Ik wil mijn huis verduurzamen
Isoleren, verwarmen en ventileren in de volgorde die geld oplevert in plaats van kost — met de subsidies die er op dat moment zijn.
Wat hier onder valt
Speelt meestal voor: Woningeigenaar · VvE
Wat er nu over staat
1515 documenten
- Interview
Voorbeeldinterview: de energieadviseur over de vraag die iedereen stelt
- Interview
Voorbeeldinterview: de installateur over wat hij dagelijks tegenkomt
- Interview
Voorbeeldinterview: de klusser die zijn vochtprobleem zelf maakte
- Interview
Voorbeeldinterview: het bestuurslid dat een gevelbesluit door de vergadering kreeg
- Dienst
Kennisupdate - bericht als een regel verandert die jou raakt
Voor woningeigenaren, VvE-bestuurders en vakmensen die willen weten wanneer er iets verandert in de regels, de subsidies of de normen die op hun situatie van toepassing zijn.
- Subsidiegids
Btw bij verduurzaming en verbouwing
Welk btw-tarief geldt bij welk werk aan een woning, en waar je op let bij de factuur. Btw is geen subsidie, maar het scheelt in de praktijk vaak meer dan een subsidie: het verschil tussen eenentwintig en negen …
- Subsidiegids
Financiering van verduurzaming: lenen, hypotheek en eigen geld
Hoe je verduurzaming betaalt als je het niet in één keer uit eigen middelen kunt of wilt doen. Dit gaat over leningen, over meefinancieren in de hypotheek, en over de vraag wanneer welke route verstandig is. P…
- Subsidiegids
Subsidie en financiering bij funderingsherstel en monumenten
Twee onderwerpen die weinig met elkaar te maken lijken te hebben en toch dezelfde eigenschap delen: het gaat om zeer hoge kosten, de verzekering dekt ze niet, en de reguliere financiering loopt vast. Daarom bes…
- Subsidiegids
Groot onderhoud in een VvE betalen
Over de vraag hoe een vereniging een dakvervanging, een liftmodernisering, betonherstel of funderingsherstel betaalt. Dus over het onderhoud dat moet gebeuren en dat geen verduurzaming is. Dat onderscheid is d…
- Subsidiegids
ISDE: subsidie voor isolatie, warmtepomp en zonneboiler
De Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing, kortweg ISDE. Dit is de landelijke regeling waarmee woningeigenaren een deel van de kosten van isolatie, een warmtepomp, een zonneboiler of een aans…
- Subsidiegids
Subsidie voor klimaatadaptatie en groene daken
Over gemeentelijke en regionale regelingen die je helpen betalen voor maatregelen die je perceel bestand maken tegen hoosbuien, droogte en hitte: afkoppelen van de regenpijp, een groen dak, een infiltratievoorz…
- Subsidiegids
Gemeentelijke en provinciale regelingen: hoe je ze vindt
Naast de landelijke regelingen bestaan er honderden lokale: van de gemeente, de provincie en het waterschap. Ze zijn vaak gunstiger dan de landelijke, ze zijn slecht vindbaar, en juist daardoor blijven ze onben…
- Subsidiegids
Na de salderingsregeling
Over wat er verandert wanneer de salderingsregeling voor kleinverbruikers eindigt, en over de gevolgen daarvan voor iedereen die zonnepanelen heeft of overweegt. Salderen betekent dat de stroom die je teruglev…
- Subsidiegids
Natuurinclusief bouwen en soortenbescherming
Over twee dingen die bij verduurzaming samenkomen: de verplichting om rekening te houden met beschermde dieren die in je gebouw wonen, en de regelingen die je helpen betalen voor voorzieningen die hen een plek …
- Subsidiegids
Verduurzaming meefinancieren in je hypotheek
Over de route waarbij je verduurzamingsmaatregelen niet uit spaargeld of uit een aparte lening betaalt, maar meeneemt in je hypotheek — bij aankoop van een woning of bij een verhoging op een bestaande hypotheek…
- Subsidiegids
Subsidie en financiering voor VvE's
Hoe een Vereniging van Eigenaars verduurzaming en groot onderhoud betaalt: uit het reservefonds, met subsidie, met een lening, of met een combinatie daarvan. Peildatum: augustus 2026. Controleer de actuele sta…
- Subsidiegids
Woningaanpassing en toegankelijkheid vergoed krijgen
Over de route waarlangs aanpassingen aan een woning worden vergoed wanneer die nodig zijn om er te kunnen blijven wonen: een drempel weg, een inloopdouche, een traplift, een beugel, een verbreding van een deur,…
- Stijlgids
Beton- en brutalistische stijl
- Stijlgids
Boerderij- en erfstijl
- Stijlgids
Botanische stijl
- Stijlgids
Hergebruikstijl: bouwen met wat er al is
- Stijlgids
Minimalistische stijl
- Stijlgids
Modernistische stijl
- Stijlgids
Scandinavische stijl
- Verbetercheck
Verbetercheck binnenklimaat in een appartement
Over de vraag of het binnenklimaat van jouw appartement in orde is, en zo niet: of de oorzaak in je eigen woning ligt, in de collectieve installatie, of in het gebouw. Die driedeling is de kern. In gestapelde …
- Verbetercheck
Verbetercheck dak
Over de staat van je dak en over de vraag of je nog tijd hebt of niet. Het dak is het bouwdeel waar de meeste schade begint en waar je het minst komt, en dat is precies de combinatie waardoor een klein gebrek j…
- Verbetercheck
Verbetercheck elektrische installatie
Over de staat van de elektrische installatie in je woning: de meterkast, de groepen, de aarding en de bedrading. Het is het bouwdeel dat je het minst ziet en dat het meeste risico draagt, en het is bij oudere w…
- Verbetercheck
Verbetercheck geluid in huis
Over waar het geluid vandaan komt dat je hoort, en over de vraag of daar iets aan te doen is. Contactgeluid van boven, luchtgeluid van de buren, installatiegeluid uit een schacht, en geluid van buiten. De chec…
- Verbetercheck
Verbetercheck gestapelde bouw
Een appartement verbeteren is iets anders dan een eengezinswoning verbeteren. Gevel, dak, vloeren, kozijnen, leidingen en installaties zijn in een gesplitst gebouw meestal gemeenschappelijk, ook als ze in jouw …
- Verbetercheck
Verbetercheck hittebestendigheid
Over de vraag of je woning in een hete zomer bruikbaar blijft, en over de maatregelen die daar het meest aan doen. Zoninstraling, de mogelijkheid om 's nachts te koelen, de isolatie van het dak, en de warmte di…
- Verbetercheck
Verbetercheck isolatie
Deze check brengt in kaart hoe je woning er qua isolatie voor staat en waar je het beste begint. Je loopt hem zelf door, met een duimstok en een zaklamp, en je komt eruit met een uitkomst en een volgorde. Wat …
- Verbetercheck
Verbetercheck ventilatie en vocht
Deze check bepaalt of je woning voldoende ventileert, en of een vochtklacht komt door het gebruik, door het systeem of door de bouw. Dat onderscheid is bepalend: bij elk van de drie hoort een andere oplossing e…
- Verbetercheck
Verbetercheck verduurzaming van een VvE
Over de vraag waar jouw vereniging staat in het verduurzamingstraject, en wat de eerstvolgende stap is. Bij een VvE is verduurzaming zelden een technisch probleem. Het is een besluitvormingsvraagstuk met een t…
- Verbetercheck
Verbetercheck verwarming
Deze check beantwoordt de vraag die vrijwel elke woningeigenaar heeft: is mijn woning klaar voor een warmtepomp, en zo nee, wat moet er dan eerst gebeuren. Je doet hem met de cv-ketel die je al hebt. Dat is he…
- Verbetercheck
Verbetercheck vloeren
De vloer is het bouwdeel waar de meeste plannen samenkomen. Een nieuwe keuken vraagt een vlakke ondergrond, vloerverwarming vraagt isolatie eronder, geluidsklachten vragen een ontkoppeling, en een koude vloer v…
- Nieuwsbericht
EPBD IV: eerste tranche regels in werking sinds 29 mei 2026
- Nieuwsbericht
ISDE 2026: startbedrag warmtepomp omlaag, aanvraag nog eens per drie jaar
- Nieuwsbericht
Voor het eerst ISDE-subsidie voor ventilatie
- Nieuwsbericht
Ook huishoudens komen op de wachtlijst voor een stroomaansluiting
- Nieuwsbericht
Label D-eis voor huurwoningen ligt bij de Kamers
- Nieuwsbericht
NHG 2026: grens naar € 470.000 en meer ruimte om te verduurzamen
- Nieuwsbericht
Salderingsregeling stopt per 1 januari 2027
- Nieuwsbericht
SVVE 2026: subsidieplafond vervalt en budget verhoogd
- Nieuwsbericht
Verplichte hybride warmtepomp van de baan, normering terug op de agenda
- Nieuwsbericht
VvE's mogen straks met gewone meerderheid besluiten over verduurzaming
- Nieuwsbericht
Warmtenetten gaan onder publieke regie: wat de Wcw voor bewoners betekent
- Model of voorbeeldbrief
Bezwaar tegen huurverhoging na woningverbetering
- Model of voorbeeldbrief
Klacht over een uitgevoerde installatie
- Model of voorbeeldbrief
Verzoek om een laadpunt in de gemeenschappelijke garage
- Woningtype
De arbeiderswoning van voor 1920
- Woningtype
De bloemkoolwoning, 1975 tot 1990
- Woningtype
De boerderij en het voormalige agrarische gebouw
- Woningtype
De boven- en benedenwoning
- Woningtype
Bungalow en patiowoning
- Woningtype
De doorzonwoning, 1960 tot 1975
- Woningtype
De galerijflat in systeembouw, 1965 tot 1980
- Woningtype
Het gesplitste herenhuis met een kleine VvE
- Woningtype
Houtskeletbouwwoning
- Woningtype
De jaren-dertig woning
- Woningtype
De maisonnette, 1955 tot 1985
- Woningtype
Mantelzorgwoning en inwoning
- Woningtype
De nieuwbouwwoning van na 2010
- Woningtype
De portiekflat, 1955 tot 1970
- Woningtype
Recreatiewoning en chalet
- Woningtype
Seniorenwoning en levensloopbestendige woning
- Woningtype
Stadsvilla en vrijstaand herenhuis
- Woningtype
Tiny house
- Woningtype
Torenflat en hoogbouw na 1990
- Woningtype
Tuindorpwoning uit 1915 tot 1935
- Woningtype
De Vinexwoning, 1990 tot 2005
- Woningtype
De wederopbouwwoning, 1945 tot 1960
- Rekenhulp
Hoe groot moet je boiler of warmwatervoorziening zijn
- Rekenhulp
Hoeveel bespaar je met isolatie
- Rekenhulp
Hoeveel daglicht moet een verblijfsruimte hebben
- Rekenhulp
Hoeveel geluidsisolatie heeft je vloer nodig
- Rekenhulp
Hoeveel hemelwater valt er op je dak, en hoe groot moet de afvoer zijn
- Rekenhulp
Hoeveel isolatie heb je nodig, en haal je de subsidie
- Rekenhulp
Hoeveel ruimte heb je nodig voor een warmtepomp
- Rekenhulp
Hoeveel van je zonnestroom gebruik je zelf
- Rekenhulp
Hoeveel ventilatie heeft je woning nodig
- Rekenhulp
Hoeveel vermogen heeft je meterkast nog over
- Rekenhulp
Hoeveel zonnepanelen passen op je dak, en wat leveren ze op
- Rekenhulp
Welk vermogen heeft je verwarming nodig
- Evenement
Beurs Eigen Huis, najaar 2026
- Evenement
Bouw en Reno 2027
- Evenement
Cirkelstad, Beter benutten bestaande bouw
- Evenement
Cirkelstad, Hoe borgen we circulair slopen
- Evenement
Cirkelstad, Circulaire Renovatie-Bouwketen Nederland
- Evenement
Cirkelstad, Circular Scorecard Real Estate en restwaarde scholen
- Evenement
Cirkelstad, Conferentie Samen Vooruit 2026
- Evenement
Cirkelstad, Digitalisering als versneller van circulair bouwen
- Evenement
Cirkelstad, Anders samenwerken bij gebiedsontwikkeling
- Evenement
Cirkelstad, HNN-trainingsmiddag oktober 2026
- Evenement
Cirkelstad, Biobased in de praktijk bij Tala
- Evenement
Cirkelstad, Openbare ruimte en Het Nieuwe Normaal
- Evenement
Cirkelstad, spreekuur Het Nieuwe Normaal oktober 2026
- Evenement
Cirkelstad, spreekuur Het Nieuwe Normaal september 2026
- Evenement
Dutch Design Week 2026
- Evenement
InstallTech en Bouw 2027
- Evenement
Klimaatweek 2026
- Evenement
Nationaal Warmte Congres 2026
- Evenement
Renovatie en Transformatie, Monument en Houtbouw 2027
- Evenement
!WOON Training voor nieuwe energiecoaches, augustus 2026
- Koopgids
Buitenkozijnen en voordeur kiezen
Welk kozijnmateriaal, welk glas en welke voordeur passen bij je woning. Deze gids gaat over de drie getallen waarop je een kozijn vergelijkt en die zelden naast elkaar worden gezet: de isolatiewaarde van het he…
- Koopgids
Cataloguswoning kiezen - wat vaststaat en wat je nog kunt veranderen
Een cataloguswoning is een woningtype dat een bouwer als standaardmodel aanbiedt en op jouw kavel bouwt. Het ontwerp bestaat al, de constructie is uitgewerkt en de prijs is bekend voordat je begint. Dat is het…
- Koopgids
Cv-ketels en warmteafgifte
Over het toestel dat je woning verwarmt en over de radiatoren die dat doen. Die twee horen bij elkaar en worden vrijwel altijd los van elkaar gekozen — met als gevolg een ketel die op te hoge temperatuur draait…
- Koopgids
Dakbedekking kiezen
Welke bedekking past bij je dak, hoelang die meegaat en waar de kosten werkelijk zitten. Deze gids gaat over het onderdeel van het dak dat de prijs bepaalt en dat op geen enkele verpakking staat: de detaillerin…
- Koopgids
Dakramen en lichtkoepels
Over daglicht op plekken waar een gevelraam niet kan: een zolder, een badkamer in het midden van een woning, een uitbouw met een plat dak. Het is de ingreep met het grootste effect op de beleving van een ruimte…
- Koopgids
Een monument kopen - wat je overneemt naast de woning
Bij een monument koop je een woning én een verplichting. De instandhoudingsplicht en de vergunningplicht voor wijzigingen gaan mee met het pand, ongeacht wie de eigenaar is. Dat is geen kleine lettertjes-kwest…
- Koopgids
Fundering en begane grondvloer kiezen
Waar een woning op staat, waar de begane grondvloer uit bestaat en wat je daarin kunt kiezen of verbeteren. Deze gids gaat over het deel van de woning dat je nooit ziet en dat het meeste geld kost als het misga…
- Koopgids
Garagedeuren en poorten
Over de afsluiting van een garage, een carport of een oprit: het type deur, de aandrijving, de isolatie en de veiligheid. Het is een bouwdeel met bewegende delen onder veerspanning, en dat maakt de veiligheidsv…
- Koopgids
Gevelbekleding en buitenstucwerk kiezen
Waarmee je een gevel afwerkt of bekleedt, en wat dat betekent voor isolatie, onderhoud en vergunning. Deze gids gaat over het onzichtbare deel dat bepaalt of het werkt: de ventilerende ruimte achter de bekledin…
- Koopgids
Glas en beglazing kiezen
Welk glas past bij welk raam: isolatie, geluid, veiligheid en zonwering. Deze gids legt uit wat de getallen op een offerte betekenen en waarom "dubbel glas" een verzamelnaam is waaronder een factor vijf verschi…
- Koopgids
Isolatiemateriaal kiezen
Welk isolatiemateriaal past bij welke toepassing: spouw, vloer, dak, of aan de binnenzijde van een gevel. Deze gids helpt je kiezen op de eigenschappen die er werkelijk toe doen, niet op de dikte alleen. Hij g…
- Koopgids
Laadpunten voor elektrisch rijden
Over een laadpunt bij je woning: aan de gevel, op de oprit of in een gemeenschappelijke garage. De techniek is overzichtelijk; de vraag die het bepaalt is een andere, namelijk of je aansluiting het aankan naast…
- Koopgids
Radiatoren kiezen
Welke radiator past bij welke ruimte, en welk vermogen je werkelijk nodig hebt. Deze gids gaat over het getal dat op vrijwel elke verpakking staat en dat vrijwel niemand goed leest: het opgegeven vermogen geldt…
- Koopgids
Ventilatie kiezen
Welk ventilatiesysteem en welke onderdelen passen bij je woning. Deze gids gaat over het getal dat alles bepaalt en dat vrijwel nooit wordt genoemd bij de aanschaf: het debiet in kubieke meter per uur, en het g…
- Koopgids
Verlichting kiezen
Welke lampen en armaturen passen bij een ruimte, en welke getallen op de verpakking daarover iets zeggen. Deze gids gaat over de omschakeling die nog steeds niet af is: we kiezen verlichting op watt, terwijl wa…
- Koopgids
Vloerverwarming kiezen
Over verwarming via het vloeroppervlak in plaats van via radiatoren. Het geeft een gelijkmatige warmte, het maakt lage aanvoertemperaturen mogelijk en het bevrijdt je wanden — en het is tegelijk het systeem met…
- Koopgids
Warmtepompen
Over de keuze van een warmtepomp voor een woning, en vooral over de vraag welke soort past bij het gebouw dat je hebt. Een warmtepomp is geen ketel met een ander etiket: hij werkt op lage temperatuur, en dat st…
- Koopgids
Zonnepanelen en thuisbatterij kiezen
Welke panelen, welke omvormer en of een thuisbatterij zinvol is. Deze gids gaat over de rekensom die door het wegvallen van de salderingsregeling volledig is veranderd: het draait niet meer om hoeveel je opwekt…
- Koopgids
Zonwering kiezen
Over het buiten houden van zonnewarmte, en over de vraag welke vorm daarvoor geschikt is. Het onderscheid dat alles bepaalt: zonwering aan de buitenzijde houdt de warmte tegen voordat hij binnen is, zonwering a…
- Project
Trinity Buildings in Amsterdam - drie leegstaande kantoren, 133 woningen
- Project
Tussenwoning uit 1932, in vijf jaar gefaseerd verduurzaamd
- Project
Twee-onder-een-kapwoning uit 1975, badkamer en groepenkast vernieuwd
- Project
Unité d'Habitation in Marseille - 337 woningen met winkelstraten binnenin
- Project
Valkenboskerk in Den Haag - 36 woningen die je van buiten niet ziet
- Project
VvE met 24 appartementen uit 1969, gevelisolatie via het meerjarenonderhoudsplan
- Project
VvE Ellen in Assen - portiekflat uit 1961 naar Nul op de Meter
- Project
VvE Lindenhove in Apeldoorn - serviceflat uit de jaren zeventig, zonder hogere servicekosten
- Project
Willem Pijperstraat in Schiedam - een jaren-zestig blok krijgt een lift
- Project
WoZoCo in Amsterdam-Osdorp - honderd seniorenwoningen waarvan er dertien hangen
- Project
Zelfbouw op een gemeentelijke kavel, houtskeletbouw met een lage energievraag
- Project
Baumannkerk in Rotterdam - kerkgebouw naar 33 appartementen
- Project
Boerderij uit 1890, gemeentelijk monument, geisoleerd van binnenuit
- Project
Boerenerf bij Haarzuilens - één boerderij, drie woningen, gedeeld erf
- Project
Bungalow uit 1998, levensloopbestendig gemaakt zonder verhuizing
- Project
Byker Wall in Newcastle - 620 woningen, gebouwd met de bewoners erbij
- Project
Canisiushof in Nijmegen - rijksmonument uit 1900 naar 120 woningen op label A++
- Project
Circl in Amsterdam - gebouwd om weer uit elkaar te kunnen
- Project
Zeven circulaire huurwoningen in Enschede - gebouwd uit wat er al was
- Project
CPO Boshoven in Meppel - 42 woningen door de bewoners zelf ontwikkeld
- Project
De Hoge Hof in Herveld - levensloopbestendig wonen met drie generaties
- Project
De Tijlshof in Hasselt - zestien koopwoningen rond een hof, alles gelijkvloers
- Project
De Verfdoos in Amsterdam - twee portiekflats uit 1954 naar 93 grotere woningen
- Project
Dortheavej in Kopenhagen - 66 betaalbare woningen van gestapelde prefab modules
- Project
ERA-flats - een bouwsysteem uit 1964 dat elfduizend woningen opleverde
- Project
Goldsmith Street in Norwich - sociale woningbouw op passiefhuisniveau
- Project
Grand Parc in Bordeaux - 530 woningen vergroot zonder dat iemand hoefde te verhuizen
- Project
HAUT in Amsterdam - een woontoren van 73 meter in hout
- Project
Hemels Wonen in Renkum - naoorlogse kerk naar starterswoningen
- Project
Hoekwoning uit 1968, van cv-ketel naar warmtepomp met bestaande radiatoren
- Project
Hof van Jacob in Haarlem - zeven gebouwen tussen zelfstandig wonen en 24-uurszorg
- Project
Hortus Ludi in Nijmegen - elf woningen volledig in hout
- Project
Hunziker Areal in Zürich - dertien gebouwen, bijna vierhonderd woningen, één coöperatie
- Project
Justus van Effencomplex in Rotterdam - de eerste galerij van Nederland, hersteld in 2012
- Project
Kalkbreite in Zürich - 82 woningtypen boven een tramremise, zonder auto
- Project
Hof van Hardenberg - vijftien levensloopbestendige woningen rond een hof
- Project
Meer en Vaart in Amsterdam - 170 maisonnettes, een VvE en een beeldbepalende gevel
- Project
Missiehuis in Hoorn - complex uit 1928 volledig gasvrij met warmte-koudeopslag
- Project
Monumentaal woonhuis aan de Oude Delft - verduurzamen achter een beschermde gevel
- Project
Op de Bees bij Schimmert - achttien mensen in tiny houses op eigen grond
- Project
Op den Theulder in Hoensbroek - 121 woningen, galerijen en balkons gelijkvloers
- Project
Park Hill in Sheffield - het grootste beschermde monument van Europa, in fasen bewoonbaar gemaakt
- Project
Patrimonium's Hof in Rotterdam - 88 woningen uit 1915 tot op het casco gestript
- Project
Pieter de Hoochplaats in Alblasserdam - 224 woningen, en 85 procent van de bewoners stemde in
- Project
Resource Rows in Kopenhagen - gevels van gesloopt metselwerk
- Project
Rijwoning uit 2012, zonnepanelen uitgebreid met een thuisbatterij
- Project
Rivierenhuis in Amsterdam - 318 woningen uit 1964, biobased gerenoveerd
- Project
Schoolgebouw in Bloemhof - honderd jaar oude school naar tien appartementen
- Project
Schoonschip in Amsterdam - zesenveertig huishoudens op het water
- Project
Senso I en II in Holendrecht - 935 woningen met huurders en eigenaren door elkaar
- Project
Stadskanaal - 21 rijwoningen uit 1964 naar nul op de meter
- Tip
Tien tips om een huis koel te houden zonder airco
- Tip
Schimmel bestrijden: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
Spouwmuurisolatie: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
Ventileren: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
Vocht in huis: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
Tien tips voor water in het ontwerp van je huis en tuin
- Tip
Zonnepanelen: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
De warmtepomp: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
Duurzaam materiaal kiezen: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
Tien tips voor duurzaam ontwerpen bij zelfbouw
- Tip
Tien tips om een woning te bouwen die later anders gebruikt kan worden
- Tip
Geluid in huis: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
Het energielabel: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
Isolatieglas en beglazing: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Tip
Isoleren: de vijf fouten die het vaakst worden gemaakt
- Werkomschrijving
Laadpunt plaatsen
- Werkomschrijving
Onderdak aanbrengen onder een bestaand pannendak
- Werkomschrijving
Pannendak vernieuwen
- Werkomschrijving
Radiatoren vervangen voor lage temperatuur
- Werkomschrijving
Serre of tuinkamer plaatsen
- Werkomschrijving
Werkomschrijving spouwmuurisolatie
- Werkomschrijving
Toiletrenovatie
- Werkomschrijving
Uitbouw realiseren
- Werkomschrijving
Werkomschrijving ventilatiesysteem aanbrengen of vervangen
- Werkomschrijving
Werkomschrijving vloerverwarming aanbrengen
- Werkomschrijving
Werkomschrijving warmtepomp plaatsen
- Werkomschrijving
Zolder tot verblijfsruimte verbouwen
- Werkomschrijving
Zonnepanelen losnemen, het dak herstellen en terugplaatsen
- Werkomschrijving
Werkomschrijving zonnepanelen plaatsen
- Werkomschrijving
Beglazing vervangen bij breuk of condens tussen het glas
- Werkomschrijving
Beglazing vervangen in bestaande kozijnen
- Werkomschrijving
Boiler of warmtepompboiler plaatsen
- Werkomschrijving
Collectief ventilatiesysteem van een wooncomplex reinigen, inregelen en geluidarm maken
- Werkomschrijving
Drukverlies in de cv-installatie opsporen en verhelpen
- Werkomschrijving
Werkomschrijving cv-ketel vervangen
- Werkomschrijving
Werkomschrijving dakbedekking plat dak vervangen
- Werkomschrijving
Werkomschrijving dakisolatie hellend dak
- Werkomschrijving
Dakraam plaatsen
- Werkomschrijving
Geluid van een warmtepomp terugbrengen
- Werkomschrijving
Gevel geluidwerend maken tegen verkeerslawaai
- Werkomschrijving
Gevelisolatie aan de buitenzijde
- Werkomschrijving
Groen dak aanleggen op een bestaand plat dak
- Werkomschrijving
Werkomschrijving kozijnen vervangen
- Werkomschrijving
Werkomschrijving kruipruimte droogleggen en vloer isoleren
- Checklist
Kruipruimte inspecteren
- Checklist
Meterkast en elektra thuis
- Checklist
Najaarsonderhoud van een woning
- Checklist
Schoorsteen en houtkachel nalopen
- Checklist
Spouwonderzoek beoordelen
- Checklist
De subsidie- en financieringsronde van een VvE nalopen
- Checklist
Ventilatie in huis controleren
- Checklist
De ventilatieronde door een wooncomplex
- Checklist
Een verduurzamingstraject in een VvE inrichten
- Checklist
Vocht in een woning herkennen
- Checklist
Een vochtklacht in een appartement uitzoeken
- Checklist
Voorjaarsonderhoud van een woning
- Checklist
Een besluit over de warmtevoorziening voorbereiden
- Checklist
Geschiktheid voor een warmtepomp nalopen
- Checklist
Wkb-controlepunten dak - wat je nakijkt voordat het dicht gaat
- Checklist
Wkb-controlepunten energie en binnenklimaat - wat je nakijkt voor de oplevering
- Checklist
Wkb-controlepunten gevel - wat je nakijkt voordat de spouw dicht gaat
- Checklist
Wkb-controlepunten vloer - wat je nakijkt voordat de dekvloer erop gaat
- Checklist
Woning klaarmaken voor verkoop
- Checklist
Woning verhuurklaar maken
- Checklist
Offerte voor zonnepanelen controleren
- Checklist
Aanbouw voorbereiden
- Checklist
Badkamerverbouwing voorbereiden
- Checklist
Bouwdossier van je woning opbouwen
- Checklist
Cv-installatie jaarlijks nalopen
- Checklist
Cv-ketel vervangen: wat je vooraf afspreekt en bij oplevering controleert
- Checklist
Dakkapel voorbereiden
- Checklist
Energiebewust ontwerpen van een nieuwbouwwoning
- Checklist
Energielabel en maatregelen nalopen
- Checklist
De installatieronde door een wooncomplex
- Checklist
Is je dak geschikt voor zonnepanelen
- Checklist
Isolatieplan controleren
- Checklist
Keukenverbouwing voorbereiden
- Checklist
Koppelkansen bij groot onderhoud nalopen
- Prijsgids
Wat kost een laadpunt bij een woning?
Deze prijsgids gaat over het plaatsen van een laadpunt bij een woning of in een gemeenschappelijke parkeergarage: de wandlader of de laadpaal, de voedingskabel, de groep met de juiste aardlekbeveiliging, de las…
- Prijsgids
Wat kost nieuw glas: HR++, triple en veiligheidsglas?
Deze prijsgids gaat over het vervangen van glas in bestaande kozijnen van een woning: enkel glas of oud dubbel glas vervangen door HR++ isolatieglas, HR+++ of triple glas, zonwerend glas, glas met een gehard bu…
- Prijsgids
Wat kost een nieuw pannendak?
Deze prijsgids gaat over het vernieuwen van een hellend dak met dakpannen bij een woning, aanbouw of klein complex: het overleggen met nieuwe pannen, het vernieuwen van panlatten, tengels en folie, het isoleren…
- Prijsgids
Wat kost een nieuw plat dak: dakbedekking en isolatie vervangen?
Deze prijsgids gaat over het vernieuwen van een plat dak op een woning, een aanbouw, een dakopbouw, een garage of een berging: een nieuwe toplaag over de bestaande bedekking, het volledig vervangen van de bedek…
- Prijsgids
Wat kost een nieuwe buitendeur of voordeur?
Deze prijsgids gaat over het vervangen van een buitendeur van een woning: voordeur, achterdeur, tuindeur, bergingsdeur of garagezijdeur, met of zonder nieuw kozijn, in hout, kunststof, aluminium, staal of compo…
- Prijsgids
Wat kosten rolluiken?
Deze prijsgids gaat over het plaatsen van rolluiken bij een bestaande of nieuwe woning: voorzetrolluiken op de gevel, inbouwrolluiken in het metselwerk of achter de latei, en renovatierolluiken op het kozijn. H…
- Prijsgids
Wat kost het aanleggen van een rookkanaal?
Deze prijsgids gaat over het aanleggen van een rookkanaal voor een toestel dat op vaste brandstof of gas werkt in een woning: een houtkachel, een pelletkachel, een gesloten haard, een inbouwhaard of een gaskach…
- Prijsgids
Wat kosten een serre en een veranda?
Deze prijsgids gaat over het aanbouwen van een serre en over het plaatsen van een veranda of overkapping bij een grondgebonden woning. De eenheid is de vierkante meter grondoppervlak van de nieuwe ruimte. De gi…
- Prijsgids
Wat kost een thuisbatterij?
Deze prijsgids gaat over het aanschaffen en laten plaatsen van een thuisbatterij bij een woning of een klein wooncomplex: het accupakket, de omvormer in de AC- en de DC-gekoppelde uitvoering, de energiesturing …
- Prijsgids
Wat kost een tiny house?
Deze prijsgids gaat over het bouwen, kopen of laten bouwen van een tiny house als zelfstandige woning: een compacte woning van ongeveer vijftien tot vijftig vierkante meter, op een vaste fundering of op een cha…
- Prijsgids
Wat kost het om van het gas af te gaan?
Deze prijsgids gaat over het aardgasvrij maken van een bestaande woning: het afsluiten en verwijderen van de gasaansluiting, het verzwaren van de elektriciteitsaansluiting, het vervangen of aanpassen van de gro…
- Prijsgids
Wat kost een ventilatiesysteem?
Deze prijsgids gaat over het aanleggen, vervangen of verbeteren van ventilatie in een woning: mechanische afzuiging met natuurlijke toevoer, balansventilatie met warmteterugwinning, decentrale units per ruimte …
- Prijsgids
Wat kost het aanleggen van vloerverwarming?
Deze prijsgids is voor iedereen die vloerverwarming overweegt in een bestaande woning of in een nieuwe vloer: een woningeigenaar die de woonkamer wil aanpakken, een zelfbouwer die de begane grond in één keer go…
- Prijsgids
Wat kost een warmtepomp?
Deze prijsgids gaat over het plaatsen van een warmtepomp in een bestaande woning: het toestel, de installatie, het elektrische werk en het werk dat de woning geschikt maakt. De eenheid is de installatie als geh…
- Prijsgids
Wat kost het renoveren van een woning?
Deze prijsgids gaat over het renoveren van een hele woning: een grondgebonden woning of een appartement dat in één project wordt aangepakt. Hij loopt langs alle bouwstromen die daarbij horen: sloopwerk en strip…
- Prijsgids
Wat kost het verbouwen van een zolder?
Deze prijsgids gaat over het verbouwen van een onbenutte zolder in een bestaande woning tot bruikbare ruimte: isoleren, afwerken, verwarmen, ventileren en toegankelijk maken. Hij is geschreven voor de woningeig…
- Prijsgids
Wat kost een zonneboiler?
Deze prijsgids gaat over het plaatsen of vervangen van een zonneboiler in een woning: de collectoren op het dak, het voorraadvat, de pompgroep met regeling, het geïsoleerde leidingwerk, de dakdoorvoer, het expa…
- Prijsgids
Wat kosten zonnepanelen?
Deze prijsgids gaat over een zonnestroominstallatie op een woning of een klein wooncomplex: de panelen, het montagesysteem, de omvormer, de bekabeling, de aansluiting in de meterkast, de melding bij de netbehee…
- Prijsgids
Wat kost zonwering?
Deze prijsgids gaat over buitenzonwering aan een bestaande woning of aan een wooncomplex: screens en ritsscreens in geleiders, uitvalschermen, markiezen, knikarmschermen, terraszonwering met doek of lamellen, e…
- Prijsgids
Wat kost het verzwaren van de elektriciteitsaansluiting?
Deze prijsgids gaat over het verzwaren van de elektriciteitsaansluiting van een bestaande woning of een klein wooncomplex: het verhogen van de beveiligingswaarde, het overstappen van één fase naar drie fasen, h…
- Prijsgids
Wat kost het plaatsen van een airco?
Deze prijsgids gaat over het plaatsen van een vaste split-airco in een bestaande woning of appartement: de binnenunit, de buitenunit, de koelleidingen, de condensafvoer, de doorvoer door gevel of dak, de elektr…
- Prijsgids
Wat kost binnengevelisolatie?
Deze prijsgids gaat over het na-isoleren van een bestaande buitengevel aan de binnenzijde: het voorbereidend onderzoek, de gevel eerst waterdicht maken, de opbouw zelf in de varianten voorzetwand, verlijmde pla…
- Prijsgids
Wat kost een buitenkeuken?
Deze prijsgids gaat over een vaste buitenkeuken bij een woning: de fundering onder de keuken, het casco van metselwerk, cellenbeton, hout of roestvast staal, het werkblad, de spoelbak met buitenkraan, de afvoer…
- Prijsgids
Wat kost het vervangen van een cv-ketel?
Deze prijsgids gaat over het vervangen van een cv-ketel in een bestaande woning: het toestel, de demontage van het oude toestel, de montage, de rookgasafvoer, de regeling en het werk aan de installatie dat bij …
- Prijsgids
Wat kost cv-ketelonderhoud?
Deze prijsgids gaat over het onderhoud van een cv-installatie in een woning: de periodieke beurt aan een gasgestookte wandketel, de servicecontracten die daaromheen worden aangeboden, wat een storing kost als j…
- Prijsgids
Wat kost een dakkapel?
Deze prijsgids gaat over het plaatsen van een dakkapel op een bestaande woning: de kapel zelf, de opening in het dak, de constructieve voorziening eronder, de dakaansluiting en de afwerking binnen. De eenheid i…
- Prijsgids
Wat kost dakonderhoud?
Deze prijsgids gaat over het onderhouden, herstellen en vervangen van het dak van een woning: de inspectie, de goten en de hemelwaterafvoer, het pannendak met panlatten en onderdak, de bedekking van een plat da…
- Prijsgids
Wat kosten een dakraam en een lichtkoepel?
Deze prijsgids gaat over het plaatsen of vervangen van een dakraam in een hellend dak en van een lichtkoepel of lichtstraat in een plat dak. De gids behandelt het raam of de koepel zelf, de sparing en de raveli…
- Prijsgids
Wat kost een dekvloer of gietvloer?
Deze prijsgids gaat over de dekvloer, de laag tussen de constructievloer en de vloerafwerking: een traditionele cementdekvloer, een anhydriet of cementgebonden gietvloer, een zwevende dekvloer op isolatie, een …
- Prijsgids
Wat kost het isoleren van een garage?
Deze prijsgids gaat over het isoleren van een garage bij een woning: de wanden, het dak of het plafond, de vloer, de garagedeur, de loopdeur naar de woning en de ventilatie. Het gaat over de drie situaties waar…
- Prijsgids
Wat kost het verbouwen van een garage tot woonruimte?
Deze prijsgids gaat over het verbouwen van een aangebouwde, vrijstaande of inpandige garage bij een woning tot bruikbare ruimte: het isoleren van vloer, wanden en dak, het dichtzetten van de deuropening, het aa…
- Prijsgids
Wat kost een grijswatersysteem?
Deze prijsgids gaat over het hergebruik van huishoudelijk grijswater in en om een woning of een wooncomplex: het gescheiden inzamelen van douche-, bad- en wasmachinewater, de opslag in een buffer, de behandelin…
- Prijsgids
Wat kost een groen dak?
Deze prijsgids gaat over het aanleggen van een groen dak op een bestaand plat of flauw hellend dak van een woning, aanbouw, garage, berging, dakkapel of een klein complex: de constructieve toets, het beoordelen…
- Prijsgids
Wat kost het plaatsen van een houtkachel of haard?
Deze prijsgids gaat over het plaatsen van een houtkachel, inbouwhaard, inzethaard of pelletkachel in een bestaande woning: het toestel, de rookgasafvoer met alle doorvoeren, de luchttoevoer, de brandveilige ops…
- Prijsgids
Wat kost het bouwen van een huis?
Deze prijsgids gaat over het laten bouwen van een woning op een eigen kavel: particulier opdrachtgeverschap, van kavel tot sleutel. Hij is voor de zelfbouwer die een kavel op het oog heeft of net heeft gekocht,…
- Prijsgids
Wat kost het aansluiten van een inductiekookplaat?
Deze prijsgids gaat over het elektrisch aansluiten van een inductiekookplaat in een bestaande woning: het bijplaatsen van een kookgroep in de groepenkast, het aanleggen van de voedingskabel naar de keuken, het …
- Prijsgids
Wat kost isoleren?
Deze prijsgids gaat over het isoleren van een bestaande woning: spouwmuur, begane grondvloer, kruipruimtebodem, hellend en plat dak, binnengevel en buitengevel, glas en kierdichting, plus de ventilatie die daar…
- Prijsgids
Wat kost het verbouwen van een kelder tot woonruimte?
Deze prijsgids gaat over het verbouwen van een bestaande kelder of een souterrain onder een grondgebonden woning tot een ruimte waarin je woont, werkt of slaapt: een werkkamer, een hobbyruimte, een logeerkamer,…
- Prijsgids
Wat kost het vervangen van kozijnen en ramen?
Deze prijsgids is voor eigenaren, VvE's, kopers en zelfbouwers die kozijnen en ramen in een bestaande woning willen vervangen, en voor huurders die willen weten wat hun verhuurder aan zo'n ingreep uitgeeft. Wa…
- Prijsgids
Wat kost het aanleggen van krachtstroom?
Deze prijsgids gaat over het aanleggen van krachtstroom in en bij een woning: het verzwaren van de netaansluiting van één naar drie fasen, het uitbreiden of vervangen van de groepenkast, de krachtstroomgroep ze…
- Handige link
Vrije kavels Leeuwarden - vooral in de dorpen om de stad
- Handige link
Woonkavels Maastricht - met een subsidie voor collectieve initiatieven
- Handige link
Zelfbouw Zaanstad - kavels in de projecten, niet op een kavelpagina
- Handige link
Zodion en Vogelbescherming - beschermde dieren bij dak- en gevelwerk
- Handige link
Nationaal Restauratiefonds - financiering voor monumenten en oude woningen
- Handige link
Rijksoverheid - wet- en regelgeving over wonen en bouwen
- Handige link
RVO - subsidies voor isolatie, warmtepomp en zonneboiler
- Handige link
RVO - subsidie voor verenigingen van eigenaars
- Handige link
SKAO - de CO2-Prestatieladder
- Handige link
Stichting ERM - erkende bedrijven en richtlijnen voor restauratie
- Handige link
Stichting KEGO - kwaliteitsborging van energielabelopnames
- Handige link
Stichting Stimular - de Milieubarometer
- Handige link
Register gecertificeerde bedrijven gasverbrandingsinstallaties
- Handige link
Verbeterjehuis - onafhankelijk verduurzamingsadvies en subsidiewijzer
- Handige link
Bouwfysica op video, internationaal - vocht, lucht en isolatie
- Handige link
ISSO op YouTube - installatietechniek op vakniveau
- Handige link
Milieu Centraal op YouTube - isoleren, verwarmen en besparen in beeld
- Handige link
Vereniging Eigen Huis op YouTube - video's voor kopers en eigenaren
- Handige link
Nationaal Warmtefonds - energiebespaarlening
- Handige link
Nationaal Warmtefonds - lening voor VvE's
- Handige link
Wkb-checklist - controlepunten per bouwdeel
- Handige link
GGD Leefomgeving - vocht, schimmel en ventilatie en je gezondheid
- Handige link
Green Building Advisor - bouwfysica van isoleren en luchtdicht bouwen
- Handige link
HIER - collectieve zonprojecten en energie-initiatieven
- Handige link
ISDE-rekentool - vooraf berekenen wat je aan subsidie krijgt
- Handige link
ISSO - kennisinstituut voor de installatiesector
- Handige link
Klimaateffectatlas - wateroverlast, hitte en bodemdaling op jouw adres
- Handige link
Knarrenhof - hofjeswonen met eigen regie voor ouderen
- Handige link
Lente-akkoord - sectorafspraken over energiezuinige en circulaire nieuwbouw
- Handige link
LVGO - gemeenschappelijk wonen vanaf vijftig
- Handige link
Mijnaansluiting - een aansluiting aanvragen of verzwaren
- Handige link
Milieu Centraal - onafhankelijke voorlichting over energie en duurzaam wonen
- Handige link
Monumenten.nl - kopen, onderhouden en verduurzamen van een monument
- Handige link
Monumentenportaal - verzamelingang op monumentenzorg
- Handige link
NDFF en Verspreidingsatlas - flora en fauna op locatie
- Handige link
NKBB - het kenniscentrum voor biobased bouwen
- Handige link
NVBV - Nederlands Vlaamse Bouwfysica Vereniging
- Handige link
Baunetz Wissen - Duitse naslag over bouwfysica en detaillering
- Handige link
BIJ12 - soortenbescherming en natuurwetgeving in de uitvoering
- Handige link
Capaciteitskaart - is het stroomnet vol bij jou
- Handige link
Centraal Register Techniek - je installateur en EP-adviseur controleren
- Handige link
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - monumenten
- Handige link
Duurzaam Gebouwd - kennisplatform over verduurzaming van gebouwen
- Handige link
Duurzame Huizenroute - verduurzaamde woningen van binnen bekijken
- Handige link
Energielabel.nl - rijksvoorlichting over het energielabel van een woning
- Handige link
Energiesubsidiewijzer - subsidies en leningen per gemeente op een rij
- Handige link
EP-Online - het geregistreerde energielabel opzoeken
- Handige link
Funda - het landelijke woningaanbod, ook bruikbaar als bouwkundige bron
- Handige link
Gebouw Energieprestatie - uitleg over de bepalingsmethode achter het label
- Stappenplan
Vensterbank plaatsen
Het plaatsen van een binnenvensterbank van hout, natuursteen, composiet of kunststof: opmeten, op maat maken, stellen en afwerken. De klus lijkt eenvoudig en dat is hij ook, met één uitzondering: de aansluitin…
- Stappenplan
Ventilatierooster vervangen door een zelfregelend of geluiddempend rooster
De roosters boven de ramen zijn de toevoer van de ventilatie: de afzuiging in badkamer en keuken trekt lucht uit de woning en die komt hier binnen. Een oud rooster laat bij wind te veel door en bij windstil te …
- Stappenplan
Ventilatiesysteem onderhouden
Een ventilatiesysteem dat niet wordt onderhouden, ventileert steeds minder. Filters slibben dicht, ventielen raken vervuild en de motor gaat harder werken voor minder resultaat. Je merkt het niet aan een storin…
- Stappenplan
Verwarming zoneren in een groot huis
In een grotere woning met veel ruimten wordt de temperatuur meestal geregeld door één thermostaat in de woonkamer. Alle andere ruimten volgen wat die thermostaat vraagt. Dit stappenplan gaat over het opdelen v…
- Stappenplan
Vlizotrap vervangen
Het vervangen van een inklapbare zoldertrap: de oude eruit, de nieuwe erin, waterpas gesteld en met een luik dat sluit en isoleert. De klus is goed te doen met twee personen. Het punt waarop het misgaat is de …
- Stappenplan
Vloerisolatie aanbrengen in de kruipruimte
Een ongeïsoleerde begane grondvloer is verantwoordelijk voor een flink deel van het warmteverlies, en vooral voor het comfortprobleem dat mensen als tocht ervaren: koude voeten en een kamer die niet warm aanvoe…
- Stappenplan
Vloerluik maken naar de kruipruimte
Het maken of vervangen van een toegangsluik naar de kruipruimte, zodat de ruimte onder de vloer bereikbaar wordt voor inspectie en onderhoud. Bij veel woningen is de kruipruimte niet of nauwelijks toegankelijk…
- Stappenplan
Vloerverwarmingsverdeler inregelen
Het instellen van de doorstroming per groep op een vloerverwarmingsverdeler, zodat elke ruimte de warmte krijgt die erbij hoort. Een verdeler die nooit is ingeregeld, stuurt het meeste water door de kortste gro…
- Stappenplan
De luchtvochtigheid in je woning meten en vastleggen
Over het opbouwen van een meetreeks waarmee je kunt aantonen of het te vochtig is in je woning, en wanneer. Dit is geen klus maar het is wel een stappenplan, want de waarde zit volledig in de uitvoering: één m…
- Stappenplan
Voorzetwand voor binnenisolatie plaatsen
Dit stappenplan gaat over het aanbrengen van een geïsoleerde voorzetwand aan de binnenzijde van een buitengevel, in metalstud of met een houten regelwerk, met minerale wol of houtvezel als isolatie en gipsplaat…
- Stappenplan
Voorzetwand voor geluid plaatsen
Het aanbrengen van een voorzetwand tegen een bestaande wand om luchtgeluid van de buren te verminderen: het frame los van de bestaande wand, isolatie ertussen, en een dubbele beplating. Het werkzame principe i…
- Stappenplan
Zolder verbouwen tot woonruimte
Een zolder tot woonruimte verbouwen klinkt als isoleren, een vloer leggen en een dakraam plaatsen. In de praktijk gaat het mis op de vraag of de ruimte een verblijfsruimte mág zijn. Dit stappenplan gaat over d…
- Stappenplan
Zolderluik isoleren
Het isoleren en luchtdicht maken van het luik naar een onverwarmde zolder, inclusief een vlizotrap. Een luik van een halve vierkante meter dat niet aansluit, laat merkbaar meer warmte door dan een hele wand. W…
- Stappenplan
Zoldervloer isoleren
Gebruik je je zolder alleen als bergruimte, dan hoef je het dak niet te isoleren. Isoleer je de zoldervloer, dan houd je de warmte in de verdieping eronder en laat je de zolder gewoon koud. Dat is aanzienlijk g…
- Stappenplan
Zonnepanelen laten plaatsen: het dak voorbereiden
Zonnepanelen liggen er vijfentwintig jaar op. Alles wat eronder zit, moet dus vijfentwintig jaar mee. Dat maakt de voorbereiding belangrijker dan de panelen zelf: dakonderhoud onder een geplaatst systeem kost e…
- Stappenplan
Zonnepanelen onderhouden en controleren
Een installatie die is opgeleverd, wordt daarna zelden meer bekeken. Dat gaat jarenlang goed en het is ook de reden dat een storing gemiddeld maanden duurt voordat iemand hem opmerkt — een omvormer die uitvalt,…
- Stappenplan
Open haard laten trekken: schoorsteen en luchttoevoer controleren
Een haard trekt door het verschil in temperatuur tussen de rookgassen en de buitenlucht, door de hoogte van het kanaal en door de lucht die de kamer in kan komen om de trek te voeden. Rookt de haard terug, dan …
- Stappenplan
Plafondventilator ophangen
Een plafondventilator mengt de lucht in een kamer: in de zomer voelt de luchtstroom koeler, in de winter duwt hij op een lage stand en in omgekeerde richting de warme lucht die onder het plafond of in een vide …
- Stappenplan
Radiator schilderen
Radiatoren vergelen en vervuilen, krijgen krassen en roestplekken bij de aansluitingen, en passen na een nieuwe kleur op de muur niet meer bij de kamer. Een nieuwe laklaag maakt een radiator van twintig jaar we…
- Stappenplan
Radiator vervangen
Een radiator vervang je omdat de oude lekt, roest, te weinig warmte geeft of niet meer past bij de inrichting. De klus is goed te doen als je systeem afsluitbare kranen heeft en je niet schrikt van een beetje z…
- Stappenplan
Radiatorfolie aanbrengen
Het aanbrengen van reflecterende folie tussen een radiator en de buitenmuur erachter, zodat de warmte die de radiator naar achteren straalt de kamer in wordt gekaatst in plaats van de muur in. Dit is een klein…
- Stappenplan
Radiatorkranen vervangen en de installatie waterzijdig inregelen
De ene kamer wordt bloedheet, de slaapkamer boven blijft koud. Dat is bijna nooit een kwestie van te weinig vermogen maar van verdeling: het warme water zoekt de weg van de minste weerstand en dat is de radiato…
- Stappenplan
Rolluik en screen onderhouden
Het jaarlijkse onderhoud aan buitenzonwering: de geleiders schoonmaken, het doek of de lamellen nalopen, de eindstanden afstellen en de motor of het bedieningsmechanisme controleren. Een rolluik dat scheef loo…
- Stappenplan
Stalen ramen restaureren of vervangen
Stalen ramen komen voor in woningen en gebouwen uit ruwweg 1920 tot 1970: fabrieksramen, ramen in portiekflats, en de karakteristieke slanke roeden van het interbellum. Dit stappenplan gaat over de afweging tu…
- Stappenplan
Stootvoegen openmaken
Het openmaken of vrijmaken van open stootvoegen onderin en bovenin een spouwmuur. Dat zijn de verticale voegen zonder mortel, die de spouw ventileren en die water dat in de spouw komt naar buiten laten lopen. …
- Stappenplan
Thermostaat vervangen
Het vervangen van een kamerthermostaat door een moderner exemplaar, bijvoorbeeld een modulerende of slimme thermostaat. Dit is een van de weinige ingrepen aan een verwarmingsinstallatie die een bewoner zelf mag…
- Stappenplan
Thermostaatkraan ontkalken
Een douchekraan die niet meer warm genoeg wordt, die schokt tussen warm en koud, of waarvan de knop zwaar draait. In hard water is kalk vrijwel altijd de oorzaak, en die zit in het thermostaatelement en in de t…
- Stappenplan
Tiny house plaatsen en aansluiten
Dit stappenplan gaat over het plaatsen en aansluiten van een tiny house op een kavel: de voorbereiding van het terrein, de fundering, de aansluitingen voor water, elektra en riool, en de aanmelding als woonadre…
- Stappenplan
Tochtstrips aanbrengen en kieren dichten
Kieren zijn de goedkoopste warmtelekken die er zijn. Een tochtstrip kost een paar euro, is in tien minuten aangebracht en je merkt het verschil dezelfde avond. Van alle energiemaatregelen is dit de enige met ee…
- Stappenplan
Hang- en sluitwerk verbeteren
Het vervangen of aanvullen van sloten, cilinders en beslag op buitendeuren en ramen, zodat inbreken langer duurt en meer opvalt. Inbrekers werken met tijd. De meeste pogingen duren minder dan enkele minuten en…
- Stappenplan
Hor plaatsen
Ramen open in de zomer zonder insecten binnen. Horren zijn er in vaste uitvoering, als plisséhor, als rolhor en als deurhor. De keuze hangt af van hoe vaak je het raam gebruikt en of het naar binnen of naar bui…
- Stappenplan
Inbouwkast drooghouden en ventileren
Dit stappenplan gaat over het verhelpen van vocht, muffe lucht en schimmel in een inbouwkast, een kastenwand of een kast onder de trap tegen een buitenmuur. Het gaat over de klachten die door condens ontstaan:…
- Stappenplan
De installaties overnemen bij de sleuteloverdracht
De sleuteloverdracht duurt meestal twintig minuten. De verkoper geeft de sleutels, jullie lopen samen door het huis, en daarna sta je alleen in een woning waarvan je niet weet waar de hoofdkraan zit. Een half j…
- Stappenplan
Kierdichting opsporen en dichten
Het systematisch opsporen van plekken waar koude lucht binnenkomt en warme lucht ontsnapt, en het dichten daarvan. Dit is de goedkoopste comfortmaatregel die er is en zij wordt vrijwel altijd te oppervlakkig aa…
- Stappenplan
Koolmonoxidemelder plaatsen
Het ophangen van een koolmonoxidemelder op de juiste plek in een woning met een verbrandingstoestel: een cv-ketel, een geiser, een gaskachel, een houtkachel of een open haard. Koolmonoxide is kleurloos, reuklo…
- Stappenplan
Koudwaterleidingen isoleren tegen condens
Een koude waterleiding in een warme, vochtige ruimte bezweet: de lucht koelt af tegen de buis en laat zijn vocht gaan. Het lijkt een lekkage, het maakt kastbodems nat en beugels roestig, en het is met een midda…
- Stappenplan
Kozijn plaatsen
Een buitenkozijn plaatsen of vervangen in een bestaande gevelopening. De klus zelf is te overzien; wat het lastig maakt is de aansluiting tussen kozijn en metselwerk. Daar wordt bepaald of het straks tocht, lek…
- Stappenplan
Kruipruimte droogleggen en een bodemafsluiting aanbrengen
Een natte kruipruimte is de bron van de meeste vochtklachten in een woning: koude vloeren, muffe lucht, schimmel in kasten en aanslag tegen de onderkant van de vloer. Uit een vochtige bodem verdampt voortdurend…
- Stappenplan
Leidingdoorvoeren luchtdicht afwerken
Het luchtdicht en waar nodig brandwerend afwerken van de plekken waar leidingen door een vloer, een wand of een dak gaan: cv-buizen, waterleidingen, afvoeren, ventilatiekanalen en elektraleidingen. Doorvoeren …
- Stappenplan
Leidingisolatie aanbrengen
Het isoleren van cv-leidingen en warmwaterleidingen die door onverwarmde ruimten lopen: de kruipruimte, de zolder, de garage of een schacht. Elke meter onverisoleerde leiding geeft warmte af aan een ruimte die …
- Stappenplan
Meterstanden en verbruik bijhouden
Het periodiek noteren van gas, elektriciteit, water en warmte, en het gebruiken van die reeks om te zien wat er in je woning gebeurt. Verbruik is het enige objectieve signaal dat een woning afgeeft. Een lek in…
- Stappenplan
Mobiele airco of raamairco veilig plaatsen en afvoeren
Een mobiele airco koelt de lucht in de kamer en blaast de warmte via een slang naar buiten; wat er daarbij misgaat, is bijna altijd de afvoer: een slang in een half open raam, een slang die te lang of geknikt i…
- Stappenplan
Onderhoudslogboek bijhouden
Het opzetten en bijhouden van een eenvoudig logboek waarin staat wat er aan je woning is gedaan, wanneer, door wie, en wat het kostte. Dit is geen administratie om de administratie. Het logboek is het antwoord…
- Stappenplan
Een afzuigventiel schoonmaken zonder de stand te verstellen
Over het schoonmaken van de ventielen in badkamer, toilet en keuken, en over de valkuil die daarbij hoort: het ventiel is ingeregeld, en dat mag niet veranderen. Een ventiel in een appartement is bij opleverin…
- Stappenplan
Badkamerventilator plaatsen of vervangen
Vocht dat na het douchen in de badkamer blijft hangen, is de oorzaak van schimmel op kit, voegen en plafond en van loslatend stucwerk; een raam openzetten helpt in de zomer en niet in de winter. Een afzuigventi…
- Stappenplan
Balansventilatie onderhouden en inregelen
Balansventilatie voert verse lucht aan en vervuilde lucht af, allebei mechanisch, meestal met warmteterugwinning. Het is het systeem dat in nieuwbouw en na een grondige renovatie het vaakst wordt toegepast. Di…
- Stappenplan
Binnendeur vervangen
Een binnendeur vervangen doe je omdat de oude beschadigd is, omdat je meer geluid wilt weren, of gewoon omdat hij niet meer bij het interieur past. Als het kozijn goed is, is dit een klus van een paar uur. De …
- Stappenplan
Buitendeur stellen en afhangen
Het bijstellen van een buitendeur die klemt, die tocht, die niet meer op slot wil of die met een kier openstaat. In de meeste gevallen zijn de scharnieren gezakt of zijn de sluitplaten verlopen, en beide zijn m…
- Stappenplan
Buitenkraan plaatsen en vorstvrij maken
Een gesprongen buitenkraan is een van de meest voorkomende winterschades in Nederland, en bijna altijd te voorkomen. Water zet uit bij bevriezing en drukt de kraan of de leiding open. Het lek zie je vaak pas bi…
- Stappenplan
Buitenunit schoonmaken en vrijhouden
Het jaarlijkse onderhoud dat je zelf kunt doen aan de buitenunit van een warmtepomp of airco: de lamellen schoonmaken, de omgeving vrijhouden en de condensafvoer controleren. Een buitenunit die verstopt zit me…
- Stappenplan
Cv-installatie bijvullen en ontluchten
Radiatoren die bovenin koud blijven, een ketel die op storing gaat, of een installatie die borrelt. In vrijwel alle gevallen is het antwoord hetzelfde: lucht in het systeem of te lage waterdruk. Dit is de mees…
- Stappenplan
Dakisolatie tussen sporen aanbrengen
Het isoleren van een hellend dak van binnenuit, met isolatie tussen en onder de sporen, een dampremmende laag aan de warme zijde en een afwerking met plaatmateriaal. Dit is de meest gedane zelfdoe-isolatieklus…
- Stappenplan
Dakraam onderhouden en afstellen
Het jaarlijkse onderhoud aan een dakraam: de afdichtingsrubbers, de scharnieren, de ventilatieklep en het filter, plus het afstellen van een raam dat niet meer goed sluit of dat vanzelf openzakt. Een dakraam d…
- Stappenplan
Dimmer plaatsen
Het vervangen van een gewone schakelaar door een dimmer, zodat je de lichtsterkte kunt regelen. Op zichzelf een eenvoudige klus van twintig minuten, met één valkuil die alles bepaalt: de combinatie van dimmer e…
- Stappenplan
Garage verbouwen tot woonruimte
Een aangebouwde garage die niet meer voor de auto wordt gebruikt, is aantrekkelijke vierkante meters: hij is er al, hij zit vast aan de woning, en hij heeft al een dak. Dit stappenplan gaat over de weg van gar…
- Gebrek
Vocht in de garage of berging
Een muffe lucht, spullen die beschimmelen, roest op gereedschap, of een vloer die na een natte dag lang klam blijft. Wanneer is het nat. In het voorjaar, als warme lucht op koude wanden komt, is het condens. N…
- Gebrek
Vochtige of beschimmelde inbouwkast
Kleding die muf ruikt, zwarte stippen op de achterwand van een kast, of schoenen die beschimmelen. Haal de kast leeg en kijk naar de achterwand. Dat is de plek waar het zit en de plek die per definitie nooit w…
- Gebrek
Vochtplek op de binnenkant van de buitenmuur
Een donkere, vochtige plek op de binnenkant van een buitenmuur, vaak op de zuidwestzijde waar de slagregen op staat. De plek zit zelden willekeurig. Kijk of hij samenvalt met iets aan de buitenkant: een raamdo…
- Gebrek
Warmte die omhoog trekt in een vide of hoge ruimte
Een woning met een vide, een open trap, een hoge woonkamer, een loft of een omgebouwde schuur of kerk waar het beneden koud blijft terwijl het boven te warm is: de thermostaat beneden vraagt warmte, de verwarmi…
- Gebrek
Warmtepomp maakt te veel geluid
Een zoemend of brommend geluid van de buitenunit, dat opvalt in de avond en 's nachts als het verder stil is. Het gaat vaak niet om hoe hard het is maar om de toon en het moment. Een lage bromtoon om elf uur '…
- Gebrek
Wegvallende waterdruk in de cv-installatie
De drukmeter op de ketel staat lager dan hij hoorde te staan, of de ketel gaat op slot met een storing. Bijvullen is geen oplossing maar een meting. Een installatie die dicht is, houdt zijn druk jaren; moet je…
- Gebrek
Zwarte schimmel op kit en voegen in de badkamer
Zwarte, grijze of roze puntjes en vlekken op de kitvoegen langs bad, douchebak, wastafel en in de hoeken van de betegelde wand, op de tegelvoegen in de douchehoek, achter de kraan en onder de douchekop, op de s…
- Gebrek
Schimmel achter vinylbehang en dampdichte wandbekleding
Zwarte, grijze of roze vlekken die door vinylbehang, schuimvinyl, glasvezelbehang met een dichte verflaag, kunststof wandpanelen of een lambrisering heen tekenen, of die pas zichtbaar worden als de bekleding wo…
- Gebrek
Schimmel en stank uit een vervuilde spouwmuur
Een muffe, schimmelachtige of rottende geur die uit een buitenmuur lijkt te komen, bij stopcontacten, ventilatieroosters, kozijnaansluitingen of de plint, vaak na regen of bij vochtig weer; vochtplekken en schi…
- Gebrek
Schimmel op de muur
Zwarte, grijsgroene of donkerbruine stippen op de muur, meestal in een hoek, achter een kast of langs het plafond. De plaats is belangrijker dan de omvang. Schimmel groeit waar het koudste oppervlak zit en waa…
- Gebrek
Muffe lucht uit de kruipruimte
Een muffe, aardse lucht op de begane grond, het sterkst vlak boven de vloer en bij het kruipluik. De lucht komt van onderen en wordt sterker als je naar de vloer buigt of het luik opent. Dat onderscheidt het v…
- Gebrek
Stankoverlast uit schacht of ventilatie
Je ruikt de buren: kookluchten, rook of wasverzachter die je woning binnenkomen via een rooster, een ventiel of de schacht. De lucht komt binnen via een opening die bedoeld is om lucht af te voeren. Dat is de …
- Gebrek
Te weinig netcapaciteit in huis
De hoofdzekering slaat eruit bij oven, wasdroger en laadpaal tegelijk, of je plan voor een warmtepomp of laadpunt loopt vast op de aansluiting. Dit is geen defect maar een grens. Je aansluiting heeft een capac…
- Gebrek
Te weinig of geen warm water
De douche wordt niet warm, of hij koelt na twee minuten af, of het duurt lang voordat er warm water komt. Let op het patroon: gaat het om de temperatuur, om de hoeveelheid, of om de tijd tot het warm is. Die d…
- Gebrek
Teruglopende opbrengst van zonnepanelen
De opbrengst ligt merkbaar lager dan vorig jaar bij vergelijkbaar weer, of één string of paneel blijft achter. Vergelijk maand op maand met een eerder jaar, niet dag op dag. Zonlicht verschilt per jaar en een …
- Gebrek
Thermostaat of regeling werkt niet goed
Het is niet warm te krijgen of juist te warm, de ketel slaat de hele dag kort aan, of één kamer blijft achter. De ketel doet meestal precies wat hem wordt gevraagd. De klacht zit in de vraag, en dus in de rege…
- Gebrek
Tocht en geluid uit het ventilatiesysteem van een etagewoning
Koude lucht die uit de ventilatieroosters of de ventielen de woning in valt, een luchtstroom die je op de bank of in bed voelt, een ventilatiesysteem dat zoemt, ruist of fluit, en de geluiden van de buren of he…
- Gebrek
Tocht langs ramen en deuren
Een koude luchtstroom langs je enkels, een gordijn dat beweegt terwijl alles dicht is, of een kamer die niet warm wordt. Tocht is niet hetzelfde als een koude ruit. Bij tocht beweegt de lucht; bij koudeval zak…
- Gebrek
Trillingen in de woning
Glazen die tikken in de kast, een lamp die trilt, of een vloer die meeveert als er een bus langsrijdt. Wat je voelt zit zelden op de plek waar het vandaan komt. Dat maakt dit het lastigste onderwerp in het hel…
- Gebrek
Ventilatie werkt onvoldoende
Ramen die 's ochtends beslaan, een badkamer die na het douchen een uur nat blijft, of een benauwde slaapkamer. Houd een vel keukenpapier tegen het afzuigventiel. Blijft het hangen, dan zuigt het systeem; valt …
- Gebrek
Ventilatiebox maakt lawaai of zuigt niet
Een ventilatiebox die bromt, ratelt of jankt, of ventielen die niet meer zuigen. De klacht zit bijna nooit in de motor. Het is vuil, een dichtgeslibd kanaal, een verkeerde instelling of een ventiel dat op de v…
- Gebrek
Verkeerslawaai in de woning: geluid van weg, spoor en vliegverkeer
Geluid van buiten dat de woning in komt: het ruisen van een drukke weg, het voorbijrijden van vrachtwagens en trams, treinen die de ramen laten trillen, vliegtuigen die een gesprek onderbreken, en 's nachts het…
- Gebrek
Vet of verstopt afzuigkanaal
Een afzuigkap die minder trekt dan vroeger, kookluchtjes die blijven hangen, of een filter dat na een week alweer vet is. Doe de papiertest: houd een vel keukenpapier tegen de kap op de hoogste stand. Blijft h…
- Gebrek
Vloerverwarming wordt niet warm
De vloer blijft koud of wordt maar op een deel van de kamer warm, vaak met één groep die achterblijft. Voel met je hand over de vloer en zoek de grens. Waar die ligt — een rechte lijn, een hoek, een hele kamer…
- Gebrek
Ontbrekende of beschadigde leidingisolatie
Blanke cv-leidingen in een onverwarmde kruipruimte, kelder, garage of zolder, of isolatieschalen met open naden. Een kruipruimte die warm aanvoelt is je verwarming die de grond verwarmt. Dat kost geld zonder d…
- Gebrek
Opbollende of krakende houten vloer
Een houten vloer, laminaat of parket die bolt, waarvan een rand omhoog komt tegen de plint, of waarvan de naden wijd blijven staan. Wijde naden in de winter en dichte naden in de zomer is normaal gedrag van ho…
- Gebrek
Open haard of kachel rookt terug
Rook die de kamer in komt in plaats van de schoorsteen in: bij het aanmaken, bij bepaalde windrichtingen, als de afzuigkap of de ventilatie aanstaat, of steeds. Roetsporen boven de haardmond, een geur van rook …
- Gebrek
Open verbrandingstoestel of geiser
Een geiser in keuken of badkamer, een gaskachel, of een oude cv-ketel zonder gesloten afvoer. Een open toestel haalt zijn verbrandingslucht uit de ruimte. Een gasvlam hoort blauw te zijn. Geel of oranje beteke…
- Gebrek
Oververhitting in de zomer
Een slaapkamer die 's nachts niet afkoelt, een zolder waar het overdag niet uit te houden is, of een woonkamer die na een zonnige middag warmer is dan buiten. Meet het. Een thermometer in de slaapkamer, elke a…
- Gebrek
Radiator wordt niet warm
Een radiator die koud blijft, of die alleen onderin warm wordt. Waar hij koud is, zegt welke oorzaak het is. Bovenin koud en onderin warm betekent lucht. Onderin koud en bovenin warm betekent slib. Dat verschi…
- Gebrek
Roestende radiator of lekkende afsluiter
Roestvlekken, bobbels of gaatjes in een radiator, vooral onderaan, bij de aansluitingen en op de lasnaden; een radiatorkraan of afsluiter die roest, groen uitslaat of een druppel laat, een natte plek op de vloe…
- Gebrek
Schade aan een schoorsteen die in gebruik is
Roetsporen op de muur bij de kachel, een verkleuring op zolder waar het kanaal doorheen gaat, of teerachtige bruine strepen. Roetsporen buiten het kanaal, een brandlucht of een afgaande koolmonoxidemelder is d…
- Gebrek
Scheuren in buitenstucwerk en gevelisolatie
Scheuren in een gepleisterde gevel of in het pleisterwerk van een gevelisolatiesysteem: een fijn netwerk van haarscheuren over het vlak, horizontale of verticale scheuren die de naden van de isolatieplaten volg…
- Gebrek
Klemmende of lekkende schuifpui
Een schuifpui die zwaar loopt, haakt of alleen met twee handen dichtgaat, en vaak hoor je het eerst: een schurend of knarsend geluid. Het probleem zit vrijwel altijd in de onderrail. Daar rijden de rollen, daa…
- Gebrek
Koude vloer of koudeval
Een vloer die koud blijft terwijl de kamer op temperatuur is, of een koude luchtstroom langs je benen bij het raam. Het gaat niet over de luchttemperatuur maar over de stralingstemperatuur van de vlakken om je…
- Gebrek
Koudebrug in de constructie
Een scherp begrensde koude strook of vlek op de muur, vaak met schimmel erop, langs een plafondrand of in een hoek. Een koudebrug is een plaats waar de isolatie wordt onderbroken en de warmte een kortere weg n…
- Gebrek
Krimpende en kromtrekkende isolatieplaten onder de dakbedekking
Een plat dak waarvan de dakbedekking een raster van lijnen, richels of geulen toont op de plaats van de naden tussen de isolatieplaten eronder; platen die aan de randen omhoog komen zodat de bedekking daar een …
- Gebrek
Lekkage bij zonnepanelen of dakhaken
Een vochtplek op het dakbeschot of de zolderwand die is ontstaan nadat de zonnepanelen zijn geplaatst, of een barst in de dakbedekking bij een ballastblok. De lekkage begint na de installatie en zit onder de p…
- Gebrek
Lekkage in de vloerverwarming
Een cv-installatie die druk blijft verliezen zonder zichtbaar lek, of een warme plek in de vloer die er niet hoort te zijn. Het water is warm en het komt van onderaf. Dat onderscheidt dit van elke andere lekka…
- Gebrek
Lekkende lichtkoepel of lichtstraat
Water dat langs de rand van een lichtkoepel naar binnen druppelt, of een natte plek op het plafond eromheen. Nat langs de hele rand wijst op de aansluiting van de opstand op de dakbedekking; nat op één punt op…
- Gebrek
Lekkende of beslagen serre of tuinkamer
Water dat na een bui langs de binnenkant van de serre naar beneden loopt, meestal waar het glazen dak op de gevel van de woning aansluit. Een serre is aangebouwd, en de aansluiting op de bestaande gevel is bij…
- Gebrek
Natte of verzakte dakisolatie
Bij een plat dak: een zachte plek in het dakvlak of blijvende plassen. Bij een hellend dak: isolatie die tussen de sporen is weggezakt. Voel het plafond binnen op een koude dag. Een koude strook of plek wijst …
- Gebrek
Achterstallig onderhoud aan blokverwarming
Een collectieve verwarming die nooit is ingeregeld levert grote verschillen tussen woningen op: onder te warm, boven te koud, en een verbruik dat jaar op jaar hoger ligt dan nodig. Het gebrek zit zelden in de k…
- Gebrek
Condens en vocht in de dakconstructie
Natte plekken, druppels of schimmel aan de onderkant van het dakbeschot of de folie, een muffe zolder, roestende spijkers en nagels, en in de winter ijs aan de binnenkant van het dak, zonder dat er buiten iets …
- Gebrek
Condens onder een metalen dak
Druppels aan de onderzijde van een dak van zink, aluminium, staal of felsplaten, vooral in de ochtend en in koude nachten met een heldere hemel; natte isolatie of nat beschot onder het metaal, roestsporen of wi…
- Gebrek
Condens op aluminium kozijnprofielen
Druppels en een waterfilm op de binnenzijde van aluminium kozijnen en ramen in de winter, vooral onderaan bij de onderdorpel en in de hoeken; natte vensterbanken, zwarte schimmel in de aanslag en op de kit, en …
- Gebrek
Condens op de binnenkant van de ruit
Beslagen ramen en water op de vensterbank ontstaan waar vochtige lucht een koud oppervlak raakt. Twee knoppen bepalen het: hoeveel vocht er in huis komt, en hoe koud de ruit is. Lichte condens op de koudste oc…
- Gebrek
Condens tussen dubbel glas
Beslagen glas dat je niet kunt schoonvegen omdat het vocht tussen de twee ruiten zit. De randafdichting is doorlaatbaar geworden; dat gebeurt meestal na vijftien tot vijfentwintig jaar. Het is geen gevaar en d…
- Gebrek
Cv-installatie verliest druk
De waterdruk op de manometer zakt onder ongeveer één bar en de ketel valt uit. Verlies van een tiende bar per halfjaar is normaal; wekelijks bijvullen is dat niet. Er zijn twee families oorzaken: een expansiev…
- Gebrek
Cv-ketel geeft storing
Een foutcode op het display, of geen warm water en geen verwarming. De twee vaakst voorkomende oorzaken kun je zelf verhelpen: te lage waterdruk en een verstopte of bevroren condensafvoer. Blijft de ketel in s…
- Gebrek
Defect rolluik of zonwering
Een rolluik dat halverwege blijft steken of scheef hangt, of een screen die niet meer strak trekt. De oorzaak zit meestal in de geleiders, de ophangveren of de motor. Vuil en blad in de geleiders is de goedkoo…
- Gebrek
Dieren op zolder of in de spouw
Geritsel of gekrabbel boven het plafond, meestal in de avond of de vroege ochtend. Vogels, marters, muizen of vleermuizen komen binnen via een open dakvoet, een opgelichte pan of een doorvoer die nooit is dicht…
- Gebrek
Gebarsten of gesprongen ruit
Een barst in het glas die er gisteren nog niet was. Een rechte lijn van rand tot rand wijst op spanning, een barst vanuit de sponning op klemming of een verkeerde ondersteuning. Glas dat kan vallen is de enige…
- Gebrek
Geluidsoverlast van de buren
Voetstappen boven je, een televisie door de muur, een wasmachine die je door de vloer voelt. Contactgeluid loopt via de constructie, luchtgeluid door de lucht, en ze vragen elk een andere maatregel. Begin met …
- Gebrek
Installatiegeluid in de woning
Een brommend, zoemend of tikkend geluid dat 's nachts opvalt en overdag niet. Het kenmerk dat het onderscheidt van burengeluid: het is regelmatig, mechanisch en niet gebonden aan menselijk gedrag. De eerste st…
- Gebrek
Kierend of tochtend dakluik en vlieringvloer
Een luik naar de vliering dat niet strak sluit, met een kier rondom en koude lucht die eronder naar beneden valt. Het beeld dat het meeste zegt over de kosten: een vliering die in de winter niet ijskoud is. Da…
- Gebrek
Klachten na spouwmuurisolatie
Vochtplekken op de binnenmuur die er vóór het isoleren niet waren, een gevel die na regen langer nat blijft, schimmel in een hoek of achter een kast. De klacht begint zelden meteen. Het gebruikelijke beeld is …
- Gebrek
Klemmend of lekkend kunststof raam
Een kunststof raam of deur die zwaar loopt, niet meer over de hele lengte aandrukt, of waar tocht en water langskomen. Kunststof ramen hebben verstelbare sluitnokken en scharnieren. Beslag laten afstellen kost…
- Artikel
Wat een warmtebeeldcamera wel en niet bewijst
Een warmtebeeld is overtuigend. Rode en blauwe vlekken op een gevel zien er wetenschappelijk uit, en ze worden dan ook regelmatig als bewijs gebruikt: in een offertegesprek, in een discussie met een aannemer, o…
- Artikel
Wat een installateur bedoelt met een weersafhankelijke regeling
In vrijwel elke cv-ketel zit een functie die het gasverbruik merkbaar verlaagt zonder dat je er iets van merkt aan het comfort. Hij heet weersafhankelijke regeling, hij vraagt een buitenvoeler van enkele tientj…
- Artikel
Wat er gebeurt als de warmtepomp het bij vorst niet redt
De vraag die mensen met een warmtepomp het vaakst stellen na hun eerste winter is waarom januari zo veel duurder uitviel dan de rest van het seizoen. Het antwoord zit in twee dingen die bij aanschaf zelden word…
- Artikel
Wat er verandert als je kozijnen vervangt
Een kozijnvervanging wordt gepresenteerd als het uitwisselen van één product voor een beter product. In werkelijkheid verander je vijf dingen tegelijk aan de gevel, en vier daarvan staan zelden in de offerte. Z…
- Artikel
Wat je met een tochtige woning doet vóór je kozijnen vervangt
Een tochtige woning voelt als een woning die nieuwe kozijnen nodig heeft. Bij een deel van de woningen klopt dat, en bij een aanzienlijk deel is het tochtprobleem met een fractie van dat bedrag op te lossen. He…
- Artikel
Wat je met de grond en het bouwafval doet
Bij het uitgraven van een fundering komt er een aanzienlijke hoeveelheid grond vrij, en bij het bouwen een aanzienlijke hoeveelheid afval. Beide moeten ergens heen, en beide kosten geld — niet omdat het ingewik…
- Artikel
Wat je ruikt als je thuiskomt, is meetbaar
Er is één waarneming die vrijwel iedereen kent en bijna niemand serieus neemt: de geur van je eigen woning als je thuiskomt na een dag weg. Je ruikt hem daarna niet meer, want je went binnen minuten. Die geur i…
- Artikel
Waarom een woning die niet warm te krijgen is een gebrek kan zijn
"Zet de verwarming wat hoger" is het standaardantwoord op een koude huurwoning, en het gaat voorbij aan de vraag die ertoe doet: kán de woning warm worden. Een installatie met te weinig capaciteit, een radiator…
- Artikel
Zonnepanelen na 2027: de rekensom verandert, de panelen niet
De salderingsregeling verdwijnt per 1 januari 2027, en daarover circuleert veel dat niet klopt. Panelen worden niet waardeloos, ze hoeven er niet af, en wie ze nu heeft liggen houdt een groot deel van het voord…
- Artikel
Waarom zonnepanelen op een gemeenschappelijk dak juridisch ingewikkeld zijn
Het dak ligt er, de zon schijnt erop, en de panelen worden goedkoper. Toch stranden plannen voor zonnepanelen op appartementencomplexen vaker op de juridische vraag dan op de techniek: van wie zijn de panelen, …
- Artikel
Zonnepanelen op een gemeenschappelijk dak zijn juridisch ingewikkelder dan technisch
Bij een appartementengebouw met een groot plat dak lijkt de zaak eenvoudig: er is ruimte, er is vraag, en de techniek is bewezen. Toch stranden deze projecten met grote regelmaat, en vrijwel nooit op de install…
- Artikel
Waarom zonwerend glas iets anders is dan isolatieglas
Isolatieglas en zonwerend glas hebben allebei een onzichtbare coating, ze zien er hetzelfde uit, en ze worden in gesprekken door elkaar gehaald. Ze doen tegengestelde dingen: het ene houdt warmte binnen, het an…
- Artikel
Waarom monumenten anders geïsoleerd worden
Bij een monument mag lang niet alles, en dat leidt tot oplossingen die de gewone route omzeilen. Wat interessant is: die oplossingen zijn vaak bouwfysisch verstandiger dan wat er bij een niet-beschermde woning …
- Artikel
Waarom naoorlogse gevelbeplating een eigen probleem is
Bij portiekflats, galerijflats en veel naoorlogse rijenbouw is niet de hele gevel gemetseld. Onder de ramen, tussen de verdiepingen en soms over hele geveldelen zitten panelen: borstweringen, damwandprofielen, …
- Artikel
Waarom ontvochtigers een symptoom bestrijden
Een ontvochtiger is aantrekkelijk omdat hij werkt. Je zet hem aan, het reservoir loopt vol, en dat voelt als bewijs dat er iets nuttigs gebeurt. Dat gevoel is precies het probleem: het volle reservoir zegt niet…
- Artikel
Waarom oost-west soms beter is dan zuid
Zonnepanelen horen op het zuiden. Dat was jarenlang goed advies en het klopt nog steeds als je kijkt naar het totaal aantal kilowattuur per jaar. Alleen is dat niet meer het getal dat je opbrengst bepaalt, en d…
- Artikel
Waarom oude huizen mochten tochten
Een woning uit 1930 was tochtig, en dat was geen constructiefout. De hele bouwwijze ging ervan uit dat er lucht doorheen bewoog: door de kieren van de kozijnen, langs de vloer, door de schoorsteen, door de krui…
- Artikel
Waarom spouwmuurisolatie niet altijd kan
Spouwisolatie wordt aangeboden als een middag werk voor een paar honderd euro, met een terugverdientijd van enkele jaren. Die rekensom klopt vaak. Wat er zelden bij staat, is dat de maatregel bij een deel van d…
- Artikel
Wanneer een dampremmende laag averechts werkt
Bij vrijwel elke isolatieklus komt de vraag langs of er folie in moet, en zo ja aan welke kant. Het antwoord luidt bijna altijd aan de warme zijde, en dat antwoord is zo vaak herhaald dat de reden erachter verl…
- Artikel
Wanneer isoleren niet meer loont
Bij vrijwel alles wat wij schrijven over verduurzamen is de boodschap: isoleer eerst. Dat blijft staan, en het heeft een grens. Er zijn situaties waarin een volgende isolatiemaatregel aantoonbaar minder oplever…
- Artikel
Wanneer je een bouwfysisch adviseur nodig hebt
Het meeste wat er over vocht, isolatie en ventilatie te weten valt, kun je zelf vaststellen met een stuk plastic, een velletje papier en twee weken geduld. Er is een punt waarop dat ophoudt, en daar begint iets…
- Artikel
Waarom een verhuurder je warmtepompwens mag weigeren
Je wilt op eigen kosten van het gas af, en je verhuurder zegt nee. Dat mag hij, en niet zomaar op elke grond. Het antwoord hangt af van drie dingen: wat je precies wilt aanbrengen, of het omkeerbaar is, en of z…
- Artikel
Warmteterugwinning uit douchewater
Douchewater verlaat een woning met een temperatuur van ergens rond de vijfendertig graden. Al die warmte gaat het riool in. Er bestaat een apparaat zonder bewegende delen dat een aanzienlijk deel daarvan terugp…
- Artikel
Wat een isolatiebedrijf niet aan je vraagt
Een isolatiebedrijf komt langs, meet het oppervlak op, stelt een materiaal voor en stuurt een offerte. Dat is een efficiënte gang van zaken en er ontbreekt iets aan. De vragen die bepalen of de maatregel bij jo…
- Artikel
Waarom een dakoverstek meer doet dan het lijkt
Een dakoverstek is het stuk dak dat voorbij de gevel steekt. Bij oudere woningen is het er, bij veel naoorlogse en moderne woningen is het weggeontworpen, en het verschil zie je terug in de staat van de gevel. …
- Artikel
Waarom een dikkere isolatielaag steeds minder oplevert
Als vijf centimeter isolatie goed is, dan is tien centimeter twee keer zo goed. Die redenering is aantrekkelijk en onjuist, en het verschil verklaart waarom de ene isolatiemaatregel zich in zes jaar terugverdie…
- Artikel
Waarom een dynamisch energiecontract niet voor iedereen is
Een dynamisch energiecontract rekent per uur af tegen de prijs op de markt. Voor wie kan schuiven met zijn verbruik, levert dat geld op; voor wie dat niet kan, is het vooral een prijsrisico met extra administra…
- Artikel
Waarom een geïsoleerde woning stiller is
Bij het besluit om te isoleren gaat het over de energierekening, over comfort en soms over de waarde van de woning. Het effect dat bewoners achteraf het vaakst spontaan noemen, staat in geen enkele berekening: …
- Artikel
Waarom een gesloten binnendeur duurder is dan je denkt
Alleen de woonkamer verwarmen en de rest van de deuren dichthouden, is een van de oudste bespaartips die er zijn. In een tochtige woning uit 1950 werkte hij. In een woning die sindsdien is geïsoleerd, werkt hij…
- Artikel
Waarom een monument geen dubbel glas mag
Een eigenaar van een monument die de energierekening ziet, komt al snel bij het glas uit: enkel glas, koud, en tochtend. Het antwoord van de gemeente is vaak nee, en dat wordt uitgelegd als bescherming van het …
- Artikel
Waarom een open haard je woning kouder maakt
Een brandende open haard voelt warm, en dat is precies wat het misverstand in stand houdt. Je voelt de straling van het vuur op je gezicht en handen, terwijl de woning als geheel op dat moment sneller afkoelt d…
- Artikel
Waarom een verzwaring van je aansluiting maanden duurt
Je bestelt een laadpunt of een warmtepomp, de installateur kijkt in de meterkast en zegt dat de aansluiting moet worden verzwaard. Dat klinkt als een middag werk. In de praktijk krijg je een aanvraagbevestiging…
- Artikel
Waarom je elektrisch koken niet zomaar aansluit
Van gas naar inductie klinkt als een keukenklus, en het is voor een deel een elektrotechnische. Een inductiekookplaat vraagt aanzienlijk meer vermogen dan een stopcontact kan leveren, en bij een aanzienlijk dee…
- Artikel
Waarom halfsteens gevels een eigen aanpak vragen
Bij een woning van vóór ongeveer 1920 en bij veel aanbouwen, schuren en achterhuizen zit er geen spouw in de gevel. De muur bestaat uit één of anderhalve steen massief metselwerk. Dat betekent niet alleen dat s…
- Artikel
Waarom het kozijn belangrijker is dan het glas
In elk gesprek over ramen gaat het over het glas: HR++, triple, de U-waarde, de coating. Het kozijn eromheen krijgt nauwelijks aandacht, terwijl het bij een gemiddeld raam een aanzienlijk deel van het oppervlak…
- Artikel
Waarom houten vloerbalken bij de muur wegrotten
Bij een woning met houten vloeren zit de kwetsbaarste plek van de hele constructie op de enige plaats waar je er niet bij kunt: het uiteinde van de balk, opgesloten in het metselwerk van de buitenmuur. Daar is …
- Artikel
Waarom infraroodpanelen zelden uitkomen
Infraroodpanelen worden aangeboden als een schone, gasloze en goedkoop te installeren manier van verwarmen, en dat zijn ze alle drie. Wat er zelden bij wordt verteld, is wat ze in gebruik kosten. Voor de meeste…
- Artikel
Waarom je gevel na spouwisolatie nat kan worden
Een half jaar na de spouwisolatie staat er een vlek op de binnenmuur die er nooit was. De installateur zegt dat het materiaal waterafstotend is, en dat klopt. Toch is dit een bekend beeld, en de verklaring zit …
- Artikel
Waarom je huis natter wordt van isoleren
Een van de meest voorkomende klachten na een verduurzaming is dat de woning vochtiger aanvoelt dan daarvoor. Ramen beslaan, er verschijnt schimmel in een hoek, de was droogt slechter. Mensen concluderen dan dat…
- Artikel
Waarom je na isoleren de verwarming opnieuw moet inregelen
Na een isolatiemaatregel daalt de rekening, maar meestal minder dan berekend. Een deel van dat verschil zit in gedrag, en een deel in iets wat vrijwel nooit gebeurt: de verwarmingsinstallatie is nog ingesteld o…
- Artikel
Waarom je thermostaat 's nachts niet ver omlaag moet
Nachtverlaging is een van de best ingeburgerde bespaartips die er zijn, en hij komt uit een tijd waarin woningen slecht geïsoleerd waren en ketels ruim gedimensioneerd. Beide zijn veranderd. Bij een moderne of …
- Artikel
Waarom je zolder onbewoonbaar blijft ondanks isolatie
De zolder is geïsoleerd, er is een dakraam gekomen, de wanden zijn afgewerkt, en in juli is het er nog steeds niet uit te houden. Dat voelt als een fout in de uitvoering. Dat is het meestal niet: het is de voor…
- Artikel
Waarom je zolder warmer is dan je woonkamer
Een zolder die in de zomer onhoudbaar warm wordt, geldt als normaal. Dat is het ook, maar het is tegelijk de duidelijkste gratis meting die een woning je geeft: de temperatuur op zolder vertelt je vrij precies …
- Artikel
Waarom je zonnepanelen minder opbrengen dan beloofd
De opbrengst die in de offerte stond en de opbrengst die op de meter verschijnt, lopen bij veel installaties uiteen. Soms komt dat doordat de offerte optimistisch was; vaker komt het door iets aan de installati…
- Artikel
Schimmel in de slaapkamer ligt zelden aan de woning
Schimmel in een slaapkamer leidt vrijwel altijd tot hetzelfde gesprek. De bewoner denkt aan een lek of een slechte muur, de verhuurder of de aannemer denkt aan te weinig ventileren, en beide partijen praten lan…
- Artikel
Screens, uitvalschermen of luiken: wat past waar
Er zijn vier soorten buitenzonwering die op een woning worden toegepast, en ze verschillen niet alleen in prijs en uiterlijk maar vooral in wat ze kunnen. Welke past, hangt af van de oriëntatie van het raam, va…
- Artikel
Slim laden is goedkoper dan verzwaren
Als er in een gemeenschappelijke parkeergarage laadpunten moeten komen, is de eerste reactie vrijwel altijd dat de aansluiting van het complex verzwaard moet worden. Dat is een dure, trage en meestal onnodige r…
- Artikel
Spouwisolatie is de beste maatregel die het vaakst misgaat
Bij een woning met een schone, voldoende brede spouw is spouwisolatie doorgaans de maatregel met de kortste terugverdientijd van allemaal. Bij een woning waar dat niet geldt, is het de maatregel die het vaakst …
- Artikel
Wat er gebeurt als de stroom uitvalt en je hebt zonnepanelen
Bij een stroomstoring op een zonnige dag gaat bij vrijwel elke woning met zonnepanelen alles uit. Dat verrast mensen, want de panelen liggen in de zon en produceren. Ze produceren op dat moment alleen niets, en…
- Artikel
Waarom tweedehands bouwmateriaal soms wel en soms niet slim is
Hergebruik van bouwmateriaal is goedkoper, duurzamer en levert vaak mooier materiaal op dan nieuw. Het is ook de categorie waarin de meeste miskopen worden gedaan, omdat de eigenschappen die ertoe doen niet aan…
- Artikel
Waarom teruglevering het nieuwe probleem is
Twintig jaar lang was het antwoord op elke energievraag hetzelfde: wek meer op. Dat antwoord is aan het kantelen. Op zonnige middagen levert Nederland meer stroom terug dan het net comfortabel kwijt kan, en daa…
- Artikel
Waarom ventilatieklachten in huurwoningen zo vaak stranden
Een ventilatieklacht komt bijna nooit binnen als ventilatieklacht. Hij komt binnen als schimmel, als condens op de ramen, als een benauwde slaapkamer of als geur uit de buren. En hij eindigt bijna altijd in het…
- Artikel
Ventileren is niet hetzelfde als luchten
In vrijwel elk gesprek over binnenklimaat lopen twee dingen door elkaar die weinig met elkaar te maken hebben. Ventileren is het doorlopend en in kleine hoeveelheden verversen van lucht. Luchten is het kort en …
- Artikel
Waarom je verbouwing zich niet terugverdient bij verkoop
"Dat verdien je terug bij verkoop" is het meest gebruikte argument om een verbouwing te rechtvaardigen en het klopt bijna nooit volledig. Van elke geïnvesteerde euro komt er doorgaans een deel terug in de waard…
- Artikel
Waarom vleermuizen je verduurzaming kunnen stilleggen
Spouwmuurisolatie, gevelrenovatie en dakwerk raken precies de plekken waar vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen verblijven. Die dieren zijn beschermd, hun verblijfplaatsen ook, en sinds de soortenbescherming…
- Artikel
Vloerisolatie zonder bodemafsluiting is halfwerk
Vloerisolatie is bij de meeste grondgebonden woningen de maatregel met het grootste merkbare comfortverschil per bestede euro. Er zit één onderdeel aan vast dat in offertes regelmatig ontbreekt, dat weinig kost…
- Artikel
Vloerverwarming is geen snelle verwarming
Vloerverwarming wordt bediend alsof het een radiator is: omhoog als je het koud hebt, omlaag als je weggaat. Dat is precies de manier waarop het systeem niet werkt, en het verklaart zowel de klacht dat het nooi…
- Artikel
Waarom vocht bijna altijd een gebrek is en schimmel bijna nooit vanzelf
Schimmel in een huurwoning leidt tot hetzelfde gesprek: de huurder zegt dat de woning vochtig is, de verhuurder zegt dat er te weinig wordt gelucht. Beiden hebben soms gelijk, en de discussie loopt vast omdat e…
- Artikel
Waarom dakisolatie tussen de spanten tegenvalt
Bij een hellend dak wordt isolatie in de praktijk vrijwel altijd tussen de spanten aangebracht, want daar is ruimte. Het is een logische keuze die twee bekende zwakke plekken heeft, en beide worden bij het make…
- Artikel
Waarom de afzuigkap in de winter je huis kouder maakt
Een moderne afzuigkap verplaatst een indrukwekkende hoeveelheid lucht. Vijfhonderd tot zevenhonderd kubieke meter per uur is geen uitzondering. Wat zelden bij de aanschaf ter sprake komt, is dat al die lucht er…
- Artikel
Waarom de groepenkast het knelpunt is bij verduurzamen
Warmtepomp, laadpaal, inductiekookplaat, thuisbatterij: alle vier vragen ze een eigen groep en samen vragen ze meer vermogen dan waar de meeste woningen op zijn gebouwd. De groepenkast is daarmee het onderdeel …
- Artikel
Waarom een zonneboiler bijna verdwenen is
Twintig jaar geleden was de zonneboiler de meest voor de hand liggende manier om met de zon iets nuttigs te doen. Inmiddels is hij van vrijwel elk dak verdwenen, verdrongen door zonnepanelen. Die verdringing is…
- Artikel
Een vochtprobleem los je in de verkeerde ruimte op
Vocht verplaatst zich. Dat klinkt vanzelfsprekend en het heeft een gevolg dat in de praktijk voortdurend wordt overgeslagen: de ruimte waar je het probleem ziet, is bijna nooit de ruimte waar het ontstaat. Wie …
- Artikel
Waarom het energielabel weinig zegt over de aanpak
Het energielabel is een cijfer voor het energiegebruik van een woning, berekend volgens een vaste methodiek. Het is bruikbaar om woningen te vergelijken en het is bijna nutteloos om te bepalen wat je moet doen.…
- Artikel
Waarom gespikkeld bezit het besluit vertraagt
In veel naoorlogse complexen zijn appartementen deels verkocht en deels blijven verhuren. In de vergadering zit dan een corporatie met een groot stemblok naast particuliere eigenaars met een klein aandeel. Beid…
- Artikel
Glas in lood en isolatie gaan slecht samen
Bij een jaren-twintig of jaren-dertig woning is het glas in lood vaak het onderdeel waar bewoners het meest aan hechten en dat bouwfysisch het slechtst presteert. Er zijn oplossingen, ze hebben alle drie een na…
- Artikel
Hergebruik bij een gewone verbouwing
Circulair bouwen klinkt als iets voor grote projecten met een adviseur erbij. Bij een gewone verbouwing gaat het over iets veel simpelers: wat gooi je weg, en had dat gehoeven.
- Artikel
Het dak dat de panelen niet kan dragen
Zonnepanelen wegen niet veel: bij een hellend dak komt het neer op een bescheiden extra belasting per vierkante meter. Toch is de draagcapaciteit regelmatig het punt waarop een project sneuvelt, en dan gaat het…
- Artikel
Hitte in huis: waarom je woning 's zomers te warm wordt
Steeds meer mensen die hun woning goed hebben geïsoleerd, klagen over zomerhitte. Dat is geen tegenstrijdigheid maar een logisch gevolg, en het is met eenvoudige middelen op te lossen — mits je de juiste volgor…
Comfortnog niet gecontroleerd - Artikel
Hoe houd je schadelijke stoffen zoals fijnstof buiten de woning
Wie naast een drukke weg woont of last heeft van rook uit de buurt, komt al snel bij luchtreinigers en filters uit. Dat is een oplossing voor het laatste stukje van het probleem, en zij werkt alleen als de stap…
- Artikel
HR++ of triple: de rekensom die zelden wordt gemaakt
Van enkel glas naar HR++ is een van de beste maatregelen die je aan een woning kunt doen. Van HR++ naar drievoudig glas is een heel andere beslissing, en de folder waarin ze naast elkaar staan suggereert een ve…
- Artikel
De keuze tussen hybride en volledig elektrisch
De verplichting om bij vervanging van een cv-ketel een hybride warmtepomp te plaatsen, is geschrapt. Daarmee is de keuze weer helemaal vrij, en dat maakt hem lastiger dan toen hij was voorgeschreven. Er zijn vi…
- Artikel
Waarom een individuele warmtepomp de vergadering haalt of niet
Een warmtepomp in een appartement is geen individuele beslissing. De buitenunit hangt aan een gemeenschappelijke gevel of staat op een gemeenschappelijk dak, hij maakt geluid dat bij de buren terechtkomt, en hi…
- Artikel
Isoleren met behoud van de erker
De erker is het onderdeel waaraan een jaren-dertig woning wordt herkend en tegelijk het onderdeel dat bouwfysisch het slechtst in elkaar zit. Bij een verduurzaming wordt hij meestal overgeslagen, omdat hij inge…
- Artikel
Isoleren op het moment dat er toch gewerkt wordt
De goedkoopste isolatie is de isolatie die meelift met werk dat toch gebeurt. Dat klinkt als een open deur en het is in de praktijk de meest gemiste kans die er is, omdat de twee beslissingen — het onderhoud en…
- Artikel
Koudebruggen zoek je in de winter, niet in de zomer
Een koudebrug is een plek waar de isolatie is onderbroken en de warmte een kortere weg naar buiten vindt. Ze zijn de oorzaak van een groot deel van de schimmelklachten in geïsoleerde woningen, en ze zijn opspor…
- Artikel
Waarom een laadpaal aan de gevel iets anders is dan een laadpaal in de garage
Technisch is een laadpunt in beide gevallen hetzelfde apparaat op dezelfde groep. Praktisch en juridisch zijn het twee verschillende projecten, met andere risico's, andere toestemmingen en een andere partij die…
- Artikel
Het MJOP dat tien jaar vooruitkijkt, mist het isolatiemoment
Een meerjarenonderhoudsplan van tien jaar voldoet aan de wet en is te kort om de belangrijkste beslissing van een VvE te ondersteunen. De momenten waarop verduurzaming vrijwel gratis meelift — een gevel in de s…
- Artikel
De kelder isoleren is meestal het slechtste idee
Een kelder is koud, dus isoleren lijkt logisch. In de praktijk is het bij de meeste woningen de maatregel met het slechtste rendement en het hoogste risico van alle isolatiemaatregelen, en dat komt doordat een …
- Artikel
De naad is belangrijker dan de plaat
In gesprekken over isolatie gaat vrijwel alle aandacht naar het materiaal: welk merk, welke lambdawaarde, biobased of niet. In de gerealiseerde prestatie is die keuze zelden doorslaggevend. Wat wél doorslaggeve…
- Artikel
De omvormer gaat eerder kapot dan de panelen
Bij zonnepanelen gaat de aandacht naar de panelen: het aantal, het vermogen, het merk, de garantie van vijfentwintig jaar. De omvormer is het onderdeel dat dat niet haalt, dat wél vervangen moet worden, en dat …
- Artikel
De radiator die niet warm wordt, is zelden kapot
Een radiator die koud blijft terwijl de rest van het huis warm wordt, is een van de meest gemelde installatieklachten. In vrijwel alle gevallen is de radiator zelf in orde en zit het probleem in wat eromheen ge…
- Artikel
De Rc-waarde op de offerte is niet die van je woning
Op vrijwel elke isolatieofferte staat een getal: Rc 3,5, Rd 4,0, of een lambdawaarde met vier cijfers achter de komma. Die getallen zijn juist en ze zeggen minder over jouw woning dan de meeste mensen aannemen,…
- Artikel
De rekensom achter de thuisbatterij
Nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 verdwijnt, is de thuisbatterij het meest besproken product in de woningverduurzaming. De terugverdientijden die daarbij circuleren lopen uiteen van vijf tot vijftien …
- Artikel
De volgorde die bijna niemand aanhoudt
De meeste mensen beginnen een verduurzaming bij wat een verkoper aanbiedt, bij wat de buren hebben gedaan, of bij wat zichtbaar is. Bijna niemand begint bij wat het meeste oplevert, en dat is een dure gewoonte:…
- Artikel
Waarom de warmtepomp de schuld krijgt van een slecht ingeregelde installatie
Warmtepompen hebben in Nederland een gemengde reputatie: te duur in gebruik, te koud in huis, te veel lawaai. Achter een aanzienlijk deel van die klachten zit geen slecht apparaat maar een installatie die niet …
- Artikel
De wasdroger die je stookkosten verdubbelt
Een wasdroger is een van de weinige apparaten in huis waarvan de kosten niet ophouden bij het stroomverbruik op het etiket. Waar hij staat en welk type het is, bepalen wat hij met het binnenklimaat doet, en dat…
- Artikel
Je woning is waarschijnlijk klaar voor een lagere aanvoertemperatuur
De vraag of een woning geschikt is voor een warmtepomp wordt meestal beantwoord met een schatting: bouwjaar, energielabel, type radiatoren. Er bestaat een directe manier om het uit te zoeken, hij duurt een week…
- Artikel
De woning die te warm wordt: is dat een gebrek
Een slaapkamer die in juli niet onder de dertig graden komt, is een reëel gezondheidsprobleem en juridisch een lastig verhaal. Kou is van oudsher geregeld; hitte niet. Dat verandert langzaam, en ondertussen is …
- Artikel
Waarom dubbel glas uit 1985 vervangen wel loont
Veel mensen weten dat ze dubbel glas hebben en gaan ervan uit dat daarmee de glasvraag beantwoord is. Tussen het oudste dubbele glas en modern isolatieglas zit echter een verschil van een factor in prestatie, e…
- Artikel
Een boiler is een keuze met gevolgen voor twintig jaar
Warm tapwater is goed voor een aanzienlijk deel van het energieverbruik van een moderne woning — bij een goed geïsoleerde woning zelfs voor het grootste deel. Toch wordt de keuze voor de manier waarop dat water…
- Artikel
Alles geregeld, behalve de stroom
In de volgorde waarin mensen een bouw of verbouwing regelen, komt de netaansluiting bijna altijd achteraan. Eerst het ontwerp, dan de vergunning, dan de aannemer, dan de rest. Dat was jarenlang verdedigbaar. Si…
- Artikel
Balansventilatie krijgt onterecht de schuld
Weinig installaties hebben een slechtere naam dan balansventilatie. Het tocht, het maakt lawaai, de lucht is droog, en mensen zetten hem uit. Dat oordeel is begrijpelijk en het is bijna altijd gericht op de ver…
- Artikel
Binnen of buiten isoleren: de vraag achter de vraag
Bij een woning zonder spouw of met een spouw die niet gevuld kan worden, resteren twee routes: isoleren aan de binnenzijde of aan de buitenzijde. Het gesprek daarover gaat meestal over kosten en over vloeropper…
- Artikel
Biobased isoleren: hout, hennep, vlas en cellulose
Biobased isolatiematerialen worden vaak aangeprezen om hun herkomst en soms om hun isolatiewaarde. Dat eerste klopt, dat tweede meestal niet. De werkelijke reden om ze te kiezen ligt ergens anders, en die reden…
- Artikel
Blokverwarming: waarom je warmterekening anders werkt
Bij blokverwarming is er één installatie voor het hele gebouw en geen eigen aansluiting per woning. Je hebt daardoor geen energiecontract, je kunt niet overstappen, en je rekening komt via je verhuurder of je V…
- Artikel
Blokverwarming: waarom je stookkosten weinig met jouw gedrag te maken hebben
In een gebouw met blokverwarming is er één ketelhuis voor alle woningen. Dat heeft voordelen, en het heeft één eigenschap die bewoners consequent frustreert: wat je zelf doet met de thermostaat is maar beperkt …
- Artikel
Buitenzonwering verslaat elk gordijn
Tegen oververhitting worden binnen allerlei dingen geprobeerd: gordijnen dicht, folie op het glas, een ventilator, airco. Er is één maatregel die een orde van grootte meer doet dan de rest, en die zit aan de bu…
- Artikel
Waarom collectieve ventilatie de meeste klachten oplevert
In veel appartementengebouwen zuigt één installatie op het dak de lucht uit alle woningen af. Werkt hij goed, dan merkt niemand hem op. Werkt hij niet goed, dan krijgt iedereen er last van en weet niemand van w…
- Artikel
Waarom je nieuwe glas condens aan de buitenkant heeft
Kort na het plaatsen van nieuw isolatieglas belt de klant: er zit condens op de ruiten, aan de buitenkant, 's ochtends vroeg. Dat voelt als een gebrek aan splinternieuw glas. Het is het tegenovergestelde — het …
- Artikel
Daglicht in een bestaande woning
Bij een verbouwing gaat de aandacht naar isolatie, installatie en afwerking. Daglicht komt zelden ter sprake, terwijl het bepaalt hoe een woning aanvoelt en hoeveel kunstlicht je de rest van het jaar nodig hebt…
- Artikel
De badkamerdeur is het goedkoopste ventilatiekanaal
Een badkamer die na het douchen uren nat blijft, is een van de meest gemelde klachten in de Nederlandse woningvoorraad. De reflex is bijna altijd dezelfde: de afzuiging deugt niet, er moet een sterkere in. In e…
- Vraag en antwoord
Zijn ventilatorradiatoren hoorbaar?
- Vraag en antwoord
Wat is thermisch onderbroken bij een aluminium kozijn?
- Vraag en antwoord
Wat levert waterzijdig inregelen op in een appartementencomplex?
- Vraag en antwoord
Wat vraag ik over storingen voor ik teken voor stadsverwarming of geothermie?
- Vraag en antwoord
Wat zegt de CO2-waarde in mijn woonkamer?
- Vraag en antwoord
Wat zegt een vochtvlek in een band op één hoogte na spouwisolatie?
- Vraag en antwoord
Wat zegt het energielabel over mijn toekomstige stookkosten?
- Vraag en antwoord
Wat zijn terugleverkosten bij zonnepanelen?
- Vraag en antwoord
We hebben schimmel in de slaapkamer, ligt dat aan ons of aan de woning
- Vraag en antwoord
Welke capaciteit heeft mijn badkamerventilator nodig?
- Vraag en antwoord
Welke drie vragen moeten vooraf beantwoord zijn bij spouwisolatie?
- Vraag en antwoord
Welke onderzoeken zijn nodig voor spouwmuurisolatie?
- Vraag en antwoord
Werkt radiatorfolie echt?
- Vraag en antwoord
Wie betaalt de vervanging van de kozijnen in mijn appartement
- Vraag en antwoord
Wie is aansprakelijk als een verkeerde rookgasafvoer koolmonoxide veroorzaakt?
- Vraag en antwoord
Wordt mijn badkamer warm met alleen een handdoekradiator?
- Vraag en antwoord
Zakt ingeblazen cellulose in de loop van de tijd in?
- Vraag en antwoord
Zegt het woningtype meer dan het bouwjaar?
- Vraag en antwoord
Wat doet de bypass van mijn WTW-unit?
- Vraag en antwoord
Wat doet een DMJOP met mijn servicekosten
- Vraag en antwoord
Wat gebeurt er bij één gat in de dampremmende laag?
- Vraag en antwoord
Wat gebeurt er met de dakoverstek bij buitengevelisolatie?
- Vraag en antwoord
Wat gebeurt er met de vloerbalken bij binnenisolatie van een massieve muur?
- Vraag en antwoord
Wat helpt tegen fijnstof binnen?
- Vraag en antwoord
Wat is achterzetbeglazing en waarom verschuift het condenspunt?
- Vraag en antwoord
Wat is de duurste post bij een garage verbouwen tot woonruimte?
- Vraag en antwoord
Wat is een altijd open pad bij het zoneren van de verwarming?
- Vraag en antwoord
Wat is een duurzaamheidsklasse bij hout?
- Vraag en antwoord
Wat is een geluidsbrug en waarom hoor ik mijn buren nog?
- Vraag en antwoord
Wat is geopolymeerbeton en mag ik het overal toepassen?
- Vraag en antwoord
Wat is het verschil tussen gehard en gelaagd glas?
- Vraag en antwoord
Wat is het verschil tussen lambda-waarde, Rd en Rc?
- Vraag en antwoord
Wat is het verschil tussen ventileren en luchten?
- Vraag en antwoord
Wat is R290 en waarom stappen fabrikanten daarop over?
- Vraag en antwoord
Wat is spuien, en helpt het tegen een hete zolder?
- Vraag en antwoord
Waarom wordt mijn radiator bovenaan niet warm?
- Vraag en antwoord
Waarom wordt mijn warme water eerst warm en dan weer koud?
- Vraag en antwoord
Waarom wordt onze woning in de zomer zo warm
- Vraag en antwoord
Waarom zit er condens tussen mijn ruiten?
- Vraag en antwoord
Wanneer is de kruipruimte de oorzaak van vocht in huis?
- Vraag en antwoord
Wat als de vlotter van mijn flowmeter niet beweegt?
- Vraag en antwoord
Wat betekenen steilheid en voetpunt van de stooklijn?
- Vraag en antwoord
Wat betekent het sterretje op mijn radiatorkraan?
- Vraag en antwoord
Wat betekent windluw bouwen, en helpt beschutting mijn energieverbruik?
- Vraag en antwoord
Wat doe ik met open stootvoegen in mijn gevel?
- Vraag en antwoord
Waarom mag een warmtebeeld niet in de zon worden gemaakt?
- Vraag en antwoord
Waarom moet de nachtverlaging uit tijdens de keteltest?
- Vraag en antwoord
Waarom moet mijn spouw eerst worden onderzocht voor inblaasisolatie?
- Vraag en antwoord
Waarom moeten de voegen bij schuimglas volledig gevuld zijn?
- Vraag en antwoord
Waarom pendelt mijn warmtepomp, en helpt een buffervat?
- Vraag en antwoord
Waarom schakelt mijn omvormer af op zonnige middagen?
- Vraag en antwoord
Waarom scheurt de aansluiting tussen mijn aanbouw en de oude gevel?
- Vraag en antwoord
Waarom slaat het glas van mijn houtkachel zwart aan?
- Vraag en antwoord
Waarom slaat mijn cv-ketel steeds aan en uit?
- Vraag en antwoord
Waarom tocht en fluit mijn ventilatierooster bij harde wind?
- Vraag en antwoord
Waarom tocht mijn stolpraam in het midden?
- Vraag en antwoord
Waarom verbruikt een hoekwoning meer dan een tussenwoning?
- Vraag en antwoord
Waarom voelt de lucht van mijn lucht-luchtwarmtepomp als tocht?
- Vraag en antwoord
Waarom voelt mijn vloer verend aan terwijl hij sterk genoeg is?
- Vraag en antwoord
Waarom wordt esdoorn gebruikt voor sportvloeren?
- Vraag en antwoord
Waarom wordt mijn kamer niet warm na het plaatsen van een designradiator?
- Vraag en antwoord
Waarom blijft mijn verste kraan zo lang lauw?
- Vraag en antwoord
Waarom daalt mijn warmterekening niet als ik minder stook?
- Vraag en antwoord
Waarom duurt een verzwaring van mijn aansluiting zo lang?
- Vraag en antwoord
Waarom duurt het zo lang voor mijn gietijzeren radiator warm is?
- Vraag en antwoord
Waarom hangt de rook van de houtkachel van de buren soms laag?
- Vraag en antwoord
Waarom heeft glas een groene zweem?
- Vraag en antwoord
Waarom hoor ik alles door mijn binnendeur?
- Vraag en antwoord
Waarom is de netaansluiting bepalend bij een all-electric woning?
- Vraag en antwoord
Waarom is de stooklijn in ons complex belangrijk?
- Vraag en antwoord
Waarom is de zon op oost en west lastiger te weren dan op het zuiden?
- Vraag en antwoord
Waarom is hennepisolatie duurder dan glaswol?
- Vraag en antwoord
Waarom is het boven in ons gebouw kouder bij blokverwarming?
- Vraag en antwoord
Waarom is mijn waterdruk overal te laag?
- Vraag en antwoord
Waarom is resolschuim zo dun en toch zo goed?
- Vraag en antwoord
Waarom komt cv-slib steeds terug?
- Vraag en antwoord
Waarom kost houtvezelisolatie meer dan glaswol?
- Vraag en antwoord
Moet de rookgasafvoer worden vervangen als ik een nieuwe cv-ketel laat plaatsen?
- Vraag en antwoord
Moet ik een zaagsnede in gefurfuryleerd hout bijwerken?
- Vraag en antwoord
Moet ik mijn meterkast laten doormeten na een uitbreiding?
- Vraag en antwoord
Moet ik wachten met isoleren tot de Transitievisie Warmte duidelijk is?
- Vraag en antwoord
Moet mechanische ventilatie worden onderhouden
- Vraag en antwoord
Moet mijn boiler echt op 60 graden staan
- Vraag en antwoord
Onze woning heeft energielabel E, waar begin ik
- Vraag en antwoord
Past triple glas in mijn bestaande kozijn?
- Vraag en antwoord
Sinds de nieuwe vloer wordt de vloerverwarming niet meer warm
- Vraag en antwoord
Van wie zijn mijn zonnepanelen op een VvE-dak?
- Vraag en antwoord
Mijn verhuurder heeft de cv-ketel vervangen zonder de rookgasafvoer aan te passen, wat kan ik doen?
- Vraag en antwoord
Wat is het verschil tussen een aan/uit-thermostaat en een modulerende regeling?
- Vraag en antwoord
Volstaan foto's als legplan van mijn vloerverwarming?
- Vraag en antwoord
Mag ik de spouwmuur laten isoleren als de gevel vocht doorlaat
- Vraag en antwoord
Mag ik de ventielen van mijn mechanische ventilatie verstellen?
- Vraag en antwoord
Mag ik de ventilatieroosters dichtzetten bij systeem C?
- Vraag en antwoord
Mag ik een airco aan de gevel hangen
- Vraag en antwoord
Mag ik een laadpaal plaatsen in de gemeenschappelijke parkeergarage
- Vraag en antwoord
Mag ik een ventiel van mijn balansventilatie dichtdraaien?
- Vraag en antwoord
Mag ik inbouwspots plaatsen in een geïsoleerd dak?
- Vraag en antwoord
Mag ik mijn balansventilatie uitzetten?
- Vraag en antwoord
Mag ik mijn kruipruimte afsluiten?
- Vraag en antwoord
Mag ik mijn kruipruimte helemaal dichtzetten met gespoten PUR?
- Vraag en antwoord
Mag ik mijn spouw isoleren als ik nooit vleermuizen heb gezien?
- Vraag en antwoord
Mag ik onder een rieten dak isoleren?
- Vraag en antwoord
Mag ik van mijn zolder een slaapkamer maken
- Vraag en antwoord
Mag ik zelf mijn cv-ketel vervangen of aansluiten?
- Vraag en antwoord
Mag ik zonnepanelen op een monument leggen?
- Vraag en antwoord
Mag mijn verhuurder een energieprestatievergoeding vragen
- Vraag en antwoord
Mijn cv verliest elke maand druk, moet de ketel vervangen worden
- Vraag en antwoord
Mijn installateur heeft de oude rookgasafvoer laten zitten, wat nu?
- Vraag en antwoord
Mijn kruipruimte staat vol water, is dat erg
- Vraag en antwoord
Mijn nieuwbouwwoning haalt de beloofde energieprestatie niet: wie is aansprakelijk?
- Vraag en antwoord
Mijn nieuwe ruiten beslaan aan de buitenkant, is dat een gebrek
- Vraag en antwoord
Mijn radiatoren worden boven niet warm, is de ketel stuk?
- Vraag en antwoord
Is een warmtemeter hetzelfde als een warmtekostenverdeler?
- Vraag en antwoord
Is hout milieuvriendelijker dan beton
- Vraag en antwoord
Is propaan een oplossing als er geen aardgas is?
- Vraag en antwoord
Isoleert natuurlijke isolatie beter dan glaswol?
- Vraag en antwoord
Kan de spouwisolatie er weer uit als het misgaat?
- Vraag en antwoord
Kan ik een kleine windturbine bij mijn woning plaatsen, en levert dat iets op?
- Vraag en antwoord
Kan ik een plat dak van binnenuit isoleren?
- Vraag en antwoord
Kan ik een wand achteraf ontkoppelen tegen geluid van de buren?
- Vraag en antwoord
Kan ik meedoen aan zonne- of windenergie zonder eigen dak?
- Vraag en antwoord
Kan ik mijn eigen gevel laten isoleren in een VvE?
- Vraag en antwoord
Kan ik steenstrips over mijn bestaande gevel plakken?
- Vraag en antwoord
Kan ik van het gas af zonder de hele woning te isoleren
- Vraag en antwoord
Kan isolatieglas worden gerecycled?
- Vraag en antwoord
Kan mijn lucht-waterwarmtepomp ook koelen?
- Vraag en antwoord
Kan vlasisolatie nat worden?
- Vraag en antwoord
Kan vloerverwarming onder een houten vloer in een bestaande woning?
- Vraag en antwoord
Kan zonwering tussen het glas, en werkt dat?
- Vraag en antwoord
Maakt isoleren mijn woning in de zomer warmer?
- Vraag en antwoord
Mag de verhuurder de huur verhogen na isolatie
- Vraag en antwoord
Mag een slaapkamer alleen vaste ramen hebben?
- Vraag en antwoord
Mag er een thermostaatkraan in dezelfde kamer als de slimme thermostaat?
- Vraag en antwoord
Mag er voor zonnepanelen in de dakbedekking van een plat dak worden geboord?
- Vraag en antwoord
De warmtepomp van de buren maakt geluid, mag dat
- Vraag en antwoord
Gierzwaluwen onder de dakpannen: wat moet ik doen bij dakwerk?
- Vraag en antwoord
Helpen isolerende gordijnen tegen kou en tocht?
- Vraag en antwoord
Helpt een geluidwerende gipsplaat tegen mijn buren?
- Vraag en antwoord
Helpt raamfolie tegen warmte, kou en inkijk, en welke folie kies ik?
- Vraag en antwoord
Hoe kies ik het energieconcept voor mijn nieuwbouwwoning?
- Vraag en antwoord
Hoe lang gaat een plat dak mee
- Vraag en antwoord
Hoe vaak moet de cv-ketel onderhouden worden
- Vraag en antwoord
Hoe voorkom ik vocht en schimmel in een tiny house?
- Vraag en antwoord
Hoe weet ik of er asbest in mijn schuurdak zit
- Vraag en antwoord
Hoe weet ik of mijn dak zonnepanelen kan dragen
- Vraag en antwoord
Hoelang gaat een gevelplaat mee?
- Vraag en antwoord
Hoeveel hoogte kost vloerverwarming in een bestaande woning?
- Vraag en antwoord
Is een energielabel verplicht als ik mijn woning verhuur?
- Kennisbank
Welke maatregel het meeste oplevert
De volgorde die vrijwel altijd standhoudt: eerst inregelen en kierdichten, dan de vloer, dan de spouw, dan het dak, dan het glas, dan de installatie. Die volgorde volgt de kosten per bespaarde euro, en niet de…
- Kennisbank
Welke warmtebron past bij je woning: aardgas, warmtepomp, warmtenet of hybride
De vraag welke warmtebron bij je woning past, wordt bijna nooit beantwoord door de bron zelf. Hij wordt beantwoord door je schil, je afgifte en je aansluiting: hoe goed het huis is geisoleerd, op welke temperat…
- Kennisbank
De woningscheidende wand en vloer: geluid, brand, isolatie en wie erover gaat
Tussen jouw woning en die van de buren zit een constructie die vier dingen tegelijk doet: het gebouw dragen, geluid tegenhouden, brand tegenhouden en warmte binnenhouden. In een appartementengebouw is dat een b…
- Kennisbank
Woningtypen en bouwperioden
Het bouwjaar voorspelt meer over een woning dan het woningtype. Wat er in een periode gebruikelijk was, zit in vrijwel elke woning uit die periode. Vier scharnierpunten bepalen het meeste: de invoering van de …
- Kennisbank
Het puntenstelsel: hoe de maximale huurprijs wordt bepaald
Punten worden toegekend per onderdeel, en de grootste posten zijn de oppervlakte van de vertrekken, de voorzieningen in keuken en badkamer, het energielabel, de buitenruimte en de WOZ-waarde. De oppervlakte wor…
- Kennisbank
Zonnepanelen en de aansluiting
De aansluiting bepaalt wat er kan. Niet het dak, niet het aantal panelen en niet de omvormer. Bij een aansluiting van 1 x 25 ampère is er een grens aan wat je mag terugleveren, en die grens wordt bij een groot…
- Kennisbank
Zonnepanelen in het dakvlak of in de gevel: indaksystemen en gevelpanelen
Panelen kunnen op het dak liggen of het dak zijn. Bij een indaksysteem, dakpanpanelen of gevelgeintegreerde panelen vervangt het paneel de dakpan, de dakbedekking of de gevelplaat. Dat oogt rustiger, maar het v…
- Kennisbank
Zonnepanelen op een gemeenschappelijk dak
Het dak is gemeenschappelijk, dus dit is per definitie een vergaderbesluit: ook boven je eigen woning kun je niet zelf panelen leggen. En de rekensom verandert per 1 januari 2027, wanneer de salderingsregeling …
- Kennisbank
Zonnepanelen op een plat dak
Op een plat dak worden panelen niet vastgeschroefd maar met ballast op hun plaats gehouden. Dat gewicht is de bepalende vraag. Panelen liggen er vijfentwintig jaar. Alles eronder moet dat ook halen; een dakbed…
- Kennisbank
Zonnepanelen van de corporatie
De corporatie plaatst, betaalt, blijft eigenaar en onderhoudt; jij gebruikt de stroom en betaalt een maandelijkse vergoeding. Wie dat als gratis panelen leest komt bedrogen uit, wie het als verkapte huurverhogi…
- Kennisbank
Zonnestroom: hoe panelen werken en wat de opbrengst bepaalt
Vier dingen bepalen de opbrengst — vermogen, oriëntatie, hellingshoek en schaduw — en die laatste levert de grootste verrassingen. Schaduw werkt namelijk onevenredig: een paneel in serie trekt de hele reeks oml…
- Kennisbank
Kit, rubber en kunststof: waarom ze verouderen en wanneer je ze vervangt
Het belangrijkste onderscheid is functioneel: een kitnaad is bijna altijd afwerking en zelden een waterkering. Waar kit het enige is wat het water tegenhoudt, is het detail verkeerd ontworpen. Verouderen doen d…
- Kennisbank
Verse lucht van buiten: waar de toevoer zit en hoe je de filters bijhoudt
Een ventilatiesysteem met warmteterugwinning haalt de lucht die je in huis inademt van één punt aan de gevel of op het dak. Waar dat punt zit, bepaalt de luchtkwaliteit in elke kamer. Zit het boven een parkeerp…
- Kennisbank
Verwarmingsinstallatie waterzijdig inregelen
Water zoekt de weg van de minste weerstand, dus zonder inregeling krijgen de radiatoren dicht bij de ketel te veel en die ver weg te weinig. De gebruikelijke reactie — de aanvoertemperatuur omhoog — werkt, en k…
- Kennisbank
Vleermuizen en spouwisolatie
Vleermuizen zijn beschermd. Hun verblijfplaatsen ook, en die zitten bij uitstek in spouwmuren en achter gevelbekleding. Spouwisolatie aanbrengen zonder te weten of er vleermuizen zitten, is niet alleen riskant…
- Kennisbank
Vloerverwarming in een bestaande woning
Vloerverwarming werkt op een lage aanvoertemperatuur en past daarmee bij een warmtepomp. In een woning met een hoge warmtevraag haalt zij het niet. De opbouw bepaalt alles: hoeveel hoogte je kwijt bent, hoe tr…
- Kennisbank
Vloerverwarming: opbouw, storingen en rendement
Een nat systeem heeft de leidingen in de dekvloer: veel massa, dus traag maar zeer gelijkmatig. Een droog systeem ligt in isolatieplaten zonder dekvloer: sneller regelbaar en gebruikelijk bij renovatie omdat he…
- Kennisbank
Vluchtige stoffen uit verf, lijm en plaatmateriaal
De geur na schilderen of na een nieuwe vloer komt van vluchtige organische stoffen en van formaldehyde uit lijmen in plaatmateriaal. Zelden acuut gevaarlijk, wel de oorzaak van hoofdpijn, prikkende ogen en een …
- Kennisbank
Vocht en kou als signaal: wat een medewerker achter de voordeur ziet en wat het van het gebouw zegt
Wie voor zijn werk bij mensen thuis komt — een woonconsulent, een wijkteammedewerker, een wijkverpleegkundige, een schuldhulpverlener — ziet dingen die een opzichter nooit ziet, omdat hij er niet voor wordt geb…
- Kennisbank
Vocht in de gevel: doorslag, optrekkend vocht en condens
Een spouwmuur is niet bedoeld om droog te blijven: het buitenblad mág nat worden, de spouw is de scheiding, en het water dat langs de binnenzijde omlaag loopt wordt door het spouwlood via de open stootvoegen na…
- Kennisbank
Vocht in huis: oorzaken herkennen en gericht aanpakken
Vocht is geen probleem maar vijf problemen die er hetzelfde uitzien: condens, optrekkend vocht, doorslaand vocht, lekkage en bouwvocht. De vlek zegt niet welke het is; de omstandigheden eromheen wel. Condens is…
- Kennisbank
Waar je begint met isoleren
Begin bij het grootste onbehandelde vlak dat aan buiten grenst. Dat is bijna altijd de vloer of de spouw, en zelden het glas. Doe eerst het vooronderzoek dat bij het bouwdeel hoort: spouwbreedte en vervuiling …
- Kennisbank
Waar je begint met zonnepanelen
De eerste vraag is niet hoeveel panelen maar hoeveel stroom je zelf gebruikt op het moment dat de zon schijnt. Dat getal bepaalt alles. Het dak komt daarna: draagkracht, oriëntatie, schaduw en de staat van de …
- Kennisbank
Waarom warm water lang op zich laat wachten
De wachttijd bij een warmwaterkraan wordt vrijwel altijd bepaald door de lengte en de dikte van de leiding ertussen, en niet door het toestel. Elke meter leiding staat vol koud water dat er eerst uit moet. Dat…
- Kennisbank
Wandverwarming: hoe het werkt, waar het past en wat het kost
Wandverwarming is vloerverwarming in de muur: leidingen in een pleisterlaag of in voorgefabriceerde panelen die de wand tot een groot, lauwwarm stralingsvlak maken, en die daardoor bij een lage watertemperatuur…
- Kennisbank
Wanneer een warmtenet of restwarmte rendabel is
Bij een warmtenet koop je warmte in plaats van een toestel. Je investeert weinig en je betaalt langer; bij een warmtepomp is het omgekeerd. De rekensom draait om drie posten: de eenmalige aansluitbijdrage, het…
- Kennisbank
Wanneer een warmtepomp rendabel is
Rendabel hangt aan drie getallen: wat je nu stookt, op welke aanvoertemperatuur je woning het doet, en wat je betaalt voor gas en stroom. De vuistregel die in de praktijk standhoudt: kan je woning het op 45 gr…
- Kennisbank
Warm water besparen: waar het verbruik zit en wat echt helpt
Na ruimteverwarming is warm water de grootste energiepost in een woning. In een goed geïsoleerde woning is het zelfs de grootste. Toch gaat vrijwel alle aandacht naar isolatie en verwarming, en blijft de vraag …
- Kennisbank
Warmte-koudeopslag in een wooncomplex: hoe een WKO werkt, wat hij kost en wat er misgaat
Een warmte-koudeopslag, kortweg WKO, slaat warmte en koude op in het grondwater onder uw complex. In de winter wordt water uit de warme bron opgepompt, gaat de warmte eruit en stroomt het afgekoelde water de ko…
- Kennisbank
Radiatoren en vloerverwarming: hoe warmte in de kamer komt
Over de bron gaat het meeste gesprek; de afgifte bepaalt of het werkt. Een radiator geeft warmte af op basis van het verschil tussen het water erin en de kamerlucht, en dat verband is niet lineair: halveer je h…
- Kennisbank
Warmtepomp die werkt met bestaande radiatoren
Of het kan hangt af van één grootheid: de temperatuur waarbij jouw woning warm blijft. En het goede nieuws is dat je die niet hoeft te laten uitrekenen om een eerste indruk te krijgen — je kunt het deze winter …
- Kennisbank
Warmtepomp in een bestaande woning: wat er moet kloppen
Een warmtepomp verplaatst warmte in plaats van hem te maken, en dat gaat efficiënt zolang het temperatuurverschil klein blijft: bij vijfendertig graden aanvoer werkt hij uitstekend, bij zeventig graden nauwelij…
- Kennisbank
Een warmtepompboiler in een appartement: plek, geluid, lucht en toestemming
Een warmtepompboiler maakt warm tapwater met een kleine warmtepomp op een voorraadvat. Hij haalt warmte uit lucht en stopt die in het water. Daardoor gebruikt hij ongeveer een derde van de stroom van een elektr…
- Kennisbank
Warmtepompen: lucht, bodem, hybride en wat het verschil betekent
Het rendement heet COP: vier eenheden warmte uit één eenheid stroom is een COP van vier; over een heel seizoen heet dat de SCOP. Dat getal is geen eigenschap van het toestel alleen maar van het temperatuurversc…
- Kennisbank
Warmteweerstand en U-waarde: de getallen achter isolatie
Drie getallen, drie niveaus. De lambda is een materiaaleigenschap: minerale wol zit rond 0,035, harde schuimplaten rond 0,022 tot 0,028, beton rond 1,5 — hoe lager, hoe beter per centimeter. De R-waarde is dikt…
- Kennisbank
Waterbesparende douchekop en kranen: wat het scheelt op water en gas
Een waterbesparende douchekop gebruikt zes tot acht liter per minuut, een oude kop twaalf tot vijftien. Je haalt dus ongeveer de helft van het water eruit, en daarmee ook ongeveer de helft van de energie die no…
- Kennisbank
Waterdruk in huis en wat hem bepaalt
De druk op de aansluiting wordt geleverd door het drinkwaterbedrijf en ligt bij de meeste woningen in dezelfde orde. Wat je aan de kraan merkt, is niet de druk maar de doorstroming, en die wordt bepaald door d…
- Kennisbank
Schimmel en condens in de woning
Zwarte vlekken in een buitenhoek of achter de kast zijn bijna nooit een lekkage: het is vocht uit de lucht dat neerslaat op de koudste plek in de ruimte. Een huishouden brengt tien tot vijftien liter waterdamp …
- Kennisbank
Schimmel in een appartement: bouwkundig of gedrag?
"Ligt het aan het gebouw of aan de bewoner?" is de verkeerde vraag: vocht komt van bewoners, het koude oppervlak komt van het gebouw, en er is vrijwel altijd sprake van beide. De bruikbare vraag is wat hier het…
- Kennisbank
Schimmel in huis: welke soorten er zijn en wat ze vertellen
Voedsel is er altijd — stof, behanglijm, verf, hout — en de temperatuur binnen is altijd geschikt. Vocht is dus de enige knop waaraan je kunt draaien. Maar het onderscheid dat telt is een ander: oppervlakteschi…
- Kennisbank
Spouwisolatie en het onderzoek vooraf
Spouwisolatie is de goedkoopste isolatiemaatregel die er is, en de enige waarbij het onderzoek vooraf zwaarder weegt dan de uitvoering. Er zijn drie onderzoeken en ze staan los van elkaar: is er een spouw en h…
- Kennisbank
De spouwmuur: hoe hij werkt en waarom de spouw open moet blijven
De spouw is geen restruimte en geen isolatielaag maar een drainage- en ventilatieruimte. Baksteen is niet waterdicht: bij slagregen loopt water langs de achterzijde van het buitenblad omlaag, waar een waterkeri…
- Kennisbank
Stadswarmte: hoe een warmtenet werkt en wat je zelf nog kunt regelen
Je hebt geen ketel, geen onderhoud aan een toestel en geen rookgasafvoer; daar staat tegenover dat je geen keuze hebt in leverancier en dat de aanvoertemperatuur door het net wordt bepaald. In de meterkast zit …
- Kennisbank
Subsidie en financiering voor een VvE
De regelingen voor particuliere woningeigenaren gelden niet voor een vereniging; daarvoor bestaat een eigen regeling, met onderdelen voor onderzoek, advies en procesbegeleiding naast de maatregelen zelf. Een Vv…
- Kennisbank
Warm water in huis: doorstroom, boiler en warmtepomp
In een goed geïsoleerde woning is warm water inmiddels een groter deel van het verbruik dan de verwarming. Een doorstroomtoestel verwarmt op het moment dat je de kraan opent, en het tapvermogen bepaalt hoeveel …
- Kennisbank
Thermische massa: waarom een oud huis anders opwarmt
Massa slaat warmte op, isolatie houdt warmte tegen — twee verschillende dingen, en wie ze verwart komt tot verkeerde conclusies over stoken en oververhitting. Warmte die overdag in een zware constructie trekt k…
- Kennisbank
Warmtebeelden lezen: wat een thermografisch onderzoek wel en niet aantoont
Een warmtebeeldcamera meet oppervlaktetemperaturen — geen isolatiewaarden en geen vocht. Wat je ziet zijn verschillen, en een koude plek kan ontbrekende isolatie zijn, een koudebrug, een luchtlek of de plek waa…
- Kennisbank
Thermostatische radiatorkraan: waarom stand 3 geen halve kracht is
Een thermostatische kraan stelt een temperatuur in, geen hoeveelheid. Stand 3 is ongeveer twintig graden, niet halve kracht. Op stand 5 wordt de kamer niet sneller warm. Hij wordt warmer, en dat is iets anders…
- Kennisbank
Thuisbatterij: wat hij doet en wanneer hij zin heeft
Twee getallen zijn allebei nodig: de capaciteit in kilowattuur zegt hoeveel erin past, het vermogen in kilowatt hoe snel je kunt laden en ontladen. Een batterij van tien kilowattuur met drie kilowatt vermogen p…
- Kennisbank
Tocht en koudeval in galerijflats
Tocht is bewegende lucht: er is een gat én een drukverschil. Koudeval is stilstaande lucht die langs een koud raam naar beneden zakt — daar helpt geen kierdichting maar isolatie of warmte onder het raam. En een…
- Kennisbank
Trends in warmtepompen: waar de techniek staat en wat dat voor je keuze betekent
Deze pagina beschrijft een techniek die in beweging is. Hij wordt tweemaal per jaar nagelopen, in maart en september, en de peildatum staat onderaan. De grootste verandering van de afgelopen jaren zit niet in …
- Kennisbank
Vallen in huis: de bouwkundige kant van een groot risico
Een val ontstaat zelden door één oorzaak, maar door een combinatie: een onopgemerkt hoogteverschil, te weinig licht, een gladde ondergrond en een moment van haast. De trap is de plek met de zwaarste afloop — st…
- Kennisbank
Van gasketel naar collectieve warmte of warmtepomp
De volgorde is steeds dezelfde: eerst de schil en het afgiftesysteem, dan pas de opwekking. Een warmtepomp op een slecht geïsoleerd complex met radiatoren op hoge temperatuur werkt niet goed en kost meer dan hi…
- Kennisbank
Van MJOP naar assetmanagement: onderhoud sturen op prestaties en levensduurkosten
Een meerjarenonderhoudsplan zegt wat er wanneer aan een gebouw moet gebeuren en wat dat kost; assetmanagement voegt daar de vraag aan toe waarom, tegen welke prestatie en tegen welke kosten over de hele levensd…
- Kennisbank
Van MJOP naar DMJOP: het onderhoudsplan als route in plaats van een lijst
Een MJOP vertelt wanneer iets aan vervanging toe is. Een DMJOP gebruikt datzelfde moment om de vraag te stellen of het beter terug kan komen dan het was. Het verschil zit niet in de techniek maar in de timing.…
- Kennisbank
Ventilatie en binnenklimaat in een woning
Ventileren is lucht verversen, en dat is iets anders dan luchten. Verversen gebeurt de hele dag; luchten is een piek van een kwartier. Er zijn vier systemen, en welke je hebt bepaalt wat je kunt instellen en w…
- Kennisbank
Ventilatie in huis: wat er moet en wat er kan
Een ventilatiesysteem dat je hoort wordt uitgezet, en een uitgezet systeem ventileert niet — geluid is daarmee niet het comfortprobleem maar de hoofdoorzaak van slechte luchtkwaliteit in Nederlandse woningen. B…
- Kennisbank
Ventilatiekanalen reinigen in een wooncomplex
Reinigen is geen vast interval maar de uitkomst van een beoordeling: er bestaat geen algemene verplichting, wel de vraag of het systeem nog de luchthoeveelheid haalt waarvoor het is ontworpen. Het effect wordt …
- Kennisbank
Ventilatiesystemen: van natuurlijk tot balansventilatie
Vier systemen, benoemd naar toevoer en afvoer. Bij A zijn beide natuurlijk: dat werkt op een koude, winderige dag goed en op een windstille warme dag nauwelijks. B — mechanische toevoer, natuurlijke afvoer — ko…
- Kennisbank
Verduurzamen in een gemengd complex
De belangen lopen echt uiteen, en dat is geen onwil. Een eigenaar-bewoner investeert in zijn eigen comfort en energierekening; een verhuurder investeert in een woning waarvan de huurder de rekening betaalt. Die…
- Kennisbank
Het verduurzamingsbesluit in een VvE
Het is geen technisch maar een besluitvormingsvraagstuk: één bewoner met ambitie kan niets, één bewoner met bezwaren kan veel, want gevel, dak, kozijnen en installaties zijn gemeenschappelijk. Het voorstel dat …
- Kennisbank
In welke volgorde verduurzaam je een woning
Elke stap maakt de volgende goedkoper of kleiner, en daarom werkt de volgorde. Eerst onderhoud: een lekkende goot of een natte kruipruimte moet weg vóór er isolatie omheen komt. Dan de schil, van goedkoop naar …
- Kennisbank
Verlichting: lichtsterkte, kleur en de plek waar het licht hoort
Watt zegt sinds led niets meer over licht, alleen over verbruik: de opbrengst staat in lumen, en wat er op een oppervlak valt heet lux. De kleur staat in kelvin — 2700 is warm wit als een gloeilamp, 4000 neutra…
- Kennisbank
Open of gesloten verbrandingstoestel: het verschil en waarom het voor de veiligheid uitmaakt
Een verbrandingstoestel heeft lucht nodig om te branden. Waar die lucht vandaan komt, bepaalt of het toestel open of gesloten heet. Een open toestel neemt de verbrandingslucht uit de ruimte waarin het staat. Ee…
- Kennisbank
Overlast door houtstook
Rook van een houtkachel is fijnstof. Bij ongunstig weer blijft die laag hangen en bereikt hij de woningen eromheen. Er is geen landelijke grenswaarde voor rook uit een particuliere schoorsteen. Wat er wel is, …
- Kennisbank
Oververhitting en buitenzonwering
Zonwarmte die eenmaal binnen is, krijg je er niet makkelijk uit. Alles wat werkt, houdt haar buiten de ruit. Buitenzonwering weert het grootste deel van de zonnewarmte; binnenzonwering laat haar eerst door het…
- Kennisbank
Passief gebruik van zonne-energie: warmte binnenhalen zonder installatie
Passief zongebruik is warmte uit zonlicht opvangen met het gebouw zelf: met de plaats van de ramen, met glas dat warmte doorlaat, en met massa die het vasthoudt. Het kost bij nieuwbouw of een grote verbouwing …
- Kennisbank
Planmatig onderhoud bij een corporatie
"Dat wordt meegenomen bij het groot onderhoud" is voor de corporatie een antwoord en voor de bewoner een afwijzing — en dat verschil komt bijna altijd doordat er geen jaartal bij werd genoemd. Vraag dus naar he…
- Kennisbank
Plat dak vervangen en isoleren
Isoleren op het moment dat het dak er toch af gaat, is het enige moment waarop isolatie bijna niets extra's kost. De isolatie gaat boven op de dakvloer en onder de dakbedekking. Dat heet een warm dak en het is…
- Kennisbank
Het platte dak: warm dak, koud dak en omgekeerd dak
De volgorde van de lagen bepaalt of een plat dak dertig jaar meegaat of van binnenuit nat wordt. Bij een warm dak ligt de isolatie boven de constructie met de dampremmende laag eronder; de constructie blijft wa…
- Kennisbank
Het polderdak: regenwater vasthouden waar het valt
Een polderdak houdt regenwater tijdelijk vast op een plat dak en laat het daarna gedoseerd los, in plaats van meteen het riool in. Het verschil met een gewoon groendak is de regeling: een polderdak heeft een i…
- Kennisbank
De prestatiekloof: waarom een zuinige woning toch veel verbruikt
De prestatiekloof is het verschil tussen wat een woning op papier zou moeten verbruiken en wat er werkelijk doorheen gaat. Bij goed geisoleerde woningen ligt het werkelijke verbruik vaak hoger dan berekend. Bij…
- Kennisbank
PVT-panelen: stroom en warmte van één paneel als bron voor een warmtepomp
Een PVT-paneel is een zonnepaneel met aan de achterkant een warmtewisselaar: het levert stroom zoals een gewoon paneel en haalt tegelijk warmte uit de zon en de buitenlucht, die als bron dient voor een water-wa…
- Kennisbank
Radon en thoron in huis: hoe groot is het risico werkelijk?
Het eerlijke startpunt: in Nederlandse woningen ligt de gemiddelde radonconcentratie rond 20 becquerel per kubieke meter, het nationale referentieniveau is 100, en waarden boven 200 komen hier nauwelijks voor. …
- Kennisbank
Recyclen van verouderde beglazing
Vlakglas is goed te recyclen en het gebeurt lang niet altijd, omdat het bij sloop vermengd raakt met puin. Isolatieglas is een samengesteld product: twee ruiten, een afstandhouder en een kit. Scheiden is mogel…
- Kennisbank
Welke regels gelden voor je warmtesysteem: individueel, blokverwarming of warmtenet
Voor de manier waarop een woning warm wordt, bestaan drie regimes. Een individuele installatie in de woning zelf, een collectieve ketel in het gebouw die alleen de eigen bewoners bedient, en een warmtenet van e…
- Kennisbank
Regenwaterlawaai op een plat dak: waarom je de bui hoort en wat eraan te doen is
Regen op een plat dak hoor je pas als er iets in de opbouw is veranderd: een lichtere dakbedekking, een dunner dakpakket, of een uitbouw met een stalen of houten dek. Het geluid ontstaat op twee plekken: de in…
- Kennisbank
Luchtvochtigheid in huis: het getal achter vrijwel elke vochtklacht
Bij twintig graden past er ongeveer zeventien gram water in een kubieke meter lucht, bij tien graden nog maar negen. Diezelfde lucht die binnen op zestig procent zit, is bij afkoeling tot twaalf graden verzadig…
- Kennisbank
Renovatie in de huursector: onderhoud, renovatie en de 70%-regeling
Het onderscheid bepaalt of je iets te zeggen hebt. Onderhoud brengt de woning terug naar de staat waarin hij hoort te zijn: dat moet de verhuurder doen, daar is jouw instemming niet voor nodig en je kunt het ni…
- Kennisbank
Renovatie of onderhoud: de keuze van de eigenaar en wat het gebouw ervan vindt
Onderhoud houdt een gebouw in de staat waarin het is; renovatie brengt het in een betere staat. Dat klinkt als een gradueel verschil, maar het is een scheidslijn met gevolgen: voor wat de huurder moet gedogen, …
- Kennisbank
Rijksmonument
Een rijksmonument is aangewezen vanwege zijn waarde voor het land. Die aanwijzing rust op het gebouw en gaat mee met de eigendom. De aanwijzing zegt niet dat er niets mag. Zij zegt dat wijzigingen die de monum…
- Kennisbank
Ruimte in het ketelhuis bij de overstap naar een collectieve warmtepomp
De oude ketelruimte van een wooncomplex is ontworpen voor twee gasketels, een verdeler en wat leidingwerk. Een collectieve warmtepomp of een afleverset op een warmtenet vraagt meer: buffervaten, een binnenunit,…
- Kennisbank
Ruimte voor installaties: waar de techniek in huis komt te staan
Bij bijna elk verduurzamingsplan komt dezelfde vraag boven: waar komt de techniek te staan? Een warmtepomp met binnenunit, een voorraadvat, soms een buffervat, een ventilatie-unit met warmteterugwinning en de l…
- Kennisbank
Salderingsregeling
Salderen is het wegstrepen van wat je teruglevert tegen wat je afneemt, over een heel kalenderjaar, tegen hetzelfde tarief inclusief belastingen. Per 1 januari 2027 stopt dat. Wat je zelf gebruikt blijft de vo…
- Kennisbank
Samen inkopen met meerdere VvE's
De winst zit niet in het werk maar in alles wat niet het werk is: het bouwkundig onderzoek, het bestek, de aanbesteding, de beoordeling van offertes, de toezichthouder en de mobilisatie van de aannemer één keer…
- Kennisbank
Lekke ruiten en beglazing in een VvE: wie betaalt wat
Een lekke ruit is een eenheid waarvan de randafdichting is bezweken: er komt vocht tussen de bladen, het droogmiddel raakt verzadigd, en dan slaat het vocht neer tegen het glas — dát is het moment waarop je het…
- Kennisbank
Terugverdientijd en levensduurkosten: rekenen aan een maatregel
De terugverdientijd is de investering gedeeld door de jaarlijkse besparing, en die som bevat vier aannames: de investering die je kent, de besparing die je schat, de energieprijs die je niet kent, en de levensd…
- Kennisbank
Luchtdichtheid: wat een blowerdoortest laat zien
Een blowerdoortest zet de woning met een ventilator in de voordeur op druk; uit het luchtdebiet dat nodig is om die druk vast te houden volgt de qv10-waarde per vierkante meter gebruiksoppervlak. Een oudere won…
- Kennisbank
Luchtgeluid en contactgeluid: waarom de oplossing verschilt
Luchtgeluid brengt een wand in trilling die het aan de andere kant weer afgeeft; elke verdubbeling van de massa levert ruwweg vier tot zes decibel op. Contactgeluid ontstaat direct in de constructie — een voets…
- Kennisbank
Luchtkanalen in huis: geluid, lekverlies, isolatie en reiniging
De kanalen van je ventilatie zijn het onzichtbare deel van de installatie, en juist daar ontstaan de meeste klachten. Ruis in de slaapkamer, een badkamer die niet droog wordt, een woonkamer waarin je de buren v…
- Kennisbank
Luchtverwarming in een woning: comfort, onderhoud en vervangen
Luchtverwarming verwarmt je woning met lucht in plaats van met water. Een gasgestookte luchtverwarmer of een warmtepompunit blaast warme lucht door kanalen naar roosters in de vloer of tegen het plafond. Je heb…
- Kennisbank
Materiaalkeuze op milieubelasting: hoe je twee producten eerlijk vergelijkt
Materialen vergelijken op milieubelasting gaat bijna altijd mis op hetzelfde punt: er wordt niet afgesproken wat beide producten moeten kunnen. Zonder die afspraak wint het lichtste of dunste alternatief, ook a…
- Kennisbank
Zelf meten in huis: welke instrumenten zinvol zijn en welke niet
Met een paar instrumenten worden indrukken getallen, en getallen zijn te vergelijken en te delen. Een hygrometer meet luchtvochtigheid en temperatuur — de basismeting voor vocht en schimmel, en zij kost bijna n…
- Kennisbank
Wonen in een monument: wat mag, wat vraagt een vergunning
Wat beschermd is, staat niet in de wet maar in de redengevende omschrijving: het document waarin is opgeschreven waarom juist dit gebouw is aangewezen. Lees dat eerst. Gewoon onderhoud — herstel in dezelfde vor…
- Kennisbank
Mv-boxen en centrale ventilatoren vervangen
De aanleiding is zelden een defect maar geluid, oplopende klachten of het besef dat de installatie uit de bouwtijd stamt — en juist daarom is vervangen een stuurmoment. Een oude box draait constant op één stand…
- Kennisbank
Na-isolatie en beschermde dieren
Sinds de uitspraak van de Raad van State in augustus 2023 is de oude werkwijze — met een endoscoop in de spouw kijken en daarna isoleren — onvoldoende: wie spouwmuren wil isoleren moet eerst voldoende ecologisc…
- Kennisbank
Nachtventilatie: koelte binnenhalen zonder je huis open te zetten
Nachtventilatie is het binnenlaten van koele buitenlucht in de uren dat het buiten kouder is dan binnen. Je koelt daarmee niet de lucht, maar de vloeren, wanden en het meubilair. Die massa houdt de volgende dag…
- Kennisbank
Akoestiek binnen: waarom de ene kamer galmt en de andere niet
Galm is geen overlast van de buren maar een eigenschap van je eigen kamer: harde, gladde vlakken kaatsen bijna alles terug, en hoe langer geluid nodig heeft om weg te sterven, hoe slechter je elkaar verstaat. M…
- Kennisbank
Natuurinclusief bouwen - dieren en planten in de schil meenemen
Gierzwaluwen nestelen onder dakpannen en achter boeiboorden, huismussen in kolonies aan de zonzijde, vleermuizen in spouwmuren en achter gevelbekleding — en de ingrepen die hen raken zijn precies de meest voork…
- Kennisbank
Vleermuizen, gierzwaluwen en isolatie: wat je vooraf moet regelen
Het is de plek die bescherming geniet, niet alleen het dier: een spouw of een nestruimte onder de pannen is wettelijk beschermd, ook als er op het moment van het werk niets in zit. Daarom valt een gewone verduu…
- Kennisbank
Nieuwe cv-ketel op een oude rookgasafvoer: de gevolgen en wat je dan doet
Een nieuwe hr-ketel op een oude, ongeschikte of lekke rookgasafvoer is een installatie die niet aan de regels voldoet, ook als de ketel zelf nieuw en goedgekeurd is. Het eerste gevolg is een veiligheidsrisico:…
- Kennisbank
Hofjeswonen - de bouwkundige keuzes die je vooraf maakt
Een hofje vraagt drie beslissingen die je vooraf maakt en later niet terugdraait. De eerste is de mate van levensloopbestendigheid: drempelloos, slaapkamer en badkamer op de begane grond, deuren van minimaal ne…
- Kennisbank
Houtbouw en CLT: een reële keuze geworden, met eigen aandachtspunten
Er zijn twee hoofdvormen. Houtskeletbouw is een raamwerk van stijlen en regels met isolatie ertussen: licht en goedkoper, en gunstig op slappe bodem omdat minder gewicht een lichtere fundering betekent. CLT bes…
- Kennisbank
Houtkachel en rookgasafvoer
De kachel is het zichtbare deel en zelden het probleem. Het kanaal erboven bepaalt of het werkt en of het veilig is. Een kachel heeft trek nodig, en trek ontstaat door hoogteverschil en temperatuur. Een te kor…
- Kennisbank
Huisstofmijt: waarom vocht en ventilatie het verschil maken
De mijt zelf is onschadelijk; de eiwitten in zijn uitwerpselen veroorzaken de reactie. Hij haalt water rechtstreeks uit de lucht, en dat lukt alleen boven een relatieve luchtvochtigheid van ongeveer vijfenveert…
- Kennisbank
Isolatie kiezen per bouwdeel
De volgorde die vrijwel altijd klopt: kieren dichten, dan het dak, dan de vloer, dan de gevel, dan het glas — van boven naar beneden en van goedkoop naar duur. Eén uitzondering: is de spouw leeg en droog, dan k…
- Kennisbank
Isoleren en ventileren: waarom die twee bij elkaar horen
Een oude woning ventileert ongecontroleerd — via kieren, de schoorsteen, het kruipluik. Dat verspilt warmte, maar het voert wél vocht af. Bij isoleren en kierdichten verdwijnt die route: de warmte blijft binnen…
- Kennisbank
Isoleren in gestapelde bouw
In gestapelde bouw grenst een woning vooral aan andere woningen, dus het verliesoppervlak — en daarmee de winst van isoleren — verschilt sterk per woning. De hoek- en kopwoningen en die onder het dak of boven d…
- Kennisbank
Isoleren naar een onverwarmde ruimte: berging, garage en serre
Een geïsoleerde woning heeft een gesloten schil: een doorlopende laag isolatie om alle verwarmde ruimten heen, zonder gaten. Zodra er een berging, garage of serre aan het huis vastzit, moet je kiezen waar die s…
- Kennisbank
Ketelvervanging in een gebouw met een collectieve rookgasafvoer: wat de VvE moet regelen
In een gebouw waar meerdere ketels op één kanaal lozen, is elke ketelvervanging een ingreep in een gemeenschappelijke installatie. Wat de ene eigenaar ophangt, bepaalt of de rookgassen bij de andere binnenkomen…
- Kennisbank
Keuken verbouwen
Een keuken is in de beleving een meubel en in de uitvoering een installatieproject: water, afvoer, elektra, gas of inductie en ventilatie komen er samen, en juist die vijf bepalen of het werkt terwijl de discus…
- Kennisbank
Klimaatbeheersing: koelen via vloerverwarming en andere routes
De minst bekende oplossing: koelen via de vloerverwarming die er al ligt. Bij een bodemgebonden warmtepomp gaat water door de bodemlus, die het hele jaar rond een graad of twaalf is; de compressor draait niet e…
- Kennisbank
Koolmonoxide in de woning
De bron staat in vrijwel elke woning, de klachten lijken op griep, en het slachtoffer merkt zelf niet dat er iets aan de hand is — slaperigheid is een van de eerste verschijnselen, en dat is precies waarom mens…
- Kennisbank
Koudebruggen: waar de warmte weglekt en de schimmel begint
Een koudebrug is een plek waar warmte sneller naar buiten gaat dan eromheen, waardoor het binnenoppervlak kouder is dan de rest van de wand — en daar slaat vocht neer. Er zijn twee soorten: constructief, waarbi…
- Kennisbank
Kozijnen vervangen: hout, kunststof of aluminium?
Een gevelrenovatie is het natuurlijke moment om over de kozijnen te beslissen, en dan gaat het over dertig jaar vooruit. Vraag eerst of vervangen nodig is. Herstel is vaak goedkoper, en de priktest geeft het a…
- Kennisbank
Laadpaal of laadpunt thuis: wat er komt kijken
Een gewone wandcontactdoos is gemaakt voor kortdurende belasting; een auto laden trekt uren achtereen bijna de volledige stroom, en in een oudere installatie warmt de bedrading dan op. De meegeleverde noodkabel…
- Kennisbank
Lagere aanvoertemperatuur en de keteltest
De test kost niets en beantwoordt de duurste vraag: kan deze woning met een lage aanvoertemperatuur warm worden? Zet op een koude dag de maximale aanvoertemperatuur op vijftig graden, laat het een etmaal staan…
- Kennisbank
Energiearmoede en de woning: waarom de rekening een bouwkundig probleem is
Energiearmoede is de situatie waarin een huishouden de energierekening niet of nauwelijks kan betalen, of de woning niet warm durft te stoken omdat de rekening dan te hoog wordt. Het is een inkomensprobleem en …
- Kennisbank
Het energielabel: wat het zegt en wat niet
Sinds 1 januari 2021 berekent het label de gebouwgebonden energiebehoefte: hoeveel energie een woning nodig heeft bij standaard gebruik, in kilowattuur per vierkante meter per jaar. Dat woord «gebouwgebonden» i…
- Kennisbank
Het energielabel in een appartementencomplex
Een energielabel geldt per woning en niet per gebouw, ook waar alles gemeenschappelijk is. Toch komt het grotendeels tot stand op gebouwgegevens: de gevelopbouw, de beglazing en de collectieve installatie zijn …
- Kennisbank
Het energielabel: hoe de NTA 8800 rekent en wat je eraan kunt doen
Het label is gebaseerd op wat de opnemer kan aantónen, niet op wat er werkelijk zit. Voor elk onderdeel geldt: aantoonbaar of forfaitair. Kan hij het zien of kun je het bewijzen met een factuur, een foto van ti…
- Kennisbank
Energieneutraal, CO2-neutraal, klimaatneutraal en nul op de meter: wat de verschillen zijn
Vier termen, vier betekenissen. Energieneutraal gaat over de energie die het gebouw zelf nodig heeft: over een heel jaar wekt de woning evenveel op als zij gebruikt voor verwarming, warm water, ventilatie en de…
- Kennisbank
Energierekening verlagen: de volgorde die het meeste oplevert
Er is geen gebrek aan maatregelen, er is gebrek aan volgorde — en de volgorde maakt het verschil tussen een investering die zichzelf terugverdient en een die dat nooit doet. De regel: eerst de schil, dan de ins…
- Kennisbank
Fijnstof binnen: waar het vandaan komt en wat helpt
Fijnstof komt uit twee richtingen: van buiten via ventilatie en kieren, en van binnen. Binnen is koken de dominante bron — bakken op hoog vuur brengt binnen minuten concentraties in de keuken die ver boven de b…
- Kennisbank
Verduurzaming betalen: eigen geld, lening, hypotheek of subsidie
Er zijn vier routes en het is meestal een combinatie. Eigen middelen zijn het goedkoopst en zetten geld vast in de woning. Een duurzaamheidslening kent landelijke en gemeentelijke varianten met gunstiger voorwa…
- Kennisbank
Gang en overloop: vluchtroute, trapgat, verlichting en brandveiligheid in de woning
De gang en de overloop zijn de verkeersruimten van de woning en tegelijk de vluchtroute: vanaf elke slaapkamer loop je via de overloop, de trap en de gang naar buiten. Alles wat daar staat of aan de wand hangt,…
- Kennisbank
Het gebouwbeheersysteem: wat er in de technische ruimte staat te sturen
Een gebouwbeheersysteem regelt en bewaakt de gemeenschappelijke installaties: verwarming, ventilatie, pompen, verlichting en soms de lift. In een wooncomplex zit het meestal in de technische ruimte en niemand …
- Kennisbank
Geluid van een bedrijf naast je woning
Voor bedrijfsgeluid gelden andere regels dan voor burengeluid. Hier is de gemeente aan zet, en er zijn grenswaarden. Wat telt is het geluid op de gevel van je woning, gemeten volgens een voorgeschreven methode…
- Kennisbank
Brommen, ruisen en tikken: geluid van installaties in huis
Installatiegeluid is anders van karakter dan burengeluid: constant of terugkerend, met een vast patroon, en vaak laagfrequent. Er zijn drie routes — luchtgeluid door de ruimte, contactgeluid door de constructie…
- Kennisbank
Geluidsoverlast tussen woningen
Er zijn twee soorten en dat onderscheid bepaalt alles. Luchtgeluid — praten, muziek — zet de wand in trilling, en daar helpt massa tegen. Contactgeluid — voetstappen, een schuivende stoel, een centrifugerende w…
- Kennisbank
Gevelbekleding: hout, vezelcement en steenstrips
Een bekleding is een regenscherm, geen waterdichte huid: er komt altijd wat water achter, en het systeem is daarop gebouwd. Voorwaarde is dat het water weg kan en de spouw erachter ventileert. Bij hout en vezel…
- Kennisbank
Hal en entree van de woning: tocht, meterkast, veiligheid en de eerste indruk
De hal is de kleinste ruimte met de meeste functies: de voordeur, de meterkast, de trap, de kapstok, de toegang tot het toilet en de eerste vluchtweg naar buiten. Wat hier niet klopt, merk je elke dag. Tocht i…
- Kennisbank
Het hellende dak van een complex
Een pannendak is niet waterdicht maar waterkerend: de pannen voeren regen af, het onderdak vangt op wat er doorheen waait. De kwetsbaarheid zit dus niet in het vlak maar in de randen en details — nokvorsten, ki…
- Kennisbank
Het vermogen van een warmtepomp bepalen: warmteverliesberekening in plaats van vuistregels
Een warmtepomp wordt gekozen op vermogen in kilowatt, en dat vermogen hoort te volgen uit het warmteverlies van de woning bij de koudste ontwerpdag, niet uit het vermogen van de oude cv-ketel en niet uit een vu…
- Kennisbank
Hitte tegengaan: wat werkt en wat niet
Warmte tegenhouden vóór hij binnen is, werkt vele malen beter dan warmte afvoeren als hij binnen is. Bijna alle teleurstelling rond hitte komt door het omdraaien van die volgorde: eerst een airco, dan pas zonwe…
- Kennisbank
Hitte in huis: waarom het warm wordt en wat er werkt
Warmte komt op drie manieren binnen: straling door het glas — verreweg de grootste post — geleiding via dak, gevel en glas, en ventilatie met warme buitenlucht. Daarbovenop komt interne warmte van mensen, appar…
- Kennisbank
De loggia: de inpandige buitenruimte, waterdichtheid, isolatie en dichtzetten
Een loggia is een buitenruimte die in het gebouw ligt: aan drie kanten wanden, een plafond erboven en één open zijde. Hij is beschut en droog, en hij is tegelijk een gat in de isolatieschil van de woning waar d…
- Kennisbank
De oriëntatie van een woning: wat de zon doet met licht, warmte en energie
De richting waarin een woning en haar ramen staan, bepaalt hoeveel daglicht en zonnewarmte er binnenkomt, wanneer, en hoeveel het kost om de woning warm en koel te houden; het is de goedkoopste maatregel in een…
- Kennisbank
De slaapkamer: ventilatie, geluid, verduistering en de eisen aan een verblijfsruimte
Een slaapkamer is een verblijfsruimte met een eigen gebruik: acht uur per dag met de deur dicht, twee mensen die ademen en een raam dat in de winter dicht blijft. Dat maakt ventilatie het eerste onderwerp, vóór…
- Kennisbank
De slimme meter en inzicht in je energieverbruik
Een slimme meter meet elektriciteit en gas en stuurt de standen naar de netbeheerder; het inzicht dat je eruit haalt, komt niet uit de meter zelf maar uit de poort aan de voorkant of de app van je leverancier, …
- Kennisbank
De voordelen van een slimme thermostaat
Een slimme thermostaat bespaart niets uit zichzelf. Wat hij doet, is het makkelijker maken om te doen wat bespaart. De grootste winst zit niet in bediening op afstand maar in inzicht: zien hoeveel je stookt en…
- Kennisbank
De werkkamer: thuiswerken in een ruimte die daar niet voor is gebouwd
De meeste werkkamers zijn een slaapkamer, een zolder of een hoek van de woonkamer die een nieuwe functie kreeg. De ruimte was gebouwd om te slapen of op te bergen, en dat merk je aan licht, geluid, warmte en st…
- Kennisbank
De woonkamer: daglicht, warmte, geluid en de eisen aan de grootste verblijfsruimte
De woonkamer is de ruimte waar je de meeste uren wakker doorbrengt, en daarmee de ruimte waar bouwkundige tekortkomingen het snelst opvallen: te koud bij het raam, te warm in de zomer, gehorig naar de buren, te…
- Kennisbank
Slimme apparatuur in huis: wat het oplost en wat het toevoegt
Er zijn twee hoofdvormen — bedraad, betrouwbaar en aan te leggen tijdens de bouw, of draadloos, achteraf toe te voegen en afhankelijk van netwerkdekking. Belangrijker is waar de intelligentie zit: werkt het sys…
- Kennisbank
Douche-WTW: warmte terugwinnen uit douchewater
Een douche-WTW haalt warmte uit het wegstromende douchewater en geeft die aan het koude water dat naar de mengkraan of het warmwatertoestel gaat. Het is een warmtewisselaar zonder bewegende delen en zonder stro…
- Kennisbank
Draagvlak bij renovatie en verduurzaming van een wooncomplex: bewoners betrekken van plan tot uitvoering
Een renovatie of verduurzaming van een wooncomplex mislukt zelden op techniek en vaak op draagvlak: een vergadering die het besluit niet haalt, huurders die niet instemmen, bewoners die de steiger als overval e…
- Kennisbank
Duurzaam hout kiezen: keurmerken, herkomst en duurzaamheidsklasse
Duurzaam hout heeft twee betekenissen die je uit elkaar moet houden: hout uit een verantwoord beheerd bos, en hout dat lang meegaat op de plek waar je het gebruikt. Het eerste zie je aan een keurmerk, het tweed…
- Kennisbank
Duurzaamheid in het bouwcontract: prestatieafspraken en garanties
Een aannemer die een duurzame woning belooft, belooft pas iets als het in het contract staat als prestatie: een energiebehoefte, een label, een luchtdichtheid, een MPG. Een tekst in de brochure is geen afspraak…
- Kennisbank
Duurzaamheidseisen bij nieuwbouw: BENG, MPG en wat de regels van een woning vragen
Een nieuwe woning moet sinds 2021 aan drie energie-eisen voldoen, de BENG-eisen, en aan een milieuprestatie-eis voor de materialen, de MPG. Die eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving en gelden voor …
- Kennisbank
Duurzaamheidskeurmerken voor woningen: BREEAM-NL, GPR Gebouw en wat ze zeggen
Naast de wettelijke eisen bestaan vrijwillige keurmerken die de duurzaamheid van een gebouw meten en met een label of een score zichtbaar maken: BREEAM-NL, GPR Gebouw, en voor de energieprestatie het energielab…
- Kennisbank
Een all electric woning, wat is dat
All electric betekent dat er geen gasaansluiting meer is: verwarmen, warm water en koken gaan volledig op stroom. Het is een uitkomst en geen maatregel. De weg ernaartoe loopt via de schil, want een slecht geï…
- Kennisbank
Een bodemwarmtepomp met bronboring: bodem, vergunning en kosten
Een bodemwarmtepomp haalt zijn warmte uit de grond via een gesloten lus in een of meer boringen van vijftig tot tweehonderd meter diep; de bodem is daar het hele jaar rond de tien tot twaalf graden, zodat de wa…
- Kennisbank
Een programma van eisen voor je installatie: wat je opschrijft voordat je offertes vraagt
Drie offertes die je niet kunt vergelijken, ontstaan niet doordat installateurs onbetrouwbaar zijn maar doordat er geen vraag lag. Ieder vult zijn eigen aanname in. Een programma van eisen legt vóór het opname…
- Kennisbank
Een ruimte apart verwarmen: gaskachel, elektrische kachel, infrarood, pellet of airco
Wie een ruimte wil verwarmen zonder de hele cv aan te zetten, heeft vijf keuzes: een gaskachel, een elektrische kachel, een infraroodpaneel, een pelletkachel of een airco die ook verwarmt. Het verschil zit in …
- Kennisbank
Een tiny house indelen: plattegrond, vide, trap en berging op minder dan vijftig vierkante meter
In een tiny house bepaalt de plattegrond of je er kunt wonen of alleen kunt zijn. Elke vierkante meter heeft twee functies, elke wand draagt iets, en wat je in een gewone woning in de gang oplost, moet hier in …
- Kennisbank
Een warmtepomp kopen: van orientatie tot oplevering
De aanschaf loopt in zes stappen, en de eerste drie gaan niet over het toestel maar over je woning. Vraag altijd om een warmteverliesberekening per ruimte. Een offerte zonder die berekening is een gok met jouw…
- Kennisbank
Van gas naar inductie: wat er in de meterkast moet gebeuren
Een inductiekookplaat wekt warmte op in de pan zelf en heeft een aansluitwaarde van doorgaans zeven tot elf kilowatt. Daarom vraagt hij een eigen groep, vaak op meerdere fasen. De bepalende vraag is de hoofdaan…
- Kennisbank
De elektrische installatie: van aansluiting tot stopcontact
De netbeheerder brengt de aansluiting tot en met de meter; alles daarachter is van de eigenaar. In de verdeelinrichting zitten de hoofdschakelaar, de aardlekschakelaars en de installatieautomaten. Die twee doen…
- Kennisbank
Bouwvocht: waarom een nieuwe woning het eerste jaar nat is
Een gemiddelde nieuwbouwwoning bevat bij oplevering enkele duizenden liters water — een zandcementdekvloer van zeventig millimeter over honderd vierkante meter alleen al ruim duizend. Dat water verdampt in de b…
- Kennisbank
Buitengevelisolatie bij bestaande bouw
Bouwfysisch is dit de beste manier om een massieve of een slecht geïsoleerde gevel aan te pakken: de muur blijft warm en droog. Het gevelbeeld verandert, en dat is waar de meeste plannen op stuklopen: bij een …
- Kennisbank
Chemisch afval bij klussen
Klein chemisch afval hoort niet bij het restafval en niet in het riool: in de verbranding komen de stoffen vrij, en de zuivering is er niet op ingericht. Bij klussen ontstaat het in vier groepen: restanten verf…
- Kennisbank
Circulair bouwen: hergebruik, losmaakbaarheid en wat het praktisch betekent
Circulair bouwen is een reeks concrete keuzes langs drie sporen. Minder gebruiken: een bestaand gebouw behouden in plaats van slopen. Hergebruiken: materiaal uit een ander gebouw opnieuw toepassen, van dakpanne…
- Kennisbank
Collectieve gevelisolatie bij een VvE
De gevel is gemeenschappelijk. Isoleren is daarmee geen individuele keuze maar een besluit van de vergadering. Collectief uitvoeren is aanzienlijk goedkoper dan individueel: de steiger, de uitvraag en de aansl…
- Kennisbank
Collectieve rookgasafvoer: het gedeelde kanaal en het CO-risico
Bij een gedeeld rookgaskanaal vormen alle aangesloten ketels samen één installatie, ook al staan ze achter verschillende voordeuren. Daarmee wordt de ingreep van één bewoner het probleem van alle anderen: een k…
- Kennisbank
Collectieve mechanische ventilatie: wie gaat waarover?
Een collectief afzuigsysteem is een gebalanceerd geheel: één ventilator levert onderdruk en de ventielen per woning zijn bij oplevering ingeregeld. Elke wijziging in één woning verandert de verdeling in alle an…
- Kennisbank
Compact bouwen: waarom de vorm van een woning de energierekening bepaalt
Twee woningen met dezelfde vloeroppervlakte en dezelfde isolatie kunnen een derde verschillen in warmteverlies, alleen door hun vorm: een compacte, rechthoekige woning met twee verdiepingen heeft veel minder ge…
- Kennisbank
Compactheid en verliesoppervlak: waarom de vorm van je huis de rekening bepaalt
Warmte verdwijnt door het oppervlak dat aan de buitenlucht grenst. Hoe meer buitenoppervlak per kubieke meter woning, hoe meer isolatie er nodig is voor hetzelfde resultaat. Een tussenwoning heeft twee gevels …
- Kennisbank
Condens op je ramen: binnen, buiten of ertussen
Condens op glas komt op drie plekken voor en elk betekent iets anders. Aan de binnenzijde: de luchtvochtigheid is hoog ten opzichte van de raamtemperatuur — bij twintig graden en zestig procent ligt het dauwpun…
- Kennisbank
De cv-installatie: hoe hij werkt en waarom de instelling meer doet dan de ketel
Een cv is een gesloten waterkring: een toestel verwarmt water, een pomp stuwt het rond, radiatoren geven de warmte af. Wat het verbruik bepaalt is niet zozeer het toestel maar de instelling — een goed ingesteld…
- Kennisbank
Cv-ketel vervangen: de eisen aan installateur, rookgasafvoer en luchttoevoer
Een nieuwe cv-ketel is geen apparaat dat je ophangt en aansluit. Het is een gasverbrandingsinstallatie, en daarvoor gelden sinds 2023 wettelijke eisen aan wie eraan werkt en aan wat er na het werk gecontroleerd…
- Kennisbank
Daglicht in huis: hoeveel is genoeg en hoe krijg je het binnen
In Nederland is het diffuse hemellicht verreweg de belangrijkste bron, want de hemel is vaker bewolkt dan helder. Daarom levert een dakraam per vierkante meter glas ruwweg twee tot drie keer zoveel daglicht als…
- Kennisbank
Dakisolatie van binnenuit
Van binnenuit isoleren is de goedkope route en de moeilijke. De opbouw moet kloppen, want fouten worden ingepakt en zijn daarna niet meer te zien. Hoeveel isolatie erin kan, wordt bepaald door de diepte van de…
- Kennisbank
Dakisolatie van buitenaf: het sarkingdak
Bij een sarkingdak ligt de isolatie bóven het dakbeschot, onder de pannen, in een doorlopende laag over de hele kap. De sporen en het beschot blijven binnen zichtbaar en de zolder verliest geen ruimte. Het is …
- Kennisbank
Dakvervanging in een wooncomplex
Dit is de grootste aaneengesloten post uit het MJOP, en je hebt hem één keer in de dertig jaar. Op dat moment liggen alle andere keuzes vast: zonnepanelen, dakisolatie, valbeveiliging en doorvoeren zijn dan goe…
- Kennisbank
Damp in de constructie: waarom die folie er zit
Waterdamp beweegt van warm en vochtig naar koud en droog, dwars door materialen heen. Onderweg door een geïsoleerde constructie koelt de lucht af, en waar de temperatuur onder het dauwpunt zakt slaat de damp ne…
- Kennisbank
Dampremmende laag en waarom hij heel moet blijven
De dampremmende laag zit aan de warme kant van de isolatie. Aan de verkeerde kant aangebracht doet hij precies wat hij moet voorkomen. Het gat is het probleem, niet de folie. Door een kier gaat met de luchtstr…
- Kennisbank
De bijkeuken: aansluitingen, ventilatie, vocht en wat er wel en niet in mag
De bijkeuken is de ruimte waar de wasmachine, de droger, de vriezer, de cv-ketel en soms de warmtepomp bij elkaar staan, en waar de achterdeur op uitkomt. Het is de meest technische ruimte van de woning en de m…
- Kennisbank
Aanbouw en de aansluiting op de bestaande gevel
De aanbouw zelf gaat zelden mis. De naad tussen oud en nieuw wel, en die naad is niet meer bereikbaar als het werk klaar is. Oud en nieuw zakken verschillend. Wie ze star aan elkaar bouwt, krijgt de scheur op …
- Kennisbank
Actief gebruik van zonne-energie: zonnepanelen, zonneboiler en wat ze samen doen
Zon op je dak kun je op drie manieren actief gebruiken: omzetten in stroom met zonnepanelen, omzetten in warm water met een zonneboiler, of allebei tegelijk met een paneel dat stroom en warmte levert. Actief be…
- Kennisbank
Badkamer aanpassen zonder dat het opvalt
De aanpassingen die het meeste opleveren, zijn de aanpassingen die niemand ziet: een drempelloze instap, ruimte om te draaien, en een vlakke vloer. Beugels hoeven er niet uit te zien als beugels. Wat telt is d…
- Kennisbank
Beschermd stads- of dorpsgezicht: bescherming van het beeld
In een beschermd stads- of dorpsgezicht heeft het samenhangende beeld cultuurhistorische waarde: de straatwanden, de rooilijnen, de kapvormen, het materiaal. Niet elk pand is een monument, maar de vergunningvri…
- Kennisbank
Binnenisolatie bij een massieve muur
Een massieve muur heeft geen spouw. Isoleren kan daardoor alleen aan de binnenzijde of aan de buitenzijde, en die keuze heeft gevolgen die verder gaan dan de energierekening. Binnenisolatie maakt de muur koude…
- Kennisbank
Binnenklimaat: temperatuur, vocht, lucht en licht
Vier factoren bepalen het binnenklimaat, en ze hangen samen. Temperatuur is meer dan de thermometer: bij een koude buitenmuur of een groot koud raam voelt het kouder dan twintig graden, en dat is de reden dat i…
- Kennisbank
Biobased isolatie: houtvezel, hennep, vlas en cellulose
Houtvezel, hennep, vlas, stro, schapenwol en cellulose isoleren vergelijkbaar met minerale wol — lambda 0,036 tot 0,045 — en vragen dus iets meer dikte dan hard schuim. Twee dingen onderscheiden ze. Ze nemen vo…
- Kennisbank
Blokverwarming: kosten verdelen, bemeteren en overstappen
Bij blokverwarming koopt het complex de energie in en verdeelt die met een sleutel — en over die sleutel gaat de discussie. Warmtekostenverdelers meten geen warmte: ze meten het verschil tussen radiator- en rui…
- Kennisbank
Bouwafval scheiden en afvoeren
Gescheiden afval is aanzienlijk goedkoper te verwerken dan gemengd afval — wie tijdens het werk drie hoopjes maakt in plaats van één, betaalt aan het eind een fractie. Dat is een rekensom; het milieuvoordeel kr…
- Begrip
Zolder
De zolder is de ruimte onder het dak, boven de bovenste reguliere verdieping. Iedereen gebruikt hem als slaapkamer of werkkamer, en juridisch is dat iets anders dan hem zo inrichten. Een zolder is pas een verb…
- Begrip
Zonne-energie
Zonne-energie is de warmte en het licht van de zon die je in en om je woning gebruikt. Dat kan met zonnepanelen die stroom maken, met collectoren die water verwarmen, of zonder installatie door de zon binnen te…
- Begrip
Zonneboiler
Een zonneboiler verwarmt tapwater met zonnewarmte, opgevangen door een collector op het dak en opgeslagen in een voorraadvat. Het is een techniek die je in Nederland minder ziet dan vroeger, en dat heeft een d…
- Begrip
Zonnecollector
Een zonnecollector vangt zonnewarmte op en gebruikt die om water te verwarmen. Hij maakt dus geen stroom. Samen met een voorraadvat vormt hij een zonneboiler, die een deel van je warmwatervraag dekt.
- Begrip
Zonnepaneel
Een zonnepaneel zet zonlicht om in elektriciteit, die via een omvormer bruikbaar wordt gemaakt voor de woning en het net. De rekensom is sinds het afbouwen van de salderingsregeling veranderd. Wat je zelf dire…
- Begrip
Zonnepanelen
Zonnepanelen zetten zonlicht rechtstreeks om in elektriciteit. Een omvormer maakt daar wisselstroom van die je in huis gebruikt of terug levert aan het net. Ze werken ook bij bewolking, en op het noorden minder…
- Begrip
Zonnescherm
Een zonnescherm is een buitenzonwering die de zon tegenhoudt voordat die het glas raakt. Dat is het hele punt: zonwering aan de buitenzijde houdt de warmte buiten, terwijl binnenzonwering de warmte pas tegenho…
- Begrip
Zonwerend glas
Zonwerend glas is beglazing met een coating die een deel van de zonnewarmte tegenhoudt. Het wordt gekozen tegen oververhitting in de zomer, en de keerzijde staat in geen enkele folder. Een coating werkt het he…
- Begrip
Zonwering
Zonwering houdt zonnestraling tegen voordat die de woning opwarmt. Buitenzonwering doet dat vóór het glas en is verreweg het effectiefst; binnenzonwering vangt de warmte pas op wanneer die al binnen is.
- Begrip
Zwevende dekvloer
Een zwevende dekvloer ligt op een veerkrachtige laag en raakt nergens de draagvloer of de wanden aan, waardoor trillingen van voetstappen niet in de constructie komen. Het is de belangrijkste maatregel tegen c…
- Begrip
Wisselschakelaar
Een wisselschakelaar is een schakelaar die de stroom niet aan- of uitzet maar omschakelt tussen twee uitgangen, zodat twee schakelaars samen één lichtpunt vanaf twee plaatsen kunnen bedienen. Het is de schakel…
- Begrip
WKO
WKO staat voor warmte-koudeopslag: een open bodemenergiesysteem waarbij grondwater uit een watervoerende laag wordt opgepompt, gebruikt voor verwarming of koeling, en daarna weer in de bodem wordt teruggebracht…
- Begrip
Wmo
De Wmo is de wet waarmee gemeenten mensen ondersteunen die door ouderdom, ziekte of een beperking niet meer zelfstandig thuis kunnen functioneren. Voor de woning gaat het om aanpassingen zoals een traplift, een…
- Begrip
Woningcorporatie
Een woningcorporatie is een private organisatie met een wettelijke taak: betaalbare huisvesting voor mensen met een laag inkomen. Bewoners verwachten van een corporatie wat een gewone verhuurder ook zou kunnen…
- Begrip
Woningwaarderingsstelsel
Het woningwaarderingsstelsel is de puntentelling waarmee de wettelijk toegestane huurprijs van een woning wordt bepaald. Elke woning krijgt punten voor oppervlakte, voorzieningen, energieprestatie en waarde. B…
- Begrip
Woonlasten
Woonlasten zijn alle vaste uitgaven die aan het wonen in een woning vastzitten: hypotheek of huur, energie, water, gemeentelijke heffingen, verzekeringen, en het geld dat je opzij zet voor onderhoud.
- Begrip
Woonwagen
Een woonwagen is een woning die als geheel gemaakt en aangevoerd wordt en op een standplaats wordt neergezet, met aansluitingen op water, riool en elektra. Hij is verplaatsbaar van opzet maar staat in de prakti…
- Begrip
WTW-unit
Een wtw-unit voert vuile lucht af en verse lucht aan, en gebruikt de warmte van de afgevoerde lucht om de binnenkomende lucht voor te verwarmen. De twee luchtstromen raken elkaar niet; alleen de warmte gaat ove…
- Begrip
XPS
XPS is een gesloten-cellig isolatieschuim van polystyreen, dat door extrusie wordt gemaakt en daardoor drukvast is en vrijwel geen water opneemt. Die twee eigenschappen bepalen waar het thuishoort: onder een v…
- Begrip
Zaagtandbalkon
Een balkon dat schuin ten opzichte van de gevel staat in plaats van er haaks op, waarbij de balkons naast elkaar een zaagtandvorm maken. Elk balkon draait daardoor van zijn buurman weg, wat privacy geeft en de …
- Begrip
Zadeldak
Een zadeldak bestaat uit twee hellende vlakken die boven elkaar samenkomen in een nok. Het is de meest voorkomende dakvorm in Nederland. De zijkanten worden afgesloten door topgevels.
- Begrip
Zijlicht
Een zijlicht is het smalle vaste raam naast een voordeur, binnen hetzelfde kozijn. Het brengt licht in de hal en het is tegelijk het meest onderschatte inbraakpunt van een woning. Een zijlicht zit op armhoogte…
- Begrip
Zinken dakbedekking
Een zinken dakbedekking is een dakbedekking van zinken banen die met felsnaden waterdicht aaneen worden gezet. Aan de bovenkant gaat er zelden iets mis; de schade komt van de andere kant. Een zinken dak faalt …
- Begrip
Warmtewet
De Warmtewet regelt de bescherming van afnemers die warmte krijgen geleverd zonder dat zij van leverancier kunnen wisselen. Het bekendste onderdeel wordt structureel verkeerd gelezen. Het door de toezichthoude…
- Begrip
Warmtewingevel
Een warmtewingevel is een gevelconstructie die zonnewarmte opvangt en benut voor het verwarmen van de achterliggende ruimte. De term is in Nederland beperkt in gebruik; de buitenlandse vertalingen zijn benadere…
- Begrip
Warmtewisselaar
Een warmtewisselaar draagt warmte over van de ene stroom naar de andere zonder dat die stromen zich mengen. Dat kan lucht naar lucht, water naar water, of lucht naar water zijn. Hij zit in vrijwel elke install…
- Begrip
Warmwatervoorziening
De warmwatervoorziening is alles wat er in een woning voor zorgt dat er warm water uit de kraan komt. Daar horen het toestel dat het water verwarmt bij, het vat waarin het eventueel wordt opgeslagen, de leidin…
- Begrip
Wastafelkraan
Een wastafelkraan is de tapkraan boven een wastafel of fonteintje. Bij het uitzoeken gaat de aandacht naar de vorm, en dan gaat het mis op een maat die niemand noemt. De uitloop moet hoog genoeg zijn om je han…
- Begrip
Wastafelmeubel
Een wastafelmeubel is de kast onder een wastafel, met opbergruimte en vaak een geïntegreerd blad. De meubels worden vergeleken op laden en afwerking, en de bruikbaarheid wordt bepaald door iets wat op geen enk…
- Begrip
Waterdruk
Waterdruk is de druk waarmee drinkwater je woning binnenkomt en waarmee het uit de kraan of de douche komt. Het misverstand dat vrijwel alle klachten verklaart: een slechte douchestraal komt zelden door te lag…
- Begrip
Waterpasserende bestrating
Waterpasserende bestrating laat regenwater tussen of door de stenen in de ondergrond zakken in plaats van het naar het riool af te voeren. Zij vraagt een doorlatende funderingsopbouw en periodiek onderhoud; zo…
- Begrip
Waterzijdig inregelen
Waterzijdig inregelen is het instellen van een verwarmingsinstallatie zodat elke radiator of vloerverwarmingsgroep precies de hoeveelheid water krijgt die hij nodig heeft — niet meer, en niet minder. Water zoe…
- Begrip
Wattpiek
Wattpiek is de maat voor het vermogen dat een zonnepaneel levert onder vaste testomstandigheden in het laboratorium. Het getal zegt hoe sterk een paneel is, niet hoeveel stroom het bij jou op het dak gaat oplev…
- Begrip
Wederopbouw
Wederopbouw is de woningbouw uit de periode 1940 tot ongeveer 1965, gebouwd om de woningnood na de oorlog snel op te lossen. Het is verreweg de grootste voorraad van Nederland en daarmee de grootste verduurzam…
- Begrip
Weersafhankelijke regeling
Een weersafhankelijke regeling stemt de aanvoertemperatuur van het cv-water af op de buitentemperatuur: hoe kouder buiten, hoe warmer het water. Een buitenvoeler meet de temperatuur. Het gevolg is dat de ketel…
- Begrip
Weldorpel
Een weldorpel is een onderdorpel met een opstaande rand waartegen het raam of de deur aan de binnenzijde sluit. Die opstand keert water dat over de dorpel loopt en voorkomt dat het naar binnen doorslaat. Het i…
- Begrip
Werkverlichting
Werkverlichting is verlichting die gericht licht geeft op de plek waar iets wordt gedaan. Er is één plaatsingsregel die het verschil maakt en die vrijwel altijd wordt overtreden. Het licht hoort tussen jou en …
- Begrip
Western red cedar
Western red cedar is een zeer licht naaldhout met een hoge natuurlijke duurzaamheid van het kernhout en een uitzonderlijke maatvastheid. Het is de klassieke keuze voor gevelbekleding waar gewicht, stabiliteit …
- Begrip
Wijkuitvoeringsplan
Een wijkuitvoeringsplan is het plan waarin een gemeente uitwerkt hoe een bepaalde wijk overgaat op een duurzame warmtevoorziening. Er staat in welk alternatief er komt, wanneer dat gebeurt, wat er in de straat …
- Begrip
Windenergie
Windenergie is elektriciteit die wordt opgewekt door de wind een turbine te laten aandrijven. Voor een huishouden is de relevante vraag niet hoeveel wind er is maar wanneer. Wind levert het meest wanneer de vr…
- Begrip
Voordeur
De voordeur is de hoofdtoegang van een woning. Zij moet inbraakwerend zijn, luchtdicht sluiten en bij een appartement vaak ook brandwerend zijn. Het is een van de weinige bouwdelen waar veiligheid, isolatie, g…
- Begrip
Voorzetraam
Een voorzetraam is een tweede raam dat vóór of achter een bestaand raam wordt geplaatst, met een luchtspouw ertussen. De combinatie isoleert warmte en geluid aanzienlijk beter dan het enkele raam alleen, terwij…
- Begrip
Voorzetwand
Een voorzetwand is een tweede wand vlak voor een bestaande muur, met een spouw ertussen. Hij wordt gebruikt om te isoleren wanneer een spouw ontbreekt, om geluid te weren, of om leidingen weg te werken.
- Begrip
VOS
VOS zijn organische stoffen die bij kamertemperatuur verdampen en zo in de binnenlucht terechtkomen. De verfgeur is weg na een paar dagen, en daarmee lijkt de kous af. De afgifte van VOS piekt in de eerste dag…
- Begrip
Vraaggestuurde ventilatie
Bij vraaggestuurde ventilatie past het systeem het debiet aan op de werkelijke behoefte, gemeten aan koolstofdioxide, luchtvochtigheid of aanwezigheid. Het bespaart energie doordat er niet meer wordt geventile…
- Begrip
Vrijstaande woning
Een vrijstaande woning staat los van elke andere woning en heeft vier gevels die aan buiten grenzen. Dat is de vrijheid waarvoor mensen ervoor kiezen, en het is ook de rekensom die ze onderschatten. Bij een ge…
- Begrip
VvE-lening
Een VvE-lening is een lening die de vereniging van eigenaars zelf afsluit, niet de individuele eigenaren. De VvE gebruikt het geld voor groot onderhoud of verduurzaming en betaalt rente en aflossing uit de maan…
- Begrip
Wadi
Een wadi is een ondiepe, begroeide verlaging in het maaiveld waarin regenwater tijdelijk wordt vastgehouden en langzaam in de bodem zakt. Het is de eenvoudigste vorm van waterberging in de openbare ruimte en i…
- Begrip
Wandbetimmering
Een wandbetimmering is een houten of plaatafwerking die tegen of vóór een wand wordt aangebracht. Het is een prachtige afwerking en een van de meest gebruikte manieren om een probleem te verbergen. Als er voch…
- Begrip
Wandbeugel
Een wandbeugel is een vaste greep aan de wand waaraan iemand zich kan optrekken of stabiliseren. De keuze gaat over model en kleur, en het enige dat werkelijk telt zit erachter. Een wandbeugel is precies zo st…
- Begrip
Wandtegel
Een wandtegel is een dunne, doorgaans geglazuurde keramische tegel die op een verticaal vlak wordt verlijmd. Omdat hij niet wordt belopen, hoeft hij niet slijtvast en niet stroef te zijn; hij is daardoor dunne…
- Begrip
Warmtebeeld
Een warmtebeeld maakt de temperatuur van een oppervlak zichtbaar in kleuren en toont daarmee waar warmte weglekt, waar isolatie ontbreekt en waar leidingen lopen. Het toont het oppervlak en niet wat erachter z…
- Begrip
Warmtekostenverdeelsysteem
Een warmtekostenverdeelsysteem verdeelt de kosten van een collectieve verwarmingsinstallatie over de individuele woningen op basis van gemeten verbruik. Bij een blokverwarming is er één ketel voor het hele geb…
- Begrip
Warmtekostenverdeler
Een warmtekostenverdeler is het kastje op de radiator dat registreert hoeveel warmte die radiator heeft afgegeven, uitgedrukt in een verhoudingsgetal en niet in energie. Hij wordt toegepast waar een warmtemete…
- Begrip
Warmtekrachtkoppeling
Warmtekrachtkoppeling is het gelijktijdig opwekken van warmte en elektriciteit met één installatie. Een motor of turbine drijft een generator aan, en de warmte die daarbij vrijkomt wordt gebruikt voor verwarmin…
- Begrip
Warmtemeter
Een warmtemeter meet de werkelijk afgenomen warmte door het debiet te vermenigvuldigen met het temperatuurverschil tussen aanvoer en retour. Hij levert een absolute waarde in gigajoule of kilowattuur, waarmee …
- Begrip
Warmtepomp
Een warmtepomp haalt warmte uit lucht, bodem of water en brengt die op een bruikbare temperatuur voor verwarming en warm water. Hij maakt geen warmte maar verplaatst die, en gebruikt daarvoor elektriciteit. Daa…
- Begrip
Warmtepompboiler
Een warmtepompboiler is een boilervat met een kleine ingebouwde warmtepomp die warmte uit de omgevingslucht haalt om het tapwater te verwarmen. Hij verbruikt ongeveer een derde van de elektriciteit van een ele…
- Begrip
Warmteterugwinning
Warmteterugwinning is het onttrekken van warmte aan een uitgaande stroom lucht of water om daarmee een inkomende stroom voor te verwarmen. Het rendement hangt af van het temperatuurverschil en van de mate waar…
- Begrip
Warmteverliesberekening
Een warmteverliesberekening rekent per vertrek uit hoeveel warmte een woning op de koudste dag verliest door muren, ramen, dak, vloer en ventilatie. De uitkomst in watt bepaalt hoeveel vermogen de verwarming en…
- Begrip
Visgraat
Visgraat is een legpatroon waarbij rechthoekige delen haaks op elkaar worden gelegd. Het is het meest gevraagde vloerpatroon van de laatste jaren, en er zitten drie dingen aan die het van een gewone plankenvlo…
- Begrip
Vlasisolatie
Vlasisolatie bestaat uit de korte vezels die overblijven bij de vlasteelt voor linnen, verwerkt tot dekens of platen. Het isoleert vergelijkbaar met glaswol, is dampopen en komt uit een reststroom van een gewa…
- Begrip
Vlaswol
Vlaswol is isolatiemateriaal van vlasvezels, een restproduct van de vlasteelt voor linnen. Het wordt tot matten of vlokken verwerkt met een bindmiddel. Het is een biobased materiaal met een isolatiewaarde verg…
- Begrip
Vleermuis
Een vleermuis is een beschermd, vliegend zoogdier dat in Nederland vaak in gebouwen woont: in de spouw, achter gevelbekleding, onder dakpannen en achter boeiboorden. Omdat alle vleermuizen wettelijk beschermd z…
- Begrip
Vliering
Een vliering is de lage, onbenutte ruimte onder het dak, gebruikt als bergruimte. Het is de ruimte waar bij vrijwel elke woning drie dingen tegelijk spelen die niemand controleert: de vloer is niet berekend op…
- Begrip
Vliesgevel
Een vliesgevel is een niet-dragende gevel die als een vlies vóór de draagconstructie hangt. De gevel draagt alleen zichzelf en de wind, en geeft die belasting via ankers door aan de vloeren of kolommen. Daardo…
- Begrip
Vlizotrap
Een vlizotrap is een inklapbare trap die in een luik in het plafond zit en die je met een stok of een handgreep naar beneden trekt. Hij geeft toegang tot een zolder of vliering en verdwijnt daarna weer in het p…
- Begrip
Vloerbedekking
Vloerbedekking is de zichtbare bovenlaag van een vloer, aangebracht op de constructieve vloer of op de dekvloer. Het is de meest zichtbare en tegelijk de meest onderschatte keuze in een woning. Het bepaalt het…
- Begrip
Vloerisolatie
Vloerisolatie brengt isolatiemateriaal aan tegen de onderzijde van de begane grondvloer, meestal vanuit de kruipruimte. Het beperkt warmteverlies naar de koude kruipruimte en maakt de vloer merkbaar warmer om o…
- Begrip
Vloerverwarming
Bij vloerverwarming lopen leidingen met warm water door de vloer, die daardoor als groot verwarmingsoppervlak werkt. Omdat het oppervlak groot is, volstaat een lage watertemperatuur. Dat maakt het geschikt in c…
- Begrip
Vochtdoorslag
Vochtdoorslag is regenwater dat door een gevel heen naar binnen dringt. Van de drie soorten vochtklachten is dit de enige die je aan het weer kunt aflezen, en dat maakt hem het makkelijkst te herkennen. Doorsl…
- Begrip
Vogelschroot
Een vogelschroot is een geperforeerde of getande strook die de opening bij de dakvoet afsluit voor dieren, terwijl er lucht doorheen blijft gaan. Hij vervult twee tegenstrijdige eisen tegelijk: dieren buiten h…
- Begrip
Veranda
Een veranda is een overdekte buitenruimte tegen de woning, open aan een of meer zijden. Zij verlengt het buitenseizoen zonder een verblijfsruimte te zijn: er is geen isolatie, geen verwarming en geen bouwregel…
- Begrip
Verdeler
Een verdeler is het punt waar een aanvoerleiding wordt opgesplitst in meerdere groepen, en waar de retourleidingen weer samenkomen. Bij vloerverwarming zit op elke groep een regelklep en een debietmeter. Het i…
- Begrip
Verdiepingshoogte
De verdiepingshoogte is de maat van de bovenkant van de ene vloer tot de bovenkant van de vloer daarboven. Daar zit alles in: de ruimte waarin je staat, het plafond, de vloerconstructie en de afwerklaag. Wat je…
- Begrip
Verduurzamen
Verduurzamen is het stapsgewijs verbeteren van een woning of gebouw, zodat er minder energie nodig is, het wooncomfort stijgt en de woning langer meegaat. Isoleren, ventileren, installaties vervangen en zelf o…
- Begrip
Verhardingsgraad
De verhardingsgraad is het aandeel van een perceel, tuin of gebied dat is bedekt met een ondoorlatende laag: bestrating, beton, asfalt, bebouwing. Een hoge verhardingsgraad betekent dat regenwater niet kan inf…
- Begrip
Verhoogd rendementsketel
Een VR-ketel is een cv-ketel met een verbeterd rendement ten opzichte van de oude conventionele ketels, maar zonder condensatie van de rookgassen. Het rendement ligt daardoor merkbaar lager dan bij een HR-kete…
- Begrip
Verlichtingsarmatuur
Een verlichtingsarmatuur is de behuizing die de lichtbron draagt, voedt en het licht richt. De rolverdeling wordt bij aanschaf omgedraaid, met teleurstelling tot gevolg. De lamp bepaalt hoeveel licht er is en …
- Begrip
Vertrekhoogte
De vertrekhoogte is de vrije hoogte van een ruimte, gemeten van de bovenkant van de afgewerkte vloer tot de onderkant van het afgewerkte plafond. Zij bepaalt of een ruimte als verblijfsruimte mag worden gebrui…
- Begrip
Vide
Een vide is een opening in een verdiepingsvloer die twee verdiepingen tot één ruimte maakt. Het levert ruimtelijkheid en daglicht op — en het brengt drie dingen mee die bij het ontwerp vaak worden vergeten: wa…
- Begrip
Triple glas
Triple glas bestaat uit drie glasbladen met twee gasgevulde spouwen, met een U-waarde die ruwweg de helft is van die van HR++ glas. Het is zwaar, het laat minder licht en minder zonwarmte door, en het vraagt e…
- Begrip
Tropisch hardhout
Tropisch hardhout is hout van loofbomen uit tropische gebieden in Zuidoost-Azie, Afrika en Zuid-Amerika. Het wordt gebruikt waar hout lang buiten moet staan: kozijnen, vlonders, gevelbekleding, beschoeiing en …
- Begrip
Tuimelraam
Een tuimelraam is een raam dat om een horizontale as draait die halverwege de hoogte zit. Als je het opent, komt de bovenkant naar binnen en gaat de onderkant naar buiten. Je vindt het vooral in dakvlakken, in …
- Begrip
Tuinverlichting
Tuinverlichting is verlichting van tuin, terras, pad en gevel bij een woning. De verleiding is om omhoog te schijnen, en dat is precies wat je niet wilt. Licht dat de lucht in gaat, verlicht niets en het is wa…
- Begrip
Tunnelgietbouw
Tunnelgietbouw is een bouwwijze waarbij wanden en vloeren in één keer worden gestort in een verrijdbare tunnelvormige bekisting. Voor wie in zo'n woning woont, zit hier het antwoord op de vraag die bij elke ve…
- Begrip
Tussenwoning
Een tussenwoning is een grondgebonden woning met aan weerszijden een buurwoning tegen de woningscheidende wand. Dat maakt hem bouwkundig de zuinigste van de rij, en het verplaatst waar je verduurzamingsgeld te…
- Begrip
U-waarde
De U-waarde geeft aan hoeveel warmte er per vierkante meter per graad temperatuurverschil door een bouwdeel gaat. Hoe lager, hoe beter het isoleert. Bij glas en kozijnen is het de gangbare maat; bij dichte bouw…
- Begrip
Uitkraging
Een uitkraging is een bouwdeel dat aan één zijde is ingeklemd en aan de andere zijde vrij uitsteekt. Het is de constructievorm met de scherpste kanttekening: alle kracht komt op de inklemming. Bij een gewone l…
- Begrip
Uitzetraam
Een uitzetraam opent over een beperkte hoek met een uitzetter of een schaararm, doorgaans scharnierend aan de boven- of onderzijde. Het geeft ventilatie zonder een grote opening, en het telt zelden mee als vlu…
- Begrip
Urban mining
Urban mining is het benaderen van de bestaande gebouwde omgeving als een voorraad grondstoffen: wat er nu in gebouwen zit, komt bij sloop of renovatie vrij en kan opnieuw worden gebruikt. Het is de andere kant…
- Begrip
Utiliteitsbouw
Utiliteitsbouw is alle bouw die niet voor wonen is bestemd. Bij het omzetten van een kantoor naar woningen wordt naar de indeling gekeken, en daar zit het probleem zelden. Bij transformatie loopt het vast op d…
- Begrip
Vacuümglas
Vacuümglas is isolatieglas waarbij tussen twee glasbladen een vacuüm zit in plaats van een gasvulling. Het bestaansrecht zit in één getal. Vacuümglas haalt een isolatiewaarde in de orde van triple glas in een …
- Begrip
Vacuumisolatiepaneel
Een vacuumisolatiepaneel bestaat uit een poreuze kern in een luchtdichte folie waaruit de lucht is gezogen. Zonder lucht is er vrijwel geen warmtegeleiding, waardoor de isolatiewaarde vijf tot tien keer beter i…
- Begrip
Valraam
Een valraam is een raam dat aan de onderzijde is scharnierend en dat aan de bovenzijde naar binnen valt. Het is de klassieke voorloper van de kiepstand van het draai-kiepraam en het is vooral geschikt voor ven…
- Begrip
Vast raam
Een vast raam kan niet worden geopend; het glas zit rechtstreeks in het kozijn zonder draaiend deel. Het is de goedkoopste en meest isolerende raamvorm, en het levert geen ventilatie en geen vluchtweg.
- Begrip
Vensterbank
De vensterbank is de horizontale plaat aan de binnenzijde onder een raam, die de neg afdekt en die de overgang maakt tussen kozijn en binnenwand. Zij is afwerking en geen constructie, maar zij bepaalt wel of c…
- Begrip
Vensterluik
Een vensterluik is een scharnierend paneel aan de buitenzijde van een raam dat je kunt sluiten. Het beschermt tegen weer, licht, warmte en inbraak, en het bepaalt in oude en beschermde panden voor een groot dee…
- Begrip
Ventilatie
Ventilatie is het continu vervangen van binnenlucht door buitenlucht. Zij voert vocht, koolstofdioxide, geuren en stoffen uit materialen af, en zij is daarmee de belangrijkste voorziening voor een gezond binnen…
- Begrip
Ventilatiecapaciteit
De ventilatiecapaciteit is de hoeveelheid lucht die een ventilatievoorziening moet kunnen leveren per ruimte, volgens de bouwregelgeving. Het is een eis aan wat het systeem moet kunnen, niet aan wat er continu…
- Begrip
Ventilatierooster
Een ventilatierooster is een opening met een regelbare klep in een kozijn, een raam of een gevel, waardoor verse lucht de woning binnenkomt. Het is de toevoerkant van een ventilatiesysteem. Zonder werkende roo…
- Begrip
Terugleververgoeding
De terugleververgoeding is het bedrag dat je leverancier betaalt voor elektriciteit die je opwekt en niet zelf verbruikt, boven wat er via saldering wordt verrekend. Met het aflopen van de salderingsregeling w…
- Begrip
Terugverdientijd
De terugverdientijd is het aantal jaren dat nodig is voordat de besparing van een maatregel de investering heeft goedgemaakt. Het is het getal waarmee vrijwel elke verduurzamingsmaatregel wordt verkocht, en he…
- Begrip
Thermisch gemodificeerd hout
Thermisch gemodificeerd hout is hout dat onder zuurstofarme omstandigheden is verhit tot ongeveer honderdzeventig tot tweehonderdvijftien graden. Daardoor verandert de celstructuur: het neemt minder vocht op, w…
- Begrip
Thermische massa
Thermische massa is het vermogen van een constructie om warmte op te nemen, vast te houden en later weer af te geven. Zware materialen zoals beton, baksteen en leem hebben veel massa, hout en gipsplaat weinig. …
- Begrip
Thermische onderbreking
Een thermische onderbreking is een isolerende strook tussen de binnen- en de buitenzijde van een metalen profiel. Bij condensklachten wordt naar het glas gekeken, en dat is vaak de verkeerde plek. Bij een alum…
- Begrip
Thermografie
Thermografie is het zichtbaar maken van temperatuurverschillen aan het oppervlak van een gebouw met een infraroodcamera. Warme en koude plekken krijgen elk een eigen kleur, zodat je ziet waar warmte weglekt, wa…
- Begrip
Thermopane
Thermopane is de oude aanduiding voor dubbel glas: twee ruiten met een luchtspouw ertussen, hermetisch afgesloten door een randverbinding. De naam wordt in Nederland nog veel gebruikt voor het eerste generatie…
- Begrip
Thermostaat
Een thermostaat regelt de temperatuur door de warmteopwekker aan en uit te schakelen of te moduleren op basis van de gemeten en gewenste temperatuur. De keuze en de instelling van de thermostaat bepalen een aa…
- Begrip
Thermostaatkraan
Een thermostaatkraan is de regelbare kraan op een radiator die de doorstroming automatisch aanpast aan de gemeten kamertemperatuur. De cijfers op de knop zijn geen standen maar temperaturen: stand drie komt ru…
- Begrip
Thuisbatterij
Een thuisbatterij slaat stroom op die je overdag opwekt en die je 's avonds gebruikt. De capaciteit wordt uitgedrukt in kilowattuur. Naarmate salderen verdwijnt, wordt opslag interessanter dan teruglevering.
- Begrip
Tl-verlichting
Tl-verlichting is verlichting met een lange glazen buis waarin een gasontlading licht opwekt. De binnenkant van de buis is met een poeder bedekt dat de straling omzet in zichtbaar licht. De buis werkt niet zel…
- Begrip
Tochtportaal
Een tochtportaal is een kleine ruimte tussen twee deuren die voorkomt dat buitenlucht rechtstreeks naar binnen komt. Het werkt op een simpel principe: twee deuren waarvan er nooit twee tegelijk open zijn, waar…
- Begrip
Tochtstrip
Een tochtstrip is een veerkrachtig profiel dat de naad dicht tussen een draaiend deel en het kozijn. Je plakt of drukt hem in de sponning van een raam of deur, zodat de kier bij het sluiten wordt overbrugd. Daa…
- Begrip
Toegankelijkheid
Toegankelijkheid is de mate waarin een woning bruikbaar is voor wie minder goed ter been is. Er is één maat die vrijwel iedereen verkeerd leest. De breedte van een deur is niet de breedte van de doorgang. Een …
- Begrip
TOjuli
De TOjuli is een rekenkundige indicator voor het risico op oververhitting van een woning in de zomer. Sinds 1 januari 2021 geldt er bij nieuwbouw een maximumwaarde per oriëntatie.
- Begrip
Transitievisie Warmte
De Transitievisie Warmte is het gemeentelijke document waarin staat welke wijken wanneer van het aardgas af gaan en welk alternatief daar het meest kansrijk lijkt. Elke gemeente heeft er eind 2021 een vastgest…
- Begrip
Subsidie
Een subsidie is een bijdrage van de overheid in de kosten van iets dat de overheid wil stimuleren, zonder dat je het terugbetaalt. Bij woningen gaat het vooral om isolatie, warmtepompen, zonneboilers, aansluiti…
- Begrip
Systeem A
Systeem A is ventilatie waarbij de verse lucht via roosters en kieren naar binnen komt en de vuile lucht via kanalen naar buiten gaat, zonder ventilator. De lucht beweegt door temperatuurverschil en wind. Je vi…
- Begrip
Systeem C
Systeem C voert lucht mechanisch af uit keuken, badkamer en toilet, terwijl verse lucht via roosters in de gevel naar binnen komt. Het is het meest toegepaste ventilatiesysteem in Nederlandse woningen en het w…
- Begrip
Systeem D
Systeem D voert lucht mechanisch aan én af, en wint in een warmtewisselaar de warmte uit de afgevoerde lucht terug. Het levert een aanzienlijke energiebesparing en het staat of valt met inregeling en filterond…
- Begrip
Tamme kastanje
Tamme kastanje is een Europese loofhoutsoort met duurzaamheidsklasse twee, die uiterlijk sterk op eiken lijkt maar lichter is en geen mergstralen heeft. Het bevat veel looizuur, waardoor het metaal aantast en …
- Begrip
Teak
Teak is een tropisch hardhout met een hoog natuurlijk oliegehalte, duurzaamheidsklasse één en een uitzonderlijke maatvastheid. Het is het klassieke hout van scheepsdekken en buitenmeubilair, en het is een van …
- Begrip
Temperatuuroverschrijding
Temperatuuroverschrijding is de mate waarin het in een woning in de zomer warmer wordt dan comfortabel is. Bij nieuwbouw wordt het risico erop berekend en getoetst met de indicator TOjuli, als onderdeel van de …
- Begrip
Tengel
Een tengel is een dunne lat die in de richting van de sporen op het dakbeschot of het onderdak wordt aangebracht, met de panlatten daaroverheen. Hij is nauwelijks twee centimeter dik en hij doet twee dingen di…
- Begrip
Terrasdeur
Een terrasdeur is een deur die uitkomt op een terras, tuin of balkon en die grotendeels uit glas bestaat. Meestal gaat het om twee deuren naast elkaar in een kozijn, die naar buiten of naar binnen draaien. De …
- Begrip
Terrasverwarmer
Een terrasverwarmer verwarmt mensen op een buitenterras, met gas of met elektrische straling. De rekening valt op omdat de vergelijking zelden wordt gemaakt. Buiten verwarmen is per definitie verwarmen zonder …
- Begrip
Teruglevering
Teruglevering is de stroom die je zelf opwekt en niet zelf gebruikt, en die daardoor je woning uit gaat, het elektriciteitsnet op. Dat gebeurt vanzelf zodra je zonnepanelen meer produceren dan je op dat moment…
- Begrip
Terugleverkosten
Terugleverkosten zijn kosten die een energieleverancier in rekening brengt aan klanten met zonnepanelen voor de stroom die zij aan het net terugleveren. Het gaat om een vast bedrag per maand, een bedrag per ter…
- Begrip
Steensmuur
Een steensmuur is een gemetselde muur met een dikte van een hele steenlengte, ongeveer eenentwintig centimeter zonder afwerking. De muur is massief en heeft dus geen spouw. Je vindt hem vooral in gevels van won…
- Begrip
Steenstrip
Een steenstrip is een dunne plak baksteen van ruwweg vijftien tot vijfentwintig millimeter die op een ondergrond wordt verlijmd en daarna wordt gevoegd. Zij geeft het beeld van metselwerk zonder de dikte en he…
- Begrip
Steenwol
Steenwol bestaat uit vezels van gesmolten basaltgesteente, gebonden tot platen of vilt. Het is zwaarder en dichter dan glaswol. Die hogere dichtheid geeft betere geluidsisolatie en meer vormvastheid, en steenw…
- Begrip
Stelkozijn
Een stelkozijn is een hulpkozijn dat tijdens de ruwbouw wordt geplaatst en waarin het definitieve kozijn later wordt gemonteerd. Het houdt de opening op maat en beschermt het afwerkkozijn tegen bouwvocht en bes…
- Begrip
Stijl- en regelwerk
Stijl- en regelwerk is het frame van verticale stijlen en horizontale regels waarop een wand, een plafond of een dakkapel wordt beplaat. Het draagt de beplating, houdt de isolatie op zijn plaats en biedt beves…
- Begrip
Stookkosten
Stookkosten zijn de kosten van het verwarmen van een woning over een periode, meestal een stookseizoen of een kalenderjaar. Bij een eigen ketel betaal je die rechtstreeks aan je energieleverancier. Bij collect…
- Begrip
Stooklijn
De stooklijn bepaalt welke aanvoertemperatuur de verwarming maakt bij welke buitentemperatuur: hoe kouder het buiten is, hoe warmer het water dat de radiatoren of de vloerverwarming in gaat. Hij is de instelli…
- Begrip
Stootvoeg
De stootvoeg is de verticale voeg tussen twee metselstenen naast elkaar. Onderaan een spouwmuur worden sommige stootvoegen bewust opengelaten, zodat water uit de spouw kan weglopen en lucht kan circuleren.
- Begrip
Strang
Een strang is een verticale leidinggroep in een gestapeld gebouw die boven elkaar gelegen woningen bedient, bijvoorbeeld met verwarming of leidingwater. Wie in een appartement een klacht heeft over een koude r…
- Begrip
Strekkenlaag
Een strekkenlaag is een laag metselwerk waarin de bakstenen met hun lange zijde in het zicht liggen. Het is de meest gemetselde laag in Nederland, en dat komt door één ontwikkeling: sinds de spouwmuur bestaat,…
- Begrip
Soortenmanagementplan
Een soortenmanagementplan is een plan van een gemeente waarin voor een heel gebied is onderzocht welke beschermde dieren er in gebouwen leven, zoals vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen, en welke maatregelen…
- Begrip
Spaarlamp
Een spaarlamp is een compacte fluorescentielamp die minder energie gebruikt dan een gloeilamp. Er zit één eigenschap in die het weggooien anders maakt dan bij welke andere lamp ook. In elke spaarlamp zit een k…
- Begrip
Split-levelwoning
Een split-levelwoning is een woning waarin de vloeren niet op hele verdiepingen liggen, maar telkens een halve verdieping ten opzichte van elkaar verspringen. De niveaus zijn met korte trappen van enkele treden…
- Begrip
Sponning
Een sponning is een rechthoekige inkeping langs de rand van een houten of kunststof deel, waarin een ander deel aansluit of waarin glas wordt gezet. Het is een detail dat je bijna nooit ziet en dat bepaalt of …
- Begrip
Sporenkap
Een sporenkap is een dakconstructie waarbij schuine sporen van de nok naar de muurplaat lopen en samen een driehoek vormen die door hanenbalken bijeen wordt gehouden. Het is de oudste en eenvoudigste kapvorm e…
- Begrip
Spouw
De spouw is de smalle open ruimte tussen het binnen- en buitenblad van een spouwmuur. Die ruimte houdt regenwater dat door de buitenmuur dringt gescheiden van het binnenblad. In de meeste woningen van na 1975 z…
- Begrip
Spouwlat
Een spouwlat is de houten of kunststof lat die in de spouw tegen de zijkant van een kozijn wordt bevestigd. Hij sluit de stelruimte af, draagt de waterkerende folie en vormt de aanslag waartegen het buitenblad …
- Begrip
Spouwlood
Spouwlood is de waterkerende laag in een spouwmuur die water dat langs het buitenblad naar beneden loopt, opvangt en naar buiten afvoert. Regen dringt altijd in enige mate door metselwerk. De spouw vangt dat o…
- Begrip
Spouwmuur
Een spouwmuur bestaat uit twee muren met een open ruimte ertussen: een buitenblad dat de regen opvangt en een binnenblad dat de constructie draagt en de ruimte afsluit. De twee bladen zijn met spouwankers aan e…
- Begrip
Spouwmuurisolatie
Spouwmuurisolatie is het vullen van de luchtspouw tussen het binnen- en buitenblad van een gevel met isolatiemateriaal. Bij bestaande woningen gebeurt dat door het materiaal via boorgaten in te blazen of in te …
- Begrip
Spuiventilatie
Spuiventilatie is het kortdurend sterk ventileren door ramen en deuren wijd open te zetten, om de lucht in een ruimte snel te verversen. Het is geen vervanging van de dagelijkse basisventilatie maar een aanvul…
- Begrip
Stadsverwarming
Stadsverwarming is verwarming en warm water die van buiten de woning worden geleverd via een warmtenet. In de woning verandert er weinig: er komt een afleverset in plaats van een cv-ketel. Wat wél verandert is…
- Begrip
Schuimglas
Schuimglas is een isolatiemateriaal uit gerecycled glas met gesloten cellen, dat volledig waterdicht, dampdicht, drukvast en onbrandbaar is. Het wordt toegepast waar isolatie belast of nat wordt: onder funderi…
- Begrip
Serre
Een serre is een grotendeels beglaasde aanbouw aan een woning, bedoeld als verblijfsruimte. Het klassieke probleem is temperatuur: in de zomer te warm en in de winter te koud. Wie een serre wil gebruiken als v…
- Begrip
Sheddak
Een sheddak bestaat uit een reeks dakvlakken in zaagtandvorm, waarbij telkens een flauw hellend vlak wordt afgewisseld met een steil vlak dat grotendeels uit glas bestaat. De glasvlakken staan doorgaans op het…
- Begrip
Skeletbouw
Skeletbouw is een bouwwijze waarbij een raamwerk van kolommen en liggers de constructie draagt, en waarbij de gevels en wanden alleen afsluiten en isoleren. Het onderscheid met massiefbouw is fundamenteel: bij…
- Begrip
Slib
Slib is het zwarte ijzeroxide dat zich in het water van een verwarmingsinstallatie vormt door corrosie en dat zich afzet in radiatoren, leidingen, pompen en warmtewisselaars. Het is de meest voorkomende oorzaa…
- Begrip
Slimme lamp
Een slimme lamp is een ledlamp met ingebouwde besturing die op afstand te bedienen is. De techniek werkt en de gebruikssituatie loopt er structureel op vast. Een slimme lamp is alleen bereikbaar zolang de lich…
- Begrip
Slimme meter
De slimme meter is een elektriciteits- en gasmeter die de standen digitaal registreert en op afstand doorgeeft aan de netbeheerder en de leverancier. Voor de bewoner is de P1-poort het interessantste onderdeel…
- Begrip
Slimme radiatorknop
Een slimme radiatorknop is een elektronische thermostaatknop op een radiator, die per kamer een temperatuur regelt en op afstand te bedienen is. Wie ze per kamer plaatst en verder niets verandert, komt vaak be…
- Begrip
Slimme thermostaat
Een slimme thermostaat is een kamerthermostaat met een internetverbinding, bediening op afstand en zelflerende of automatische functies. De besparingsclaims op de doos zijn te optimistisch en er zit wél een re…
- Begrip
Sloopafval
Sloopafval is het materiaal dat vrijkomt bij sloop en bij verbouwing. Bouw- en sloopafval is verreweg de grootste afvalstroom in Nederland. Het overgrote deel wordt gerecycled, maar vooral als puingranulaat on…
- Begrip
Salderen
Salderen is het wegstrepen van teruggeleverde stroom tegen afgenomen stroom op de energierekening. De regeling loopt af, en dat verandert iets fundamenteels aan het rekenen met zonnepanelen. Zolang er wordt ge…
- Begrip
Sandwichpaneel
Een sandwichpaneel bestaat uit drie lagen: twee dunne, stijve buitenplaten met daartussen een isolerende kern. De lagen zijn verlijmd of de kern is ertussen geschuimd, waardoor het geheel veel stijver is dan de…
- Begrip
Schaduwprijs
De schaduwprijs is het bedrag in euro's dat de milieuschade van een product zou kosten om te voorkomen. Het is geen prijs die iemand betaalt, maar een rekeneenheid waarmee elf verschillende milieueffecten tot é…
- Begrip
Schapenwol
Schapenwol is een biobased isolatiemateriaal van gewassen en behandelde wol. Het isoleert vergelijkbaar met minerale wol en het kan aanzienlijk meer vocht opnemen zonder zijn werking te verliezen. Die vochtbuf…
- Begrip
Schilddak
Een schilddak is een dak dat aan alle vier de zijden schuin afloopt, zonder topgevels. Het is het dak van de vrijstaande woning, de villa en veel jaren-dertigbouw, en het heeft twee eigenschappen die tegen elk…
- Begrip
Schimmel
Schimmel is een levend organisme dat groeit op een vochtig oppervlak en dat zich verspreidt met sporen. In woningen komt hij voor als zwarte of groene plekken op muren en plafonds, en in ernstiger vorm als hout…
- Begrip
Schoorsteen
Een schoorsteen voert rook- of verbrandingsgassen af naar buiten, boven het dak. Bij veel woningen is de schoorsteen niet meer in gebruik voor rookgassen maar wel voor ventilatie, of hij staat er alleen nog om…
- Begrip
Schoorsteenbrand
Een schoorsteenbrand is het ontbranden van de aanslag in het rookkanaal zelf: roet, teer en creosoot die zich op de wand hebben afgezet en die bij voldoende temperatuur vlam vatten. Het is geen brand in de kac…
- Begrip
Schoorsteenelement
Een schoorsteenelement is een geprefabriceerd blok waarmee een schoorsteen wordt opgebouwd, doorgaans van lichtbeton met daarin een keramische of stalen binnenbuis. Het is de moderne opvolger van de gemetselde…
- Begrip
Schuifpui
Een schuifpui is een grote glazen pui waarvan een of meer vleugels horizontaal opzij schuiven. Hij levert de verbinding met de tuin die geen andere deur geeft, en hij is bouwfysisch het lastigste gevelelement …
- Begrip
Schuifraam
Een schuifraam is een raam waarvan de vleugels verticaal langs elkaar schuiven, in balans gehouden door contragewichten in de kozijnstijlen. Het is het beeldbepalende raam van de Nederlandse en Engelse stadsar…
- Begrip
Schuimbeton
Schuimbeton is een lichte betonsoort waarin met een schuimmiddel miljoenen kleine luchtbellen zijn ingebracht. Daardoor weegt het een fractie van gewoon beton, isoleert het beter en vloeit het vanzelf vlak uit.…
- Begrip
Rechtens verkregen niveau
Het rechtens verkregen niveau is het kwaliteitsniveau dat een bestaand bouwwerk of bouwdeel feitelijk heeft, voor zover dat niveau destijds rechtmatig tot stand is gekomen. Bij een verbouwing mag je dat niveau …
- Begrip
Recyclen
Recyclen is het terugbrengen van afgedankt materiaal tot grondstof voor nieuwe producten. De bouw scoort op papier hoog en de werkelijkheid is genuanceerder. Verreweg het meeste bouw- en sloopafval in Nederlan…
- Begrip
Referentiewoning
Een referentiewoning is een andere woning die als maatstaf wordt gebruikt om iets over jouw woning te zeggen. Bij een taxatie zijn het recent verkochte, vergelijkbare woningen waaruit de waarde wordt afgeleid.…
- Begrip
Reflecterende folie
Reflecterende folie is een dunne, meerlaagse folie met een aluminiumlaag die warmtestraling terugkaatst, bedoeld als aanvulling in een constructie met een luchtspouw. Zij werkt alleen mét die spouw en zij verv…
- Begrip
Regenton
Een regenton vangt water uit de regenpijp op voor hergebruik in de tuin. Het is de eenvoudigste vorm van hemelwaterhergebruik en de meest toegankelijke klimaatadaptatiemaatregel voor een woning. De berging is …
- Begrip
Relatieve luchtvochtigheid
De relatieve luchtvochtigheid geeft aan hoeveel waterdamp de lucht bevat ten opzichte van het maximum bij die temperatuur. Warme lucht kan meer vocht bevatten dan koude. Dat verband is de sleutel tot condenspr…
- Begrip
Renovatie
Renovatie is het ingrijpend vernieuwen of verbeteren van een bestaand gebouw. Voor eigenaren is het verschil met onderhoud een kwestie van woordkeuze. In het huurrecht is het dat allerminst. Onderhoud moet de …
- Begrip
Resol
Resol is een isolatieschuim op basis van fenolhars met de laagste lambdawaarde van de gangbare isolatiematerialen. Bij gelijke dikte isoleert het beter dan PIR, EPS of minerale wol. Het wordt daarom gekozen wa…
- Begrip
Resolschuim
Resolschuim is een kunststof isolatieplaat met de laagste lambda-waarde van de gangbare materialen, waardoor de benodigde dikte het kleinst is. Het is duur, bros en gevoelig voor vocht, en het wordt gekozen wa…
- Begrip
Resulterende temperatuur
De resulterende temperatuur is de temperatuur die je in een ruimte voelt. Ze combineert de temperatuur van de lucht met de temperatuur van de wanden, vloeren, plafonds en ramen om je heen. Staat de thermostaat …
- Begrip
Retourafsluiter
Een retourafsluiter is de kraan aan de retourzijde van een radiator, waarmee de doorstroming wordt ingesteld. Hij lijkt op een tweede bedieningsknop en dat is hij niet. De retourafsluiter is een inregelkraan: …
- Begrip
Retourtemperatuur
De retourtemperatuur is de temperatuur van het water dat na de radiatoren en de vloerverwarming terugkomt bij de ketel of de warmtepomp. Hoe lager die temperatuur, hoe meer warmte de woning uit het water heeft …
- Begrip
Revolutiebouw
Revolutiebouw is de haastige, speculatieve woningbouw uit ruwweg 1870 tot 1901, gebouwd om snel te verkopen en met minimale materialen. Het is de bouw die in 1901 de Woningwet heeft afgedwongen — de eerste Ned…
- Begrip
Rieten dak
Een rieten dak bestaat uit bossen dekriet die in lagen op latten worden gebonden of geschroefd, met de halmen naar beneden gericht. Het gaat dertig tot vijftig jaar mee, het isoleert van zichzelf en het is geb…
- Begrip
Ringbalk
Een ringbalk is een doorlopende balk van beton of staal die rondom een gebouw of een bouwlaag loopt en die de wanden aan elkaar koppelt. Zij zorgt dat het gebouw als geheel werkt in plaats van als losse muren,…
- Begrip
Robinia
Robinia is de enige in Europa geteelde houtsoort die duurzaamheidsklasse één tot twee haalt, vergelijkbaar met tropisch hardhout. Het is hard, taai en sterk, en de gedraaide groei beperkt de beschikbare maten …
- Begrip
Rolluik
Een rolluik is een oprolbare afsluiting van lamellen voor een raam of deur. Het wordt verkocht op drie beloften en houdt er anderhalve waar. Tegen zon en inkijk doet een rolluik veel, tegen inbraak alleen als …
- Begrip
Rondloopdeur
Een rondloopdeur is een deur met meerdere vleugels die om een verticale as draait, zodat er altijd een afsluiting tussen binnen en buiten blijft. Het principe is bouwfysisch elegant: er is nooit een open verbi…
- Begrip
Rookgasafvoer
De rookgasafvoer voert de verbrandingsgassen van een cv-ketel, geiser of kachel naar buiten. Werkt hij niet goed, dan komt koolmonoxide in huis. Dit is het onderdeel van je installatie waar een fout levensgevaa…
- Begrip
Rookkanaal
Een rookkanaal is het kanaal waardoor de rookgassen van een verbrandingstoestel naar buiten worden afgevoerd, van het toestel tot boven het dak. Of het werkt, hangt af van trek, en trek hangt af van hoogte, di…
- Begrip
Polystyreenschuim
Polystyreenschuim is een licht, stijf isolatiemateriaal van opgeschuimde kunststof, in de bouw gebruikt als plaat of als losse parels. Het isoleert goed, neemt weinig water op en is goedkoop. Het brandt wel, h…
- Begrip
Portaal
Een portaal is een kleine tussenruimte bij de entree, met twee deuren achter elkaar, die voorkomt dat koude lucht rechtstreeks naar binnen slaat. Het is een van de oudste en effectiefste bouwkundige maatregele…
- Begrip
Portiekhybride systeem
Het portiekhybride systeem is een Nederlandse aanpak om portiekflats te verduurzamen zonder ingrijpende verbouwing. Per portiek komt een gezamenlijke warmtepomp die samenwerkt met de bestaande cv-ketels van de …
- Begrip
Prefab
Prefab is het in een fabriek maken van bouwdelen die op de bouwplaats alleen nog worden gemonteerd. Dat verkort de bouwtijd, verhoogt de maatvastheid en verplaatst het werk van een steiger in de regen naar een …
- Begrip
Prefabricage
Prefabricage is het in een fabriek maken van bouwonderdelen die op de bouwplaats alleen nog worden gemonteerd. Het verschuift het werk van de bouwplaats naar de fabriek, en daarmee verschuift ook het moment wa…
- Begrip
Psi-waarde
De psi-waarde geeft aan hoeveel extra warmte er per strekkende meter verloren gaat op de plek waar twee bouwdelen samenkomen. Bij een hoek, een dakrand of een kozijnaansluiting loopt de warmte niet recht naar b…
- Begrip
PUR
PUR is een kunststofschuim dat ter plaatse wordt gespoten of als plaat wordt geleverd, met een lage lambda-waarde en een goede aansluiting op de ondergrond. Gespoten PUR is naadloos en luchtdicht, en het is ac…
- Begrip
Purschuim
Purschuim is een uitzettend polyurethaanschuim uit een bus, gebruikt voor het vullen van naden en het stellen van kozijnen. Het zet na aanbrengen aanzienlijk uit, het is niet constructief en het is niet uv-bes…
- Begrip
Pvc
Pvc is een kunststof die in de bouw wordt gebruikt voor buizen, kozijnprofielen, dakbanen en vloerafwerking. Er is één eigenschap die bijna alle praktijkklachten verklaart en die zelden wordt meegerekend. Pvc …
- Begrip
Raam
Een raam is de opening in een gevel of een dak die is gevuld met glas, en het beweegbare of vaste deel dat die opening afsluit. Het is het onderdeel van de gevel dat het meeste doet en het meeste verliest. Het…
- Begrip
Raamboompje
Een raamboompje is het beslagonderdeel dat een openstaand raam in een bepaalde stand vasthoudt. Het wordt gezien als gemak en het is iets anders. Een raam dat door de wind dichtslaat, breekt glas — en bij een …
- Begrip
Radiator
Een radiator geeft de warmte van het cv-water af aan de kamer, deels door straling en vooral door de lucht eromheen op te warmen. Zijn capaciteit hangt af van de watertemperatuur, en dat is precies waarom radia…
- Begrip
Radiatorkwast
Een radiatorkwast is een kwast met een lange, gebogen steel waarmee je achter en tussen een radiator kunt verven. De haren staan haaks of schuin op de steel, zodat je de muur achter de radiator en de achterzijd…
- Begrip
Rc-waarde
De Rc-waarde geeft aan hoe goed een bouwdeel warmte tegenhoudt, uitgedrukt in vierkante meter kelvin per watt. Hoe hoger, hoe beter. Zij geldt voor de hele opbouw — dak, gevel of vloer — en niet voor het isolat…
- Begrip
Rd-waarde
De Rd-waarde is de warmteweerstand van één isolatielaag: hoe goed die laag warmte tegenhoudt. Zij volgt uit twee getallen: de dikte gedeeld door de lambda van het materiaal. Hoe hoger de uitkomst, hoe beter, e…
- Begrip
Recht van opstal
Het recht van opstal is een zakelijk recht om een gebouw, werk of beplanting in eigendom te hebben op grond van een ander. Zonder dat recht wordt alles wat duurzaam met de grond is verenigd automatisch eigendom…
- Begrip
Overspanningsbeveiliging
Een overspanningsbeveiliging is een component in de elektrische installatie die een kortstondige spanningspiek afleidt naar aarde voordat die de aangesloten apparatuur bereikt. Hij beschermt tegen iets wat een…
- Begrip
Overstek
Het overstek is het deel van een dak of een bouwdeel dat buiten de gevel uitsteekt. Bij een dak beschermt het de gevel tegen regen en zon; bij een verdieping of balkon gaat het om een uitkragend constructiedeel…
- Begrip
Oververhitting
Oververhitting is de situatie waarin een woning in de zomer zo veel warmte binnenkrijgt en vasthoudt dat de binnentemperatuur dagen achtereen te hoog blijft, ook 's nachts. Het is een ontwerpprobleem van het ge…
- Begrip
Paneelradiator
Een paneelradiator bestaat uit een of meer plaatstalen panelen waardoor verwarmingswater stroomt, vaak met convectorplaten ertussen. Het is de meest toegepaste radiator in Nederlandse woningen, en de typeaandu…
- Begrip
Papiertest
De papiertest is een eenvoudige controle van je ventilatie. Je houdt een vel papier tegen het afzuigpunt in de badkamer, de keuken of het toilet. Blijft het vel hangen, dan zuigt het systeem. Valt het, dan is d…
- Begrip
Paris-proof
Paris-proof is een prestatieniveau voor gebouwen dat is afgeleid van de klimaatdoelen van Parijs: hoeveel energie een gebouw per vierkante meter per jaar nog mag verbruiken om binnen het beschikbare koolstofbud…
- Begrip
Parketvloer
Een parketvloer is een vloerafwerking van massief of meerlaags hout. Alles bij een houten vloer draait om één ding: hout werkt met de luchtvochtigheid. Het krimpt in de winter als de verwarming aan staat en ze…
- Begrip
Passiefhuis
Een passiefhuis is een woning die zo goed geïsoleerd, luchtdicht en doordacht georiënteerd is dat er nauwelijks nog verwarming nodig is. De warmte van bewoners, apparaten en zon doet het meeste werk. De standaa…
- Begrip
Pelletkachel
Een pelletkachel verbrandt geperste houtkorrels die automatisch vanuit een voorraadbak worden toegevoerd. De verbranding is geregeld en het toestel kan met een thermostaat worden aangestuurd. Hij geeft aanzien…
- Begrip
Pergola
Een pergola is een open constructie van staanders en dwarsliggers, zonder dichte dakbedekking, bedoeld om schaduw te geven of om klimplanten te dragen. Het onderscheid met een veranda is dat een pergola niet w…
- Begrip
Perilex
Perilex is een aansluitsysteem met vijf polen voor apparaten met een hoog vermogen: drie fasen, nul en aarde. Het wordt in Nederland vooral gebruikt voor elektrische fornuizen en kookplaten. Een perilexaanslui…
- Begrip
Perlator
Een perlator is het inzetstuk in de uitloop van een kraan dat lucht door de waterstraal mengt en het debiet begrenst. Hij is het onderdeel dat het vaakst de oorzaak is van een slappe straal, en het goedkoopste…
- Begrip
Personenalarmering
Personenalarmering is een knop die iemand bij zich draagt en waarmee hij met één druk hulp kan oproepen, ook als hij niet bij een telefoon kan komen. Het is de goedkoopste woningaanpassing die er is en tegelij…
- Begrip
PIR
PIR is een hard isolatieschuim met een zeer lage lambdawaarde, waardoor het bij gelijke dikte beter isoleert dan minerale wol of EPS. Dat maakt het aantrekkelijk waar de ruimte beperkt is: bij dakisolatie van …
- Begrip
Plafond
Het plafond is de afwerking van de bovenzijde van een ruimte. Het verbergt de onderkant van de vloer of het dak erboven en biedt ruimte voor leidingen, verlichting en isolatie.
- Begrip
Plafondverlichting
Plafondverlichting is de algemene verlichting die vanaf het plafond een ruimte gelijkmatig verlicht. De standaardoplossing in Nederlandse woningen is er één en die werkt slecht. Eén lichtpunt midden in het pla…
- Begrip
Plint
Een plint is de afwerking op de overgang van vloer naar wand. Hij ziet er decoratief uit, maar hij lost drie praktische problemen op: hij verbergt de dilatatievoeg die een zwevende vloer nodig heeft, hij besch…
- Begrip
Ondervloer
Een ondervloer is de tussenlaag die je onder laminaat, parket of een tegelvloer aanbrengt om oneffenheden op te vangen, contactgeluid te dempen en vocht uit de dekvloer tegen te houden. Het is de goedkoopste l…
- Begrip
Ongediertebestrijding
Ongediertebestrijding is het weren en zo nodig verwijderen van plaagdieren in en om een gebouw. De reflex is bestrijden, en dat is de stap die het minst oplevert. Zolang de toegang open is, komt er nieuwe aanw…
- Begrip
Ontkoppeling
Ontkoppeling is het bouwkundig scheiden van twee delen zodat trilling, geluid of warmte niet van het ene naar het andere kan overgaan. Het werkt volgens één regel die geen uitzonderingen kent: één starre verbi…
- Begrip
Ontluchten
Ontluchten is het laten ontsnappen van lucht die zich in een watergevulde installatie heeft verzameld, meestal de cv-installatie. Lucht hoopt zich op in het hoogste punt van een radiator of leiding en houdt daa…
- Begrip
Ontluchter
Een ontluchter laat lucht uit een watervoerende installatie ontsnappen. Lucht in een cv-installatie verhindert de doorstroming, veroorzaakt geluid en leidt op termijn tot corrosie. Er zijn handmatige ontluchte…
- Begrip
Opaalglas
Opaalglas is glas dat licht doorlaat maar het beeld verstrooit, zodat je er niet doorheen kunt kijken. De verstrooiing zit in de massa van het glas en niet alleen aan het oppervlak. Het wordt toegepast waar li…
- Begrip
Open haard
Een open haard is een stookplaats waarbij het vuur open in verbinding staat met de ruimte, zonder ruit of deur ertussen, en waarbij de rook rechtstreeks het rookkanaal in gaat. Hij verwarmt slecht en vervuilt …
- Begrip
Opstookprotocol
Een opstookprotocol is een vastgelegd schema om een vloer met vloerverwarming gecontroleerd op temperatuur te brengen voordat de afwerking erop komt. Het wordt uitgelegd als "de vloer alvast warm maken" en dat…
- Begrip
Optimalisator
Een optimalisator is een klein kastje achter elk zonnepaneel dat de opbrengst van dat ene paneel afzonderlijk regelt, zodat een paneel in de schaduw de rest van de reeks niet meesleept. Zonder optimalisator we…
- Begrip
Oriëntatie
De oriëntatie van een woning is de richting waarin de gevels, ramen en dakvlakken staan ten opzichte van de zon, dus noord, oost, zuid of west. Zij bepaalt hoeveel licht en warmte er binnenkomt, op welk moment …
- Begrip
OSB
OSB bestaat uit grote houtsnippers die in lagen gericht zijn gelegd en samengeperst met lijm. De buitenste lagen liggen in de lengterichting, de binnenste dwars. Het is goedkoper dan multiplex en bij de juiste…
- Begrip
Nietmachine
Een nietmachine is een apparaat dat met veer-, accu-, elektrische of pneumatische kracht een U-vormige kram in hout of een zacht materiaal drijft. Het is bevestigen zonder voorboren, zonder schroeven en zonder…
- Begrip
Nieuwbouw
Nieuwbouw is een woning die geheel nieuw wordt gebouwd op een daarvoor bestemde kavel. Je koopt geen huis dat er al staat, maar een plan: een tekening, een technische omschrijving en een prijs. Het gebouw onts…
- Begrip
Nok
De nok is de bovenste lijn van een schuin dak, waar twee dakvlakken samenkomen. Het is het hoogste en meest windbelaste punt van een woning, en tegelijk de plek waar de dakconstructie moet kunnen ventileren.
- Begrip
Nokrol
Een nokrol is een geplooide band van kunststof of aluminium die onder de nokvorsten wordt aangebracht en de nok afdicht tegen regen, sneeuw en vogels, terwijl hij lucht doorlaat. Hij vervangt de mortelvoeg die…
- Begrip
NTA 8800
De NTA 8800 is de rekenmethode waarmee in Nederland de energieprestatie van een gebouw wordt bepaald. Een gecertificeerd adviseur voert de kenmerken van de woning in en de methode rekent uit hoeveel energie het…
- Begrip
Nul op de meter
Een nul-op-de-meterwoning wekt over een jaar gemeten evenveel energie op als er in en om de woning wordt verbruikt, inclusief het huishoudelijk verbruik. Dat laatste is het onderscheid met energieneutraal: daa…
- Begrip
Omvormer
De omvormer zet de gelijkstroom van de zonnepanelen om in wisselstroom voor het huisnet. Het is het onderdeel van een zonnestroominstallatie dat als eerste stukgaat, en het bepaalt hoeveel van de opgewekte stro…
- Begrip
Onderbouw
De onderbouw is het onderste deel van een gebouw: de fundering en alles wat daarop staat tot aan de begane grondvloer. Dat is het deel dat de last van het huis naar de grond brengt en dat het contact met grond…
- Begrip
Onderdak
Het onderdak is de tweede waterkerende laag onder de dakpannen of leien van een hellend dak. Het bestaat uit een dampopen folie of een harde plaat op het dakbeschot of op de isolatie. Het vangt regen op die ond…
- Begrip
Onderdruk
Onderdruk betekent dat de luchtdruk in een ruimte lager is dan buiten of in de ruimte ernaast. Lucht stroomt dan van buiten naar binnen door elke kier, rooster of opening. In een woning ontstaat onderdruk voora…
- Begrip
Onderhoudskosten
Onderhoudskosten zijn alle uitgaven om een woning in dezelfde staat te houden: schilderwerk, dakonderhoud, voegwerk, keuringen en het vervangen van installaties aan het eind van hun levensduur. Het gaat niet o…
- Begrip
MPG
De MPG is de wettelijke maat voor de milieubelasting van de materialen in een gebouw, uitgedrukt in euro schaduwkosten per vierkante meter per jaar. Hoe lager, hoe beter. Sinds 1 januari 2025 geldt bij nieuwbou…
- Begrip
Muldenpan
Een muldenpan is een dakpan met een brede, vlakke goot in het midden en sluitranden aan de zijkanten. De brede goot geeft dit paneltype zijn voordeel en zijn beperking. De mulde voert veel water af en dat maak…
- Begrip
MV-box
Een mv-box is de ventilator met behuizing die bij systeem C de lucht uit keuken, badkamer en toilet afzuigt. Hij staat doorgaans op zolder of in een kast en hij is het onderdeel dat het vaakst wordt vergeten b…
- Begrip
Na-isolatie
Na-isolatie is het isoleren van een bestaande woning, dus na de bouw. Je brengt isolatiemateriaal aan in of tegen een bouwdeel dat er al staat: de spouw, de vloer, het dak of de gevel. Het doel is minder warmte…
- Begrip
Nachtventilatie
Nachtventilatie is het gericht doorspoelen van een woning met koele buitenlucht in de nacht en vroege ochtend, om de warmte die overdag in vloeren, wanden en meubels is opgeslagen af te voeren. Het is de goedko…
- Begrip
Nachtverlaging
Nachtverlaging is het 's nachts lager zetten van de thermostaat, met de hand of via een klokprogramma, om stookkosten te besparen. Hoeveel het oplevert en hoe ver je omlaag kunt, hangt af van de isolatie van de…
- Begrip
Natuurinclusief bouwen
Natuurinclusief bouwen is bouwen en verbouwen waarbij planten en dieren een plek krijgen in en om het gebouw: nestvoorzieningen voor vogels, verblijfplaatsen voor vleermuizen, groene daken en gevels, en een tui…
- Begrip
Natuurlijke isolatie
Natuurlijke isolatie is de verzamelnaam voor isolatiematerialen uit hernieuwbare plantaardige of dierlijke grondstoffen, zoals houtvezel, hennep, vlas, cellulose, schapenwol en kurk. Zij isoleren vergelijkbaar…
- Begrip
Natuurlijke ventilatie
Bij natuurlijke ventilatie komt verse lucht binnen via roosters en kieren en verlaat de lucht de woning via kanalen die op thermiek en wind werken. Er is geen ventilator. Het is het oudste systeem en het werkt…
- Begrip
Negge
De negge is het deel van de dagkant van een gevelopening dat vanaf het kozijn tot aan het gevelvlak loopt. Het is met andere woorden de zijkant van de sponning waarin het kozijn is geplaatst, gezien vanaf buite…
- Begrip
NEN
NEN is de aanduiding van een Nederlandse norm en tegelijk de naam van de organisatie die die normen beheert. Een norm is een afspraak tussen partijen over hoe iets gemaakt, gemeten of beoordeeld wordt. Het is …
- Begrip
Netaansluiting
De netaansluiting is de verbinding tussen het openbare elektriciteitsnet in de straat en de installatie in je woning. Zij bestaat uit de aansluitkabel, de aansluitkast met de hoofdzekering en de meter in de met…
- Begrip
Netbeheerder
De netbeheerder is het bedrijf dat de kabels en leidingen voor elektriciteit en gas in de grond beheert, je woning erop aansluit, de meter plaatst en storingen verhelpt. Je kiest hem niet: elke regio heeft er e…
- Begrip
Netcongestie
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op een bepaald moment of in een bepaald gebied niet genoeg capaciteit heeft om alle gevraagde stroom te transporteren. Voor woningeigenaren speelt het bij verzwa…
- Begrip
Netspanning
Netspanning is de elektrische spanning die het openbare net op de aansluiting van een gebouw levert. In Nederland is dat 230 volt wisselspanning tussen fase en nul, met een frequentie van 50 hertz. Bij een dri…
- Begrip
Netverzwaring
Netverzwaring is het vergroten van de capaciteit waarmee stroom je woning binnenkomt. Meestal ga je van een enkelfasige aansluiting naar drie fasen of naar een hogere ampèrewaarde. Het is werk van de netbeheerd…
- Begrip
NHG
NHG is een garantie op een hypotheek tot een jaarlijks vastgestelde kostengrens. Blijft er na gedwongen verkoop een restschuld over, dan neemt het waarborgfonds die onder voorwaarden over. Voor wie verduurzaam…
- Begrip
Materialenpaspoort
Een materialenpaspoort legt vast welke materialen er in een gebouw zitten, in welke hoeveelheden, waar precies, en hoe zij eruit komen. Het maakt een gebouw leesbaar als grondstoffenvoorraad in plaats van als t…
- Begrip
Mechanische ventilatie
Bij mechanische ventilatie zuigt een ventilator vervuilde lucht af uit keuken, badkamer en toilet. Verse lucht komt binnen via roosters in de gevel. Zo wordt vocht en vuile lucht afgevoerd zonder dat je ramen h…
- Begrip
Meerjarenonderhoudsplan
Een meerjarenonderhoudsplan is een overzicht van het onderhoud aan een gebouw over een reeks jaren, met de kosten erbij. Het wordt gemaakt om te weten wat er aankomt, en het rendeert op iets anders. De winst z…
- Begrip
Meerpuntssluiting
Een meerpuntssluiting is een deurslot dat de deur op meerdere plekken tegelijk in het kozijn vastzet, aangedreven door één sleutelbeweging of één ophaal van de kruk. De reden dat het bestaat, is eenvoudig: een…
- Begrip
Menggranulaat
Menggranulaat is gebroken puin van beton en metselwerk dat wordt hergebruikt als funderingsmateriaal onder wegen, opritten en terrassen. Het is de meest toegepaste circulaire bouwstof in Nederland: vrijwel al …
- Begrip
Mengkraan
Een mengkraan is een kraan die koud en warm water in één uitloop samenbrengt, zodat je temperatuur en hoeveelheid met één bediening regelt. Het lijkt een comfortonderwerp en het is er ook een veiligheidsonderw…
- Begrip
Meranti
Meranti is een verzamelnaam voor tropisch loofhout uit Zuidoost-Azië. Het is decennialang de standaard geweest voor Nederlandse buitenkozijnen, vanwege de goede bewerkbaarheid en de redelijke duurzaamheid. De …
- Begrip
Merbau
Merbau is een zwaar tropisch hardhout uit Zuidoost-Azië met een goede duurzaamheid en een uitzonderlijke maatvastheid. Het staat bekend om zijn sterke uitloging, waarbij een roodbruine kleurstof alles beneden …
- Begrip
Milieubarometer
De Milieubarometer is een Nederlands instrument waarmee een organisatie haar milieubelasting in kaart brengt: energie, water, afval en vervoer. Het is een merknaam van Stichting Stimular en wordt daarom niet ve…
- Begrip
Milieuclassificatie
Een milieuclassificatie deelt bouwproducten binnen één toepassing in klassen in, van de minst belastende keuze tot de meest belastende. De indeling is afgeleid van de schaduwprijs en is bedoeld om binnen een to…
- Begrip
Minerale wol
Minerale wol is de verzamelnaam voor isolatiemateriaal van gesmolten steen of glas, dat tot vezels wordt gesponnen en tot dekens of platen wordt geperst. Het is verreweg het meest toegepaste isolatiemateriaal …
- Begrip
Modulerende ketel
Een modulerende ketel is een cv-ketel die zijn vermogen traploos kan aanpassen tussen een minimum en een maximum, in plaats van alleen aan of uit te gaan. Hij levert daardoor precies zoveel warmte als de woning…
- Begrip
Monument
Een monument is een gebouw of object dat vanwege zijn cultuurhistorische waarde wettelijk is beschermd. Wijzigingen zijn vergunningplichtig, en dat geldt vaak ook voor onderdelen die je van buitenaf niet ziet.
- Begrip
Monumentenglas
Monumentenglas is beglazing die in een monument of beeldbepalend pand kan worden toegepast zonder het historische beeld aan te tasten. Het lost een tegenstelling op die anders onoplosbaar is: een monument mag …
- Begrip
Linoleum
Linoleum is een vloerbedekking van geoxideerde lijnolie met houtmeel, kurkmeel, harsen en kalksteen, op een juterug. Het is een van de weinige echt biobased vloeren, het gaat twintig tot veertig jaar mee, en h…
- Begrip
Loodgieter
Een loodgieter legt en onderhoudt leidingen voor water, afvoer en verwarming, en installeert sanitair. Bij de rekening kijken mensen naar het onderdeel, en daar zit het geld meestal niet. Het grootste deel van…
- Begrip
Loofhout
Loofhout is hout van loofbomen, bomen die hun blad verliezen. Het staat tegenover naaldhout van coniferen. De meeste loofhoutsoorten zijn dichter, harder en duurzamer dan naaldhout, en daarom worden ze gebruik…
- Begrip
Losmaakbaarheid
Losmaakbaarheid is de mate waarin bouwdelen en materialen aan het einde van hun gebruiksduur zonder schade uit elkaar te halen zijn. Het is de voorwaarde voor werkelijk hergebruik: wat je niet los krijgt, kun …
- Begrip
Lucht-luchtwarmtepomp
Een lucht-luchtwarmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht en blaast die als warme lucht de ruimte in. Hij verwarmt alleen de ruimte waar een binnenunit hangt, en hij levert geen warm tapwater.
- Begrip
Lucht-waterwarmtepomp
Een lucht-waterwarmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht en brengt die over op het cv-water voor verwarming en tapwater. Het rendement hangt af van de aanvoertemperatuur; hoe lager die kan, hoe hoger de op…
- Begrip
Luchtdebiet
Het luchtdebiet is de hoeveelheid lucht die per tijdseenheid door een kanaal, een ventiel of een rooster stroomt. Het is de maat waarin ventilatie wordt uitgedrukt en gecontroleerd. Een systeem dat het bereken…
- Begrip
Luchtdichtheid
Luchtdichtheid is de mate waarin een woning ongewenste luchtstroming door kieren en naden tegenhoudt. Hoe luchtdichter, hoe minder warmte er ongemerkt weglekt. Luchtdicht betekent niet dat er niet geventileerd …
- Begrip
Luchtgeluid
Luchtgeluid is geluid dat zich door de lucht voortplant — stemmen, muziek, een televisie — en dat een wand of vloer in trilling brengt en aan de andere kant weer als geluid vrijkomt. De isolatie ertegen berust…
- Begrip
Luchtkanaal
Een luchtkanaal transporteert lucht tussen de ventilatie-unit en de ventielen in de ruimten. Het is het onderdeel van een ventilatiesysteem dat het meest bepalend is voor het debiet, het geluid en het onderhoud…
- Begrip
Luchttoevoer
Luchttoevoer is de aanvoer van buitenlucht naar de ruimten waarin je woont, slaapt en werkt. Zonder toevoer heeft afzuiging geen zin. Wat je in de keuken of badkamer wegzuigt, moet ergens anders de woning binn…
- Begrip
Luchtverwarming
Luchtverwarming is een systeem dat een woning verwarmt door warme lucht door kanalen rond te blazen. Wie zo'n woning koopt en wil verduurzamen, loopt tegen iets aan dat bij radiatoren niet speelt. Er is geen w…
- Begrip
Luchtvochtigheid
Luchtvochtigheid is de hoeveelheid waterdamp die in de lucht zit. Meestal wordt zij uitgedrukt als relatieve vochtigheid: het percentage van wat de lucht bij die temperatuur maximaal kan bevatten. In een woning…
- Begrip
Luchtwarmtepomp
Een luchtwarmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht en brengt die op een bruikbare temperatuur voor verwarming en warm tapwater. Hij werkt ook bij vriestemperaturen, zij het met een lager rendement. Het is …
- Begrip
Luifel
Een luifel is een vast afdak boven een deur, een raam of een gevelopening. Hij oogt decoratief en hij doet iets heel praktisch. Een luifel houdt de deur en het stuk gevel eronder droog, en dat is precies de pl…
- Begrip
Maatwerkadvies
Een maatwerkadvies is een rapport van een gecertificeerde energieadviseur dat voor één specifieke woning laat zien welke maatregelen de energieprestatie verbeteren, in welke volgorde, wat ze kosten, wat ze besp…
- Begrip
Maisonnette
Een maisonnette is een woning binnen een groter gebouw die zich over twee of meer bouwlagen uitstrekt, met één voordeur en een eigen trap binnen de woning. Je woont er als in een rijtjeshuis, maar je bent eige…
- Begrip
Manchet
Een manchet is een flexibele ring of kraag van rubber of kunststof die de ruimte afdicht tussen een buis of kabel en het vlak waar die doorheen gaat. Je vindt ze in het dak rond ontluchtingen, bij leidingdoorvo…
- Begrip
Markies
Een markies is een uitklapbaar zonnescherm boven een raam of deur, waarbij het doek door schuine zijarmen wordt gespannen en het scherm schuin naar beneden uitvalt. Doordat de zijkanten mee naar beneden komen,…
- Begrip
Marmoleum
Marmoleum is een vloerbedekking van lijnzaadolie, houtmeel, kalksteen en natuurhars op een juten drager, in banen of tegels geleverd. Het is een natuurproduct met een lange levensduur, en het is gevoelig voor …
- Begrip
Massa-veer-massa
Massa-veer-massa is het principe achter goede geluidsisolatie: twee zware lagen die van elkaar zijn losgekoppeld door een zachte tussenlaag. De veer is meestal een luchtspouw gevuld met minerale wol. Zolang er …
- Begrip
Lagetemperatuurverwarming
Lagetemperatuurverwarming is een verwarmingssysteem dat werkt met aanvoerwater van ongeveer vijfendertig tot vijfenveertig graden in plaats van de zeventig tot tachtig graden van een traditionele installatie. …
- Begrip
Lagetemperatuurradiator
Een lagetemperatuurradiator is ontworpen om bij een aanvoertemperatuur van vijfendertig tot vijfenveertig graden voldoende warmte af te geven. Dat gebeurt met een groter oppervlak, met ventilatoren of met beid…
- Begrip
Lambda-waarde
De lambda-waarde geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleidt, uitgedrukt in watt per meter per kelvin; hoe lager, hoe beter het isoleert. Het is een eigenschap van het materiaal en niet van de laag: pas ge…
- Begrip
Lambdawaarde
De lambdawaarde geeft aan hoe goed een materiaal warmte geleidt, uitgedrukt in watt per meter per kelvin. Hoe lager het getal, hoe beter het materiaal isoleert. Het is de enige eigenschap waarmee isolatiemater…
- Begrip
Lastbalancering
Lastbalancering is het automatisch verdelen van de beschikbare elektrische capaciteit over de toestellen die er tegelijk gebruik van willen maken. Het is ontstaan uit een eenvoudig probleem: de aansluiting van…
- Begrip
Lastbeheer
Lastbeheer is het automatisch begrenzen en verdelen van het stroomverbruik in een woning of gebouw, zodat het totaal nooit boven de aansluitwaarde uitkomt. Het wordt vooral gebruikt bij laadpalen: de paal laadt…
- Begrip
Ledlamp
Een ledlamp is een lichtbron op basis van halfgeleiders die aanzienlijk minder energie gebruikt dan een gloeilamp. Het rekenen in watt is voorbij: bij led zegt het wattage vrijwel niets over hoeveel licht je k…
- Begrip
Leefkuil
Een leefkuil is een verdiept zitgedeelte in de woonkamer, meestal een of twee treden lager dan de rest van de vloer, met een vaste zithoek eromheen. Je vindt ze vooral in woningen uit de jaren zestig en zevent…
- Begrip
Leem
Leem is een mengsel van klei, silt en zand dat als bouwmateriaal wordt gebruikt voor pleisterwerk, voor vullingen in vakwerk en voor massieve wanden. Het is een van de oudste bouwmaterialen en het is de laatst…
- Begrip
Leidingisolatie
Leidingisolatie is een laag isolatiemateriaal om een leiding heen, meestal een voorgevormde koker of schaal van schuim, rubber of minerale wol. Zij houdt warmte in warme leidingen, houdt koudwaterleidingen koud…
- Begrip
Lessenaarsdak
Een lessenaarsdak is een dak met een enkel hellend vlak, dat aan de ene zijde hoog is en aan de andere laag. Er is geen nok in de gebruikelijke zin. Het is de dakvorm die bij moderne woningbouw en bij aanbouwe…
- Begrip
Levenscyclusanalyse
Een levenscyclusanalyse berekent de milieueffecten van een product of gebouw over de hele levensduur: winning, productie, transport, bouw, gebruik, onderhoud, sloop en verwerking. Het is de methode waarmee ond…
- Begrip
Levensduur
De levensduur van een bouwdeel is de periode waarin het zijn functie vervult, en die is geen eigenschap van het materiaal maar de uitkomst van materiaal, uitvoering, belasting en onderhoud. Er zijn drie soorte…
- Begrip
Lichttoetredingsfactor
De lichttoetredingsfactor is het deel van het zichtbare daglicht dat door een ruit heen komt. Je schrijft hem als getal tussen 0 en 1, of als percentage. Een LTA van 0,78 betekent dat achtenzeventig procent van…
- Begrip
Koppenlaag
Een koppenlaag is een laag metselwerk waarin de bakstenen met hun korte zijde in het zicht liggen, zodat ze dwars door de muur steken. Dat dwars doorsteken is geen esthetische keuze maar een constructieve: een…
- Begrip
Koudebrug
Een koudebrug is een plek in de constructie waar warmte veel sneller naar buiten gaat dan eromheen. Het oppervlak is daar aan de binnenzijde kouder, waardoor vocht uit de lucht erop neerslaat. Dat is de reden d…
- Begrip
Koudepomp
Koudepomp is spreektaal voor een installatie die warmte uit een ruimte haalt en naar buiten afvoert. Technisch gaat het vrijwel altijd om een warmtepomp die omgekeerd draait. Voor de meeste toepassingen kun je …
- Begrip
Koudeval
Koudeval is de stroom koude lucht die langs een koud oppervlak, meestal een raam, naar beneden zakt en over de vloer de kamer in glijdt. Je voelt het als tocht, terwijl er geen kier is. Het komt door afkoeling …
- Begrip
Kozijn
Het kozijn is het vaste raamwerk dat in een muuropening zit en waarin een raam, een deur of vast glas wordt geplaatst. Het draagt niets van het gebouw maar het bepaalt de waterdichtheid, de luchtdichtheid en ee…
- Begrip
Kozijnanker
Een kozijnanker is de metalen verbinding waarmee een kozijn aan het metselwerk of de constructie wordt bevestigd. Er is één misverstand dat structureel tot problemen leidt bij zelf geplaatste kozijnen. Purschu…
- Begrip
Krachtstroom
Krachtstroom is elektriciteit met drie fasen in plaats van een. Tussen de fasen staat vierhonderd volt in plaats van tweehonderddertig, en daardoor kan er aanzienlijk meer vermogen worden geleverd. In woningen…
- Begrip
Kram
Een kram is een U-vormig bevestigingsmiddel met twee punten en een rug, dat je met een tacker of met een hamer in hout drijft. De rug is wat hem onderscheidt van een spijker: hij klemt iets vast over de volle …
- Begrip
Kruipluik
Een kruipluik is de afsluitbare opening in de begane grondvloer waardoor je de kruipruimte in kunt. Het is een klein onderdeel met een groot gevolg: het bepaalt of de ruimte onder je woning bereikbaar is. Alle…
- Begrip
Kruipruimte
De kruipruimte is de lage ruimte tussen de bodem en de begane grondvloer. Hij is er om leidingen bereikbaar te houden en om vocht uit de bodem weg te ventileren. Het is ook de plek waar de meeste vochtproblemen…
- Begrip
Kruisvenster
Een kruisvenster is een venster dat door een verticale stijl en een horizontale regel in vier vlakken is verdeeld. Die verdeling heeft de vorm van een kruis. Je vindt het bij panden van voor 1700 en bij latere…
- Begrip
Kunststof
Kunststof is de verzamelnaam voor synthetische polymeren die in de bouw op grote schaal worden toegepast: in kozijnen, in leidingen, in dakbedekking, in isolatie en in bevestigingsmiddelen. Elk polymeer heeft …
- Begrip
Kunststof kozijn
Een kunststof kozijn bestaat uit geëxtrudeerde pvc-profielen met meerdere luchtkamers en een stalen versterking in de kern. Het vraagt geen schilderwerk en het is niet te repareren; bij schade wordt het comple…
- Begrip
Kurk
Kurk is de schors van de kurkeik, geoogst zonder de boom te kappen. In de bouw wordt het gebruikt als vloerafwerking, als ondervloer en als isolatiemateriaal. Het is warm onder de voet, het dempt contactgeluid…
- Begrip
Laadpaal
Een laadpaal is een vast laadpunt voor een elektrische auto, aan de gevel of op de oprit. Het laadvermogen wordt uitgedrukt in kilowatt en hangt af van je aansluiting: 3,7 kW bij één fase, 11 of 22 kW bij drie …
- Begrip
Laagbouw
Laagbouw is bebouwing met een beperkt aantal bouwlagen, in de praktijk tot en met vier en zonder lift. Denk aan rijtjeshuizen, twee-onder-een-kapwoningen, vrijstaande huizen en lage portiekflats. Het woord zegt…
- Begrip
Keteltest
De keteltest is een proef waarbij je de aanvoertemperatuur van je cv-ketel verlaagt naar vijftig graden en tijdens een koude periode kijkt of de woning warm genoeg blijft. Lukt dat, dan kan de woning met lage t…
- Begrip
Kiepraam
Een kiepraam is een raam dat aan de onderzijde is scharnierend en aan de bovenzijde naar binnen kantelt. Het is de meest gebruikte ventilatiestand in Nederlandse woningen — en tegelijk de meest gebruikte inbra…
- Begrip
Kierdichting
Kierdichting is het afdichten van naden en kieren waardoor ongecontroleerd lucht de woning in en uit stroomt: langs ramen, deuren, plinten, leidingdoorvoeren en de brievenbus. Het is een van de goedkoopste iso…
- Begrip
Kilowattuur
Een kilowattuur is de eenheid van energie waarin elektriciteit wordt afgerekend: het verbruik van een apparaat van duizend watt gedurende een uur. Het verschil tussen kilowatt en kilowattuur is de meest voorko…
- Begrip
Klamplaag
Een klamplaag is een dunne laag metselwerk die tegen een bestaande wand wordt aangebracht, bestaande uit stenen op hun smalle kant of uit dunne strips. Het doel is een baksteenbeeld te geven aan een wand die n…
- Begrip
Kleefband
Kleefband is een drager met een kleeflaag, gebruikt om te bevestigen, af te plakken of af te dichten. Bij bouwtoepassingen wordt tape behandeld als iets wat altijd werkt, en dat is precies waar het misgaat. Ee…
- Begrip
Klemmend raam
Een klemmend raam is een raam dat bij het openen of sluiten langs het kozijn schuurt of vastloopt. De reflex is de schaaf, en dat is precies de verkeerde volgorde. Klemt het raam alleen in natte of koude perio…
- Begrip
Klepraam
Een klepraam is een raam dat aan de onderzijde is scharnierend en aan de bovenzijde opent, of andersom: aan de bovenzijde scharnierend en aan de onderzijde uitzettend. Het wordt vooral gebruikt als ventilatiev…
- Begrip
Klimaatadaptatie
Klimaatadaptatie is het aanpassen van gebouwen en terreinen aan een veranderend klimaat: heftiger buien, langere droogte, meer hitte en een stijgende zeespiegel. Bij een woning gaat het concreet om water, hitte…
- Begrip
Klokthermostaat
Een klokthermostaat regelt de temperatuur in de woning volgens een tijdprogramma: warmer wanneer je thuis bent, koeler wanneer je slaapt of weg bent. Het is de goedkoopste ingreep in een verwarmingsinstallatie…
- Begrip
Koepel
Een koepel is een gewelfde overkapping. In de woningbouw is de meest voorkomende vorm de lichtkoepel: een doorzichtige kunststof koepel op een opstand op een plat dak. Zij brengt daglicht in ruimten zonder gev…
- Begrip
Koolmonoxide
Koolmonoxide is een giftig gas dat ontstaat bij onvolledige verbranding. Het gevaar zit niet in de stof maar in wat je er niet aan merkt. Koolmonoxide is reukloos, kleurloos en smaakloos, en het bindt zich vel…
- Begrip
Koolmonoxidemelder
Een koolmonoxidemelder waarschuwt bij een te hoge concentratie koolmonoxide, een reukloos en kleurloos gas dat vrijkomt bij onvolledige verbranding van gas, hout, olie of kolen. Koolmonoxide is niet te ruiken,…
- Begrip
Inzetbuis
Een inzetbuis is een buis die in een bestaand gemetseld rookkanaal wordt geschoven, zodat rookgassen door een gladde, dichte en op maat gemaakte doorgang gaan. Vrijwel elk oud schoorsteenkanaal is te ruim, te …
- Begrip
Ipé
Ipé is een Zuid-Amerikaans hardhout dat tot de zwaarste en dichtste handelssoorten behoort, met duurzaamheidsklasse één. Het wordt gebruikt voor vlonders en terrassen met een zeer lange levensduur, en het is u…
- Begrip
ISDE
De ISDE is de landelijke subsidieregeling voor isolatiemaatregelen, warmtepompen, zonneboilers en aansluitingen op een warmtenet in bestaande woningen. Zij werkt met drempelwaarden: haal je die niet, dan krijg…
- Begrip
Isolatie
Isolatie is het aanbrengen van een materiaallaag die warmtetransport tegenhoudt. Zij houdt in de winter warmte binnen en in de zomer buiten, verlaagt de energierekening en maakt oppervlakken warmer — wat conden…
- Begrip
Isolatieglas
Isolatieglas bestaat uit twee of drie ruiten met een gesloten spouw ertussen, gevuld met droge lucht of met een edelgas, en met een dampdichte afstandhouder langs de rand. De isolatiewaarde wordt uitgedrukt in…
- Begrip
Isolatiemateriaal
Isolatiemateriaal is materiaal dat warmtetransport door een constructie tegenhoudt. Bij het vergelijken wordt naar de lambda-waarde gekeken en dat getal zegt iets anders dan mensen denken. De lambda-waarde bep…
- Begrip
Isolatieplaat
Een isolatieplaat is een stijve plaat isolatiemateriaal die op of tegen een constructie wordt aangebracht om warmteverlies te beperken. De keuze wordt bepaald door drie eigenschappen die tegen elkaar in werken…
- Begrip
Jaloezie
Een jaloezie is een raambekleding van kantelbare lamellen. Door de stand van de lamellen te wijzigen regel je licht, inkijk en uitzicht afzonderlijk — dat is de eigenschap die haar onderscheidt van gordijnen en…
- Begrip
Kachel
Een kachel verwarmt één ruimte door verbranding van hout of pellets. Zij geeft snel warmte en sfeer, maar zij is ook de belangrijkste bron van fijnstof in woonwijken en vraagt aandacht voor de rookgasafvoer.
- Begrip
Kalf
Een kalf is de horizontale scheiding binnen een kozijn tussen een deur of raam en het bovenlicht erboven. Het is een klein onderdeel met een grote rol bij oude en monumentale gevels: de hoogte waarop het kalf …
- Begrip
Kanaalreiniging
Kanaalreiniging is het schoonmaken van de luchtkanalen van een ventilatiesysteem, inclusief de ventielen, de ventilator en soms de warmteterugwinunit. Het doel is dat de gemeten hoeveelheid lucht weer overeenk…
- Begrip
Kanteldeur
Een kanteldeur is een garagedeur uit één blad dat bij het openen naar buiten kantelt en horizontaal onder het plafond schuift. Het is het klassieke garagedeurtype in Nederland, en er zit één ding aan dat mense…
- Begrip
Huurhuis
Een huurhuis is een woning die tegen betaling in gebruik wordt gegeven door een verhuurder. Bij onderhoud loopt vrijwel elke discussie op hetzelfde punt vast, en dat is met één lijst op te lossen. De verdeling…
- Begrip
Huurverhoging
Een huurverhoging is een verhoging van de huurprijs door de verhuurder, meestal één keer per jaar. Hoe hoog hij mag zijn en of je bezwaar kunt maken, hangt af van het soort huurwoning en van de reden voor de ve…
- Begrip
Hybride warmtepomp
Een hybride warmtepomp is een lucht-water-warmtepomp die samenwerkt met de bestaande cv-ketel. De warmtepomp verwarmt bij milde buitentemperaturen; de ketel neemt het over bij strenge kou en verzorgt doorgaans …
- Begrip
Hygrometer
Een hygrometer meet de relatieve luchtvochtigheid: hoeveel waterdamp er in de lucht zit ten opzichte van wat die lucht bij die temperatuur kan bevatten. Het getal staat in procenten. Bij vrijwel elke klacht ove…
- Begrip
Inblaasisolatie
Inblaasisolatie is het aanbrengen van los isolatiemateriaal in een bestaande gesloten holte, via boorgaten en een slang. Het is de gangbare manier om een spouwmuur, een holle vloer of een gesloten kap na te is…
- Begrip
Individuele voorziening
Een individuele voorziening is een installatie of aanpassing die een appartementseigenaar voor zijn eigen woning aanbrengt, maar die een gemeenschappelijk deel van het gebouw raakt: een airco-buitendeel aan de …
- Begrip
Inductiekookplaat
Een inductiekookplaat verwarmt de pan zelf, met een magnetisch veld uit spoelen onder het glas. Het glas wordt alleen warm door de pan die erop staat. Daardoor is het snel en goed regelbaar, en gaat de warmte n…
- Begrip
Infraroodpaneel
Een infraroodpaneel verwarmt door straling: het verwarmt oppervlakken en mensen in plaats van de lucht. Het is een elektrisch paneel dat op de wand of het plafond wordt gemonteerd. Het rendement is per definit…
- Begrip
Inregelrapport
Een inregelrapport legt vast hoe een installatie is afgesteld en wat er na afloop is gemeten. Per radiator, per ventiel of per groep staat er wat de berekende waarde was, wat er is ingesteld en wat er daadwerk…
- Begrip
Installatie Performance Scan
Een Installatie Performance Scan is een gestructureerde controle of de installaties in een gebouw doen wat ze zouden moeten doen: verwarming, ventilatie, koeling en regeling. Het is een Nederlandse methodiek; d…
- Begrip
Installatieautomaat
Een installatieautomaat is de schakelaar in de meterkast die een groep uitschakelt bij overbelasting of kortsluiting. Hij beschermt de kabel, niet het apparaat en niet de mens. Dat is het misverstand dat dit o…
- Begrip
Installatiegeluid
Installatiegeluid is het geluid dat technische voorzieningen in een gebouw maken: ventilatie, verwarming, warmtepompen, liften, pompen en leidingen. Het valt op doordat het aanhoudt en niet wegebt, en het is v…
- Begrip
Hittestress
Hittestress is de belasting die aanhoudende hitte legt op mensen en op gebouwen. In steden loopt de temperatuur op door verharding, door het ontbreken van groen en door warmte uit gebouwen en verkeer. Voor won…
- Begrip
Hoekwoning
Een hoekwoning is de laatste woning van een rij, met aan één zijde een buurwoning en aan de andere zijde een vrije zijgevel. Die ene extra gevel bepaalt bijna alles wat de hoekwoning onderscheidt. Bij dezelfde…
- Begrip
Hoofdzekering
De hoofdzekering is de beveiliging waarmee je woning op het elektriciteitsnet is aangesloten, en hij bepaalt hoeveel vermogen je woning in totaal kan afnemen. Hij is eigendom van de netbeheerder en zit achter …
- Begrip
Hoogrendementsketel
Een hoogrendementsketel is een cv-ketel die de waterdamp in de rookgassen laat condenseren en de daarbij vrijkomende warmte benut. Daardoor ligt het rendement hoger dan bij oudere ketels. De ketel haalt dat re…
- Begrip
Hout-aluminium kozijn
Een hout-aluminium kozijn heeft een dragend houten kozijn met aan de buitenzijde een geclipste aluminium schaal. Het combineert een houten binnenzijde met een buitenzijde die geen schilderwerk vraagt, en het i…
- Begrip
Houtbescherming
Houtbescherming is het geheel aan maatregelen waarmee hout tegen aantasting wordt beschermd, van bouwkundige detaillering tot chemische behandeling. De volgorde is de kern. Er zijn vier routes, en ze zijn niet…
- Begrip
Houtbouw
Houtbouw is bouwen met hout als dragende constructie. De aandacht gaat naar de milieuwinst, en het praktische verschil zit ergens anders. Houtbouw is prefab bouwen: de constructie wordt in een fabriek op de mi…
- Begrip
Houten gevelbekleding
Houten gevelbekleding bestaat uit delen die op een regelwerk voor de gevel worden bevestigd, met een geventileerde spouw ertussen. Die spouw bepaalt de levensduur meer dan de houtsoort en meer dan de afwerking…
- Begrip
Houten kozijn
Een houten kozijn is een buitenkozijn van hardhout, gemodificeerd hout of verduurzaamd naaldhout, met een geschilderd verfsysteem als bescherming. Het gaat veertig tot zestig jaar mee mits de schildercyclus wo…
- Begrip
Houtkachel
Een houtkachel is een gesloten toestel waarin blokken hout worden verbrand voor ruimteverwarming. Het rendement is aanzienlijk hoger dan van een open haard, en de emissie lager. Het is tegelijk het toestel waa…
- Begrip
Houtskeletbouw
Houtskeletbouw is een bouwwijze waarbij de draagconstructie bestaat uit een raamwerk van houten stijlen en regels, met daartussen de isolatie en aan weerszijden een beplating. De gevel eromheen is een schil en …
- Begrip
Houtverduurzaming
Houtverduurzaming is het geheel aan behandelingen waarmee hout bestand wordt gemaakt tegen schimmels, insecten en weersinvloeden. Het gaat om twee wezenlijk verschillende routes. Bij de klassieke route wordt e…
- Begrip
Houtvezelisolatie
Houtvezelisolatie bestaat uit vezels van resthout, samengeperst tot dekens of platen, met een isolerende werking vergelijkbaar met minerale wol. Het onderscheidt zich door een hoge warmtecapaciteit, waardoor h…
- Begrip
Houtvezelplaat
Een houtvezelplaat voor isolatie is een plaat van houtvezels, zonder of met minimale toevoegingen samengeperst, met een isolerende werking en een groot vochtbufferend vermogen. Wat hem onderscheidt van mineral…
- Begrip
Houtwerking
Houtwerking is het krimpen en uitzetten van hout onder invloed van de luchtvochtigheid. Hout neemt vocht op uit de lucht en staat het weer af, en verandert daarbij van afmeting. Het beweegt vrijwel niet in de …
- Begrip
Houtwolcementplaat
Een houtwolcementplaat is een plaat van lange houtvezels die met cement of magnesiet aan elkaar zijn gebonden, met een open, wollige structuur. Die open structuur is het hele punt. Hij maakt de plaat geluidsab…
- Begrip
HR-glas
HR-glas is isolatieglas met een onzichtbare metaalcoating op een van de glasbladen en een edelgasvulling in de spouw ertussen. Die coating is het hele verschil. Hij laat daglicht door maar kaatst warmtestralin…
- Begrip
HR-ketel
Een HR-ketel is een gasketel die de warmte uit de rookgassen terugwint door de waterdamp erin te laten condenseren. Daardoor haalt hij een hoger rendement dan een oudere ketel. Hij verwarmt het cv-water en in …
- Begrip
Huisbrandolie
Huisbrandolie is de brandstof waarmee woningen zonder gasaansluiting hun cv-ketel of kachel stoken. De olie staat in een tank in de kelder, de schuur of onder de grond en wordt met een tankwagen geleverd. Bij a…
- Begrip
Halogeenlamp
Een halogeenlamp is een gloeilamp met halogeengas, die feller en langer brandt dan een gewone gloeilamp. Hij is grotendeels uitgefaseerd door Europese energie-eisen en je komt hem nog volop tegen in bestaande …
- Begrip
Handdoekradiator
Een handdoekradiator is een buizenradiator voor de badkamer, waarop handdoeken kunnen worden gehangen. De warmteafgifte is laag, en met handdoeken erover daalt die verder; als enige verwarming is hij vaak te k…
- Begrip
Hefschuifdeur
Een hefschuifdeur is een grote schuifdeur die bij het openen eerst enkele millimeters omhoog wordt getild en daarna over een rail rolt. Dat heffen is het hele idee. In gesloten stand zakt het paneel op de dich…
- Begrip
Hellend dak
Een hellend dak is een dak met een zodanige helling dat het water er door de zwaartekracht afloopt. Bij renovatie draait vrijwel alles om één ding dat je na afloop niet meer kunt zien. Een hellend dak in Neder…
- Begrip
Hemelwater
Hemelwater is de neerslag die op een gebouw en een perceel valt en die ergens naartoe moet. Afkoppelen wordt aangeraden en gesubsidieerd, en dan gaat het bij de uitvoering mis op één punt. Water dat je afkoppe…
- Begrip
Hennepisolatie
Hennepisolatie bestaat uit vezels van vezelhennep, tot dekens of platen verwerkt met een klein aandeel bindvezel en een brandvertragende toevoeging. Het isoleert vergelijkbaar met minerale wol, is dampopen en …
- Begrip
Hennepkalk
Hennepkalk is een mengsel van hennepscheven, de houtachtige kern van de hennepstengel, met een kalkgebonden bindmiddel. Het wordt gestort, gestampt of gespoten in een houten of ander draagwerk. Het isoleert, b…
- Begrip
Herenhuis
Een herenhuis is een ruime, smalle en diepe stadswoning met meerdere bouwlagen en hoge plafonds. De plattegrond die het pand zijn allure geeft, veroorzaakt ook het probleem dat het meeste geld kost. Smal en di…
- Begrip
Hergebruik
Hergebruik is het opnieuw toepassen van een bouwdeel of materiaal in zijn oorspronkelijke vorm en functie, zonder het te vermalen of om te smelten. Dat onderscheid met recycling is wezenlijk: bij hergebruik bl…
- Begrip
Gierzwaluw
De gierzwaluw is een beschermde trekvogel die van eind april tot begin augustus in Nederland broedt, bijna altijd in gebouwen: onder dakpannen, achter boeiboorden en in gaten in gevels. Zijn nestplaatsen zijn h…
- Begrip
Gietijzeren radiator
Een gietijzeren radiator bestaat uit gegoten leden die met nippels aan elkaar zijn geschroefd tot een radiator van de gewenste lengte. De hoge waterinhoud maakt hem traag in opwarmen en lang nagevend, en het g…
- Begrip
Gietvloer
Een gietvloer is een vloeibaar aangebrachte afwerklaag die naadloos uithardt tot een gesloten vlak. Er zijn kunststofgietvloeren op basis van polyurethaan of epoxy, en cementgebonden gietvloeren. Naadloosheid …
- Begrip
Glas
Glas in een woning zit in ramen, deuren en soms in wanden. Het bepaalt hoeveel daglicht binnenkomt en hoeveel warmte er verloren gaat. Bij isolatieglas zitten twee of drie ruiten met een gasgevulde spouw ertuss…
- Begrip
Glas in lood
Glas in lood is een paneel van gekleurde of geëtste glasstukken die door H-vormige loodprofielen bij elkaar worden gehouden. Kenmerkend voor panden uit het interbellum en voor kerken en monumenten.
- Begrip
Glasvezel
Glasvezel is glas dat tot dunne draden is getrokken. In die vorm is het buigzaam, sterk op trek en ongevoelig voor rot en roest. In de bouw zit het in isolatie, in wapeningsweefsel onder stucwerk, in behang en…
- Begrip
Glaswol
Glaswol bestaat uit fijne glasvezels van gesmolten zand en gerecycled glas, gebonden met een hars tot een vilt of een plaat. Het is licht, goedkoop, onbrandbaar en het isoleert goed. Het is samen met steenwol …
- Begrip
Glaszetter
Een glaszetter plaatst glas in kozijnen en zorgt dat het waterdicht en spanningsvrij blijft zitten. Het vak zit in iets wat je na afloop niet ziet. Glas hoort nooit rechtstreeks op het kozijn te rusten: het st…
- Begrip
Glazen bouwsteen
Een glazen bouwsteen is een hol blok van twee aan elkaar gesmolten glashelften. Het laat licht door maar geen zicht. Je stapelt de stenen als metselwerk tot een niet-dragend vlak in een binnenwand of een gevel…
- Begrip
Gloeilamp
Een gloeilamp geeft licht doordat een dunne draad in een glazen ballon zo heet wordt van de stroom dat hij gaat gloeien. Van de opgenomen energie wordt maar een klein deel licht en de rest warmte. Daarom is de…
- Begrip
Gording
Een gording is een balk die evenwijdig aan de nok loopt en die de kepers of de dakplaten draagt. Zij rust op de spanten of op de bouwmuren. Bij een gordingenkap zijn de gordingen het onderdeel dat de overspann…
- Begrip
Gordingenkap
Een gordingenkap is een dakconstructie waarbij horizontale gordingen de dakbelasting opvangen en afdragen naar spanten of naar de kopgevels, met daarop schuine kepers die het dakvlak vormen. Het verschil met e…
- Begrip
Grijswater
Grijswater is licht verontreinigd afvalwater van douche, bad, wastafel en soms wasmachine. Het bevat zeepresten en huidschilfers maar geen fecaliën. Na behandeling kan het opnieuw worden gebruikt voor toiletsp…
- Begrip
Grind
Grind is losgestort steenmateriaal in een korrelmaat van ruwweg acht tot tweeëndertig millimeter, gebruikt als halfverharding in tuinen en op paden. Het laat water door en het blijft alleen liggen wanneer er e…
- Begrip
Groene gevel
Een groene gevel is een gevel die geheel of gedeeltelijk met planten is begroeid, hetzij met klimplanten vanuit de grond, hetzij met een systeem waarin planten in de gevel zelf wortelen. Het verlaagt de gevelt…
- Begrip
Gasslang
Een gasslang is de flexibele verbinding tussen de gaskraan en een gastoestel, zoals een fornuis of een terrasverwarmer. Er is één ding dat je van dit onderwerp moet onthouden: een gasslang heeft een houdbaarhe…
- Begrip
Gebruiksoppervlakte
De gebruiksoppervlakte is het vloeroppervlak van een woning, gemeten volgens een vastgelegde methode waarbij onder meer constructiedelen, schuine daken onder een bepaalde hoogte en trapgaten worden afgetrokken.…
- Begrip
Gefurfuryleerd hout
Gefurfuryleerd hout is naaldhout dat is doordrenkt met furfurylalcohol uit landbouwrestanten en daarna is uitgehard. De behandeling maakt het hout hard, maatvast en duurzaam in klasse één, en zij kleurt het do…
- Begrip
Geiser
Een geiser is een gastoestel dat water verwarmt op het moment dat er wordt getapt. Er is geen voorraadvat: het water stroomt langs een warmtewisselaar die door een gasbrander wordt verhit. Oude geisers zonder …
- Begrip
Gelamineerd hout
Gelamineerd hout bestaat uit op elkaar gelijmde houtlamellen die alle in de lengterichting lopen, samengevoegd tot een balk of ligger. Het maakt overspanningen en afmetingen mogelijk die met massief hout niet …
- Begrip
Geluiddemping
Geluiddemping is het verminderen van geluid dat door een constructie of een installatie zelf wordt voortgeplant, door de trilling aan de bron te onderbreken of om te zetten in warmte. Het is de derde van drie …
- Begrip
Geluidsabsorptie
Geluidsabsorptie is de mate waarin een materiaal geluid opneemt in plaats van terugkaatst, uitgedrukt in een getal tussen nul en een. Nul is volledige weerkaatsing, een is volledige opname. Een gladde tegelvlo…
- Begrip
Geluidsbrug
Een geluidsbrug is een harde verbinding die twee constructiedelen aan elkaar koppelt die juist los van elkaar hadden moeten blijven. Geluid loopt via die verbinding om de isolatie heen. Eén schroef, één klodde…
- Begrip
Geluidseis
Een geluidseis is een prestatie-eis die vastlegt hoeveel geluid een gevel, een vloer, een wand of een installatie mag doorlaten of maken. De eis staat in decibel en is gebonden aan een meetmethode. Voor nieuwbo…
- Begrip
Geluidsisolatie
Geluidsisolatie is het tegenhouden van geluid tussen twee ruimten of tussen buiten en binnen. Zij wordt bereikt met massa, met veerkrachtige ontkoppeling en met luchtdichtheid — en zij is iets anders dan het de…
- Begrip
Geluidsscherm
Een geluidsscherm is een zware, dichte wand tussen een geluidsbron en de plek waar je last hebt van dat geluid. Het onderbreekt de rechtstreekse weg van het geluid, waardoor het pas via de bovenrand bij je aank…
- Begrip
Geluidwering van de gevel
De geluidwering van de gevel is het verschil tussen het geluidniveau buiten en het niveau binnen. Er wordt geïnvesteerd in het onderdeel dat het grootste oppervlak heeft, en dat is de verkeerde plek. Een gevel…
- Begrip
Geopolymeerbeton
Geopolymeerbeton is beton waarin het portlandcement is vervangen door reststoffen als vliegas of hoogovenslak, die met een alkalische oplossing worden geactiveerd. De milieuwinst is aanzienlijk, en de beperkin…
- Begrip
Geothermie
Geothermie is het winnen van warmte uit diepe aardlagen, doorgaans op één tot vier kilometer diepte, voor levering via een warmtenet. Het belangrijkste dat een woningeigenaar hierover moet weten, is dat het ge…
- Begrip
Gescheiden stelsel
Een gescheiden stelsel voert vuilwater en hemelwater door twee afzonderlijke leidingen af, in plaats van door één gemengde leiding. Voor een woningeigenaar betekent dat twee aansluitpunten op de erfgrens en de…
- Begrip
Getordeerd glas
Getordeerd glas is isolatieglas waarvan de bladen niet meer vlak staan, waardoor het spiegelbeeld vervormt. Het is meestal geen fout maar natuurkunde: de gasvulling tussen de bladen zet uit en krimpt met de tem…
- Begrip
Gevel
De gevel is de buitenwand van een gebouw. Hij houdt weer en wind buiten, draagt vaak mee in de constructie en bepaalt het aanzicht. In Nederland is de gevel meestal een spouwmuur met een gemetseld buitenblad.
- Begrip
Gevelisolatie
Gevelisolatie is het aanbrengen van een isolerende laag in, op of achter de buitenmuur, om warmteverlies te beperken. De gevel is na het dak de grootste warmteverliespost van een woning en meestal de duurste o…
- Begrip
Expansievat
Een expansievat vangt de volumetoename op van water dat wordt verwarmd. Zonder vat zou de druk in een gesloten cv-installatie te hoog oplopen en zou het overstortventiel afblazen. Het is een eenvoudig onderdee…
- Begrip
Faseverschuiving
Faseverschuiving is de tijd die warmte erover doet om door een constructie heen te dringen. Bij een dak met veel faseverschuiving komt de middagwarmte pas 's avonds laat binnen, wanneer je kunt ventileren. Het …
- Begrip
Figuurglas
Figuurglas is glas met een reliëfpatroon aan één of beide zijden, aangebracht tijdens de productie door het glas tussen gegraveerde walsen te leiden. Het laat licht door maar geen scherp doorzicht, en het wordt…
- Begrip
Fijnstof
Fijnstof is de verzameling zeer kleine deeltjes die in de lucht zweven en die je bij het ademen diep in je longen krijgt. Het komt van buiten, van verkeer en industrie, en van binnen, vooral van koken, kaarsen …
- Begrip
Floatglas
Floatglas is het basisvlakglas dat wordt gemaakt door gesmolten glas over een bad van vloeibaar tin te laten drijven. Vrijwel alle andere glassoorten worden ervan gemaakt; op zichzelf is het niet veilig en nie…
- Begrip
Flowmeter
Een flowmeter is het doorzichtige buisje met een vlotter op een vloerverwarmingsverdeler dat per groep laat zien hoeveel water er doorheen stroomt, in liters per minuut. Het is het instrument waarmee waterzijd…
- Begrip
Foamglas
Foamglas is isolatiemateriaal van opgeschuimd glas: miljoenen gesloten glascellen gevuld met lucht. Het is volledig waterdicht, dampdicht, drukvast en onbrandbaar. Daarmee is het het enige isolatiemateriaal dat…
- Begrip
Folietest
Een folietest is een eenvoudige proef waarbij je een stuk plastic folie luchtdicht op een vochtige muur of vloer plakt en na een tot twee dagen kijkt aan welke kant het vocht zit. Zo zie je of het vocht uit de …
- Begrip
Formaldehyde
Formaldehyde is een vluchtige stof die vrijkomt uit lijmen in plaatmateriaal zoals spaanplaat, MDF en multiplex, en uit sommige isolatiematerialen, verven en meubels. Het prikt aan ogen en luchtwegen en het is…
- Begrip
FSC
FSC is een keurmerk voor hout en houtproducten uit verantwoord beheerd bos. Het certificaat volgt het hout van het bos tot het eindproduct, zodat een koper kan nagaan waar het vandaan komt en onder welke voorwa…
- Begrip
Functionele eenheid
De functionele eenheid is de afspraak waarover je vergelijkt: welke prestatie twee producten allebei moeten leveren voordat je hun milieubelasting of hun prijs naast elkaar mag leggen. Zonder die afspraak verge…
- Begrip
Funderingsplaat
Een funderingsplaat is een doorlopende, gewapende betonplaat onder een heel bouwwerk. Zij verdeelt het gewicht over het volledige grondvlak in plaats van over stroken of palen. De plaat is vaak tegelijk de beg…
- Begrip
G-waarde
De g-waarde geeft aan welk deel van de zonne-energie dat op een ruit valt, binnenkomt als warmte. Een g-waarde van 0,6 betekent dat zestig procent van de zonnewarmte de ruimte in gaat.
- Begrip
Galerijwoning
Een galerijwoning is een appartement dat wordt ontsloten door een open buitengang langs de gevel. Die galerij is bouwkundig het bepalende onderdeel, en bij flats van vóór ongeveer 1975 is hij ook een veilighei…
- Begrip
Eigen verbruik
Eigen verbruik is het deel van de stroom van je zonnepanelen dat je direct in je eigen woning gebruikt op het moment dat het wordt opgewekt, zonder dat het eerst het net op gaat. Hoe hoger dat deel, hoe minder …
- Begrip
Eigenfrequentie
De eigenfrequentie is het aantal trillingen per seconde waarmee een constructie uit zichzelf natrilt nadat zij is aangestoten. Bij vloeren bepaalt zij of je de stappen van een ander door de vloer voelt: ligt d…
- Begrip
Elektrische auto
Een elektrische auto rijdt op een accu die thuis, onderweg of op het werk wordt geladen. Voor een woningeigenaar is dit geen autovraag. Thuisladen is een installatievraag: de bestaande aansluiting, het aantal …
- Begrip
Embodied carbon
Embodied carbon is de broeikasgasuitstoot die vrijkomt bij het winnen, produceren, transporteren, bouwen, onderhouden en slopen van een gebouw. Het is alles behalve het energieverbruik tijdens het gebruik. Naa…
- Begrip
Endoscopisch onderzoek
Endoscopisch onderzoek is het bekijken van een niet-toegankelijke ruimte met een kleine camera aan een buigzame of stijve stang. Via een boorgat van ongeveer een tot twee centimeter kijk je in een spouw, een h…
- Begrip
Energiebespaarlening
Een energiebespaarlening is een lening met een gunstig tarief voor het verduurzamen van een woning: isolatie, glas, warmtepomp, zonnepanelen. Zij is bedoeld voor eigenaren die de investering niet uit eigen mid…
- Begrip
Energiebesparing
Energiebesparing is het verminderen van de hoeveelheid energie die een woning gebruikt. Bij het kiezen van maatregelen wordt naar de opbrengst per maatregel gekeken, en dat is de verkeerde vraag. De volgorde b…
- Begrip
Energielabel
Het energielabel geeft de energieprestatie van een gebouw weer in een letter van A tot en met G, gebaseerd op een berekening van de schil en de installaties. Het is verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering,…
- Begrip
Energieneutraal
Een energieneutrale woning wekt over een jaar evenveel energie op als er gebouwgebonden wordt verbruikt: verwarming, warm tapwater, ventilatie en verlichting. Het huishoudelijk verbruik telt niet mee. Dat is h…
- Begrip
Energieprijs
De energieprijs is het bedrag dat je betaalt per kilowattuur elektriciteit of per kubieke meter gas. Bij het vergelijken van aanbieders wordt naar het leveringstarief gekeken, en dat is maar een deel van het v…
- Begrip
Energieverbruik
Energieverbruik is de hoeveelheid energie die een woning gebruikt voor verwarming, warm water, koken en elektrische apparaten. Het wordt uitgedrukt in kubieke meters gas en kilowattuur elektriciteit, en is de b…
- Begrip
Enkel glas
Enkel glas is beglazing van één ruit, zonder isolerende spouw. Bij vervangen wordt naar het glas gekeken en de beslissing valt in het kozijn. Wat erin kan, wordt bepaald door de sponningdiepte en door wat het …
- Begrip
EPBD
De EPBD is de Europese richtlijn over de energieprestatie van gebouwen. Zij verplicht de lidstaten om regels te stellen over energielabels, over eisen aan nieuwbouw en renovatie en over installaties en laadpunt…
- Begrip
EPS
EPS is een hard isolatieschuim van polystyreenkorrels die met stoom zijn opgeschuimd en aan elkaar gesinterd. Het is licht, goedkoop, drukvast en vochtongevoelig, en het is daarmee het meest toegepaste isolatie…
- Begrip
EPV
De energieprestatievergoeding is een vast maandbedrag dat een verhuurder naast de kale huur mag vragen voor een woning met een zeer goede energieprestatie. De huurder betaalt die vergoeding en betaalt daartegen…
- Begrip
Ergotherapeut
Een ergotherapeut adviseert hoe iemand met een beperking dagelijkse handelingen zelfstandig kan blijven doen, ook door de woning aan te passen. De volgorde waarin mensen dit aanpakken, is bijna altijd omgekeer…
- Begrip
Erker
Een erker is een uitgebouwd deel van een gevel met ramen aan meerdere zijden, dat de ruimte erachter vergroot en meer daglicht binnenlaat. Bij jarendertigwoningen is de erker beeldbepalend. Bouwfysisch is hij …
- Begrip
Espagnolet
Een espagnolet is een raam- of deursluiting waarbij één greep twee stangen tegelijk beweegt, naar boven en naar beneden, die achter sluitkommen in het kozijn grijpen. Daarmee wordt de draaiende vleugel op meer…
- Begrip
Douchebak
Een douchebak is de vloervoorziening van een douche, die het water opvangt en naar de afvoer leidt. Bij dit onderwerp gaat vrijwel alles mis onder de vloer en niet erop. De waterdichtheid zit niet in de bak of…
- Begrip
Draaikiepraam
Een draaikiepraam is een raam dat op twee manieren opengaat: helemaal open draaiend om een verticale as, of aan de bovenzijde naar binnen kantelend voor ventilatie. Eén handgreep bedient beide standen.
- Begrip
Drempel
De drempel is de verhoging onder in een deuropening. Buiten houdt hij water en tocht tegen, binnen scheidt hij vloerafwerkingen en dempt hij geluid. Tegelijk is hij het meest voorkomende obstakel voor wie slech…
- Begrip
Drive-inwoning
Een drive-inwoning is een eengezinswoning waarvan de begane grond grotendeels bestaat uit een inpandige garage, met de entree en een berging ernaast. Het wonen begint een verdieping hoger: de woonkamer en de k…
- Begrip
Drukvaste isolatie
Drukvaste isolatie is isolatiemateriaal dat belasting kan dragen zonder blijvend in te drukken. Het wordt toegepast onder vloeren, onder funderingen, op omgekeerde daken en onder terrassen — overal waar er gewi…
- Begrip
Dubbel glas
Dubbel glas bestaat uit twee ruiten met een afgesloten spouw ertussen. Die spouw isoleert. Hoe goed dat gebeurt, verschilt enorm: gewoon dubbel glas uit de jaren zeventig isoleert nauwelijks half zo goed als mo…
- Begrip
Duurzaam bouwen
Duurzaam bouwen is bouwen waarbij de milieubelasting over de hele levensduur wordt beperkt: van de winning van grondstoffen, via het bouwen en het gebruik, tot de sloop en het hergebruik. Het gaat dus over meer…
- Begrip
Duurzaamheidsadviseur
Een duurzaamheidsadviseur beoordeelt een gebouw en de plannen ervoor, en adviseert over maatregelen die het energiegebruik, de milieubelasting en het comfort verbeteren. De waarde zit in de volgorde en de same…
- Begrip
Duurzaamheidslening
Een duurzaamheidslening is een lening met een lage rente voor het verduurzamen van een woning. Het is de financieringsvorm die het gat dicht tussen wat verduurzaming kost en wat mensen kunnen betalen — en de b…
- Begrip
Duurzame energie
Duurzame energie is energie uit bronnen die niet opraken en die bij gebruik weinig of geen broeikasgas uitstoten. Denk aan zon, wind, water, warmte uit de bodem, de buitenlucht en het oppervlaktewater. Rond de …
- Begrip
Dynamisch energiecontract
Bij een dynamisch energiecontract verandert de prijs per uur, gebaseerd op de groothandelsprijs van de dag ervoor. Voor gas geldt doorgaans een dagprijs. Het is aantrekkelijk voor wie verbruik kan verschuiven …
- Begrip
Dampopen folie
Dampopen folie is een dunne kunststoffolie die water tegenhoudt maar waterdamp doorlaat. Zij wordt aan de koude buitenzijde van een constructie toegepast: onder de pannen, achter gevelbekleding of aan de buiten…
- Begrip
Dampremmende laag
Een dampremmende laag houdt vochtige binnenlucht tegen zodat die niet in de isolatie en de constructie terechtkomt. Hij zit altijd aan de warme kant, dus aan de binnenzijde van de isolatie.
- Begrip
Dampremmende folie
Dampremmende folie is een kunststoffolie die aan de warme zijde van een isolatielaag wordt aangebracht om te voorkomen dat vochtige binnenlucht de constructie in trekt en daar condenseert. De folie werkt allee…
- Begrip
Dampscherm
Een dampscherm is een folie of laag die voorkomt dat waterdamp uit de woning in een geïsoleerde constructie doordringt. Er is één regel die alles bepaalt: het dampscherm zit altijd aan de warme zijde van de is…
- Begrip
Dauwpunt
Het dauwpunt is de temperatuur waarbij lucht met een bepaalde vochtigheid verzadigd raakt en er water uit neerslaat. Koelt een oppervlak of een laag in een constructie tot onder die temperatuur af, dan ontstaat…
- Begrip
Debiet
Het debiet is de hoeveelheid lucht, water of een andere stof die per tijdseenheid door een leiding, kanaal of opening stroomt. Het is de maat waarin ventilatie, waterdruk en de doorstroming van een verwarmingss…
- Begrip
Delftse School
De Delftse School is een Nederlandse bouwstroming van ruwweg 1925 tot 1965 die vasthield aan traditionele vormen en ambachtelijke materialen: baksteen, pannendaken en symmetrie. Zij is bepalend geweest voor de …
- Begrip
Demontabel bouwen
Demontabel bouwen is het ontwerpen en uitvoeren van een gebouw zodat het aan het einde van zijn gebruiksduur uit elkaar kan worden gehaald en de onderdelen opnieuw kunnen worden ingezet. Het is de praktische t…
- Begrip
Designradiator
Een designradiator is een radiator waarbij de vormgeving voorop staat, doorgaans als verticaal paneel of als buizenstructuur. De afgifte per vierkante meter wandoppervlak ligt lager dan bij een paneelradiator,…
- Begrip
DMJOP
Een DMJOP is een meerjarenonderhoudsplan dat bij elk vervangingsmoment de vraag stelt of het onderdeel beter terug kan komen dan het was. Een gewoon MJOP vervangt wat op is door hetzelfde; een DMJOP gebruikt da…
- Begrip
DMOP
Een DMOP is een meerjarenonderhoudsplan waarin verduurzaming is meegenomen. Naast regulier onderhoud staan er maatregelen in als isolatie, ventilatie en opwekking, gekoppeld aan de momenten waarop het bouwdeel …
- Begrip
Domotica
Domotica is de verzamelnaam voor techniek die apparaten en installaties in huis met elkaar laat samenwerken: verlichting, verwarming, zonwering, beveiliging. Je bedient ze centraal of ze reageren zelf op tijd, …
- Begrip
Doorslaand vocht
Doorslaand vocht is regenwater dat door een muur heen naar binnen dringt. Het treedt op bij massieve muren zonder spouw en bij spouwmuren waar de spouw wordt overbrugd. Het is te herkennen aan vochtplekken die…
- Begrip
Doorstroming
Doorstroming is de hoeveelheid water die per minuut uit een tappunt komt, uitgedrukt in liters per minuut. Zij is wat je merkt; de druk is slechts een van de factoren die haar bepalen.
- Begrip
Doorstroombegrenzer
Een doorstroombegrenzer beperkt de hoeveelheid water die per minuut door een tappunt gaat. Het verhaal gaat meestal over water, en dat is het kleinste deel van de rekening. Van elke euro die je met minder warm…
- Begrip
Doorstroomverwarmer
Een doorstroomverwarmer verwarmt water op het moment dat het door het toestel stroomt, zonder voorraadvat. Er is dus geen stilstandverlies, maar wel een hoog piekvermogen nodig. De elektrische uitvoering vraag…
- Begrip
Doorvoer
Een doorvoer is de plek waar een leiding, kabel, kanaal of pijp door een wand, vloer, gevel of dak gaat. Het is een gat in een bouwdeel dat er niet hoort te zitten, en dus moet de doorvoer terugbrengen wat het …
- Begrip
Doorzonkamer
Een doorzonkamer is een woonkamer die zich over de volle diepte van de woning uitstrekt, met ramen aan de voor- en achterzijde. Het is het kenmerk van de naoorlogse Nederlandse rijtjeswoning en het is een van …
- Begrip
Doorzonwoning
Een doorzonwoning is een eengezinswoning waarvan de woonkamer over de volle diepte van het huis loopt, met een raam aan de voorzijde en een raam aan de achterzijde. Het type komt uit de wederopbouw en beslaat …
- Begrip
Convector
Een convector is een verwarmingselement dat warmte afgeeft door lucht langs een lamellenpakket te laten stromen. Hij verwarmt lucht in plaats van oppervlakken, en dat maakt hem snel en gevoelig voor de watertem…
- Begrip
COP-waarde
De COP-waarde geeft aan hoeveel warmte een warmtepomp levert per eenheid elektriciteit die hij verbruikt. Een COP van vier betekent vier kilowattuur warmte uit één kilowattuur stroom. De waarde is geen vast get…
- Begrip
Corridorflat
Een corridorflat is een woongebouw waarin de woningen worden ontsloten door een inpandige gang, de corridor, in plaats van door een open galerij of een portiek. De gang ligt binnen de gevel en heeft geen of nau…
- Begrip
Cottagestijl
Cottagestijl is een bouwstijl met een landelijk, ambachtelijk karakter: steile daken, erkers, schoorstenen als accent en materialen in hun natuurlijke vorm. In Nederland vooral herkenbaar in tuindorpen en villa…
- Begrip
Cv-ketel
De cv-ketel verwarmt water en pompt dat rond door radiatoren of vloerverwarming. Bij een combiketel wordt hetzelfde toestel ook gebruikt om je douchewater te verwarmen. In de meeste Nederlandse woningen is dit …
- Begrip
CW-klasse
De CW-klasse zegt hoeveel wind en regen een kozijn of gevelelement aankan voordat het gaat lekken of doorbuigen. Het getal is de druk waarbij het element bij de beproeving nog voldeed. Hoe hoger het getal, hoe…
- Begrip
CW-waarde
De CW-waarde is een Nederlandse comfortklasse voor combiketels. Hij zegt hoeveel warm water een ketel kan leveren en hoe snel dat water op temperatuur is. De klassen lopen van CW 1 tot CW 6. Hoe hoger het cijfe…
- Begrip
Dagkant
De dagkant is het zijvlak van een opening in een muur: het smalle vlak dat je ziet als je in een raam- of deuropening kijkt, tussen het buitenvlak en het binnenvlak van de muur, links en rechts van het kozijn e…
- Begrip
Daglichtfactor
De daglichtfactor geeft aan hoeveel daglicht er op een plek binnen aanwezig is ten opzichte van buiten, uitgedrukt in een percentage. Een daglichtfactor van twee procent betekent dat er op die plek een vijftigs…
- Begrip
Dak
Het dak sluit een gebouw aan de bovenzijde af. Het is het bouwdeel met de zwaarste belasting van weer en wind, en tegelijk het bouwdeel dat je het minst ziet. Daardoor wordt schade er later ontdekt dan elders.
- Begrip
Dakbedekking
De dakbedekking is de waterkerende laag bovenop de dakconstructie. Zij houdt regen, sneeuw en wind buiten en beschermt alles wat eronder zit. Bij een hellend dak bestaat zij uit pannen of leien, bij een plat da…
- Begrip
Dakbeschot
Dakbeschot is de doorgaande beplating op de sporen of kepers, waarop de tengels, panlatten en pannen worden aangebracht. Het lijkt een afwerking en het is een constructief onderdeel: het verbindt de sporen ond…
- Begrip
Dakdoorvoer
Een dakdoorvoer is elke plek waar een buis, kabel, kanaal of bevestiging door de waterkerende laag van het dak heen gaat: een ontluchting van de riolering, een afvoer van een afzuigkap, een rookgasafvoer, een k…
- Begrip
Dakelement
Een dakelement is een in de fabriek gemaakte, geïsoleerde plaat die in één handeling de dakconstructie, de isolatie, de dampremmende laag en vaak de binnenafwerking levert. De elementen worden met een kraan op …
- Begrip
Dakisolatie
Dakisolatie beperkt het warmteverlies via het dak. Omdat warme lucht stijgt, gaat via een ongeïsoleerd dak relatief veel warmte verloren. Het is daarmee vaak de maatregel met het grootste effect per geïnvesteer…
- Begrip
Daklantaarn
Een daklantaarn is een verhoogde, beglaasde constructie op een plat dak die daglicht in de ruimte eronder brengt. Anders dan een dakraam ligt hij niet in het dakvlak maar staat hij erop, met beglazing in de zij…
- Begrip
Daklijst
Een daklijst is de plank of het profiel dat de rand van een dak afwerkt, langs de dakvoet of langs de zijkant van het dakvlak. Hij ziet er onbeduidend uit en hij doet drie dingen tegelijk: hij sluit de dakcons…
- Begrip
Dakplaat
Een dakplaat is een geïsoleerd element dat in één handeling dakbeschot en isolatie levert. De platen worden op de gordingen bevestigd, waarna panlatten en pannen erop komen. Zij vervangen de losse opbouw van be…
- Begrip
Dakraam
Een dakraam is een raam dat in het hellende dakvlak is opgenomen. Het geeft daglicht en ventilatie op zolder zonder dat je de dakconstructie ingrijpend hoeft te wijzigen, zoals bij een dakkapel wel het geval is…
- Begrip
Dakvlak
Een dakvlak is één doorlopend hellend vlak van een dak, begrensd door nok, dakvoet en zijranden. Het is geen oppervlak maar een stapeling van lagen, en de volgorde daarvan bepaalt of het dak werkt. De laag die…
- Begrip
Dakvoet
De dakvoet is de onderste rand van een hellend dak: de zone waar het dakvlak op de muur landt, waar de goot zit en waar de dakconstructie, de isolatie, de gevel en de hemelwaterafvoer bij elkaar komen.
- Begrip
Dampopen
Dampopen betekent dat een materiaal of constructie waterdamp doorlaat. Het woord wordt gebruikt alsof het altijd goed is en dat is het niet. Het gaat niet om dampopen of dampdicht, maar om de volgorde: damprem…
- Begrip
Cellenbeton
Cellenbeton is een lichte, poreuze steensoort van zand, cement, kalk en een blaasmiddel dat er miljoenen luchtbelletjes in maakt. Het is licht, goed zaagbaar en het isoleert aanzienlijk beter dan gewone steen.
- Begrip
Cellulose-isolatie
Cellulose-isolatie bestaat uit gerecycled papier dat tot vlokken is vermalen en behandeld tegen brand en ongedierte. Het wordt ingeblazen en vult daarbij naadloos elke holte.
- Begrip
Cementraam
Een cementraam is een raam of kozijn van beton, doorgaans geprefabriceerd, dat in een muur wordt opgenomen. Je komt het tegen bij garages, bergingen, stallen en bij naoorlogse woningbouw. Het is onderhoudsarm …
- Begrip
Centrale verwarming
Centrale verwarming is een verwarmingssysteem waarbij een toestel op een vaste plek warmte maakt en die via water door leidingen naar radiatoren of vloerverwarming in de vertrekken brengt. Het alternatief is lo…
- Begrip
Chamotte
Chamotte is gebakken vuurvaste klei, gebruikt als steen of als mortel in de vuurhaard van kachels, open haarden en schoorstenen. Het onderscheidende is niet dat het hitte verdraagt — dat doen meer materialen —…
- Begrip
Chamottesteen
Chamottesteen is een vuurvaste steen van gebrande klei die bestand is tegen hoge temperaturen en tegen snelle temperatuurwisselingen. Hij vormt de binnenbekleding van open haarden, houtkachels en schoorstenen.
- Begrip
Chape
Een chape of dekvloer is de laag zand en cement of anhydriet die over de constructievloer wordt aangebracht om een vlakke ondergrond te maken. Er is één eigenschap die alle problemen verklaart: een dekvloer mo…
- Begrip
Circulair bouwen
Circulair bouwen is bouwen op een manier waarbij materialen aan het einde van hun gebruiksduur opnieuw bruikbaar zijn in plaats van afval worden. Dat vraagt keuzes in het ontwerp, niet pas bij de sloop.
- Begrip
Circulaire economie
De circulaire economie is een model waarin grondstoffen in kringloop blijven in plaats van dat ze na gebruik afval worden. In de bouw betekent dat: minder nieuw materiaal, langer gebruiken wat er staat, en bouw…
- Begrip
Circulariteitsindex
Een circulariteitsindex is een getal dat aangeeft in welke mate een gebouw of product circulair is: hoeveel hergebruikt materiaal erin zit, hoe losmaakbaar het is, en wat er aan het einde mee kan gebeuren. And…
- Begrip
Circulatieleiding
Een circulatieleiding laat warm tapwater rondstromen tussen de boiler en de tappunten, zodat er direct warm water is en de leiding niet afkoelt. Zij dient twee doelen tegelijk: comfort, en het uit de groeizone…
- Begrip
Circulatiepomp
De circulatiepomp verplaatst het water door de cv-installatie, van de ketel of warmtepomp naar de radiatoren of de vloerverwarming en terug. Bij moderne installaties is het een energiezuinige pomp met toerenre…
- Begrip
Classicisme
Classicisme is de bouwstijl die teruggrijpt op de architectuur van de klassieke oudheid: symmetrie, zuilen, frontons en heldere verhoudingen. In Nederland herkenbaar aan strakke, vaak gepleisterde gevels met ee…
- Begrip
CLT
CLT is een massief houten bouwplaat van kruislings verlijmde lagen planken. Het draagt in twee richtingen, het is maatvast, en het wordt als compleet wand- of vloerelement uit de fabriek geleverd.
- Begrip
CO2-detectie
CO2-detectie meet het kooldioxidegehalte in de binnenlucht als indicator voor de luchtkwaliteit. Het getal stuurt de ventilatie of vertelt de bewoner wanneer er moet worden gelucht.
- Begrip
CO2-sturing
CO2-sturing laat de ventilatie meelopen met het aantal mensen in een ruimte. Een sensor meet hoeveel koolstofdioxide er in de lucht zit. Loopt dat op, dan gaat de ventilatie harder. Zakt het weer, dan gaat hij …
- Begrip
Combiketel
Een combiketel is een cv-ketel die twee dingen doet: hij verwarmt het water voor de radiatoren en hij maakt warm water voor de kraan en de douche. Hij vervangt daarmee de losse geiser of boiler die vroeger naas…
- Begrip
Condensafvoer
Een condensafvoer voert het water af dat ontstaat wanneer waterdamp in een toestel afkoelt en neerslaat — bij een HR-ketel, een warmtepomp, een airco of een balansventilatie-unit. Twee dingen maken hem bijzond…
- Begrip
Condensatie
Condensatie is het neerslaan van waterdamp tot vloeibaar water op een oppervlak dat kouder is dan het dauwpunt van de lucht. Het is de oorzaak van beslagen ramen, van vochtplekken in hoeken en van een groot dee…
- Begrip
Constructivisme
Constructivisme is een avant-gardestroming uit de jaren twintig waarin de constructie het uiterlijk bepaalt: dynamische, asymmetrische volumes met zichtbare draagstructuur, veel glas en industriële materialen.
- Begrip
Contactgeluid
Contactgeluid is geluid dat ontstaat doordat iets de constructie raakt en dat zich vervolgens door die constructie verplaatst: lopen, stoelen schuiven, een vallende sleutelbos, een wasmachine die trilt. Het on…
- Begrip
Brandpreventie
Brandpreventie is het geheel van maatregelen dat brand voorkomt, de verspreiding ervan beperkt en zorgt dat mensen op tijd buiten zijn. Het bestaat uit bouwkundige, installatietechnische en organisatorische maa…
- Begrip
Bronafzuiging
Bronafzuiging is het wegzuigen van verontreinigde lucht op de plek waar de verontreiniging ontstaat, voordat die zich door de ruimte verspreidt. De afzuigkap boven je kookplaat, de ventilator in de badkamer en…
- Begrip
Broodjesvloer
Een broodjesvloer bestaat uit betonnen liggers met daartussen lichte vulelementen, afgewerkt met een gestorte druklaag. Het is een veelgebruikte begane grondvloer in Nederlandse woningen, herkenbaar vanuit de k…
- Begrip
Brutalisme
Brutalisme is de bouwstijl van ongeveer 1955 tot 1980 met zichtbaar, onafgewerkt beton, zware volumes en een constructie die aan de buitenkant afleesbaar is. Materiaal en constructie zijn het uiterlijk; er is g…
- Begrip
Buffervat
Een buffervat is een geisoleerd waterreservoir in de verwarmingsinstallatie. Het geeft de installatie een voorraad warm of koel water, zodat een warmtepomp of ketel langer achtereen kan draaien en niet elke paa…
- Begrip
Buitengevelisolatie
Buitengevelisolatie is het aanbrengen van isolatie op de buitenzijde van een bestaande gevel, met daaroverheen een nieuwe afwerking van pleisterwerk, gevelbekleding of steenstrips. De constructie komt daarmee b…
- Begrip
Buitenkozijn
Een buitenkozijn is het raamwerk in de gevel waarin ramen, deuren en glas zijn opgenomen. Het bepaalt samen met het glas de isolatie, de luchtdichtheid en de inbraakwerendheid van de gevelopening.
- Begrip
Buitenruimte
Buitenruimte is het deel van een woning dat buiten ligt en dat bij die woning hoort: een tuin, een balkon, een loggia, een dakterras of een terras aan de gevel. Het woord doet er in twee verbanden werkelijk to…
- Begrip
Buitenunit
De buitenunit is het deel van een lucht-waterwarmtepomp, een lucht-luchtwarmtepomp of een airco dat buiten staat en warmte uit de buitenlucht haalt of eraan afgeeft. Het bevat een ventilator, een warmtewisselaa…
- Begrip
Buitenzonwering
Buitenzonwering is elke voorziening aan de buitenkant van een gevel die zonlicht tegenhoudt voordat het het glas bereikt. Denk aan screens, rolluiken, uitvalschermen en knikarmschermen. Omdat de warmte buiten b…
- Begrip
Bungalow
Een bungalow is een woning waarvan de woonvertrekken op één bouwlaag liggen. De aantrekkelijkheid is duidelijk en de bouwfysische keerzijde wordt zelden benoemd. Bij hetzelfde woonoppervlak heeft een bungalow …
- Begrip
Butyleenkit
Butyleenkit is een blijvend plastische kit op basis van butylrubber, die niet uithardt. Precies dat is de reden dat hij bestaat en de reden waarom hij op de verkeerde plek niets waard is. Butyl blijft kneedbaa…
- Begrip
Carport
Een carport is een overdekte maar open stallingsplaats voor een auto. Het verschil met een garage is niet alleen bouwkundig: een carport is doorgaans vergunningvrij binnen bepaalde maten en hij telt niet mee a…
- Begrip
Bouwfysica
Bouwfysica beschrijft hoe warmte, vocht, lucht, geluid en licht zich in en om een gebouw gedragen. Het verklaart waarom een muur schimmelt, waarom je je buren hoort en waarom een kamer in de zomer te warm wordt…
- Begrip
Bouwjaar woning
Het bouwjaar is het jaar waarin een woning is opgeleverd. Het is één getal en het voorspelt meer dan welk ander gegeven over een woning. Het bouwjaar zegt je wat voor constructie er zit, hoe er is geïsoleerd, …
- Begrip
Bouwstijl
Een bouwstijl is het samenhangende geheel van vorm, materiaal en detaillering dat kenmerkend is voor een periode of een stroming. Voor een eigenaar is het vooral een sleutel: de stijl verraadt het bouwjaar, en …
- Begrip
Bouwvocht
Bouwvocht is het water dat na de bouw nog in de constructie zit, afkomstig van beton, mortel, stucwerk en regen tijdens de bouw. Het verdwijnt pas na maanden tot ruim een jaar. In die periode kunnen condens en …
- Begrip
Bovenlicht
Een bovenlicht is het raam boven een deur of raam, gescheiden door een kalf. Het is bedacht in een tijd zonder elektrisch licht, om daglicht in een gang te krijgen — en het doet er nog steeds toe om twee reden…
- Begrip
Bovenpan
De bovenpan is de pan van de bovenste rij van een dakvlak, direct onder de nok. Hier ligt het punt dat bij oudere daken het vaakst mis is: de nokafwerking. Tot in de jaren tachtig werden vorsten in specie gele…
- Begrip
Brander
Een brander is het onderdeel van een verwarmingstoestel waar de brandstof met lucht wordt gemengd en verbrand. De kwaliteit van de verbranding bepaalt het rendement en de veiligheid. Een vervuilde of verkeerd …
- Begrip
Brandklep
Een brandklep sluit een luchtkanaal af zodra er brand is, zodat vuur en rook zich niet via het kanaal naar een ander compartiment verspreiden. Het is een voorziening die alleen bestaat voor het moment waarop h…
- Begrip
Biobased bouwen
Biobased bouwen is bouwen met materialen die van hernieuwbare, plantaardige of dierlijke oorsprong zijn: hout, hennep, vlas, stro, cellulose, kurk, schapenwol. Ze leggen tijdens hun groei CO2 vast en houden die…
- Begrip
Biomassa
Biomassa is brandstof uit organisch materiaal, zoals hout, snoeiafval en reststromen. Er zit een aanname in de rekensom die zelden hardop wordt gemaakt. Biomassa geldt als hernieuwbaar omdat er iets terug groe…
- Begrip
Bioreceptief beton
Beton dat opzettelijk zo is samengesteld dat mossen, korstmossen en algen zich erop kunnen vestigen. Waar gewoon beton begroeiing tegengaat, nodigt bioreceptief beton die juist uit.
- Begrip
Blokverwarming
Blokverwarming is één verwarmingsinstallatie voor een heel gebouw of blok woningen, met een gezamenlijke ketel of warmtepomp in een technische ruimte en leidingen naar alle woningen. Het onderscheidende proble…
- Begrip
Blowerdoortest
Bij een blowerdoortest wordt een ventilator in een deuropening geplaatst die de woning op onder- en overdruk brengt. Uit het benodigde luchtdebiet volgt hoeveel er lekt. Het is de enige manier om luchtdichtheid…
- Begrip
Bodemafsluiter
Een bodemafsluiter is het materiaal waarmee je de bodem van een kruipruimte afdekt, zodat vocht uit de grond niet meer in de ruimte onder je vloer verdampt. Dat kan folie zijn, een laag schelpen, isolatiechips …
- Begrip
Bodemafsluiting
Een bodemafsluiting is een laag op de bodem van een kruipruimte die verdamping van bodemvocht tegenhoudt. Er wordt vrijwel altijd één maatregel bij gedaan die de eerste ongedaan maakt. Wie folie legt en daarna…
- Begrip
Bodemenergie
Bodemenergie is het gebruik van de bodem als warmtebron in de winter en als koudebron in de zomer. Een warmtepomp onttrekt warmte aan de bodem via een lus of via grondwater, en levert die aan de woning.
- Begrip
Bodemisolatie
Bij bodemisolatie wordt de bodem van de kruipruimte afgedekt met isolerend of vochtwerend materiaal. Het doel is vooral het vochttransport uit de grond te beperken; de energiebesparing is beperkter dan bij vloe…
- Begrip
Bodemonderzoek
Bodemonderzoek stelt vast wat er in en onder de grond zit. Er zijn twee soorten: milieukundig onderzoek naar verontreiniging, en geotechnisch onderzoek naar draagkracht en zetting. Beide zijn nodig voordat je b…
- Begrip
Bodemwarmtepomp
Een bodemwarmtepomp onttrekt warmte aan de bodem via een gesloten leidingcircuit, meestal een verticale bodemlus van vijftig tot honderdvijftig meter diep. Doordat de bodemtemperatuur het hele jaar rond de tie…
- Begrip
Boiler
Een boiler is een vat waarin warm tapwater wordt opgeslagen. Het water wordt verwarmd door een elektrisch element, door een spiraal die op de cv-installatie of een warmtepomp is aangesloten, of door een zonnebo…
- Begrip
Borstwering
Een borstwering is het lage muurdeel onder een raam of langs een dak, terras of galerij. Het beschermt tegen doorvallen en het draagt in veel gevallen het kozijn erboven. In oude woningen is het vaak het dunste…
- Begrip
Bouwdepot
Een bouwdepot is een geblokkeerd deel van de hypotheek waaruit de kosten van een verbouwing of van nieuwbouw worden betaald. De geldverstrekker keert uit op basis van facturen. Het is de standaardconstructie w…
- Begrip
Betengeling
Betengeling is het aanbrengen van latten op een dakvlak of een gevel, waardoor er een geventileerde ruimte ontstaat tussen de waterkerende laag en de afwerking. De pannen of de gevelbekleding worden daaraan bev…
- Begrip
Beton
Beton is een mengsel van cement, zand, grind en water dat na verharding steenhard wordt. Het is sterk op druk en zwak op trek; daarom zit er staal in. Beton is het meest gebruikte bouwmateriaal ter wereld en he…
- Begrip
Betonkwaliteit
Betonkwaliteit is het geheel van eigenschappen waarop beton wordt besteld en beoordeeld: sterkte, duurzaamheid in de betreffende omgeving, verwerkbaarheid en samenstelling. Sterkte alleen zegt weinig over hoe l…
- Begrip
Binnenblad
Het binnenblad is de binnenste muur van een spouwmuur. Het draagt de vloeren en het dak, het regelt de luchtdichtheid van de gevel, en het bepaalt waar je iets aan de muur kunt hangen.
- Begrip
Binnendeur
Een binnendeur is een deur tussen twee ruimten binnen een woning of gebouw, in tegenstelling tot een buitendeur in de gevel. Het lijkt het eenvoudigste bouwonderdeel dat er is, en dat is het ook zolang je hem …
- Begrip
Binnengevelisolatie
Binnengevelisolatie is het isoleren van een gevel aan de binnenzijde, met isolatie tegen de bestaande muur en een afwerking daarvoor. Het is de enige optie wanneer de buitenzijde niet mag worden gewijzigd — en …
- Begrip
Binnenhuisarchitect
Een binnenhuisarchitect ontwerpt de binnenkant van een gebouw: de indeling, het licht, de materialen en het meubilair. Hij tekent hoe de ruimten werken en hoe ze eruitzien, en begeleidt vaak de uitvoering. De t…
- Begrip
Binnenklimaat
Het binnenklimaat is het geheel van omstandigheden binnen een gebouw dat bepaalt hoe gezond en prettig het is om er te zijn: temperatuur, luchtvochtigheid, luchtkwaliteit, geluid en licht. Mensen brengen het me…
- Begrip
Binnenluchtkwaliteit
Binnenluchtkwaliteit is de mate waarin de lucht in een gebouw vrij is van stoffen en vocht die de gezondheid, het comfort of het gebouw zelf schaden. Een Nederlander brengt ruwweg twintig van de vierentwintig …
- Begrip
Balkon
Een balkon is een uitkragend of ingebouwd buitenvlak aan een woning boven het maaiveld. Het is bouwtechnisch een van de meest belaste onderdelen van een gebouw: het steekt uit, het staat vol in het weer en het …
- Begrip
Balkondeur
De balkondeur is de deur naar balkon of terras. Het is een buitendeur met veel glas, en daarmee vaak de grootste warmteverliespost en de meest tochtgevoelige plek van een woonkamer.
- Begrip
Bamboe
Bamboe is een snelgroeiend grasachtig gewas dat industrieel wordt verwerkt tot plaatmateriaal, vloerdelen, gevelbekleding en terrasdelen. Het is hard, maatvast en het groeit aanzienlijk sneller aan dan hout.
- Begrip
Barok
Barok is de bouwstijl van ongeveer 1650 tot 1780, herkenbaar aan symmetrie, monumentale gevelopbouw met pilasters, en rijk bewerkte details rond de entree. In Nederland is het de stijl van de grachtenpanden met…
- Begrip
Bauhaus
Bauhaus is de bouwstijl van ongeveer 1920 tot 1940 met witte, kubische volumes, platte daken, horizontale raamstroken en stalen kozijnen. De vorm volgt de functie, en ornament ontbreekt.
- Begrip
Besluit bouwwerken leefomgeving
Het Bbl bevat de technische eisen waaraan bouwwerken in Nederland moeten voldoen: constructie, brandveiligheid, gezondheid, energiezuinigheid en toegankelijkheid. Het geldt sinds 1 januari 2024 en verving het B…
- Begrip
Bedieningsplaat
Een bedieningsplaat is het zichtbare paneel waarmee een toilet met een inbouwreservoir wordt doorgespoeld. Het is het enige deel van het inbouwreservoir dat je ziet, en tegelijk het luik waarachter alles zit. …
- Begrip
Begane grond
De begane grond is de bouwlaag van een gebouw die op of vlak boven het maaiveld ligt en waar meestal de voordeur zit. Alles daarboven heet een verdieping, alles daaronder een kelder of souterrain.
- Begrip
Beglazing
Beglazing is het glas in een kozijn samen met alles wat het op zijn plaats en waterdicht houdt: de sponning, de beglazingskit of het rubber, de glaslatten en de blokjes waarop het glas rust. De prestatie van ee…
- Begrip
BENG
BENG is de energieprestatie-eis voor nieuwbouw in Nederland. Zij bestaat uit drie losse eisen: hoeveel energie het gebouw nodig heeft, hoeveel fossiele energie het gebruikt, en welk deel van de energie hernieuw…
- Begrip
Beschermd monument
Een beschermd monument is een gebouw of object dat vanwege zijn cultuurhistorische waarde wettelijk is beschermd. De bescherming betekent niet dat er niets mag; zij betekent dat wijzigingen vergunningplichtig …
- Begrip
Beschermd stadsgezicht
Een beschermd stadsgezicht is een gebied waarvan het historische karakter als geheel beschermd is: de straten, de verkaveling, het profiel van de bebouwing en het aanzicht vanaf de openbare ruimte. De losse pan…
- Begrip
Aftapkraan
Een aftapkraan is een klein kraantje op het laagste punt van een leiding, om die leeg te laten lopen. Wie hem voor het eerst gebruikt, loopt vrijwel altijd tegen hetzelfde aan. Je draait de aftapkraan open en …
- Begrip
Afzuigkap
Een afzuigkap voert kookdampen, vet en vocht af boven het fornuis. Er zijn twee principes: afvoer naar buiten, en recirculatie waarbij de lucht door een koolstoffilter gaat en in de keuken terugkomt. Alleen af…
- Begrip
Airconditioning
Airconditioning is een installatie die de lucht in een ruimte koelt en ontvochtigt, meestal met een buitenunit en een of meer binnendelen die door een gesloten koudemiddelleiding met elkaar verbonden zijn. Het…
- Begrip
Akoestiek
Akoestiek is de manier waarop geluid zich in een ruimte gedraagt: hoe lang het naklinkt, hoe verstaanbaar spraak is en hoe vermoeiend of prettig een ruimte klinkt. Het onderscheid met geluidsisolatie is de sle…
- Begrip
Allesbrander
Een allesbrander is een kachel die op meer dan een vaste brandstof kan branden, meestal hout en steenkool of briketten. Hij heeft daarvoor een rooster met een aslade eronder en luchttoevoer van onderaf. Een ge…
- Begrip
Aluminium
Aluminium is een licht, corrosiebestendig metaal dat in de bouw vooral in profielvorm wordt toegepast: kozijnen, puien, dakranden, gootbekleding en ladders. Het roest niet, het is sterk in verhouding tot zijn g…
- Begrip
Aluminium kozijn
Een aluminium kozijn bestaat uit geëxtrudeerde profielen met een kunststof onderbreking tussen de binnen- en buitenschaal. Het profiel is slank en zeer maatvast, en zonder die thermische onderbreking is het ee…
- Begrip
Anhydrietvloer
Een anhydrietvloer is een vloeibaar aangebrachte dekvloer met calciumsulfaat als bindmiddel in plaats van cement. Hij vloeit zichzelf vlak uit, hecht goed rond vloerverwarmingsbuizen en is daardoor de gebruikel…
- Begrip
Aquathermie
Aquathermie is het winnen van warmte uit oppervlaktewater, afvalwater of drinkwater. Het woord warmte wekt een verkeerde verwachting. Water in een sloot of een rioolbuis is lauw, niet warm — aquathermie levert…
- Begrip
Azobé
Azobé is een zeer zwaar tropisch hardhout met duurzaamheidsklasse één, dat zonder behandeling decennia in water en in grondcontact meegaat. Het is het klassieke hout van de Nederlandse waterbouw en het is zwaa…
- Begrip
Badkamerventilator
Een badkamerventilator is een losse afzuigventilator in de wand of het plafond van een badkamer of toilet, met een eigen afvoer naar buiten. De capaciteit, de nalooptijd en de plek waar de lucht heen gaat bepa…
- Begrip
Balansventilatie
Bij balansventilatie voert een unit mechanisch verse lucht aan en vervuilde lucht af, in gelijke hoeveelheden. In de unit wordt de warmte uit de afgevoerde lucht overgedragen op de aangevoerde lucht. Zo ventile…
- Begrip
Aansluitwaarde
De aansluitwaarde is de maximale stroom die je woning van het net mag afnemen, vastgelegd in je contract met de netbeheerder. Zij bepaalt hoeveel apparaten tegelijk kunnen draaien, en zij is de reden dat een wa…
- Begrip
Aanvoertemperatuur
De aanvoertemperatuur is de temperatuur van het water dat vanuit de warmteopwekker naar de radiatoren of de vloerverwarming gaat. Bij een cv-ketel zit hier een verlies dat vrijwel niemand ziet, terwijl het ren…
- Begrip
Aardgas
Aardgas is een brandbaar gasmengsel dat in Nederland wordt gebruikt voor verwarming, warm water en koken. Op de rekening staan kubieke meters, en dat is niet wat je koopt. Je betaalt voor energie-inhoud, en di…
- Begrip
Aardgasvrij
Aardgasvrij betekent dat een woning geen aardgas meer gebruikt voor verwarmen, koken en warm water. De volgorde is bepalender dan de techniek. Isoleren en ventileren komen eerst, de warmtebron daarna — een war…
- Begrip
Accoya
Geacetyleerd hout is naaldhout dat chemisch is behandeld zodat het nauwelijks nog vocht opneemt. Daardoor werkt het weinig en rot het niet, zonder dat er biociden in zitten. Het haalt duurzaamheidsklasse 1 — de…
- Begrip
Achterdeur
De achterdeur is de toegang aan de achterzijde van een woning, doorgaans naar de tuin of naar een achterpad. Zij is inbraakgevoeliger dan de voordeur omdat zij uit het zicht ligt, en juist daar is het hang- en…
- Begrip
Achterzetbeglazing
Achterzetbeglazing is een tweede ruit die aan de binnenzijde vóór het bestaande raam wordt geplaatst, met een luchtspouw ertussen. Het bestaande kozijn en glas blijven ongewijzigd zitten.
- Begrip
Afleverset
De afleverset is het apparaat dat de warmte uit een warmtenet of een collectieve installatie overdraagt aan de installatie van de woning. Zij bevat een warmtewisselaar, regelapparatuur en een warmtemeter. Zij …
- Handige link
Wat is het geheim van een warmtepomp?
- Handige link
Hybride warmtepompen - Kooptips en advies (Consumentenbond)
- Handige link
Check je dak: heb ik dakisolatie?
- Handige link
Alles over spouwmuurisolatie
Energienog niet gecontroleerd - Dossier
Het dak van een wooncomplex
De grootste aaneengesloten post in een meerjarenonderhoudsplan, en tegelijk het gebouwdeel waar de meeste andere plannen samenkomen: isolatie, zonnepanelen, antennes, een dakterras, een groendak. Een dak vervan…
- Dossier
De installaties van een wooncomplex
Alles wat warmte, stroom en signaal het gebouw in brengt: de collectieve ketel of het warmtenet, de rookgasafvoer, de gemeenschappelijke elektra en aarding, de zonnepanelen op het dak en de antennes daarnaast. …
- Dossier
Ventilatie en binnenklimaat in een wooncomplex
De laag die het minst zichtbaar is en het meest wordt gemeld: vochtige badkamers, schimmel in een hoek, tocht op de galerij, een ventilatiebox die brommt. Dit dossier bundelt de mechanische ventilatie, de kanal…
- Dossier
Verduurzaming van een wooncomplex
Het cluster dat over alle andere heen ligt. Isolatie raakt de gevel en het dak, de warmtevoorziening raakt de installaties, ventilatie raakt het binnenklimaat — en alles raakt de vergadering. Bij een VvE is ver…
- Dossier
Overlast in en om de woning
Geluid door de vloer, kookluchten uit het ventiel, houtrook op een windstille avond, een buitenlamp die je slaapkamer verlicht, geritsel achter de plint. Overlast is het onderwerp waarover de meeste mensen erge…
- Dossier
Vocht en schimmel
Een natte plek op de muur, beslagen ramen, zwarte stippen in een raamhoek of een muffe lucht op zolder. Vocht is de meest voorkomende bouwkundige klacht in Nederlandse woningen, en tegelijk de klacht waarbij he…
- Dossier
Alles voor het VvE-lid, op volgorde
In een VvE beslis je niets alleen. Dit dossier volgt de weg van een probleem naar een besluit: signaleren, onderzoeken, onderbouwen, besluiten, uitvoeren. De volgorde is hier belangrijker dan bij welke doelgroe…
- Dossier
Alles voor de woningeigenaar, op volgorde
Een huis bezitten is een cyclus, geen project. Dit dossier volgt die cyclus: weten wat je hebt, plannen wat er moet, uitvoeren, en opnieuw kijken. Het belangrijkste inzicht voor deze groep is dat onderhoud geen…
- Dossier
Wonen in een VvE
In een appartement is bijna alles wat je aan de buitenkant ziet niet van jou alleen. Gevel, dak, fundering, kozijnen, standleidingen en installaties zijn gemeenschappelijk, en dat verandert de manier waarop je …
- Dossier
Duurzaamheid, energie en klimaat
Isoleren, opwekken, en je huis bestand maken tegen hitte, hoosbuien en droogte. Deze rubriek gaat over de ingrepen die je energierekening verlagen en over de ingrepen die je woning leefbaar houden als het weer …
- Dossier
Energie besparen en verduurzamen
Isoleren, zuiniger stoken, zonnepanelen, een warmtepomp: er is geen gebrek aan maatregelen. Er is gebrek aan volgorde. En juist die volgorde bepaalt of een investering zichzelf terugverdient of niet. De regel a…
- Dossier
Installaties en comfort
Verwarmen, ventileren, koelen, opwekken en het geluid buiten houden. Deze rubriek gaat over alles wat in je huis draait, zoemt en stroomt, en over de keuzes die je maar één keer per twintig jaar maakt. De insta…
- Dossier
Isolatie
Het onderwerp waarop de meeste woningeigenaren hun eerste verduurzamingsbeslissing nemen, en waar de meeste teleurstellingen ontstaan. Niet omdat isoleren niet werkt, maar omdat de volgorde en de randvoorwaarde…