Begrippen

T

• TaludPremium · ook: Talud, glooiing, berm, helling, beloop

  Een talud is een hellend grondvlak waarmee een hoogteverschil in het terrein wordt overbrugd. Het is de goedkoopste grondkering die er bestaat, en wel omdat het er geen is. Een hoogteverschil dat flauw genoeg wordt afgeschuind, houdt zichzelf vast en vraagt geen constructie. De vraag is dus niet of je een keerwand nodig hebt, maar of je de ruimte hebt om het zonder te doen — en die ruimte is meer dan mensen inschatten. Bij een hoogteverschil van een meter en een gangbare helling van 1 op 2 is er twee meter horizontaal nodig; bij klei of veen vaak meer. Waar die ruimte er is, bespaart een talud de kosten, de fundering en het onderhoud van een keerwand. Waar zij er niet is, is een keerwand geen luxe maar de enige mogelijkheid.

• TaxateurPremium · ook: Taxateur, woningtaxateur, gecertificeerd taxateur, register-taxateur

  Een taxateur stelt de waarde van een woning vast in een rapport dat geldverstrekkers gebruiken. Er is één ding dat de hele rol verklaart en dat kopers stelselmatig verkeerd inschatten. De taxateur werkt voor de geldverstrekker, ook al betaal jij hem. Zijn opdracht is vast te stellen hoeveel zekerheid de woning biedt voor de hypotheek — niet of het een goede aankoop is voor jou. Daaruit volgt wat hij wel en niet doet: hij kijkt naar wat de waarde raakt, en niet naar wat jou als bewoner raakt. Een verouderde badkamer, een tochtende kozijnenrij of een cv-ketel op leeftijd komen er niet noodzakelijk in terug, want die veranderen de marktwaarde nauwelijks. Een taxatie vervangt daarom geen bouwkundige keuring; ze beantwoordt een andere vraag.

• TaxatiePremium · ook: Taxatie, taxeren, waardebepaling

  Een taxatie is een onderbouwde schatting van wat een woning waard is op een bepaalde datum, vastgelegd door een taxateur in een rapport. Een geldverstrekker, de Belastingdienst of een rechter kan erop afgaan. Een taxatie gaat over waarde, niet over de bouwkundige staat van het huis.

• TegeltableauPremium · ook: Tegeltableau, tableau, tegelschildering, tegelpaneel

  Een tegeltableau is een afbeelding die over meerdere tegels doorloopt en samen één voorstelling vormt. Er is één eigenschap die alles anders maakt dan gewoon tegelwerk. Een tableau kun je niet snijden. Bij normaal tegelwerk vang je de maat van de wand op door de laatste tegel op maat te zagen; bij een tableau is elke tegel een stukje van de voorstelling en verdwijnt met een zaagsnede een deel van het beeld. De maatvoering wordt daarom rondom opgevangen, in het omliggende tegelwerk. Wie eerst tegelt en dan het tableau inpast, komt daar altijd te laat achter.

• TemperatuuroverschrijdingPremium · ook: Temperatuuroverschrijding, ook geschreven als temperatuur-overschrijding

  Temperatuuroverschrijding is de mate waarin het in een woning in de zomer warmer wordt dan comfortabel is. Bij nieuwbouw wordt het risico erop berekend en getoetst met de indicator TOjuli, als onderdeel van de energieprestatie.

• TerugleverkostenPremium · ook: Terugleverkosten, terugleveringskosten, kosten voor teruglevering, terugleverbijdrage, zonnepanelentoeslag, vaste kosten teruglevering, teruglevertarief in de zin van een kostenpost

  Terugleverkosten zijn kosten die een energieleverancier in rekening brengt aan klanten met zonnepanelen voor de stroom die zij aan het net terugleveren. Het gaat om een vast bedrag per maand, een bedrag per teruggeleverde kilowattuur of een combinatie, meestal in staffels naar de hoeveelheid teruglevering. Ze staan los van de netbeheerkosten.

• TerugstroombeveiligingPremium · ook: Terugstroombeveiliging, terugstroombeveiliger, beveiliging tegen terugstroming, keerklep, terugslagklep, controleerbare keerklep, beluchter, onderbreker, breektank

  Terugstroombeveiliging is het geheel van kleppen, beluchters en onderbrekingen dat voorkomt dat water uit een toestel, een leiding of een slang terugstroomt in de drinkwaterleiding. Zonder die beveiliging kan vervuild water uit een cv-installatie, een tuinslang, een wasmachine of een regenwatersysteem bij drukverlies in het drinkwater terechtkomen, in je eigen huis en bij de buren.

• ToegankelijkheidPremium · ook: Toegankelijkheid, drempelloos wonen, levensloopbestendig wonen, aanpasbaar bouwen

  Toegankelijkheid is de mate waarin een woning bruikbaar is voor wie minder goed ter been is. Er is één maat die vrijwel iedereen verkeerd leest. De breedte van een deur is niet de breedte van de doorgang. Een deurkozijn met een dagmaat van 83 centimeter geeft een vrije doorgang van ongeveer 78 centimeter, omdat het deurblad in de opening blijft staan als je hem opent. Voor een rolstoel is ruwweg 85 centimeter vrije doorgang nodig. Wie op de dagmaat afgaat, bouwt een woning die op papier klopt en in de praktijk niet doorlaat — en achteraf is een kozijn verbreden een ingreep in de wand.

• Toestemming voor een bouwkundige wijzigingPremium · ook: Verbouwingstoestemming, toestemming van de VvE

  Toestemming voor een bouwkundige wijziging is de goedkeuring die een appartementseigenaar nodig heeft voordat hij iets verandert dat een gemeenschappelijk deel van het gebouw raakt: een dragende wand, de gevel, het dak, een leidingdoorvoer. Wie die toestemming geeft, het bestuur of de vergadering, staat in het splitsingsreglement. Zonder toestemming kan de VvE herstel in de oude staat vorderen.

• TOjuliPremium · ook: Voluit temperatuuroverschrijdingsindicator juli

  De TOjuli is een rekenkundige indicator voor het risico op oververhitting van een woning in de zomer. Sinds 1 januari 2021 geldt er bij nieuwbouw een maximumwaarde per oriëntatie.

• TorendakPremium · ook: Torendak, torenspits, spits, naaldspits, tentdak op een toren.

  Een torendak is de bekroning van een toren: een steile, vaak puntige dakvorm die van alle zijden naar één punt loopt. Je komt het tegen bij kerken, bij stadspoorten en bij villa's met een torenmotief. Bij woningbouw is het zeldzaam maar niet afwezig; jarendertigwoningen en herenhuizen hebben soms een erker met een torendakje.

• TraliewerkPremium · ook: Traliewerk, tralies, raamtralies, spijlenrooster, sierrooster

  Traliewerk is een rooster van spijlen voor een raam of een opening. De reden om het te plaatsen is helder en de keerzijde wordt vrijwel altijd vergeten. Tralies houden inbrekers buiten en ze houden jou binnen. Een getralied raam is bij brand een vluchtroute die dicht zit, en juist in de ruimten waar tralies het vaakst worden geplaatst — souterrains, bergingen, slaapkamers op de begane grond — is het raam soms de enige tweede uitgang. De oplossing is niet afzien van tralies maar kiezen voor een uitvoering die van binnenuit zonder sleutel te openen is.

• TransformatiePremium · ook: Transformatie, gebouwtransformatie, herbestemming, functiewijziging, ombouw, omzetting naar wonen

  Transformatie is het ombouwen van een bestaand gebouw naar een andere functie, in de woningbouw meestal van kantoor, school, winkel, kerk, fabriek of boerderij naar woningen. Het gebouw blijft staan, het gebruik verandert en daarmee de eisen waaraan het moet voldoen.

• Transitievisie WarmtePremium · ook: Transitievisie Warmte, TVW

  De Transitievisie Warmte is het gemeentelijke document waarin staat welke wijken wanneer van het aardgas af gaan en welk alternatief daar het meest kansrijk lijkt. Elke gemeente heeft er eind 2021 een vastgesteld. Het is een visie en geen besluit: er staat geen verplichting in voor een individuele bewoner en er staat geen datum in waarop je iets moet. Wat er wel in staat, is de volgorde. En die volgorde bepaalt of het verstandig is om nu een warmtepomp te kopen of nog even te wachten op een warmtenet.

• TransportaktePremium · ook: Leveringsakte, akte van levering

  De transportakte is de notariele akte waarmee de eigendom van een woning overgaat van verkoper op koper. Zij wordt ingeschreven in de openbare registers van het Kadaster, en pas door die inschrijving ben je eigenaar. Voor de bouwkundige kant is de akte relevant omdat er beperkingen in kunnen staan die je verbouwingsplannen raken: erfdienstbaarheden, kwalitatieve verplichtingen, kettingbedingen.

• TrapgatPremium · ook: Trapgat, trapopening, vloeropening, trémie, raveling

  Een trapgat is de opening in een vloer waardoor de trap naar de volgende verdieping loopt. Bij zoldertrappen en verbouwingen wordt hier de fout gemaakt die achteraf het duurst is. De lengte van het trapgat bepaalt de vrije hoogte boven de trap — hoe korter het gat, hoe eerder je je hoofd stoot. Mensen houden het trapgat klein om vloeroppervlak te sparen, en krijgen daarmee een trap waar je gebukt overheen moet. Het gat later vergroten betekent de balklaag openbreken en een raveelconstructie maken: een verbouwing in plaats van een aanpassing.

• TrapleuningPremium · ook: Trapleuning, handlijst, leuning

  Een trapleuning is de doorlopende handgreep langs een trap waaraan je je vasthoudt en waarmee je een val kunt opvangen. De eisen gaan over drie dingen: de hoogte boven de trede, de grijpbaarheid van het profiel, en de kracht die de bevestiging moet opnemen. Aan de eerste voldoet bijna elke leuning; aan de derde vaak niet.

• TrasPremium · ook: Tras, traskalk, traskalkmortel, trasraam, puzzolaan

  Tras is fijngemalen vulkanisch gesteente dat als toeslag in kalkmortel gaat en die mortel waterkerend en sterker maakt. Het is de klassieke oplossing voor een probleem dat er nog steeds is: kalkmortel is uitstekend voor oud metselwerk maar niet bestand tegen langdurige natheid. Tras lost dat op zonder de mortel hard en dicht te maken, en dat is precies waarom het bij restauratie nog altijd wordt gebruikt waar cement schade zou aanrichten.

• TredePremium · ook: Trede, traptrede, aantrede

  Een trede is het horizontale vlak van een trap waarop je stapt. De verhouding tussen aantrede en optrede bepaalt of een trap comfortabel loopt. Er zijn wettelijke minima, maar comfort begint ruim boven die minima; het verschil tussen een wettelijk toegestane trap en een prettige trap is groot.

• TrekbalkPremium · ook: Trekbalk, trekstang, dekbalk, bintbalk, entrait

  Een trekbalk is het horizontale element onderaan een spant, dat de twee spantbenen bijeenhoudt en daarmee de spatkracht van het dak opneemt. Het is dezelfde functie als die van een hanenbalk, maar dan onderaan in plaats van halverwege. Daar is hij het effectiefst: hoe lager de trekverbinding zit, hoe minder kracht hij hoeft op te nemen om hetzelfde te bereiken. Dat is de reden dat een spant met een trekbalk een aanzienlijk grotere overspanning aankan dan een sporenkap met alleen hanenbalken.

• TrekstangPremium · ook: Trekstang, trekanker, muuranker met stang, tirant, spanstang

  Een trekstang is een stalen staaf die twee constructiedelen aan elkaar trekt en zo uit elkaar wijken tegengaat. Bij een gevel die naar buiten staat, is de verleiding om hem terug te trekken, en dat is precies wat je niet doet. Een trekstang stabiliseert een scheefstaande gevel, hij trekt hem niet recht. Metselwerk dat over jaren is gaan wijken heeft zich in die stand gezet; het opnieuw onder spanning naar binnen halen scheurt de voegen open en drukt stenen uit het verband. Het doel is dat het niet verder gaat — en dat je kunt aantonen dat het niet verder gaat, met een meting die je herhaalt.

• TuinhuisPremium · ook: Tuinhuis, tuinhuisje, blokhut, tuinberging, buitenberging

  Een tuinhuis is een vrijstaand gebouwtje in de tuin, meestal van hout, voor opslag, hobby of verblijf. Het staat los van de woning en heeft een eigen dak, een eigen vloer en een eigen deur. In veel gevallen mag je het zonder vergunning plaatsen.

• TuinmuurPremium · ook: Tuinmuur, vrijstaande muur, erfscheidingsmuur, ommuring, tuinmuurtje

  Een tuinmuur is een vrijstaande gemetselde muur op een erf of in een tuin. Een tuinmuur lijkt op een stuk gevel en gedraagt zich totaal anders. Hij staat vrij, hij vangt wind van twee kanten en er staat geen vloer of dak op om hem te stabiliseren — en van boven is hij open. Daaruit volgen drie dingen die bij een gevel niet nodig zijn: een eigen fundering die tot onder de vorstgrens gaat, een afdekking die het metselwerk van bovenaf droog houdt, en dilatatievoegen of penanten die de lengte opdelen. Waar tuinmuren scheuren en omvallen, ontbreekt er doorgaans één van die drie.

• TuinverlichtingPremium · ook: Tuinverlichting, buitenverlichting, terrasverlichting, padverlichting, gevelverlichting

  Tuinverlichting is verlichting van tuin, terras, pad en gevel bij een woning. De verleiding is om omhoog te schijnen, en dat is precies wat je niet wilt. Licht dat de lucht in gaat, verlicht niets en het is wat je buren, de straat en de nachtdieren treft. Naar beneden gericht, warm van kleur en met een schakeltijd erop: dan verlicht je wat je wilt zien, hou je het bij jezelf en beperk je de schade aan wat er 's nachts leeft. Daar komt bij dat buiten elk armatuur een beschermingsgraad moet hebben die bij de plek past.

• TunnelgietbouwPremium · ook: Tunnelgietbouw, gietbouw, tunnelbekisting, tunnelbouw

  Tunnelgietbouw is een bouwwijze waarbij wanden en vloeren in één keer worden gestort in een verrijdbare tunnelvormige bekisting. Voor wie in zo'n woning woont, zit hier het antwoord op de vraag die bij elke verbouwing terugkomt. Bij tunnelgietbouw dragen de dwarswanden en draagt de gevel niet. De tunnels staan haaks op de gevel, dus de wanden tussen de woningen en de wanden die de beuk verdelen, zijn constructief; de voor- en achtergevel zijn invulling. Praktisch betekent dat: de gevel openmaken voor een grotere pui is meestal mogelijk, en de wand naar de buren doorbreken nooit. Precies andersom dan mensen bij een stenen woning gewend zijn.