Waarom zitten er gaten in mijn gevelstenen?

Waarom dat zo is

Er zijn twee hoofdmanieren om een baksteen te vormen. Bij handvorm en vormbak wordt een klomp klei in een mal geworpen of geperst; dat geeft een volle steen met een ruw, wat onregelmatig oppervlak. Bij strengpers wordt de klei onder hoge druk door een mondstuk geperst, als een eindeloze reep, en met draden in stukken gesneden. Dat geeft een strakke, maatvaste steen met scherpe kanten en een glad of bezand oppervlak.

In het mondstuk zitten meestal stalen kernen die gaten in de streng laten. Die perforaties hebben meerdere functies. Een geperforeerde steen droogt sneller en gelijkmatiger, wat scheuren bij het bakken voorkomt. Hij vraagt minder klei en minder energie, en hij is lichter, wat het metselen en het vervoer scheelt. Het aandeel gaten kan oplopen tot een kwart van het volume, soms meer; de steen blijft daarbij ruim sterk genoeg voor een gevel, omdat de druk in metselwerk door de wanden tussen de gaten wordt opgenomen.

De gaten lopen van kop tot kop, in de lengte van de steen. In een gemetselde gevel zie je daarom alleen het strekse vlak en zit elk gat achter een stootvoeg. Alleen bij een kopse steen op een hoek of bij een beschadiging komen ze in zicht.

Voor bevestigen maakt het uit. Een gewone nylonplug zet zich vast tegen de wand van het boorgat, en in een geperforeerde steen bestaat die wand uit dunne wanden met holtes ertussen. De plug grijpt half of draait mee. Daarvoor bestaan pluggen voor geperforeerde steen, die langer zijn en over meerdere wanden grijpen, en voor zware lasten chemische ankers met een gaasheels die het injectiemiddel in de holtes vasthoudt. Boren zonder klopstand houdt de wanden heel; met klopstand slaat je de dunne wanden weg.

Wat je nu kunt doen

Boor zonder klopstand, met een steenboor, en voel waar de holtes zitten. Kies bij een lichte last een plug voor geperforeerde steen met een lengte die meerdere wanden pakt.

Kies bij een zware last een chemisch anker met gaashuls, of bevestig in de voeg als die van goede mortel is; dat laatste alleen bij lichte dingen.

Kijk of je een kopse steen kunt vinden, bij een hoek of een raamdag, om te zien hoe de perforatie eruitziet; dan weet je wat je in de rest van de gevel aantreft.

Bij een gevel die wit uitslaat: dat heeft niets met de perforaties te maken, maar met zouten in de klei of de mortel die met vocht naar buiten komen. Dat is een ander onderwerp met een eigen pagina.

Meld het bij een aannemer die iets aan de gevel bevestigt, zoals een zonwering of een hemelwaterafvoer: die moet de bevestiging op de steen afstemmen.