Begrippen

B

• BalkschoenPremium · ook: Balkschoen, balkdrager, balkhanger, joist hanger

  Een balkschoen is een stalen beugel waarin het uiteinde van een houten balk wordt geplaatst en waarmee die balk aan een andere balk, een muurplaat of een wand wordt opgehangen. Het is een klein en goedkoop onderdeel dat een constructieve verbinding maakt, en dat is precies waarom het zo vaak misgaat. Een balkschoen zonder de voorgeschreven nagels is geen constructieve verbinding maar een stalen sierrand: het aantal en het type bevestigers bepaalt de draagkracht volledig.

• BandschuurmachinePremium · ook: Bandschuurmachine, bandschuurder, schuurband, bandslijper

  Een bandschuurmachine is een elektrische schuurmachine met een doorlopende schuurband die over twee rollen wordt aangedreven. Hij neemt snel en veel materiaal weg en dat is tegelijk zijn kracht en zijn gevaar. Een bandschuurmachine schuurt een gat in je werkstuk in de tijd die het kost om na te denken — een paar seconden stilstand op één plek is genoeg voor een holte die je er niet meer uit krijgt.

• Bankschroef · ook: Bankschroef, bankklem, kortweg schroef in de werkplaats

  Een bankschroef is een klem die vast op een werkbank staat en een werkstuk tussen twee bekken vastzet. Je draait de bekken met een spindel naar elkaar toe. Daardoor blijven allebei je handen vrij om te zagen, vijlen, boren, buigen of schuren.

• BedieningsplaatPremium · ook: Bedieningsplaat, drukplaat, spoelplaat, bedieningspaneel, drukknopplaat

  Een bedieningsplaat is het zichtbare paneel waarmee een toilet met een inbouwreservoir wordt doorgespoeld. Het is het enige deel van het inbouwreservoir dat je ziet, en tegelijk het luik waarachter alles zit. Wie de plaat eraf haalt, kan bij het spoelmechanisme, bij de vlotter en bij de afsluiter — en dat is de reden dat de plaat niet dichtgestuukt of vastgekit mag worden, hoe strak dat er ook uitziet.

• BehangPremium · ook: Wandbekleding

  Behang is een wandbekleding op rollen. Naast decoratie heeft het een praktische functie: glasvezel- en renovatiebehang overbruggen haarscheuren en maken een minder vlakke wand acceptabel.

• BehanglijmPremium · ook: Behanglijm, behangplaksel, plaksel, kleister

  Behanglijm is het plaksel waarmee behang aan de wand wordt bevestigd, in soorten die per behangtype verschillen. De soort volgt uit het behang en de ondergrond. Papierbehang vraagt een lijm die het papier laat weken, vliesbehang een lijm die op de wand gaat, en zwaar vinyl of glasvezel een lijm met veel bindmiddel. De verkeerde lijm laat naden openstaan of blaasjes ontstaan.

• Behangschaar · ook: Behangschaar, behangersschaar, tapisseerschaar

  Een behangschaar is een schaar met twee lange, rechte bladen waarmee je behang op maat knipt en langs plint, plafond en kozijn afsnijdt. De lengte van het blad maakt een lange, rechte knip in een keer mogelijk, zonder de trapjes die een korte schaar achterlaat.

• BeschermbuisPremium · ook: Beschermbuis, installatiebuis, mantelbuis, elektrabuis, flexbuis

  Een beschermbuis is een holle buis waar een kabel of een leiding doorheen loopt, zodat die niet in aanraking komt met het omringende materiaal en later kan worden vervangen zonder te breken. Dat tweede is de reden van bestaan. Een kabel die los in beton of in een dekvloer ligt, ligt daar voorgoed. Een kabel in een buis is trekbaar: je maakt hem aan een nieuwe vast en trekt hem eruit. Wie bij een verbouwing buizen legt in plaats van kabels, koopt daarmee de mogelijkheid om over vijftien jaar iets anders te willen.

• BetegelenPremium · ook: Betegelen, tegelen, tegelzetten, tegelwerk aanbrengen.

  Betegelen is het aanbrengen van tegels op een wand of vloer met tegellijm, gevolgd door het voegen. Het resultaat wordt bepaald door drie dingen die alle drie vóór de eerste tegel gebeuren: een vlakke en draagkrachtige ondergrond, een waterdichte laag in natte zones, en een doordachte tegelindeling. Wie daar begint, krijgt strak werk.

• BetonschroefPremium · ook: Betonschroef, schroefanker, betonanker, snelbouwanker

  Een betonschroef is een geharde schroef met een grove, hoge draad die zichzelf een schroefdraad in beton of steen snijdt — zonder plug. Dat is het hele voordeel: één gat boren, schroef erin, klaar. Geen plug die verkeerd om zit, geen chemisch anker dat moet uitharden. Het nadeel volgt er direct uit: hij is volledig afhankelijk van de boordiameter, want de draad moet grip vinden in een gat dat exact klopt.

• Bevestigen in verschillende ondergrondenPremium · ook: Bevestigen in verschillende ondergronden, boren en pluggen, iets ophangen aan de muur, de juiste plug kiezen

  Bevestigen in verschillende ondergronden is het kiezen van het juiste bevestigingsmiddel op basis van waar je in boort en wat eraan komt te hangen. De volgorde is bepalend en wordt vrijwel altijd omgedraaid. Mensen kiezen een plug op basis van het gewicht van wat ze ophangen. Dat is de verkeerde vraag. De ondergrond bepaalt welke soort bevestiging werkt; het gewicht bepaalt daarna alleen nog de maat en het aantal.

• BevestigingsmiddelPremium · ook: Bevestigingsmiddel, bevestiger, verbindingsmiddel

  Een bevestigingsmiddel is een schroef, spijker, plug, bout of anker waarmee iets aan een ondergrond wordt vastgemaakt. De keuze wordt gemaakt op wat je ophangt, en dat is de verkeerde kant. De ondergrond bepaalt het bevestigingsmiddel, niet het voorwerp. Een boekenkast van vijftig kilo aan een massieve muur vraagt een gewone plug; dezelfde kast aan een gipsplaatwand vraagt een hollewandplug of, beter, een schroef in de achterliggende regel. En de ondergrond in een woning is zelden wat hij lijkt: achter het stucwerk zit gipsplaat, cellenbeton, holle baksteen of een kanaalplaat, en elk van die vier vraagt iets anders. Boor een proefgat in een onopvallende hoek en kijk naar het boorsel — de kleur en de structuur vertellen direct waar je mee te maken hebt.

• BinnendeurPremium · ook: Binnendeur, kamerdeur, opdekdeur, stompe deur

  Een binnendeur is een deur tussen twee ruimten binnen een woning of gebouw, in tegenstelling tot een buitendeur in de gevel. Het lijkt het eenvoudigste bouwonderdeel dat er is, en dat is het ook zolang je hem niet vervangt. Dan blijken maatvoering, draairichting, opdek of stomp, scharnieren en slotafstand allemaal te moeten kloppen — en blijkt de spleet onder de deur, die iedereen als een afwerkingsfout ziet, een noodzakelijke ventilatievoorziening te zijn.

• BithouderPremium · ook: Bithouder, bitadapter, magneethouder, verlengstuk

  Een bithouder is een tussenstuk dat een schroefbit vasthoudt en hem verlengt, meestal met een magneet erin. Hij lijkt overbodig — je kunt een bit ook rechtstreeks in de klauw zetten — maar hij lost drie dingen op die anders tijd kosten: de schroef blijft hangen aan de bit, je komt dieper in een uitsparing, en je wisselt bits zonder de klauw open te draaien.

• Blanke lakPremium · ook: Blanke lak, transparante lak, vernis, kleurloze lak

  Blanke lak is een transparante afwerklaag die het hout beschermt en de nerf zichtbaar laat. Het verschil met olie en met wax is dat lak een film op het hout vormt in plaats van erin te trekken. Dat beschermt beter tegen vlekken en slijtage, maar bij beschadiging is plaatselijk herstel lastiger.

• BlokschaafPremium · ook: Blokschaaf, blokschaafje, handschaaf, kopschaaf

  Een blokschaaf is een korte handschaaf met een laag geplaatst, omgekeerd gemonteerd beitelblad, bedoeld voor het bijwerken van kanten en kopse einden. De lage bladhoek is de reden dat hij bestaat. Bij een gewone schaaf staat het blad rond de 45 graden en scheurt kops hout uit; bij een blokschaaf ligt de effectieve snijhoek rond de 37 graden of lager, en dan snijdt hij de dwarsvezel door in plaats van hem af te breken.

• BlusdekenPremium · ook: Blusdeken, branddeken, vuurdeken, blusdoek

  Een blusdeken is een doek van glasvezel of vergelijkbaar materiaal waarmee een klein vuur wordt afgedekt en zo van zuurstof wordt afgesneden. Het is de goedkoopste levensreddende aanschaf die er voor een keuken bestaat: tien tot dertig euro. Bij een brandende pan is hij bovendien beter dan welke blusser dan ook, omdat er geen middel bij komt dat de olie kan verspreiden — en water of schuim op brandende olie geeft een steekvlam die de keuken in gaat.

• BlusmiddelenPremium · ook: Blusmiddelen, brandblusmiddelen, blusapparatuur, kleine blusmiddelen

  Blusmiddelen zijn de voorzieningen waarmee een beginnende brand kan worden gedoofd: een blusdeken, een blustoestel of een slanghaspel. De eerste vraag is niet welke je koopt, maar wanneer je hem gebruikt. Een blusmiddel is er voor de eerste dertig seconden, en daarna niet meer. Een woningbrand ontwikkelt zich zo snel dat blussen na een minuut geen optie meer is; dan is vluchten de enige juiste beslissing. Wie dat weet, kiest ook anders: een blusdeken bij het fornuis doet meer dan de duurste blusser in de meterkast.

• BoorPremium · ook: Boor, boortje, boorbit

  Een boor is het snijgereedschap waarmee een gat wordt gemaakt. Het type boor moet passen bij het materiaal, en dat is de fout die het vaakst wordt gemaakt. Een steenboor in hout scheurt, een houtboor in steen is direct stuk en een gewone boor in tegels breekt de tegel. Het juiste type kost een paar euro en het scheelt schade.

• BoordieptePremium · ook: Boordiepte, gatdiepte, indringdiepte

  De boordiepte is hoe diep een boorgat in het materiaal gaat. Twee dingen gaan hier stelselmatig mis, en het tweede kost het meeste. Het gat moet dieper zijn dan de plug, want het boorstof valt naar beneden en gaat onderin liggen — boor je precies op pluglengte, dan komt de plug niet tot de bodem en zit hij half in het gat. En andersom: te diep boren is de fout die je niet terugdraait, want achter de wand of de vloer zit leidingwerk, kabelwerk of, bij een kanaalplaatvloer, een holle ruimte. De dieptestop op de machine kost tien seconden instellen.

• BoorhamerPremium · ook: Boorhamer, hamerboor, combihamer, perforator

  Een boorhamer is een machine waarbij een pneumatisch slagwerk een zuiger op de boor laat beuken terwijl die ronddraait. Daardoor boort hij in beton waar een klopboormachine op stukloopt. Het gereedschap wordt niet met een spanklauw vastgezet maar met een insteeksysteem, en dat systeem — SDS — is de reden dat je zijn boren nergens anders in kwijt kunt.

• BoorkroonPremium · ook: Boorkroon, kernboor, dooskroon, klokboor voor steen

  Een boorkroon is een holle cilinder met hardmetalen of diamanten segmenten aan de rand, die alleen de omtrek wegneemt en de kern laat staan. Dat is de reden dat je met een gewone machine een gat van 68 of 82 millimeter kunt maken: je verwijdert een ring van enkele millimeters in plaats van het hele volume. De kern breekt daarna uit — en dat uitbreken is precies waar het bij dit gereedschap misgaat.

• BoormachinePremium · ook: Boormachine, boor, accuboor, klopboormachine, boorhamer

  Een boormachine draait een boor rond om een gat te maken in hout, metaal, steen of beton, en drijft in veel uitvoeringen ook schroeven aan. De keuze draait om één vraag: waar boor je in. Hout en metaal vragen alleen draaien, steen vraagt draaien met kloppen, en beton vraagt slaan met een pneumatisch mechanisme. Met de verkeerde machine kom je er niet doorheen, hoe hard je ook duwt.

• BoorschaafPremium · ook: Boorschaaf, raspschaaf, kaasschaaf, surform

  Een boorschaaf is een schaaf met een geperforeerd blad met kleine snijkanten, waarmee hout en zachte materialen snel worden weggenomen zonder dat het gereedschap verstopt. Het is het gereedschap tussen een rasp en een schaaf in: sneller dan schuren, grover dan schaven. Het is bij uitstek geschikt voor het passend maken van een deur of het afronden van een vorm.

• BoorstandaardPremium · ook: Boorstandaard, boorstatief, boorkolom, boorgeleider

  Een boorstandaard is een houder waarin je een handboormachine klemt, zodat hij loodrecht en op een vaste diepte boort. Hij is de goedkope tussenoplossing tussen uit de hand boren en een kolomboormachine. Voor wie een keer haakse gaten nodig heeft, is dat genoeg — met de aantekening dat er altijd meer speling in zit dan in een vaste machine, en dat je die speling terugziet in het gat.

• BoutPremium · ook: Schroefbout, tapbout

  Een bout is een metalen staaf met schroefdraad die samen met een moer twee delen tegen elkaar klemt. De maat wordt aangeduid met een M gevolgd door de diameter in millimeters, bijvoorbeeld M8.

• BoutkopPremium · ook: Kop, schroefkop

  De boutkop is het bredere uiteinde waarmee de bout wordt aangedraaid en waarmee hij aan één zijde blijft haken. De vorm van de kop bepaalt hoeveel kracht je kunt overbrengen zonder schade.

• BouwproductPremium · ook: Bouwproduct, bouwmateriaal, bouwstof

  Een bouwproduct is een product dat is gemaakt om blijvend in een bouwwerk te worden verwerkt: een isolatieplaat, een dakpan, een kozijnprofiel, een zak mortel. Zodra het erin zit, bepaalt het mede hoe het bouwwerk presteert. Daarom verklaart de fabrikant wat het kan.