Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Jaarring

Onderwerp Werk

Ook: Jaarring · groeiring · jaarlaag · jaarringen

In het kort

Een jaarring is de laag hout die een boom in één groeiseizoen om zijn stam legt. Elke ring bestaat uit een lichte, zachte voorjaarslaag en een donkere, dichte zomerlaag. Hoe breed de ringen zijn en hoe ze in een plank liggen, bepaalt mee hoe sterk het hout is, hoe het werkt bij vocht en hoe het eruitziet.

In andere talen

Engels
Growth ring
Duits
Jahresring
Frans
Cerne
Spaans
Anillo de crecimiento
Portugees
Anel de crescimento
Italiaans
Anello di accrescimento

Er staat meer over jaarring

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Een boom wordt elk jaar dikker. Net onder de bast zit een dunne laag delende cellen die naar binnen nieuw hout aanmaakt. In ons klimaat gebeurt dat in een ritme: in het voorjaar snel, in de zomer langzamer, in de winter niet. Dat ritme laat een spoor achter in het hout, en dat spoor is de jaarring.

In het voorjaar heeft de boom veel water nodig voor nieuwe bladeren. Het hout dat hij dan maakt, heeft wijde cellen met dunne wanden. Het is licht van kleur, licht van gewicht en zacht. Later in het seizoen maakt hij hout met nauwe cellen en dikke wanden. Dat is donkerder, zwaarder en sterker. Het voorjaarshout van het volgende jaar ligt daar weer scherp tegenaan. Zo zie je op een doorgezaagde stam een reeks ringen, elk met een lichte en een donkere band.

Voor wie met hout werkt, is de jaarring geen biologie maar praktijk. Drie dingen hangen ervan af.

Het gewicht en de sterkte. Het donkere laathout is het sterke deel van de ring. Hoe groter het aandeel laathout, hoe zwaarder en sterker het hout. Hoe dat samenhangt met de breedte van de ringen, verschilt per groep houtsoorten, en daar gaat het in de praktijk vaak mis.

Het werken. Hout krimpt en zwelt met de luchtvochtigheid, en het doet dat langs de jaarring ongeveer twee keer zoveel als dwars erop. Hoe de ringen in een plank liggen, bepaalt dus of die plank vlak blijft of krom trekt.

Het beeld. De ringen zijn de tekening van het hout. Liggen ze plat in de plank, dan zie je bogen en vlammen. Staan ze rechtop, dan zie je rechte strepen. Bij beitsen, borstelen en olie komen ze sterker naar voren.

Wie een plank op de kopse kant leest, ziet in één oogopslag hoe snel de boom is gegroeid, welke kant naar het hart lag, of er spint aan zit en hoe de plank zich zal gedragen. Dat is de reden dat een timmerman een plank eerst aan het eind bekijkt voordat hij hem gebruikt.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.