Houtsoorten voor buiten

Voor een schutting, een vlonder, een pergola, gevelbekleding of kozijnen is de vraag welk hout je kiest. Die keuze gaat over levensduur, onderhoud, prijs en herkomst, en die vier lopen niet gelijk op.

Dit artikel gaat over hoe de duurzaamheid van hout wordt uitgedrukt, welke families er zijn, wat de detaillering doet, en waarop je bij een offerte let.

Hout in de buitenlucht wordt aangetast door schimmels en insecten. Hoe goed een soort daartegen bestand is, wordt uitgedrukt in duurzaamheidsklassen, van zeer duurzaam tot niet duurzaam.

Die klasse geldt voor het kernhout. Spinthout — het buitenste, jongere deel van de stam — is bij vrijwel elke soort niet duurzaam. Een plank met veel spint van een duurzame soort gedraagt zich als niet-duurzaam hout.

De belasting telt net zo zwaar. Hout dat verticaal hangt en snel opdroogt, wordt anders belast dan hout dat horizontaal ligt en waar water op blijft staan, en dat weer anders dan hout dat in de grond staat. Voor die situaties bestaan gebruiksklassen.

De families op een rij. Onbehandeld naaldhout, zoals vuren, is goedkoop en niet duurzaam; het gaat buiten enkele jaren mee. Geïmpregneerd naaldhout is onder druk behandeld en haalt afhankelijk van de behandeling een aanzienlijk langere levensduur.

Europees loofhout zoals eiken, robinia en tamme kastanje is van nature duurzaam, ook zonder behandeling. Robinia is de duurzaamste Europese soort en hij werkt sterk; eiken is stabieler en geeft looizuur af dat vlekken maakt op steen en metaal.

Tropisch hardhout haalt de hoogste klassen en gaat het langst mee. Daar hoort de herkomstvraag bij: vraag om een keurmerk dat aantoont dat het hout uit verantwoord beheerd bos komt.

Gemodificeerd hout is de vierde route. Naaldhout dat is verhit of chemisch is gemodificeerd, krijgt daarmee een duurzaamheid die vergelijkbaar is met tropisch hardhout, met Europese herkomst. Het is duurder dan geïmpregneerd hout en het werkt minder.

En dan is er het alternatief dat geen hout is: composiet van houtvezel en kunststof. Onderhoudsarm, en met een eigen vraagstuk rond hergebruik en verkleuring.

Wat al deze soorten gemeen hebben, is dat de detaillering bepaalt of de klasse waarmaakt wat zij belooft. Water dat op kopse einden staat, verbindingen die niet kunnen drogen, en hout dat contact maakt met de grond of met vochtig metselwerk: daar begint de aantasting, ongeacht de soort.

Kijk hoeveel spint er in de plank zit: de lichtere zone aan de buitenzijde. Veel spint betekent een kortere levensduur dan de soort belooft.

Kijk naar de gebruikssituatie: hangt het, ligt het, of staat het in de grond? Dat bepaalt welke klasse je nodig hebt.

Kijk naar de kopse einden. Daar dringt water het snelst in; zijn ze afgeschermd of behandeld?

Kijk of het hout vrij kan drogen. Zit er ruimte achter de gevelbekleding, staat de vlonder op afstand van de ondergrond, en kan water eronder weg?

Kijk naar het bevestigingsmateriaal. Bij eiken en bij sommige tropische soorten reageert gewoon staal met de looistoffen; roestvast staal is dan geen luxe.

Vraag om het keurmerk voor de herkomst en om de duurzaamheidsklasse op de offerte.

Kijk of er hout in contact met de grond komt. Dat is de zwaarste situatie en daar is niet elke soort of behandeling voor geschikt.

Zelf doen: de gebruikssituatie bepalen en daar de klasse bij zoeken.

Zelf doen: op de offerte om duurzaamheidsklasse, gebruiksklasse en keurmerk vragen.

Zelf doen: kopse einden behandelen of afschermen.

Zelf doen: zorgen dat hout kan drogen: ruimte achter bekleding, afstand tot de grond, en water dat weg kan.

Zelf doen: reinigen en oliën volgens het voorschrift van de leverancier.

Niet zelf doen: geïmpregneerd hout verbranden of bij het gewone afval doen.

Niet zelf doen: aannemen dat een soortnaam een garantie is; het gaat om de klasse en om het aandeel spint.

Wat je nooit moet doen: duur hout kopen en het slecht detailleren. Hout dat nat blijft, gaat kapot ongeacht wat je hebt betaald.

Voor de duurzaamheid van hout tegen biologische aantasting bestaan klassen; voor de toepassingssituatie bestaan gebruiksklassen. Vraag om beide op de offerte; dat maakt aanbiedingen vergelijkbaar.

Voor de herkomst van hout gelden Europese regels die verplichten aan te tonen dat hout legaal is geoogst. Keurmerken zijn de gangbare manier waarop leveranciers dat doen.

Voor geïmpregneerd hout gelden regels over de toegelaten middelen en over de afvoer aan het einde van de levensduur. Verbranden in een open haard of een vuurkorf is niet toegestaan.

Bij een schutting of erfafscheiding gelden regels over hoogte en plaats, uit het omgevingsplan en uit het burenrecht. Die staan los van de houtkeuze.

Voor gevelbekleding gelden eisen aan brandgedrag, en die worden strenger naarmate het gebouw hoger is. Bij een grondgebonden woning speelt dat beperkt; bij gestapelde bouw wel.

Bij een appartement is de gevel gemeenschappelijk; een houten bekleding aanbrengen vraagt om een besluit van de vergadering.