Tien tips om nieuw hout een oude, vergrijsde of geleefde look te geven

Nieuw hout ziet er nieuw uit, en soms wil je dat niet: een plank die past bij een oude balk, een meubel in de stijl van de boerderij, een sloophoutlook zonder sloophout. Tien tips om hout ouder te laten lijken dan het is, en een waarschuwing over waar dat niet hoort.

1. Beschadig eerst, behandel daarna. Slijtage zit in deuken, krassen en afgeronde randen; breng die aan met een hamer, een ketting, een staalborstel of een zak schroeven voordat er olie of beits op gaat. Werk onregelmatig; een gelijkmatig patroon verraadt zich.

2. Borstel de jaarringen los. Een roterende staal- of messingborstel op de boormachine, met de nerf mee, haalt het zachte voorjaarshout weg en laat de harde jaarringen staan. Hoe harder de borstel, hoe dieper het reliëf.

3. Brand en schuur. Een gasbrander verkoolt het oppervlak licht; daarna schuur je het zwart weg tot de gewenste tint en werk je af met was of olie. Buiten doen, met een emmer water ernaast, en niet op hout dat later binnen naast een kachel komt.

4. Zwart in de nerf. Na het borstelen een nevel zwarte spuitlak, met de hand teruggeschuurd tot alleen de diepe nerf zwart blijft, en dan beitsen of oliën. Het accentueert het reliëf en geeft de diepte van oud hout.

5. Vergrijzen met azijn en staalwol. Een pluk staalwol een dag in azijn laten staan geeft een oplossing die met het tannine in hout reageert; op eiken en andere tanninerijke soorten geeft dat binnen een uur een grijsbruine, verweerde kleur. Op naaldhout eerst sterke thee aanbrengen voor de tannine.

6. Shabby in lagen. Lak het werkstuk in een donkere kleur, daarna in een lichte, en schuur met de hand de randen en hoeken door tot de onderste kleur en het hout tevoorschijn komen. Lichtblauw of turkoois onder wit oogt het meest geleefd. Met de hand, niet met de machine: die schuurt te veel weg.

7. Oude schroeven maken. Slijp de zinklaag van een slotschroef met halfronde kop, sla de kop wat scheef met een hamer, verhit hem met een brander en schrik hem in olie of water; of leg hem een uur in azijn voor een roestlaag.

8. Restjes en lijstjes. Smalle stroken en afvallatten van de zaag zijn sierlijsten voor kastdeuren en verbergen een fout in de hoek; oude lijstprofielen uit de sloop passen bij elk oud meubel.

9. Gebruik echt oud hout waar het kan. Pallethout, steigerhout en vloerdelen uit de sloop zijn goedkoop en hebben de slijtage al; zoek de spijkers met een leidingzoeker voordat je zaagt, en gebruik geen behandeld hout binnen. Een pallet met een stempel van chemische behandeling is brandhout, geen meubel.

10. Weet waar de look ophoort. Een nieuw kozijn, een balk of een deel dat iets draagt, verzwak je niet met borstelen, branden en krassen; en in een monument is een namaak-oud oppervlak geen restauratie maar een misleiding. De oude look is voor meubels, wandbekleding en decoratie.

De fout eronder: alles tegelijk. Wie borstelt, brandt, vergrijst en shabby lakt op een werkstuk, krijgt een werkstuk dat schreeuwt. Kies een techniek en doe die goed.