Begrippen

W

• WaalformaatPremium · ook: Waalformaat, WF

  Waalformaat is het meest gebruikte baksteenformaat in Nederland: ongeveer 210 bij 100 bij 50 millimeter. Het formaat bepaalt het aantal stenen per vierkante meter, het metselverband dat mogelijk is en of een reparatie visueel aansluit op bestaand werk. Bij herstel van oud metselwerk is het formaat het eerste dat je vaststelt.

• WandbetimmeringPremium · ook: Wandbetimmering, lambrisering, paneelwerk, beschot, wandbekleding, voorzetwand met beplating

  Een wandbetimmering is een houten of plaatafwerking die tegen of vóór een wand wordt aangebracht. Het is een prachtige afwerking en een van de meest gebruikte manieren om een probleem te verbergen. Als er vocht in de muur zit en je timmert die af, dan verdwijnt de vlek en niet het vocht — en achter de betimmering ontstaat schimmel op een plek die niemand meer ziet. Wie een muur wil betimmeren, hoort eerst te weten waarom die muur eruitziet zoals hij eruitziet.

• WandtegelPremium · ook: Wandtegel, muurtegel, wandbetegeling

  Een wandtegel is een dunne, doorgaans geglazuurde keramische tegel die op een verticaal vlak wordt verlijmd. Omdat hij niet wordt belopen, hoeft hij niet slijtvast en niet stroef te zijn; hij is daardoor dunner, lichter en zachter dan een vloertegel — en dat is precies waarom hij op een vloer breekt. In een badkamer gaat het bij de wand niet om sterkte maar om waterdichtheid van de opbouw eronder.

• WapeningPremium · ook: Wapening, betonstaal, bewapening

  Wapening is het staal in gewapend beton. Beton is sterk op druk en zwak op trek; het staal neemt de trekkrachten op. Waar de trek in een constructie zit, moet de wapening zitten. Dat is de kern: wapening op de verkeerde plaats werkt niet, hoeveel het er ook is.

• WapeningsbandPremium · ook: Wapeningsband, voegband, naadband, papieren band, glasvezelband, scrim

  Een wapeningsband is een strook papier of glasvezelweefsel die een naad tussen twee platen overbrugt en de afwerking daarover scheurvrij houdt. De naadscheur die na het eerste stookseizoen terugkomt, heeft vrijwel altijd dezelfde oorzaak, en die zit in de volgorde. De band hoort ín de plamuur, niet erop. Eerst een laag voegmiddel in de naad, dan de band erin drukken en met de plamuurmes doorhalen zodat er alleen een dun laagje onder blijft, en pas daarna afwerken. Wie de band droog opplakt en er vervolgens overheen plamuurt, heeft geen verbinding tussen band en plaat: de plamuur zit op de band en de band ligt los op de naad. Bij de eerste beweging scheurt het precies daar open.

• WapeningscorrosiePremium · ook: Wapeningscorrosie, roestende wapening, staalcorrosie in beton

  Wapeningscorrosie is het roesten van het staal in gewapend beton, wat gebeurt zodra de beschermende werking van het beton eromheen verdwijnt. Roest neemt meer ruimte in dan staal, en die volumetoename drukt de betondekking eraf; dat afspatten is wat mensen betonrot noemen.

• WapeningsgaasPremium · ook: Wapeningsgaas, betonnet, bouwstaalmat, wapeningsnet

  Wapeningsgaas is een net van stalen staven dat in beton wordt gelegd om trekkrachten op te nemen, omdat beton wel druk kan hebben maar nauwelijks trek. Er bestaat een tweede betekenis: een glasvezelweefsel dat in stucwerk of in een isolatiesysteem wordt ingebed om scheurvorming te spreiden. Beide heten in de praktijk wapeningsgaas en beide doen hetzelfde principe — spanning verdelen in plaats van laten samenkomen in één scheur.

• WaterbordPremium · ook: Waterbord, waterslagbord, afwateringsbord

  Een waterbord is een schuin aflopende lat of plank die regenwater van een constructie weg leidt. Je vindt het onder aan een dakkapel, onder een raam of boven een gevelbekleding. Het steekt uit, zodat het water vooraan afdruipt en niet langs de constructie naar binnen loopt.

• Waterdichte laagPremium · ook: Waterdichte laag, afdichtingslaag, waterkerende laag, membraan, kimband

  Een waterdichte laag is een aaneengesloten laag die voorkomt dat water in de constructie doordringt, aangebracht onder een afwerking of als afwerking zelf. Het onderscheidende kenmerk is aaneengesloten. Een waterdichte laag met een gat, een niet-afgedichte hoek of een doorvoer zonder manchet is geen waterdichte laag; het is een laag met een lek. Bij dit onderwerp is negenennegentig procent gelijk aan nul.

• Watergedragen aflakPremium · ook: Aflak, afwerklaag, deklaag, eindlaag

  De aflak is de laatste verflaag op hout of metaal: de laag die je ziet, die kleur geeft en die het weer moet weerstaan. Watergedragen aflakken hebben de oplosmiddelhoudende voor binnenwerk vrijwel volledig vervangen. Ze drogen sneller, vergelen niet en zijn geurarm — maar ze vragen een andere manier van werken, en wie ze verwerkt als terpentinelak krijgt strepen.

• WaterholPremium · ook: Waterhol, druipgroef, waterneus

  Het waterhol is de groef aan de onderzijde van een uitstekend bouwdeel, zoals een onderdorpel, een waterslag of een betonnen luifel, die voorkomt dat water langs de onderkant terugloopt naar de gevel. Het is een detail van enkele millimeters dat bepaalt of een gevel schoon blijft en of een dorpel het twintig of veertig jaar uithoudt.

• WaterleidingbuisPremium · ook: Waterleidingbuis, drinkwaterleiding, tapwaterleiding, waterleiding, aanvoerleiding

  Een waterleidingbuis is de leiding die drinkwater onder druk van de watermeter naar de tappunten in de woning brengt. Er staan twee dingen op het spel die zelden samen worden genoemd: een lek loopt door tot je hem afsluit — er is druk op, dus een gesprongen buis levert binnen een uur aanzienlijke schade — en het water dat erdoorheen loopt, is drinkwater, met de eisen die daarbij horen aan materiaal, temperatuur en doorstroming.

• Waterpasserende bestratingPremium · ook: Waterpasserende bestrating, waterdoorlatende bestrating, infiltratiebestrating, drainerende verharding

  Waterpasserende bestrating laat regenwater tussen of door de stenen in de ondergrond zakken in plaats van het naar het riool af te voeren. Zij vraagt een doorlatende funderingsopbouw en periodiek onderhoud; zonder dat onderhoud slibt zij dicht.

• WaterslagPremium · ook: Waterslag, buitenvensterbank, raamdorpel, onderdorpel buiten

  Een waterslag is de schuin aflopende afdekking onder een raam- of deurkozijn die het regenwater van de gevel af leidt. Zij hoort aan weerszijden voorbij de dagkant door te steken en aan de onderzijde een waterhol te hebben.

• WerkvloerPremium · ook: Werkvloer, schoonwerkvloer, schone werkvloer

  Een werkvloer is een dunne laag schraal beton die op de uitgegraven bodem wordt gestort voordat de echte fundering wordt gemaakt. Hij draagt niets. Hij zorgt voor een schoon, vlak en stevig vlak waarop de wapening en de bekisting kunnen staan, en houdt de grond uit het constructiebeton.

• Western red cedarPremium · ook: Western red cedar, red cedar, ceder, WRC

  Western red cedar is een zeer licht naaldhout met een hoge natuurlijke duurzaamheid van het kernhout en een uitzonderlijke maatvastheid. Het is de klassieke keuze voor gevelbekleding waar gewicht, stabiliteit en levensduur samen tellen, en het is zacht en daarmee kwetsbaar voor stoten.

• WetsteenPremium · ook: Wetsteen, slijpsteen, aanzetsteen, oliesteen, watersteen

  Een wetsteen is een vlakke steen van natuurlijk of kunstmatig schuurmateriaal waarmee je de snede van een beitel, een schaafblad of een mes scherpt. De steen doet twee dingen tegelijk: hij neemt staal weg en hij maakt het weggenomen vlak glad. De korrelgrootte bepaalt welk van die twee overheerst, en dat is de reden dat scherpen altijd in ten minste twee stappen gaat — grof om vorm te geven, fijn om scherp te maken.

• WitrotPremium · ook: Witrot, vezelrot, corrosierot

  Witrot is aantasting door schimmels die zowel cellulose als lignine afbreken. Het hout wordt bleek, vezelig en zacht, maar het krimpt niet en breekt niet in blokjes. Het komt vooral voor bij loofhout en bij buitenhoutwerk, en het verloopt doorgaans langzamer dan bruinrot.