Sluipverbruik: de stroom die je huis gebruikt als je niets doet

Er loopt in elk huis een bodemstroom. Apparaten in stand-by, klokken, displays, laders zonder telefoon eraan, een ventilatiesysteem dat op de laagste stand draait, een pomp die aan blijft omdat niemand hem heeft uitgezet. Bij elkaar is dat een verbruik dat dag en nacht doorloopt, en juist dat continue karakter maakt het groot: vijftien watt die altijd aan staan, is ruim honderddertig kilowattuur per jaar.

Het bijzondere van deze post is dat je er niets voor hoeft op te geven. Bij isoleren of bij een warmtepomp verander je iets aan je huis. Bij sluipverbruik haal je alleen weg wat niemand gebruikt.

Een apparaat dat uit lijkt, is zelden helemaal uit. Er zijn drie redenen waarom er toch stroom loopt.

De eerste is dat het apparaat moet kunnen reageren. Een televisie wacht op de afstandsbediening, een settopbox op een programmeeropdracht, een slimme luidspreker op een stemcommando. Dat wachten kost vermogen, en hoe meer het apparaat kan terwijl het wacht, hoe meer het kost.

De tweede is de voeding zelf. Een adapter zet netspanning om naar laagspanning, en een deel van het vermogen gaat daarbij verloren als warmte. Een adapter die warm aanvoelt terwijl er niets op is aangesloten, verbruikt op dat moment stroom zonder dat er iets gebeurt. Oudere, zware adapters zijn hierin veel slechter dan recente.

De derde, en de onderschatte, is de vaste installatie. Een circulatiepomp van vloerverwarming die niet met de ketel meeschakelt. Een mechanische ventilatiebox die altijd draait, wat soms zo hoort en soms niet. Een warmtepompboiler of een ketel met een voorverwarmde boiler. Een vijverpomp, een buitenlamp met schemerschakelaar, een vorstbeveiliging in een kruipruimte. Deze posten zitten niet in een stopcontact dat je uitzet, en ze zijn samen vaak groter dan alle stand-by's bij elkaar.

Omdat die drie categorieën zo verschillen, werkt één maatregel niet. Je moet eerst weten hoe groot de bodemstroom is en daarna waar hij zit.

Lees je meterstand om middernacht en nog eens om vijf uur, zonder dat er in die periode iemand iets gebruikt. Het verschil gedeeld door vijf is je bodemvermogen in kilowatt.

Een slimme meter of een energieverbruiksmanager laat die vlakke nachtlijn direct zien. De hoogte van die lijn is het getal dat je zoekt.

Loop in het donker door het huis en kijk naar lampjes en displays. Elk lampje is een apparaat dat aan staat.

Voel aan adapters en voedingen. Warm zonder dat er iets op is aangesloten, betekent verbruik.

Luister in de meterkast en bij de ketel. Een pomp die hoorbaar draait terwijl er niet verwarmd wordt, is een vaste post.

Zet de groepen één voor één uit en kijk wat de nachtlijn doet. Zo lokaliseer je zonder te meten per apparaat.

Zelf kun je meten en opsporen. De nachtmeting met twee meterstanden kost niets. Een losse verbruiksmeter tussen stekker en stopcontact vertelt je per apparaat hoeveel er loopt, ook in stand-by. Groepen één voor één uitzetten en de nachtlijn volgen, brengt je bij de vaste posten.

Zelf kun je ook oplossen wat in een stopcontact zit. Een schakelbare stekkerdoos achter de televisieopstelling, de laders eruit als er niets aan hangt, een oude adapter vervangen.

Niet zelf doen: iets wijzigen aan de schakeling van ketel, pomp of ventilatiesysteem, en elk werk in de meterkast. Een pomp die verkeerd wordt doorgeschakeld, kan tot bevriezing of tot een niet-werkende verwarming leiden, en dat kost meer dan het sluipverbruik ooit heeft gedaan.

Voor producten die in de Europese Unie worden verkocht, geldt een maximum aan het verbruik in stand-by en in uitstand. Dat volgt uit de ecodesignregels onder Verordening (EU) 2023/826, die de oudere stand-byverordening heeft vervangen. [CONTROLEREN] op de actuele grenswaarden en op de ingangsdatum per productgroep.

Het energielabel op een apparaat zegt iets over het verbruik in gebruik en niet over het verbruik in stand-by. Die twee staan los van elkaar.

Een huurder mag kleine wijzigingen aanbrengen die bij vertrek ongedaan te maken zijn. Een stekkerdoos valt daaronder; iets wijzigen aan de vaste installatie of de meterkast niet. Dat volgt uit het huurrecht in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek.

Werk in de meterkast achter de hoofdzekering is geen bewonerswerk. Laat dat door een installateur doen.