Begrippen

T

• TaatsdeurPremium · ook: Taatsdeur, pivotdeur, tuimeldeur, deur op taatspunten

  Een taatsdeur draait om een verticale as met een lagerpunt in de vloer en een in het bovenkozijn, in plaats van om scharnieren aan de zijkant. Daardoor zijn zeer grote en zware deurbladen mogelijk, en de aansluiting is lucht- en geluidtechnisch zwak.

• TaludPremium · ook: Talud, glooiing, berm, helling, beloop

  Een talud is een hellend grondvlak waarmee een hoogteverschil in het terrein wordt overbrugd. Het is de goedkoopste grondkering die er bestaat, en wel omdat het er geen is. Een hoogteverschil dat flauw genoeg wordt afgeschuind, houdt zichzelf vast en vraagt geen constructie. De vraag is dus niet of je een keerwand nodig hebt, maar of je de ruimte hebt om het zonder te doen — en die ruimte is meer dan mensen inschatten. Bij een hoogteverschil van een meter en een gangbare helling van 1 op 2 is er twee meter horizontaal nodig; bij klei of veen vaak meer. Waar die ruimte er is, bespaart een talud de kosten, de fundering en het onderhoud van een keerwand. Waar zij er niet is, is een keerwand geen luxe maar de enige mogelijkheid.

• TentdakPremium · ook: Piramidedak, puntdak

  Een tentdak is een dak met vier gelijke hellende vlakken die in een punt samenkomen. Er is geen nok, alleen een toppunt. Het komt voor bij vrijstaande woningen met een vierkante plattegrond, bij torens, bij bijgebouwen en bij tuinhuizen.

• Thermische massaPremium · ook: Thermische massa, warmteopslagcapaciteit, warmteaccumulerend vermogen, opslagmassa.

  Thermische massa is het vermogen van een constructie om warmte op te nemen, vast te houden en later weer af te geven. Zware materialen zoals beton, baksteen en leem hebben veel massa, hout en gipsplaat weinig. Massa dempt de schommelingen in de binnentemperatuur.

• Thermische uitzettingPremium · ook: Thermische uitzetting, uitzetting, warmte-uitzetting, thermische dilatatie, lengteverandering door temperatuur, werken van materiaal

  Thermische uitzetting is het langer en groter worden van een materiaal als het warmer wordt, en het krimpen als het afkoelt. Elk bouwmateriaal doet dat, het ene veel meer dan het andere. Waar twee materialen aan elkaar vastzitten of een lang onderdeel niet kan bewegen, ontstaan spanningen, scheuren en losgeraakte verbindingen.

• Toestemming voor een bouwkundige wijzigingPremium · ook: Verbouwingstoestemming, toestemming van de VvE

  Toestemming voor een bouwkundige wijziging is de goedkeuring die een appartementseigenaar nodig heeft voordat hij iets verandert dat een gemeenschappelijk deel van het gebouw raakt: een dragende wand, de gevel, het dak, een leidingdoorvoer. Wie die toestemming geeft, het bestuur of de vergadering, staat in het splitsingsreglement. Zonder toestemming kan de VvE herstel in de oude staat vorderen.

• ToogPremium · ook: Toog, strek, strekse boog, rechte boog, vlakke boog

  Een toog is een zeer vlakke boog boven een raam- of deuropening, waarbij de stenen verticaal of licht waaiervormig zijn geplaatst. Van onderen oogt hij vrijwel recht, maar hij werkt als een boog: de last wordt via druk naar de zijkanten afgevoerd. Bij vooroorlogse woningen zit boven vrijwel elk raam een toog.

• TorendakPremium · ook: Torendak, torenspits, spits, naaldspits, tentdak op een toren.

  Een torendak is de bekroning van een toren: een steile, vaak puntige dakvorm die van alle zijden naar één punt loopt. Je komt het tegen bij kerken, bij stadspoorten en bij villa's met een torenmotief. Bij woningbouw is het zeldzaam maar niet afwezig; jarendertigwoningen en herenhuizen hebben soms een erker met een torendakje.

• TorxPremium · ook: Torx, ster, sterprofiel, zeskantster, TX

  Torx is een schroefprofiel met zes afgeronde lobben in stervorm. Het bestaat om precies één probleem op te lossen dat kruiskop en inbus wel hebben: de bit loopt er niet uit en er is nauwelijks aandrukkracht nodig. De kracht wordt vrijwel loodrecht op de flanken overgebracht, waardoor er geen kracht ontstaat die de bit omhoog duwt. Dat maakt torx bij hoge koppels en bij lange constructieschroeven het aangewezen profiel — en het is de reden dat het in de bouw steeds meer de standaard wordt.

• Traditionele bouwPremium · ook: Traditionele bouw, traditionele bouwwijze, traditioneel bouwen

  Traditionele bouw betekent dat de woning op de bouwplaats wordt opgebouwd uit losse onderdelen: stenen, blokken, mortel, beton en hout, laag voor laag. Het tegenovergestelde is prefab, waarbij hele wanden en vloeren in een fabriek worden gemaakt en op de bouwplaats alleen nog worden gemonteerd.

• TrapPremium · ook: Trapconstructie

  Een trap verbindt twee verdiepingen met een reeks treden. De verhouding tussen optrede en aantrede bepaalt of een trap prettig loopt. In Nederlandse woningen zijn trappen steiler dan in veel andere landen, wat bij renovatie beperkingen geeft.

• TrapboomPremium · ook: Wang, trapwang

  De trapbomen zijn de twee schuine delen aan weerszijden van een trap waarin de treden en stootborden zijn vastgezet. Zij dragen de hele trap; de treden zelf dragen alleen het gewicht dat erop staat.

• TrapgatPremium · ook: Trapgat, trapopening, vloeropening, trémie, raveling

  Een trapgat is de opening in een vloer waardoor de trap naar de volgende verdieping loopt. Bij zoldertrappen en verbouwingen wordt hier de fout gemaakt die achteraf het duurst is. De lengte van het trapgat bepaalt de vrije hoogte boven de trap — hoe korter het gat, hoe eerder je je hoofd stoot. Mensen houden het trapgat klein om vloeroppervlak te sparen, en krijgen daarmee een trap waar je gebukt overheen moet. Het gat later vergroten betekent de balklaag openbreken en een raveelconstructie maken: een verbouwing in plaats van een aanpassing.

• TrapleuningPremium · ook: Trapleuning, handlijst, leuning

  Een trapleuning is de doorlopende handgreep langs een trap waaraan je je vasthoudt en waarmee je een val kunt opvangen. De eisen gaan over drie dingen: de hoogte boven de trede, de grijpbaarheid van het profiel, en de kracht die de bevestiging moet opnemen. Aan de eerste voldoet bijna elke leuning; aan de derde vaak niet.

• TrekbalkPremium · ook: Trekbalk, trekstang, dekbalk, bintbalk, entrait

  Een trekbalk is het horizontale element onderaan een spant, dat de twee spantbenen bijeenhoudt en daarmee de spatkracht van het dak opneemt. Het is dezelfde functie als die van een hanenbalk, maar dan onderaan in plaats van halverwege. Daar is hij het effectiefst: hoe lager de trekverbinding zit, hoe minder kracht hij hoeft op te nemen om hetzelfde te bereiken. Dat is de reden dat een spant met een trekbalk een aanzienlijk grotere overspanning aankan dan een sporenkap met alleen hanenbalken.

• TrekstangPremium · ook: Trekstang, trekanker, muuranker met stang, tirant, spanstang

  Een trekstang is een stalen staaf die twee constructiedelen aan elkaar trekt en zo uit elkaar wijken tegengaat. Bij een gevel die naar buiten staat, is de verleiding om hem terug te trekken, en dat is precies wat je niet doet. Een trekstang stabiliseert een scheefstaande gevel, hij trekt hem niet recht. Metselwerk dat over jaren is gaan wijken heeft zich in die stand gezet; het opnieuw onder spanning naar binnen halen scheurt de voegen open en drukt stenen uit het verband. Het doel is dat het niet verder gaat — en dat je kunt aantonen dat het niet verder gaat, met een meting die je herhaalt.

• TrillingenPremium · ook: Trillingen, trilling, trillingshinder, trillingsoverlast, trillingsschade, vibraties

  Trillingen zijn snelle, herhaalde bewegingen van een constructie of van de bodem, veroorzaakt door verkeer, bouwwerkzaamheden, installaties of machines. In een woning voel je ze als een vloer die meeveert of een kast die rammelt. Ze kunnen hinder geven, en bij voldoende sterkte schade aan metselwerk, stucwerk en constructie.

• TriplexPremium · ook: Triplex, multiplex, meerlagenplaat, fineerplaat, gelaagd hout

  Triplex is plaatmateriaal van dunne houtlagen (fineer) die kruislings op elkaar zijn gelijmd, waardoor de plaat in beide richtingen sterk en stabiel is. Die kruislaagse opbouw is de hele uitvinding. Massief hout is sterk in de nerfrichting en zwak dwars erop, en het werkt met vocht. Door de lagen om en om te draaien, worden de zwakke en de sterke richting over elkaar heen gelegd, en dat levert een plaat op die niet splijt, nauwelijks krimpt en in verhouding tot zijn gewicht uitzonderlijk sterk is.

• TuinmuurPremium · ook: Tuinmuur, vrijstaande muur, erfscheidingsmuur, ommuring, tuinmuurtje

  Een tuinmuur is een vrijstaande gemetselde muur op een erf of in een tuin. Een tuinmuur lijkt op een stuk gevel en gedraagt zich totaal anders. Hij staat vrij, hij vangt wind van twee kanten en er staat geen vloer of dak op om hem te stabiliseren — en van boven is hij open. Daaruit volgen drie dingen die bij een gevel niet nodig zijn: een eigen fundering die tot onder de vorstgrens gaat, een afdekking die het metselwerk van bovenaf droog houdt, en dilatatievoegen of penanten die de lengte opdelen. Waar tuinmuren scheuren en omvallen, ontbreekt er doorgaans één van die drie.

• TunnelgietbouwPremium · ook: Tunnelgietbouw, gietbouw, tunnelbekisting, tunnelbouw

  Tunnelgietbouw is een bouwwijze waarbij wanden en vloeren in één keer worden gestort in een verrijdbare tunnelvormige bekisting. Voor wie in zo'n woning woont, zit hier het antwoord op de vraag die bij elke verbouwing terugkomt. Bij tunnelgietbouw dragen de dwarswanden en draagt de gevel niet. De tunnels staan haaks op de gevel, dus de wanden tussen de woningen en de wanden die de beuk verdelen, zijn constructief; de voor- en achtergevel zijn invulling. Praktisch betekent dat: de gevel openmaken voor een grotere pui is meestal mogelijk, en de wand naar de buren doorbreken nooit. Precies andersom dan mensen bij een stenen woning gewend zijn.

• Twee-onder-een-kapwoningPremium · ook: Twee-onder-een-kapwoning, twee-onder-een-kap, halfvrijstaande woning, dubbel woonhuis

  Een twee-onder-een-kapwoning is een woning die met een woningscheidende muur aan een tweede woning vastzit, waarbij beide helften onder een doorlopend dak liggen. Elke helft heeft een eigen voordeur, een eigen tuin en drie vrije gevels.