten opzichte van het maximum bij die temperatuur. Warme lucht kan meer vocht bevatten dan koude. Dat verband is de sleutel tot condensproblemen: dezelfde hoeveelheid vocht geeft bij een lagere temperatuur een hogere relatieve vochtigheid, en bij het dauwpunt slaat het neer.

• RelinenPremium · ook: Relinen, relining

  Relinen is het van binnenuit vernieuwen van een bestaande leiding, zonder de grond open te graven. Er wordt een met hars doordrenkte kous in de oude buis gebracht, opgeblazen tegen de wand en uitgehard. Wat overblijft, is een nieuwe buis in de oude, met een levensduur van tientallen jaren.

• RenovatiePremium · ook: Renovatie, verbouwing, opknappen, moderniseren

  Renovatie is het ingrijpend vernieuwen of verbeteren van een bestaand gebouw. Voor eigenaren is het verschil met onderhoud een kwestie van woordkeuze. In het huurrecht is het dat allerminst. Onderhoud moet de verhuurder uitvoeren en de huurder moet het dulden; renovatie is een verbetering en daarvoor is een redelijk voorstel nodig. Dat onderscheid bepaalt drie dingen tegelijk: of de huurder mee moet werken, of de huur omhoog mag, en of er een vergoeding hoort bij de overlast. Bij een complex van tien of meer woningen geldt bovendien dat een voorstel als redelijk wordt vermoed wanneer ten minste zeventig procent van de huurders instemt — en daarmee is het voor de rest ook bindend.

• ReservefondsPremium · ook: Onderhoudsreserve

  Het reservefonds is de verplichte spaarpot van een vereniging van eigenaren voor toekomstig groot onderhoud aan de gemeenschappelijke delen. Sinds 2018 is een reservefonds voor vrijwel elke VvE wettelijk verplicht. De jaarlijkse storting is ofwel gebaseerd op een actueel meerjarenonderhoudsplan, ofwel een half procent van de herbouwwaarde van het gebouw.

• ResolPremium · ook: Resol, resolhardschuim, fenolschuim

  Resol is een isolatieschuim op basis van fenolhars met de laagste lambdawaarde van de gangbare isolatiematerialen. Bij gelijke dikte isoleert het beter dan PIR, EPS of minerale wol. Het wordt daarom gekozen waar de beschikbare dikte het knelpunt is: binnenisolatie in een bestaande woning, dakisolatie bij beperkte hoogte, en renovatie waar de maatvoering vastligt.

• ResolschuimPremium · ook: Resolschuim, fenolschuim, resolhardschuim

  Resolschuim is een kunststof isolatieplaat met de laagste lambda-waarde van de gangbare materialen, waardoor de benodigde dikte het kleinst is. Het is duur, bros en gevoelig voor vocht, en het wordt gekozen waar ruimte belangrijker is dan prijs.

• RestauratiePremium · ook: Te onderscheiden van renovatie, vernieuwen naar hedendaagse maatstaven, en van reconstructie, opnieuw maken wat verdwenen is

  Restauratie is het herstellen van een historisch bouwwerk met behoud van zoveel mogelijk oorspronkelijk materiaal en met respect voor de gelaagdheid van het gebouw. Het uitgangspunt is behouden en herstellen, niet vervangen.

• RestpuntPremium · ook: Restpunt, opleverpunt, gebrek bij oplevering

  Een restpunt is een gebrek of een onvolkomenheid die bij de oplevering wordt vastgesteld en die de aannemer nog moet verhelpen. De restpuntenlijst is het document waarmee je vastlegt wat er niet klopt. Wat er niet op staat, is aanzienlijk lastiger later nog te claimen.

• Resulterende temperatuurPremium · ook: Resulterende temperatuur, operatieve temperatuur, gevoelstemperatuur, comforttemperatuur.

  De resulterende temperatuur is de temperatuur die je in een ruimte voelt. Ze combineert de temperatuur van de lucht met de temperatuur van de wanden, vloeren, plafonds en ramen om je heen. Staat de thermostaat op 21 graden bij een koude gevel, dan ligt de gevoelde temperatuur lager.

• RetentierechtPremium · ook: Retentierecht, terughoudingsrecht

  Het retentierecht geeft een aannemer de bevoegdheid de afgifte van een zaak op te schorten tot hij is betaald. In de bouw betekent dat: het bouwwerk niet vrijgeven, bijvoorbeeld door het af te sluiten of te omheinen. Het is het spiegelbeeld van het opschortingsrecht van de opdrachtgever, en het is voor een aannemer het krachtigste middel om betaling af te dwingen.

• RetourafsluiterPremium · ook: Retourafsluiter, voetventiel, inregelafsluiter, detentor

  Een retourafsluiter is de kraan aan de retourzijde van een radiator, waarmee de doorstroming wordt ingesteld. Hij lijkt op een tweede bedieningsknop en dat is hij niet. De retourafsluiter is een inregelkraan: hij wordt eenmalig ingesteld en daarna met rust gelaten. Wie hem dichtdraait om een kamer koud te houden, verandert niet alleen die radiator maar de waterverdeling in het hele systeem — het water dat daar niet meer langsgaat, gaat ergens anders heen, en de radiator met de minste weerstand krijgt te veel. Het gevolg is een woning waarin de ene kamer kookt en de andere niet warm wordt, terwijl de ketel harder werkt dan nodig. Wil je een kamer koud houden, gebruik dan de thermostaatkraan aan de aanvoerzijde; daar is die voor.

• RetourtemperatuurPremium · ook: Retourtemperatuur, retourwatertemperatuur, temperatuur van het retourwater.

  De retourtemperatuur is de temperatuur van het water dat na de radiatoren en de vloerverwarming terugkomt bij de ketel of de warmtepomp. Hoe lager die temperatuur, hoe meer warmte de woning uit het water heeft gehaald en hoe zuiniger het toestel werkt.

• RevisietekeningPremium · ook: Revisietekening, revisietekeningen, revisie

  Een revisietekening laat zien hoe iets werkelijk is uitgevoerd, en niet hoe het was bedacht. Zij wordt na afloop van het werk bijgewerkt op basis van wat er op de bouwplaats is gemaakt. Voor een woning gaat het meestal om de plaats van leidingen, kabels, doorvoeren en afsluiters. Zonder die tekening boor je later blind in je eigen muur.

• RevolutiebouwPremium · ook: Revolutiebouw, revolutiebouwwoning, speculatiebouw, krotwoning

  Revolutiebouw is de haastige, speculatieve woningbouw uit ruwweg 1870 tot 1901, gebouwd om snel te verkopen en met minimale materialen. Het is de bouw die in 1901 de Woningwet heeft afgedwongen — de eerste Nederlandse wet die eisen stelde aan woningen. Die panden staan er nog: hele straten in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Voor wie er een koopt, is de vuistregel: verwacht dat de fundering, de balklagen en de scheidingswanden de zwakke punten zijn, en laat dat vóór aankoop onderzoeken.

• RietdekkerPremium · ook: Rietdekker, rietdekkersbedrijf, dakdekker riet

  Een rietdekker legt en onderhoudt rieten daken. De levensduur van een rieten dak wordt zelden bepaald door de kwaliteit van het riet. De dakhelling en de mogelijkheid om te drogen bepalen hoe lang het meegaat — een steil dak dat na regen snel opdroogt, gaat twee keer zo lang mee als een flauw dak in de schaduw. Een rieten dak op het noorden, onder bomen of met een te flauwe helling vraagt daarom binnen twintig jaar aandacht, terwijl hetzelfde riet op een steil, vrijstaand zuidvlak veertig jaar of meer haalt.

• Rieten dakPremium · ook: Rieten dak, rietdak, rietgedekt dak

  Een rieten dak bestaat uit bossen dekriet die in lagen op latten worden gebonden of geschroefd, met de halmen naar beneden gericht. Het gaat dertig tot vijftig jaar mee, het isoleert van zichzelf en het is gebonden aan brandveiligheidseisen.

• RingbalkPremium · ook: Ringbalk, ringanker, randbalk

  Een ringbalk is een doorlopende balk van beton of staal die rondom een gebouw of een bouwlaag loopt en die de wanden aan elkaar koppelt. Zij zorgt dat het gebouw als geheel werkt in plaats van als losse muren, en zij is de reden dat een metselwerkconstructie horizontale krachten uit wind en uit ongelijkmatige zetting kan opnemen.

• Ringsleutel · ook: Ringsleutel, ringmoersleutel, twaalfkantsleutel, gesloten sleutel

  Een ringsleutel is een sleutel waarvan het uiteinde de moer of de boutkop volledig omsluit. Doordat de kracht op alle hoeken tegelijk komt, kun je harder trekken dan met een open steeksleutel en beschadig je de moer minder snel. Je hebt wel ruimte nodig om de sleutel over de moer te schuiven.

• RioolPremium · ook: Riool, riolering, afvoerstelsel, rioolstelsel

  Het riool is het buizenstelsel dat afvalwater en vaak ook hemelwater afvoert van de woning naar de gemeentelijke leiding en van daar naar de zuivering. Het is een systeem dat op zwaartekracht werkt en dus op afschot, lucht en een vrije doorgang. Zolang het werkt, denkt niemand eraan. Op het moment dat het niet werkt, is de vraag altijd dezelfde: ligt de verstopping voor of achter de erfgrens. Dat ene gegeven bepaalt of het jouw rekening is of die van de gemeente.

• Risico-overgangPremium · ook: Risico-overgang, overgang van het risico, risico-overdracht

  Risico-overgang is het moment waarop schade aan een woning of aan een bouwwerk niet langer voor rekening van de een komt maar van de ander. Bij de koop van een woning is dat doorgaans de levering bij de notaris. Bij een verbouwing is het de oplevering van het werk. Vanaf dat moment moet jouw verzekering lopen.

• Risicoklasse asbestPremium · ook: Risicoklasse · saneringsklasse · klasse 1, 2 en 2A

  De risicoklasse geeft aan hoeveel asbestvezels er bij het verwijderen van een toepassing vrij kunnen komen, en daarmee hoe zwaar de eisen aan het werk zijn. Er zijn drie klassen: 1, 2 en 2A. De klasse wordt bepaald in de asbestinventarisatie en bepaalt de werkwijze, de beschermingsmiddelen en de eindcontrole.

• RobiniaPremium · ook: Robinia, valse acacia, acacia

  Robinia is de enige in Europa geteelde houtsoort die duurzaamheidsklasse één tot twee haalt, vergelijkbaar met tropisch hardhout. Het is hard, taai en sterk, en de gedraaide groei beperkt de beschikbare maten en lengtes.

• RococoPremium · ook: Rococo, met kleine letter

  Rococo is de sierlijke stijl die in Nederland vooral tussen ongeveer 1730 en 1780 werd toegepast, herkenbaar aan asymmetrische krullen, schelpvormen en lichte kleuren. Je vindt hem in ons land zelden aan het hele huis en meestal in het interieur: in stucplafonds, schouwen, deuromlijstingen en trapleuningen.

• Roerende zaakPremium · ook: Roerende zaak, roerende zaken

  Een roerende zaak is een zaak die niet onroerend is, dus alles wat niet de grond zelf is en er ook niet duurzaam mee verbonden is. Bij een woning gaat het om wat de verkoper in beginsel mee mag nemen: meubels, gordijnen en soms zelfs de tuinschuur. Wat er precies onder valt, blijkt uit de lijst van zaken.

• RoestPremium · ook: Roest, roestvorming, roestaanslag

  Roest is de bruine, schilferende laag die op ijzer en staal ontstaat zodra het metaal met zuurstof en water in aanraking komt. Het is geen vlek maar materiaalverlies: wat je ziet, is metaal dat er niet meer is. Roest neemt meer ruimte in dan het staal, en drukt alles weg wat eromheen zit.

• Roestvrij staal · ook: Roestvrij staal, roestvast staal, rvs, inox, edelstaal

  Roestvrij staal is staal waaraan minstens ongeveer een tiende deel chroom is toegevoegd. Dat chroom vormt aan het oppervlak een dun, onzichtbaar laagje dat het staal afsluit en zich na een krasje vanzelf herstelt, zolang er zuurstof bij kan. Daardoor roest het onder normale omstandigheden niet.

• RollaagPremium · ook: Rollaag, rolllaag met drie l is een veelgemaakte schrijffout

  Een rollaag is een laag baksteen waarbij de stenen op hun kant of rechtop zijn gemetseld in plaats van plat. Zij dient als afdekking van een muur, als afwerking boven een raam- of deuropening en als waterslag onder een kozijn. Bij een muurafdekking is de rollaag het meest waterbelaste metselwerk van het hele bouwwerk, en daarmee de plek waar schade begint.

• RolluikPremium · ook: Rolluik, rolluiken, rollade in Vlaanderen

  Een rolluik is een oprolbare afsluiting van lamellen voor een raam of deur. Het wordt verkocht op drie beloften en houdt er anderhalve waar. Tegen zon en inkijk doet een rolluik veel, tegen inbraak alleen als hij daarvoor gecertificeerd is, en tegen kou aanzienlijk minder dan gedacht — want het luik zit buiten de beglazing en de kast is een gat in de gevel. Juist die kast is het punt dat bij isolatie misgaat: een ingebouwde rolluikkast onderbreekt de isolatieschil en zit vol luchtlek. Bij een woning die verder goed is nageïsoleerd, is de rolluikkast dan de koudste plek en de eerste waar condens en schimmel verschijnen.

• RolmaatPremium · ook: Rolmaat, rolbandmaat, meetlint, meetband, bandmaat

  Een rolmaat is een oprolbaar stalen meetlint in een behuizing, waarmee je binnen- en buitenmaten opneemt en aftekent. Het is het gereedschap dat het vaakst in de hand wordt genomen en het minst kritisch wordt bekeken. Toch zit er in vrijwel elke rolmaat een bewuste onnauwkeurigheid — het bewegende haakje aan het eind — en wie dat niet weet, meet er systematisch een paar millimeter naast.

• RolsteigerPremium · ook: Verrijdbare steiger, kamersteiger voor de lage binnenuitvoering.

  Een rolsteiger is een verrijdbare stellage met een platform en leuningen. Anders dan een ladder is hij wél een werkplek: je staat stabiel, hebt beide handen vrij en kunt gereedschap neerleggen.

• RoltrapPremium · ook: Roltrap, escalator

  Een roltrap is een bewegende trap met treden op een ketting, die mensen tussen twee niveaus vervoert. In woongebouwen komt hij zelden voor; in gemengde complexen met winkels of met een parkeergarage soms wel. Voor een VvE in zo'n gebouw is de roltrap een aanzienlijke onderhouds- en keuringspost.

• Romaanse panPremium · ook: Romaanse pan, romaan, romaanse dakpan

  De romaanse pan is een dakpan met een vlak middendeel en één golf aan de zijkant, waardoor het dakvlak rustiger oogt dan bij een hollandse pan. Zij is in de twintigste eeuw veel toegepast en zij is nog steeds een van de meest gebruikte pannen in de Nederlandse woningbouw. De vorm heeft een sluiting die haar geschikt maakt voor flauwere dakhellingen.

• RondbektangPremium · ook: Rondbektang, rondbek, ronde bektang, oogjestang, buigtang

  Een rondbektang is een tang met twee ronde, taps toelopende bekken, bedoeld om draad in bochten en oogjes te buigen. Juist die ronde vorm maakt hem ongeschikt voor waar hij het vaakst voor wordt gebruikt. Twee ronde bekken raken een vlak voorwerp maar op twee lijnen — er is vrijwel geen grijpvlak. Wie er een moer, een pen of een draaddeel mee vastpakt, glijdt af, beschadigt het werkstuk en drukt kerven in de bekken. En zodra die bekken gekerfd zijn, buigen ze geen gladde bocht meer.

• RondhoutPremium · ook: Rondhout, ronde palen, stamhout, paalhout, rondpaal

  Rondhout is hout dat in zijn ronde vorm wordt gebruikt in plaats van tot balken en planken te worden gezaagd. De vorm is het voordeel: de vezels lopen onafgebroken door, waardoor rondhout bij gelijke diameter sterker is dan een gezaagde balk uit dezelfde stam. En de vorm is het nadeel: de duurzaamheid hangt af van waar de spint-kerngrens ligt, en die zit bij gefreesd rondhout op een andere plek dan bij geschild rondhout.

• RondloopdeurPremium · ook: Rondloopdeur, draaideur, tourniquet, carrouseldeur

  Een rondloopdeur is een deur met meerdere vleugels die om een verticale as draait, zodat er altijd een afsluiting tussen binnen en buiten blijft. Het principe is bouwfysisch elegant: er is nooit een open verbinding en daardoor gaat er nauwelijks warmte verloren. Bij appartementengebouwen met een gemeenschappelijke entree en bij hoogbouw is dat een aanzienlijk voordeel.

• RooilijnPremium · ook: Rooilijn, voorgevelrooilijn, achtergevelrooilijn, bouwgrens, bebouwingsgrens

  Een rooilijn is de lijn in een omgevingsplan waarop of waarachter gebouwd moet worden. Het is de maat die bepaalt waar op je perceel je mag bouwen — en het onderscheid dat mensen het vaakst missen is dit: de rooilijn is niet je erfgrens. Je perceel kan tot aan de stoep lopen terwijl de rooilijn twee meter naar achteren ligt. En bij vergunningvrij bouwen speelt de voorgevelrooilijn een sleutelrol: vóór die lijn is vrijwel niets vergunningvrij, erachter een heleboel wel.

• RookgasafvoerPremium · ook: Afvoerkanaal, rookkanaal, concentrisch kanaal

  De rookgasafvoer voert de verbrandingsgassen van een cv-ketel, geiser of kachel naar buiten. Werkt hij niet goed, dan komt koolmonoxide in huis. Dit is het onderdeel van je installatie waar een fout levensgevaarlijk is.

• RookkanaalPremium · ook: Rookkanaal, schoorsteenkanaal, rookgaskanaal, afvoerkanaal

  Een rookkanaal is het kanaal waardoor de rookgassen van een verbrandingstoestel naar buiten worden afgevoerd, van het toestel tot boven het dak. Of het werkt, hangt af van trek, en trek hangt af van hoogte, diameter, gladheid en temperatuur. Een kanaal dat te ruim, te koud of te kort is, trekt slecht — en dan komen de rookgassen de woning in.

• RookluikPremium · ook: Rookluik, rookkoepel, rookventilatieluik, rwa-luik, smoke vent

  Een rookluik is een luik in een dak of gevel dat bij brand opengaat om rook en warmte af te voeren. Het is de voorziening die je hopelijk nooit gebruikt en juist daarom faalt. Een rookluik dat jarenlang niet is bediend, zit vast — het scharnier, de vergrendeling of de kabel naar de ontgrendeling beneden — en dat merk je op het enige moment waarop het ertoe doet. Daarbij komt dat de bedieningsplek in de hal vaak is dichtgezet, weggeschilderd of onbekend bij de bewoners. Testen kost een half uur per jaar en het is de enige manier om te weten dat het werkt.

• RookmelderPremium · ook: Rookmelder, rookalarm, rookdetector, brandmelder

  Een rookmelder is een apparaat dat rookdeeltjes in de lucht detecteert en met een luid signaal alarm slaat. Sinds 1 juli 2022 is een rookmelder verplicht op elke verdieping van elke woning in Nederland, ook in bestaande bouw. De reden dat het ertoe doet, is niet de brand maar de rook: bij een woningbrand overlijden mensen vrijwel altijd aan rookvergiftiging, en dat gebeurt in de slaap — je wordt van rook niet wakker, want je reukzin slaapt mee.

• RoyementPremium · ook: Royement, royeren, geroyeerd

  Royement is het doorhalen van een hypotheek in de openbare registers van het Kadaster. De hypotheek zelf is dan al afgelost. Het royement haalt de aantekening weg die bij het perceel staat, zodat aan het register te zien is dat de bank geen recht meer heeft op de woning. Zonder die stap blijft de oude inschrijving zichtbaar.

• RubberhamerPremium · ook: Rubberhamer, rubberen hamer, gummihamer, kunststofhamer, terugslagvrije hamer, deadblow

  Een rubberhamer is een hamer met een kop van rubber, bedoeld om te slaan zonder het werkstuk te beschadigen. Er zit een misverstand in het gebruik dat veel klussen minder nauwkeurig maakt. Rubber slaat niet zachter — het slaat over een langere tijd en een groter vlak, en het veert terug. Die terugveer neemt een deel van de klap mee terug en maakt de plaats van de klap onvoorspelbaar. Wie een tegel of een straatsteen precies op hoogte wil krijgen, is beter af met een terugslagvrije hamer of een houten hamer, en gebruikt rubber daar waar het oppervlak vooral niet mag beschadigen.

• RugvullingPremium · ook: Rugvulling, achtervulling, schuimkoord, rondkoord, fond de joint

  Rugvulling is het ronde schuimkoord dat achter in een voeg wordt gedrukt voordat de kit wordt aangebracht. Het doet twee dingen tegelijk: het bepaalt de diepte van de kitvoeg en het zorgt dat de kit niet aan de bodem hecht, zodat hij vrij kan rekken.

• RuwbouwPremium · ook: Ruwbouw, casco, structuur, gros oeuvre

  De ruwbouw is het constructieve deel van een bouwwerk: fundering, dragende wanden, vloeren, dak en gevels. Het is het deel dat je later niet of nauwelijks kunt wijzigen. Wat in de ruwbouw wordt vastgelegd — de plattegrond, de plaats van sparingen, de hoogtes — bepaalt de rest van de levensduur van het gebouw.