Begrippen

B

• BungalowPremium · ook: Bungalow, gelijkvloerse woning, patiowoning, semi-bungalow, levensloopbestendige woning

  Een bungalow is een woning waarvan de woonvertrekken op één bouwlaag liggen. De aantrekkelijkheid is duidelijk en de bouwfysische keerzijde wordt zelden benoemd. Bij hetzelfde woonoppervlak heeft een bungalow ongeveer twee keer zoveel dak en vloer als een woning met twee lagen. Dak en vloer zijn precies de twee vlakken waar veel warmte doorheen gaat, en dat maakt dakisolatie en vloer- of bodemisolatie bij dit woningtype de maatregelen die het meest opleveren — meer dan de gevel, en dat is het omgekeerde van het standaardadvies.

• BuitentrapPremium · ook: Buitentrap, stoeptrap, keldertrap, souterraintrap, bordestrap buiten

  Een buitentrap is een trap in de buitenlucht, naar een entree, een kelder, een tuin of een terras. Buiten verandert er één ding fundamenteel aan een trap, en daar hangt de rest van af. De trede is nat, en periodiek bevroren. Dat maakt afwatering, antislip en vorstbestandheid tot de bepalende ontwerpkeuzes — niet de maatvoering. Een buitentrap met vlakke treden zonder afschot houdt water vast, wordt glad, en splijt bij vorst van binnenuit doordat het opgenomen water uitzet.

• BuitenschilderwerkPremium · ook: Buitenschilderwerk, buitenverfwerk, schilderwerk buiten

  Buitenschilderwerk is het verfsysteem op alles wat aan de buitenkant van je woning van hout, staal of pleisterwerk is: kozijnen, ramen, deuren, boeiboorden en soms de gevel. Het is geen kleurlaag maar een beschermlaag. De verf houdt water uit het hout en uv-licht van het oppervlak af.

• BuitenkraanPremium · ook: Buitenkraan, gevelkraan, tuinkraan, slangkraan, aftapkraan

  Een buitenkraan is een tappunt aan de gevel of in de tuin voor het aansluiten van een tuinslang. Er zitten twee dingen aan die vrijwel niemand weet en die allebei verplicht zijn: er hoort een terugstroombeveiliging op, omdat het water uit een tuinslang kan terugzuigen naar het drinkwaternet, en de leiding moet vorstvrij zijn of aftapbaar. Een bevroren buitenkraan scheurt niet buiten maar binnen in de muur, en dat merk je pas bij de dooi.

• Buitengewoon onderhoudPremium · ook: Buitengewoon onderhoud, groot onderhoud, planmatig onderhoud

  Buitengewoon onderhoud is het onderhoud dat verder gaat dan wat een gebruiker in het dagelijks gebruik kan doen: vervanging van een dak, herstel van een gevel, vernieuwing van leidingen. Het splitsingsreglement en het huurcontract gebruiken die grens om te bepalen wie de kosten draagt.

• BuitenbladPremium · ook: Buitenmuur van een spouwmuur, gevelblad, voorzetblad

  Het buitenblad is de buitenste muur van een spouwmuur. Het draagt niets van het gebouw en het bepaalt het gevelbeeld, breekt de slagregen en beschermt de spouw en de isolatie.

• Bruto vloeroppervlaktePremium · ook: Bvo

  De bruto vloeroppervlakte is het vloeroppervlak van een gebouw gemeten tot en met de buitenzijde van de gevel. Zij is groter dan het gebruiksoppervlak, dat binnenwerks meet en waarbij muren, schachten en lage delen niet meetellen. Het verschil bepaalt of je appels met peren vergelijkt.

• BreuksteenPremium · ook: Breuksteen, breukstenen, veldsteen, ruwe bouwsteen, moellon

  Breuksteen is natuursteen die in onregelmatige brokken is gewonnen of gebroken en zonder te worden gezaagd wordt verwerkt. Je komt het in Nederland tegen in tuinmuren, keermuren, oeverbescherming en historisch metselwerk — en bij dat laatste met een belangrijke voorwaarde: breuksteenmetselwerk in een oud gebouw is vrijwel altijd met kalkmortel gemetseld, en herstel met cementmortel richt daar aantoonbare schade aan.

• BovenpanPremium · ook: Bovenpan, nokpan, vorstpan, firstpan, bovenste rij

  De bovenpan is de pan van de bovenste rij van een dakvlak, direct onder de nok. Hier ligt het punt dat bij oudere daken het vaakst mis is: de nokafwerking. Tot in de jaren tachtig werden vorsten in specie gelegd, en specie scheurt, krimpt en laat los. Vrijwel elk dak van vóór die tijd waarop de vorsten nog in specie liggen, is een dak met een lekkage in wording — en de moderne oplossing, een droge nokafwerking met een geventileerd nokvorstprofiel, is dichter, en noodzakelijk voor de ventilatie van het dakvlak.

• BovenhuisPremium · ook: Bovenhuis, bovenwoning, bovenverdieping als zelfstandige woning

  Een bovenhuis is een zelfstandige woning op de bovenste laag of lagen van een pand, met een eigen opgang. Wie er koopt, koopt een woning, en een verhouding. Een bovenhuis en de benedenwoning eronder vormen samen een vereniging van eigenaars met twee leden — de kleinste VvE die er is, en in de praktijk de moeilijkste. Dak, fundering, gevel en trappenhuis zijn gemeenschappelijk, elk besluit vraagt overeenstemming tussen twee partijen, en er is geen derde stem om een impasse te doorbreken.

• BovendorpelPremium · ook: Bovendorpel, bovenregel, kopregel, boveneind, bovenlijst

  De bovendorpel is het bovenste horizontale deel van een kozijn, deur of raam. Hij is het onderdeel dat de last van boven opneemt en doorgeeft naar de stijlen, en hij is daarmee ook de plek waar het misgaat als er boven het kozijn iets verzakt. Een deur die ineens klemt langs de bovenkant is meestal geen deurprobleem — het is een signaal dat het kozijn wordt belast door de constructie erboven, en dat is een constructief signaal.

• BovenbouwPremium · ook: Bovenbouw, opgaand werk, opgaande constructie

  De bovenbouw is alles wat boven de fundering staat: de wanden, de vloeren, de kolommen, de kap en het dak. De onderbouw draagt en de bovenbouw wordt gedragen. Alle belasting uit de bovenbouw komt uiteindelijk via de fundering in de grond terecht.

• BouwvalligPremium · ook: Bouwvallig, vervallen, in verval, bouwval, onveilig bouwwerk

  Bouwvallig is de toestand waarin een bouwwerk zijn constructieve veiligheid niet meer waarborgt. Voor een eigenaar is dit geen bouwkundige maar een juridische kwestie, en dat besef ontbreekt vaak. Een bouwvallig pand is geen bezit dat stilstaat maar een aansprakelijkheid die doorloopt. Er rust een zorgplicht op de eigenaar, de gemeente kan handhavend optreden en werk op zijn kosten laten uitvoeren, en bij schade aan derden — een vallende dakpan, een instortende muur — geldt de aansprakelijkheid voor opstallen ongeacht of de eigenaar iets wist.

• BouwsteigerPremium · ook: Bouwsteiger, steiger, gevelsteiger, stalen steiger

  Een bouwsteiger is een tijdelijke constructie van staal of aluminium waarmee je veilig op hoogte kunt werken. Hij bestaat uit staanders, liggers en vloerdelen, staat op een vaste ondergrond en is aan de gevel verankerd. Bij schilder-, gevel- en dakwerk is hij vaak een aparte kostenpost.

• Bouwkundige keuringPremium · ook: Aankoopkeuring, bouwtechnische keuring, bouwkundig rapport.

  Een bouwkundige keuring is een inspectie van de staat van een woning, meestal bij aankoop. De keurder beoordeelt wat zichtbaar is en raamt de kosten van direct noodzakelijk herstel en van onderhoud op termijn. Het is de gebruikelijke invulling van je onderzoeksplicht als koper.

• Bouwkundig adviseurPremium · ook: Bouwkundig adviseur, bouwkundige, bouwkundig expert, bouwtechnisch adviseur

  Een bouwkundig adviseur beoordeelt de staat, de opbouw en de gebreken van een gebouw. De rol wordt geassocieerd met de keuring bij aankoop, en dat is er één toepassing van. Waar een bouwkundig adviseur het meeste waard is, is bij de vraag waaróm iets kapotgaat — want de oorzaak zit vrijwel nooit waar de schade zichtbaar is. Een vochtplek op de tweede verdieping kan een lekkende goot zijn, een scheur in het metselwerk kan een verzakte fundering zijn, en schimmel in een slaapkamer kan een ventilatieprobleem zijn. Herstellen zonder de oorzaak te kennen betekent dat het terugkomt, en dat is de duurste manier om te onderhouden.

• Bouwjaar woningPremium · ook: Bouwjaar, bouwperiode, bouwjaarklasse, oplevering

  Het bouwjaar is het jaar waarin een woning is opgeleverd. Het is één getal en het voorspelt meer dan welk ander gegeven over een woning. Het bouwjaar zegt je wat voor constructie er zit, hoe er is geïsoleerd, welke installaties er lagen en welke stoffen er zijn gebruikt — en dus waar je bij een aankoop of een verbouwing moet kijken. Een woning uit 1935 en een uit 1972 zien er van buiten allebei uit als een rijtjeshuis en ze vragen totaal verschillende dingen. Wie het bouwjaar leest als een periode in plaats van als een jaartal, weet vooraf waar de kosten en de risico's zitten.

• BouwbeslagPremium · ook: Bouwbeslag, hang- en sluitwerk, deurbeslag, raambeslag

  Bouwbeslag is het verzamelbegrip voor alle metalen onderdelen waarmee deuren, ramen en kozijnen worden opgehangen, bediend en gesloten: scharnieren, sloten, krukken, sluitkommen, espagnoletten en bijbehorende delen. Het is het onderdeel dat het vaakst wordt bezuinigd en dat het vaakst als eerste stukgaat.

• BordesPremium · ook: Bordes, tussenbordes, podest, rustbordes

  Een bordes is een vlak tussenniveau in een trap of het vlakke platform voor een deur op hoogte. In een trap dient het als rustpunt en als plek om van richting te veranderen. Bij een voordeur op hoogte is het bordes het vlak waarop je staat terwijl je de deur opent, en dat vlak moet groot genoeg zijn.

• BoorstaatPremium · ook: Boorprofiel, boorbeschrijving, boorlog

  Een boorstaat is de beschrijving van de grondlagen zoals ze bij een boring zijn aangetroffen: per diepte de grondsoort, de kleur, de bijmenging en de grondwaterstand. Samen met de sondering vormt hij de basis voor het funderingsadvies.

• BokkepootPremium · ook: Bokkepoot, bokkenpoot, muurbeugel

  Een bokkepoot is een steunconstructie met een schuine of geknikte poot die een last van een muur afdraagt naar een lager punt, of die een uitkragend deel ondersteunt. Je komt de term tegen bij steigerwerk, bij goot- en leidingondersteuning en bij tijdelijke stutconstructies. De naam verwijst naar de knik in de poot.

• BoeiboordPremium · ook: Boeiboord, boeideel, boeiplank, dakrandplank, windveer aan de langsgevel

  Een boeiboord is de verticale plank langs de dakrand die de kopse kanten van de dakconstructie afdekt en waaraan de goot is bevestigd. Het is het onderdeel van de dakrand dat het snelst rot, doordat het aan drie zijden vocht vangt.

• BodemonderzoekPremium · ook: Milieukundig bodemonderzoek voor verontreiniging, geotechnisch onderzoek voor draagkracht

  Bodemonderzoek stelt vast wat er in en onder de grond zit. Er zijn twee soorten: milieukundig onderzoek naar verontreiniging, en geotechnisch onderzoek naar draagkracht en zetting. Beide zijn nodig voordat je bouwt, en ze worden door verschillende partijen uitgevoerd.

• BodemafsluitingPremium · ook: Bodemafsluiting, bodemfolie, bodemafdekking, dampremmende bodemafsluiting

  Een bodemafsluiting is een laag op de bodem van een kruipruimte die verdamping van bodemvocht tegenhoudt. Er wordt vrijwel altijd één maatregel bij gedaan die de eerste ongedaan maakt. Wie folie legt en daarna de kruipruimteroosters dichtstopt tegen de kou, sluit het vocht op in plaats van buiten. De folie werkt alleen als aanvulling op ventilatie, niet als vervanging ervan. Er zit altijd nog vocht in de ruimte — uit lekkages, uit de wanden, uit de lucht die er binnenkomt — en dat moet weg kunnen. Een kruipruimte met folie en zonder ventilatie is een broedplaats voor schimmel en houtrot in de vloerbalken erboven.

• BlokgootPremium · ook: Blokgoot, houten blokgoot, massieve houten goot

  Een blokgoot is een dakgoot die uit een massieve houten balk is uitgehold, meestal bekleed met zink of lood. Je vindt hem op oudere woningen, waar hij op klossen langs de dakvoet ligt. Het hout draagt, de bekleding houdt het water tegen.

• BladvangerPremium · ook: Bladafscheider, bladvangput

  Een bladvanger houdt blad en vuil tegen voordat het in de hemelwaterafvoer of in het riool terechtkomt. Hij zit in de gootuitloop, in de regenpijp of onderaan bij de aansluiting op het riool. Het is een klein onderdeel dat een groot deel van de gootproblemen voorkomt.

• BlaasvormingPremium · ook: Blaasvorming, blaarvorming, blazen en blaasjes

  Blaasvorming is het opbollen van een verflaag, coating of dakbaan doordat die op een plek loslaat van de ondergrond. Onder de blaas zit lucht, damp of vocht. De laag is er nog, maar hij hecht niet meer en scheurt bij de eerste aanraking open.

• BitumenPremium · ook: Asfaltbitumen, dakleer, roofing

  Bitumen is een taai, waterdicht restproduct uit de aardolieraffinage. Op daken wordt het toegepast als dakbaan: rollen met een drager van polyester of glasvlies waarin het bitumen is verwerkt. Het is nog altijd de meest gebruikte bedekking voor platte daken in Nederland.

• BinnenrioleringPremium · ook: Binnenriolering, binnenhuisriolering, huisriolering

  De binnenriolering is het stelsel van afvoerleidingen binnen je woning: alles wat het vuile water van wastafel, douche, toilet, keuken en wasmachine naar de gevel brengt. Daar gaat het over in de buitenriolering. Ook de ontluchting die de leidingen op druk houdt, hoort erbij.

• BijeenkomstfunctiePremium · ook: Bijeenkomstgebouw, publieksfunctie

  De bijeenkomstfunctie is de gebruiksfunctie voor gebouwen waar mensen samenkomen: cafés, restaurants, kerken, buurthuizen, theaters, sportkantines, kinderopvang en vergaderruimten. Aan die functie hangen eigen eisen voor brandveiligheid, vluchten en ventilatie.

• BetonstucPremium · ook: Betonlook, betonciré, microcement, tadelakt-beton

  Betonstuc is een dunne, naadloze afwerklaag op basis van cement of kunsthars die het uiterlijk van glad beton geeft. Wordt toegepast op wanden, vloeren, douches en meubels.

• BetonsteenPremium · ook: Betonsteen, betonblok, betonstraatsteen

  Een betonsteen is een steen van beton, geperst of gegoten, toegepast als metselblok, als gevelsteen of als bestratingsmateriaal. Beton is sterker en goedkoper dan baksteen maar het is minder vochtregulerend en het verkleurt anders. Waar baksteen na vijftig jaar mooier wordt, verkleurt beton vaak onregelmatig.

• BetonreparatiemortelPremium · ook: Betonreparatiemortel, reparatiemortel, betonherstelmortel

  Betonreparatiemortel is een mortel waarmee aangetast beton wordt hersteld nadat het losse materiaal is weggehakt en de wapening is behandeld. De mortel is de laatste stap, niet de eerste. Wie alleen de afgesprongen schol dichtsmeert zonder het roestende staal aan te pakken, verbergt het probleem; de corrosie gaat eronder gewoon door en na een paar jaar springt de reparatie er in één stuk af.

• BetonreparatiePremium · ook: Betonreparatie, betonherstel, betoninstandhouding

  Betonreparatie is het herstellen van beschadigd beton waarin de wapening is gaan roesten. Het losse beton wordt weggehaald, het staal wordt schoongemaakt en beschermd, en de plek wordt weer opgebouwd met een reparatiemortel.

• BetonpanPremium · ook: Betonpan, betondakpan, sneldekker, betonnen dakpan

  Een betonpan is een geperste dakpan van zand, cement en pigment, met een deklaag die de kleur en het gesloten oppervlak levert. Zij is aanzienlijk goedkoper en zwaarder dan een keramische pan, en de deklaag verweert eerder dan de pan zelf.

• BetoninjectiePremium · ook: Scheurinjectie, injecteren, verpressen

  Betoninjectie is het onder druk vullen van scheuren, holtes of grindnesten in beton met een hars of een cementgebonden mortel. Het herstelt de samenhang van de constructie of maakt haar weer waterdicht.

• BetondekkingPremium · ook: Dekking, wapeningsdekking

  De betondekking is de laag beton tussen het wapeningsstaal en het buitenoppervlak. Zij beschermt het staal tegen roest en tegen brand. Enkele millimeters te weinig kost tientallen jaren levensduur.

• Bestratingsmateriaal · ook: Bestratingsmateriaal, ook geschreven als bestratings-materiaal

  Bestratingsmateriaal is alles wat je los legt om een tuinpad, terras, oprit of stoep te verharden: klinkers, tegels, keien en de zand- en fundatielaag eronder. De stenen dragen niets uit zichzelf; de ondergrond doet het werk.

• BeschermlaagPremium · ook: Beschermlaag, coating, deklaag, toplaag, conserveringslaag.

  Een beschermlaag is een laag die een materiaal afschermt tegen water, UV, chemicaliën, slijtage of corrosie. Elke beschermlaag heeft een levensduur en die is korter dan die van het materiaal eronder. Onderhoud van de beschermlaag is daarmee een terugkerende taak, en het uitstellen ervan is de meest voorkomende oorzaak van schade aan het onderliggende materiaal.

• Beschermd monumentPremium · ook: Beschermd monument, rijksmonument, gemeentelijk monument, provinciaal monument

  Een beschermd monument is een gebouw of object dat vanwege zijn cultuurhistorische waarde wettelijk is beschermd. De bescherming betekent niet dat er niets mag; zij betekent dat wijzigingen vergunningplichtig zijn en dat de monumentale waarden leidend zijn. Daar staan subsidies, fiscale regelingen en gunstige leningen tegenover.

• BeluchterPremium · ook: Ontspanningsventiel, membraanbeluchter, AAV

  Een beluchter is een klepje in een afvoerleiding dat lucht binnenlaat wanneer er onderdruk ontstaat, en dat sluit bij overdruk. Het voorkomt dat de waterslotjes in de sifons worden leeggezogen.

• BeitsPremium · ook: Beits, houtbeits, lasuur, lazuur

  Beits is een dunne, in het hout dringende houtbescherming die de nerf zichtbaar laat en het oppervlak niet met een gesloten film afsluit. Zij vraagt vaker onderhoud dan lak en zij bladdert niet; verweerde beits verweert weg in plaats van los te laten.

• BedieningsplaatPremium · ook: Bedieningsplaat, drukplaat, spoelplaat, bedieningspaneel, drukknopplaat

  Een bedieningsplaat is het zichtbare paneel waarmee een toilet met een inbouwreservoir wordt doorgespoeld. Het is het enige deel van het inbouwreservoir dat je ziet, en tegelijk het luik waarachter alles zit. Wie de plaat eraf haalt, kan bij het spoelmechanisme, bij de vlotter en bij de afsluiter — en dat is de reden dat de plaat niet dichtgestuukt of vastgekit mag worden, hoe strak dat er ook uitziet.

• BastaardmortelPremium · ook: Kalkcementmortel, gemengde mortel

  Bastaardmortel is metsel- of voegmortel met zowel kalk als cement als bindmiddel. De kalk maakt hem soepel en vergevingsgezind, het cement geeft hem sterkte. Het is de gebruikelijke mortel voor gevelmetselwerk en voor voegwerk in bestaande bouw.

• BarokPremium

  Barok is de bouwstijl van ongeveer 1650 tot 1780, herkenbaar aan symmetrie, monumentale gevelopbouw met pilasters, en rijk bewerkte details rond de entree. In Nederland is het de stijl van de grachtenpanden met hals- en klokgevels.

• Bankschroef · ook: Bankschroef, bankklem, kortweg schroef in de werkplaats

  Een bankschroef is een klem die vast op een werkbank staat en een werkstuk tussen twee bekken vastzet. Je draait de bekken met een spindel naar elkaar toe. Daardoor blijven allebei je handen vrij om te zagen, vijlen, boren, buigen of schuren.

• BallastlaagPremium · ook: Ballast, grindlaag, drukverdelende laag

  Een ballastlaag is een laag grind, tegels of substraat op een plat dak. Zij houdt de dakopbouw op zijn plaats tegen windzuiging en beschermt het membraan of de isolatie tegen uv en temperatuurwisselingen.

• BalkonvloerafwerkingPremium · ook: Balkonvloerafwerking, balkonafwerking, balkonvloer, terrasafwerking op een balkon

  De balkonvloerafwerking is de zichtbare, beloopbare laag op een balkon, aangebracht op de constructieve balkonplaat. Het onderscheidende punt is dat er onder je voeten een constructie ligt waar water niet in mag komen. Op een tuinterras is een verkeerd gelegde tegel een ongemak; op een balkon is het de eerste stap naar betonrot, roestende wapening en een balkonplaat die over dertig jaar moet worden vervangen. En bij een appartement is die plaat vrijwel altijd gemeenschappelijk eigendom.

• BalkonhekPremium · ook: Balkonbalustrade, galerijhek

  Het balkonhek is de afscheiding rond een balkon of galerij. Anders dan een binnenbalustrade staat het permanent buiten, en juist daarom is de bevestiging het onderdeel dat aandacht vraagt.

• BalkonPremium

  Een balkon is een uitkragend of ingebouwd buitenvlak aan een woning boven het maaiveld. Het is bouwtechnisch een van de meest belaste onderdelen van een gebouw: het steekt uit, het staat vol in het weer en het draagt mensen.

• BalkkopPremium · ook: Balkeinde, balkoplegging

  De balkkop is het uiteinde van een vloer- of dakbalk, daar waar hij in de muur ligt. Het is het kwetsbaarste punt van een houten vloerconstructie, omdat het hout daar in contact staat met metselwerk dat vochtig kan zijn.

• BalkankerPremium · ook: Muuranker, gevelanker, sierdanker

  Een balkanker verbindt een houten vloerbalk met de gevel, zodat die gevel niet naar buiten kan wijken. De zichtbare metalen figuren op oude gevels — kruisen, cijfers, krullen — zijn de uiteinden van deze ankers.

• BakgootPremium · ook: Kraaldeel- of bakvormige goot

  Een bakgoot is een rechthoekige goot die op de muurplaat of op de gootklossen rust, ingebouwd in de dakrand. Hij vangt het regenwater van het dak op en voert het naar de hemelwaterafvoer. Bij oudere woningen is hij van hout met een metalen binnenbekleding.