Open Monumentendag beleeft veertigste editie op 12 en 13 september

Op zaterdag 12 en zondag 13 september 2026 vindt de veertigste editie van Open Monumentendag plaats, met als thema weerbaar erfgoed. De landelijke opening is op vrijdag 11 september in gastprovincie Flevoland.

Waarom dit ook interessant is als je zelf geen monument hebt. Op Open Monumentendag zie je constructies die normaal achter afwerking verdwijnen: kapconstructies, metselverbanden, houten vloerbalken in de gevel, en de manier waarop een gebouw van voor de spouwmuur vocht kwijtraakte.

Wie een vooroorlogse woning heeft, kijkt daar naar de eigen constructie in het groot. De problemen zijn dezelfde, alleen zichtbaarder: kalkmortel die anders werkt dan cementmortel, balkkoppen die in het metselwerk liggen, en gevels die dampopen moeten blijven om droog te blijven.

Voor wie wél een monument heeft. Veel gemeenten combineren de dag met spreekuren over vergunningen, subsidies en restauratie. Dat is vaak de eenvoudigste manier om te horen wat er in jouw gemeente mag en wat niet, want dat verschilt aanzienlijk en het staat lang niet altijd helder op papier.

Bij een monument is label A geen realistisch doel, en het najagen ervan levert bouwkundige schade op. Comfort verhogen en het gebouw droog houden is wél haalbaar, met een energiebesparing die daaruit voortvloeit.

Wat je meeneemt naar huis. De les die op dit soort dagen het vaakst valt, is dat oude gebouwen niet slechter zijn gebouwd maar anders. Wie dat verschil begrijpt, maakt bij zijn eigen woning andere keuzes — vooral bij isolatie van binnenuit.