Begrippen

V

• VacuümglasPremium · ook: Vacuümglas, vacuumglas, vacuümisolatieglas, VIG

  Vacuümglas is isolatieglas waarbij tussen twee glasbladen een vacuüm zit in plaats van een gasvulling. Het bestaansrecht zit in één getal. Vacuümglas haalt een isolatiewaarde in de orde van triple glas in een totale dikte van rond een centimeter. Gewoon isolatieglas heeft een spouw van vijftien tot twintig millimeter nodig om te isoleren; in een vacuüm is er geen gas dat warmte kan geleiden, dus volstaat een spouw van een fractie van een millimeter. Dat maakt het de enige route waar de sponning van het bestaande kozijn de beperking is: monumenten, oude houten kozijnen met stopverf, en gevels waarvan het beeld behouden moet blijven. Waar wél ruimte is voor een dik pakket, is gewoon isolatieglas aanzienlijk goedkoper.

• VakwerkbouwPremium · ook: Vakwerkbouw, vakwerkhuis, houtskeletbouw in historische zin

  Vakwerkbouw is een bouwwijze waarbij een houten skelet de constructie draagt en de vakken ertussen worden gevuld met vlechtwerk en leem, met baksteen of met een ander materiaal. In Nederland komt het vooral voor in Zuid-Limburg en in delen van de Achterhoek. De panden zijn vrijwel altijd monument of beeldbepalend, en het onderhoud vraagt materialen die passen bij de bouwwijze.

• VakwerkspantPremium · ook: Vakwerkspant, spant, spijkerplaatspant, dakspant, kapspant, ligger

  Een vakwerkspant is een geprefabriceerd dakspant van houten staven in een driehoekig raamwerk, verbonden met spijkerplaten. Wie er iets uit zaagt, sloopt de constructie. In een vakwerkspant is elke staaf berekend en draagt elke diagonaal een deel van de belasting; er zit geen enkel onderdeel in dat gemist kan worden. Dat is precies wat er misgaat wanneer iemand op zolder ruimte wil maken en die "lastige schuine balkjes" wegzaagt. Het dak zakt daar niet meteen van in — het gaat mis bij de eerste zware sneeuwval of de eerste najaarsstorm.

• ValgevaarPremium · ook: Valgevaar, valrisico, gevaar voor vallen van hoogte, risico op een val

  Valgevaar is het risico dat iemand van een hoogte of door een opening valt en daarbij letsel oploopt. In en om een woning speelt het bij werk op daken, ladders en steigers, maar ook in het dagelijks gebruik: bij trappen, balkons, galerijen, ramen en vloeren met een hoogteverschil.

• Vaste trapPremium · ook: Vaste trap, reguliere trap, volwaardige trap

  Een vaste trap is een trap die voldoet aan de eisen die gelden voor de verbinding tussen verblijfsgebieden, met een minimale breedte, een maximale optrede en een minimale aantrede. Bij het verbouwen van een zolder tot verblijfsruimte is de vaste trap het onderdeel dat het vaakst wordt vergeten en dat de meeste ruimte kost.

• VeiligheidsglasPremium · ook: en gelaagd glas of VSG

  Veiligheidsglas is glas dat bij breuk geen scherpe, snijdende stukken oplevert. Gehard glas valt uiteen in stompe korrels; gelaagd glas blijft aan een tussenlaag hangen. Op bepaalde plaatsen in een woning is het wettelijk verplicht.

• VentilatiecapaciteitPremium · ook: Ventilatiecapaciteit, ventilatievoorziening, capaciteit

  De ventilatiecapaciteit is de hoeveelheid lucht die een ventilatievoorziening moet kunnen leveren per ruimte, volgens de bouwregelgeving. Het is een eis aan wat het systeem moet kunnen, niet aan wat er continu stroomt. Een vraaggestuurd systeem mag terugregelen, mits de capaciteit beschikbaar blijft.

• VerandaPremium · ook: Veranda, overkapping, terrasoverkapping, porch

  Een veranda is een overdekte buitenruimte tegen de woning, open aan een of meer zijden. Zij verlengt het buitenseizoen zonder een verblijfsruimte te zijn: er is geen isolatie, geen verwarming en geen bouwregel voor verblijfsruimten. Dat maakt haar aanzienlijk goedkoper dan een serre en vaak vergunningvrij.

• VerblijfsruimtePremium · ook: Woonruimte in het spraakgebruik

  Een verblijfsruimte is een ruimte waar mensen langere tijd verblijven: wonen, slapen, werken, eten. Aan zo'n ruimte stelt het Bbl eisen aan hoogte, daglicht, ventilatie en oppervlakte. Een berging, gang, badkamer of toilet is geen verblijfsruimte.

• Verborgen gebrekPremium · ook: Verborgen gebreken (meervoud), niet-zichtbaar gebrek.

  Een verborgen gebrek is een gebrek dat bij oplevering of aankoop niet zichtbaar was en ook bij zorgvuldig onderzoek niet ontdekt kon worden. Het onderscheid met een zichtbaar gebrek bepaalt wie ervoor aansprakelijk is en hoe lang.

• Vergunningvrij bouwenPremium · ook: Vergunningsvrij bouwen, bouwvergunningvrij.

  Vergunningvrij bouwen betekent dat je voor een bouwwerk geen toestemming van de gemeente hoeft te vragen. Het betekent niet dat er geen regels gelden: het Besluit bouwwerken leefomgeving en het omgevingsplan blijven onverkort van toepassing.

• VerkavelingPremium · ook: Verkaveling, kavelindeling, perceelsindeling

  Verkaveling is het opdelen van een stuk grond in afzonderlijke kavels, met daarbij de ligging van wegen, groen en aansluitingen. De verkaveling bepaalt hoe groot je perceel is, waar de grenzen liggen en waar het bouwvlak zit waarbinnen je huis mag staan.

• Verkoopregulerende bepalingPremium · ook: Verkoopregulerende bepaling, verkoopregulerend beding, verkoopbeperkende bepaling.

  Een verkoopregulerende bepaling is een afspraak in de koopakte of in de erfpachtvoorwaarden die beperkt wat je met een gekochte woning mag doen. Meestal gaat het om zelf wonen, niet verhuren of niet met winst doorverkopen binnen een aantal jaren. Overtreden kost geld, want er hangt vrijwel altijd een boete aan.

• VerletPremium · ook: Verlet, verletdag, verlettijd, stagnatie.

  Verlet is de tijd waarin op een bouwplaats niet gewerkt kan worden door omstandigheden buiten de schuld van de aannemer, meestal het weer. Zulke dagen tellen niet mee als werkdag. Daardoor schuift de opleverdatum op, zonder dat de aannemer daarvoor aansprakelijk is.

• Vernietigbaar besluitPremium · ook: Aanvechtbaar besluit

  Een vernietigbaar besluit is een besluit van de vergadering van eigenaars dat geldig is totdat de rechter het op verzoek van een belanghebbende vernietigt. Grond daarvoor is doorgaans een procedurefout of strijd met de redelijkheid en billijkheid. Voor het gebouw is dit relevant omdat een aangevochten onderhoudsbesluit het werk kan stilleggen, soms nadat de aannemer al is gecontracteerd.

• Verontreinigde grondPremium · ook: Verontreinigde grond, vervuilde grond, verontreinigde bodem, bodemverontreiniging.

  Verontreinigde grond is bodem waarin stoffen zitten in een hogere concentratie dan van nature voorkomt, zoals olie, zware metalen, teer, bestrijdingsmiddelen of asbest. Of dat een probleem is, hangt af van de stof, de hoeveelheid en het gebruik van het terrein. Grond die onder een schuur prima kan blijven liggen, mag niet in een moestuin.

• VertandingPremium · ook: Vertanding, tanding, invertanding, invoegen, aanhechting

  Vertanding is het uitsparen of laten uitsteken van stenen zodat een aansluitende muur er later in kan worden gemetseld. Het is de voorziening die bepaalt of een aanbouw één geheel wordt met het bestaande werk of ernaast blijft staan. Een nieuwe muur die zonder vertanding of ankers tegen een bestaande wordt gezet, krijgt een scheur op de naad — niet misschien, maar zodra de twee delen ongelijk zetten. En dat gebeurt vrijwel altijd, omdat nieuw werk anders zakt dan bestaand werk.

• VertrekhoogtePremium · ook: Vertrekhoogte, plafondhoogte, vrije hoogte, stahoogte

  De vertrekhoogte is de vrije hoogte van een ruimte, gemeten van de bovenkant van de afgewerkte vloer tot de onderkant van het afgewerkte plafond. Zij bepaalt of een ruimte als verblijfsruimte mag worden gebruikt. Voor bestaande bouw geldt een lagere ondergrens dan voor nieuwbouw, en dat verschil is bij zolderverbouwingen doorslaggevend.

• Vervangende machtigingPremium · ook: Vervangende machtiging, machtiging van de kantonrechter, rechterlijke machtiging.

  Een vervangende machtiging is toestemming die de kantonrechter geeft in plaats van degene die haar weigert. Je gebruikt haar vooral in een VvE en in de huurrelatie, wanneer een vergadering of een verhuurder zonder redelijke grond nee zegt tegen een aanpassing.

• Vervangende nieuwbouwPremium · ook: Vervangende nieuwbouw, sloop-nieuwbouw, sloop en herbouw

  Vervangende nieuwbouw is het slopen van een bestaand gebouw en het bouwen van een nieuw gebouw op dezelfde plek. Het gaat om een nieuw bouwwerk op een perceel waar al iets stond. Wat je terug mag bouwen, staat niet vast op wat er stond, maar op wat het omgevingsplan toestaat.

• VerzamelplaatsPremium · ook: Verzamelplaats, verzamelpunt, ontruimingsverzamelplaats

  Een verzamelplaats is de vooraf afgesproken plek buiten waar aanwezigen samenkomen na een ontruiming. De keuze valt bijna altijd op de plek waar iedereen toch al staat, en dat is precies de verkeerde. De ruimte direct voor het gebouw is de plek waar de brandweer moet komen te staan. Een groep bewoners op de oprit of aan de voorzijde blokkeert de opstelplaats en de aanrijroute, en staat bovendien vaak benedenwinds in de rookpluim of onder de gevel waar glas naar beneden kan komen. Een bruikbare verzamelplaats ligt op afstand, uit de wind, buiten het bereik van vallend glas, en op een plek die iedereen zonder nadenken kan vinden — een lantaarnpaal, een speeltuintje, de overkant van de straat bij een herkenbaar punt.

• VerzuimPremium · ook: Verzuim, in verzuim zijn

  Verzuim is de juridische toestand waarin een partij verkeert die tekortschiet en die niet meer tijdig kan nakomen. Het is de drempel die moet worden gepasseerd voordat je schadevergoeding kunt vorderen of de overeenkomst kunt ontbinden. Zonder verzuim geen schadevergoeding; dat is de reden dat de ingebrekestelling zo'n centrale plaats heeft in bouwgeschillen.

• VleermuisPremium · ook: Vleermuis, meervoud vleermuizen

  Een vleermuis is een beschermd, vliegend zoogdier dat in Nederland vaak in gebouwen woont: in de spouw, achter gevelbekleding, onder dakpannen en achter boeiboorden. Omdat alle vleermuizen wettelijk beschermd zijn, moet je bij isoleren, renoveren en slopen vooraf onderzoeken of ze aanwezig zijn en maatregelen nemen voordat je begint.

• VliesgevelPremium · ook: Vliesgevel, gordijngevel, curtain wall, glasgevel, systeemgevel

  Een vliesgevel is een niet-dragende gevel die als een vlies vóór de draagconstructie hangt. De gevel draagt alleen zichzelf en de wind, en geeft die belasting via ankers door aan de vloeren of kolommen. Daardoor kan het gevelvlak volledig glas zijn — en juist dat maakt drie dingen kritisch die bij een gewone gevel nauwelijks spelen: de thermische onderbreking, de aansluiting bij de vloerrand waar brand langs de gevel kan overslaan, en de bereikbaarheid voor onderhoud.

• VluchtladderPremium · ook: Vluchtladder, noodladder, brandladder, touwladder, redladder

  Een vluchtladder is een oprolbare of inklapbare ladder waarmee je bij brand via een raam naar beneden kunt. Hij wordt gekocht als geruststelling en dat is precies het risico. Een vluchtladder werkt alleen als iedereen in huis hem in het donker, in rook en onder stress kan gebruiken — en dat geldt voor jonge kinderen, ouderen en wie slecht ter been is doorgaans niet. De vraag is dus niet welke ladder je koopt, maar of jouw huishouden hem kan gebruiken. Zo niet, dan is het geld beter besteed aan gekoppelde rookmelders en aan dichte slaapkamerdeuren.

• VluchtplanPremium · ook: Vluchtplan, ontruimingsplan, vluchtroute, evacuatieplan, brandvluchtplan

  Een vluchtplan is de vooraf gemaakte afspraak over hoe iedereen in een woning of gebouw bij brand naar buiten komt en waar men elkaar terugvindt. Het is geen document maar een geoefende handeling. Bij een woningbrand is de tijd om te vluchten in de afgelopen decennia gedaald van ongeveer vijftien minuten naar enkele minuten, omdat moderne inboedel — kunststof, schuim, textiel — sneller en met veel meer rook brandt. In die paar minuten wordt niet nagedacht; er wordt gedaan wat is geoefend.

• VluchtroutePremium · ook: Vluchtweg, ontvluchtingsroute, tweede vluchtmogelijkheid

  Een vluchtroute is de weg waarlangs je bij brand een gebouw kunt verlaten. In een woning is dat doorgaans de trap naar de voordeur. De vraag die er in de praktijk toe doet is niet of die route er is, maar of er een tweede is wanneer de eerste is afgesloten.

• VogelschrootPremium · ook: Vogelschroot, vogelwering, mussenschroot, vogelkam, dakvoetprofiel, ventilatiekam

  Een vogelschroot is een geperforeerde of getande strook die de opening bij de dakvoet afsluit voor dieren, terwijl er lucht doorheen blijft gaan. Hij vervult twee tegenstrijdige eisen tegelijk: dieren buiten houden en de dakconstructie laten ventileren. Wie er iets luchtdichts van maakt — een plank, een schuimstrook, purschuim — houdt de vogels weliswaar buiten en zet daarmee het dakbeschot aan het rotten.

• VoorgevelPremium · ook: Voorgevel, straatgevel, hoofdgevel, front

  De voorgevel is de gevel aan de straatzijde van een gebouw. Bouwkundig is het een gevel als alle andere; juridisch is hij dat allerminst. De voorgevel is het deel van je woning waarover je het minst te zeggen hebt. Vergunningvrij bouwen speelt zich vrijwel volledig af in het achtererfgebied, en dat begint achterin — aan de voorzijde geldt het niet. Daar komt bij dat het omgevingsplan de voorgevelrooilijn vastlegt, dat welstand juist aan de straatzijde meekijkt, en dat bij een appartement het gevelaanzicht gemeenschappelijk is en dus langs de vergadering gaat. Een dakkapel achter mag vaak zonder vergunning; dezelfde dakkapel aan de voorzijde vrijwel nooit. Dat onderscheid verklaart waarom vrijwel elke uitbreiding aan de achterkant zit.

• Voorlopig ontwerpPremium · ook: Voorlopig ontwerp, VO

  Het voorlopig ontwerp is de fase waarin de hoofdopzet van een bouwplan is uitgewerkt tot maten, materialen en principes, maar nog niet tot uitvoeringsdetails. Het wordt gelezen als een tussenstap en het is een beslismoment. Het VO is het laatste punt waarop wijzigen bijna niets kost. Daarna gaan de constructie, de installaties en de details in samenhang uitgewerkt worden, en elke verandering trekt aan alles wat eraan hangt: een raam verplaatsen raakt de constructie, de installatieroute, de kozijnstaat en de begroting. In het VO is het nog een lijn op een tekening. Dat maakt dit het moment om het plan naast het programma van eisen te leggen en naast het budget — met een raming op basis van kengetallen, niet met een offerte, want die kan pas na het DO.

• Voorlopige opleveringPremium · ook: Voorlopige oplevering, oplevering, opleveringsinspectie, sleuteloverdracht, eerste oplevering

  De voorlopige oplevering is het moment waarop de aannemer het werk aanbiedt en de opdrachtgever het aanvaardt, onder vermelding van de gebreken die nog moeten worden hersteld. Het is juridisch het belangrijkste moment van een bouwproject. Op dat moment gaat het risico over, begint de onderhoudstermijn te lopen, wordt de laatste termijn opeisbaar en — het meest bepalend — verschuift de bewijslast. Wat je vóór de oplevering meldt, moet de aannemer herstellen. Wat je erna ontdekt, moet je in beginsel zelf aantonen.

• VooropnamePremium · ook: Vooropname, bouwkundige vooropname, nulmeting, nulopname, bouwkundige opname van belendingen, opname belendende percelen

  Een vooropname is het vastleggen van de bouwkundige staat van een gebouw voordat er in de buurt wordt gebouwd, gesloopt, geheid of bemalen. Met foto's, beschrijvingen en metingen wordt vastgesteld welke scheuren en gebreken er al zijn, zodat later kan worden bepaald of nieuwe schade door het werk is ontstaan.

• VooroverlegPremium · ook: Vooroverleg, omgevingsoverleg, conceptverzoek, principeverzoek, principeaanvraag, schetsplan, verzoek om vooroverleg, haalbaarheidsverzoek, intaketafel, omgevingstafel

  Vooroverleg is het gesprek met de gemeente over een bouwplan vóórdat je de vergunning aanvraagt. Je legt een schets en een korte beschrijving voor en de gemeente laat weten of het plan kans maakt, wat er moet veranderen en welke procedure erbij hoort. Het is geen besluit, maar een verkenning.

• VoorzetraamPremium · ook: Achterzetraam, dubbel raam, tweede raam, secundaire beglazing

  Een voorzetraam is een tweede raam dat vóór of achter een bestaand raam wordt geplaatst, met een luchtspouw ertussen. De combinatie isoleert warmte en geluid aanzienlijk beter dan het enkele raam alleen, terwijl het oorspronkelijke kozijn intact blijft.

• VOSPremium · ook: VOS, vluchtige organische stoffen; internationaal VOC

  VOS zijn organische stoffen die bij kamertemperatuur verdampen en zo in de binnenlucht terechtkomen. De verfgeur is weg na een paar dagen, en daarmee lijkt de kous af. De afgifte van VOS piekt in de eerste dagen maar loopt daarna maanden door, en juist die staart ruik je niet meer. Nieuwe verf, lijm, kit, gietvloeren, plaatmateriaal en meubels geven allemaal stoffen af, en het is de optelsom die het binnenmilieu bepaalt. In een woning die goed is dichtgekit en nageïsoleerd, blijft die optelsom bovendien langer hangen: hoe luchtdichter het huis, hoe belangrijker de ventilatie. Ventileren na een verbouwing is dus geen weekendkarwei maar een periode van weken tot maanden — met open ventilatieroosters en, in de eerste weken, ruimer luchten.

• Vragenlijst bij verkoopPremium · ook: Vragenlijst bij verkoop, vragenlijst deel B, verkopersvragenlijst, informatielijst woning

  De vragenlijst bij verkoop is het formulier waarop de verkoper vastlegt wat hij van de woning weet: gebreken, verbouwingen, procedures en bijzonderheden. Hij is het instrument waarmee de verkoper zijn mededelingsplicht invult, en onjuist invullen kan hem aansprakelijk maken.

• Vrije sectorPremium · ook: Vrije sector, vrijesectorhuur, geliberaliseerde huur

  De vrije sector is het deel van de huurmarkt waar de huurprijs niet wettelijk is gemaximeerd. De verhuurder en de huurder spreken zelf een prijs af. De bescherming van het puntenstelsel en de meeste bevoegdheden van de Huurcommissie gelden daar niet.

• VruchtgebruikPremium · ook: Vruchtgebruik, recht van vruchtgebruik

  Vruchtgebruik is het recht om een zaak van een ander te gebruiken en er de vruchten van te genieten. Bij een woning betekent dat: er wonen of hem verhuren, terwijl de eigendom bij een ander ligt. Het komt vooral voor bij erfenissen, waarbij de langstlevende partner het vruchtgebruik krijgt en de kinderen de blote eigendom.

• VvEPremium · ook: VvE, Vereniging van Eigenaars, vereniging van eigenaren, appartementsvereniging

  Een VvE is de vereniging waarin alle eigenaars van appartementen in één gebouw verplicht lid zijn. Er is één misverstand dat vrijwel elk gesprek over een VvE vertroebelt. Je bent geen eigenaar van een woning met een vereniging erbij; je bent mede-eigenaar van het hele gebouw met het exclusieve gebruiksrecht van jouw appartement. De gevel, het dak, de fundering, de trappenhuizen en doorgaans de kozijnen zijn van iedereen samen. Dat verklaart waarom je niet zelf je kozijnen mag vervangen, waarom je meebetaalt aan een dak boven een ander appartement, en waarom een verwaarloosde VvE de waarde van jouw woning bepaalt.