Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Wildverband

Onderwerp Water en vocht

Ook: Wildverband · wild verband · vrij verband · wildverband metselwerk

In het kort

Wildverband is een metselverband waarin koppen en strekken elkaar zonder vast ritme afwisselen, zodat er geen herhalend patroon in de gevel te zien is. Het is bewust onregelmatig, maar niet willekeurig: er gelden regels die voorkomen dat koppen, strekken of stootvoegen zich op een plek ophopen. Het wordt veel gebruikt voor het halfsteens buitenblad van een spouwmuur.

In andere talen

Duits
Wilder Verband

Er staat meer over wildverband

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Kijk naar een gevel in halfsteensverband en je ziet het patroon meteen: elke laag ligt een halve steen verschoven, en de stootvoegen staan om de laag recht boven elkaar. Kijk naar een gevel in kruisverband en je ziet het kruis. Kijk naar een gevel in wildverband en je ziet niets. Er is geen ritme, geen diagonaal en geen herhaling. Toch oogt de gevel rustig en ordelijk. Dat is precies de bedoeling, en het is moeilijker dan het lijkt.

Een metselverband bepaalt hoe de stenen ten opzichte van elkaar liggen. Het doel van elk verband is dat de stootvoegen, de verticale voegen, niet boven elkaar komen te liggen. Liggen ze wel in een lijn, dan is de muur op die plek een stapel losse kolommen. Een verband zorgt voor overlap, zodat de stenen elkaar vasthouden en een belasting zich spreidt.

De meeste verbanden doen dat met een vast patroon. Bij wildverband laat de metselaar het patroon los. In elke laag kiest hij waar een strek komt en waar een kop, waarbij hij in een halfsteens muur met een kop een halve steen bedoelt. De stootvoegen komen zo op wisselende plaatsen terecht. Dat geeft een levendig beeld, en het lost een praktisch probleem op: stenen die niet allemaal precies even lang zijn, en muurvlakken en openingen die niet op een hele steenmaat uitkomen, worden zonder veel hakwerk opgevangen.

Maar een verband zonder patroon heeft een eigen gevaar. Zonder regels ontstaan er vanzelf plekken waar veel koppen naast elkaar liggen, waar drie strekken op een rij een lange streep maken, of waar de stootvoegen over een aantal lagen een schuine trap vormen. Zo'n trap heet in de vakliteratuur een muizentrap of een vallende tand. Het oog pikt die vlekken en lijnen direct op, en de gevel ziet er dan rommelig uit in plaats van natuurlijk. Wildverband vraagt dus een metselaar die steeds vooruit en terug kijkt.

Daarom kent wildverband regels. In de vakliteratuur en de uitvoeringsrichtlijnen staan ze in iets verschillende bewoordingen, maar de strekking is gelijk. Niet te veel koppen of strekken naast elkaar. Geen lange trappen van stootvoegen over veel lagen. Hoeken die met een vaste steen beginnen. En een gevel die nergens gaat lijken op een regelmatig verband.

Wildverband is geen nieuwe uitvinding. In het oudste baksteenwerk in het noorden en oosten van Nederland komt een periode van wild verband voor, voordat men overging op staand verband. In de twintigste eeuw werd het een gangbaar verband voor schoon metselwerk, en het komt ook in recente nieuwbouw voor, soms zonder dat de metselaar nog aan de draad werkt, voor een bewust ruw beeld.

Let ten slotte op de naam. In een deel van de bestaande teksten wordt wildverband soms gelijkgesteld aan halfsteensverband of aan verband met een derde of kwart verspringing. Dat is niet hetzelfde. Halfsteensverband heeft een vast patroon; wildverband heeft dat juist niet.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.