Werkomschrijving gevelreiniging

Het gebrek: plaats, kenmerken en oorzaak

Plaats van het gebrek

• Buitenshuis - Gevel - Vervuiling en aanslag

Kenmerken

• Groene of zwarte aanslag. Noord- en westgevel, onder overstek, achter beplanting
• Witte, poederige waas. Verschijnt na natte perioden; laat zich met water inslaan
• Zwarte strepen onder dorpels en lateien. Verticale banen, precies onder de afwatering
• Groene aanslag laag bij de grond. Tot ongeveer een halve meter hoogte

Mogelijke oorzaken

• Roet en atmosferische vervuiling met afstromend water — te herkennen aan: Verticale banen, precies onder de afwatering
• Opspattend regenwater vanaf de bestrating — te herkennen aan: Tot ongeveer een halve meter hoogte
• Algen en mos door vocht en weinig zon — te herkennen aan: Noord- en westgevel, onder overstek, achter beplanting
• Kalkuitbloei uit de mortel — te herkennen aan: Verschijnt na natte perioden; laat zich met water inslaan

Herstel

• Het herstel staat volledig in hoofdstuk 4, De werkzaamheden stap voor stap. Daarop is de prijsrange in hoofdstuk 8 gebaseerd.

Preventie

• Hoe je herhaling voorkomt, staat in hoofdstuk 12.

Materiaal- en kwaliteitseisen

De reinigingsmethode is afgestemd op de steensoort en op de hardheid daarvan, en wordt vastgelegd in de offerte met de bijbehorende druk en watertemperatuur.

Bij baksteen wordt gewerkt met een druk die de gebakken huid niet aantast. De aannemer geeft op met welke druk hij werkt.

Gebruikte middelen zijn geschikt voor de ondergrond en worden toegepast volgens het voorschrift van de fabrikant, inclusief de voorgeschreven inwerktijd en nabehandeling.

Bij een chemische behandeling wordt geneutraliseerd of nagespoeld tot de gevel zuurvrij is. Dat wordt aangetoond.

Impregneermiddel is dampopen: het houdt water tegen van buiten en laat waterdamp door van binnen. Een dampdichte coating op metselwerk sluit vocht in.

Het proefvlak blijft staan tot de oplevering en is de maatstaf waaraan het resultaat wordt beoordeeld.

Wat je opmeet

Wat

Hoe je het opgeeft

Waarom het uitmaakt

Geveloppervlak per gevel

Lengte maal hoogte, min de kozijnen, in m²

De rekeneenheid

Aantal gevels

Voor, achter, zijgevels

Bepaalt hoe vaak de steiger verzet wordt

Type vervuiling

Algen, mos, roet, uitbloei, graffiti — met foto's

Bepaalt de methode en dus de prijs

Steensoort en bouwjaar

Baksteen, kalkzandsteen, beton, stucwerk; bouwjaar

Bepaalt de maximale druk; oude zachte steen is kwetsbaar

Staat van het voegwerk

Goed, matig, slecht — met close-upfoto's

Slecht voegwerk betekent: eerst voegen, dan pas reinigen

Gevelhoogte en aantal bouwlagen

In meters

Bepaalt hoogwerker of steiger

Bereikbaarheid

Achterpad, poort, tuin, water, bestrating

Bepaalt de steigerpost en de afscherming

Beplanting tegen de gevel

Wat en waar

Klimop weghalen is apart werk en beschadigt vaak de voeg

Is er eerder gereinigd of geïmpregneerd

Wanneer en waarmee, als je het weet

Een bestaande coating verandert de aanpak volledig

Wil je ook impregneren

Ja, nee, of laat de aannemer adviseren

Bijna een verdubbeling van de prijs; niet altijd zinvol

De vraag die je zelf moet beantwoorden voordat je uitvraagt: komt de aanslag steeds terug op dezelfde plek? Zo ja, kijk dan eerst naar de goot, de hemelwaterafvoer en de bestrating. Een lekkende afvoer maken kost honderd euro; de gevel elke drie jaar reinigen kost een veelvoud.

Tijdsduur en complexiteit

Een tussenwoning met twee gevels: één tot drie werkbare dagen, inclusief het plaatsen van de steiger. Een vrijstaande woning: twee tot vijf dagen. Impregneren komt daar één tot twee dagen bij, ná een droogperiode van enkele dagen tot twee weken.

De complexiteit is laag in uitvoering en hoog in beoordeling. Het reinigen zelf is niet moeilijk; het bepalen van de juiste methode voor deze steen is precies waar het vakmanschap zit, en het is de enige beslissing waarvan de fout onherstelbaar is.

Wat de doorlooptijd oprekt: het maken en goedkeuren van de proefvlakken — reken op een week — en de droogtijd voordat er geïmpregneerd kan worden. Verder vorst en aanhoudende regen.

Plan dit tussen april en september. Er moet gedroogd worden en er mag geen vorst binnen de droogtijd vallen.

Zelf doen of uitbesteden

Op de begane grond kun je een heel eind komen, en op hoogte moet je stoppen. Maar de belangrijkste waarschuwing gaat niet over hoogte.

Gebruik geen hogedrukreiniger op metselwerk. Dit is de bekendste zelfdoefout in het hele gevelonderhoud. Het resultaat ziet er op de dag zelf prachtig uit: schone, felle steen. Wat je niet ziet, is dat de gebakken huid eraf is en dat de voeg is uitgespoeld. Twee jaar later is de gevel viezer dan hij ooit was, zuigt hij water op, en is het enige antwoord voegwerk vervangen — dat is vier duizend euro voor een klus die je wilde besparen.

Wat je wel zelf kunt: een biologisch middel tegen groene aanslag opbrengen met een lagedrukspuit of een borstel, en het laten uitregenen. Dat werkt langzaam maar goed, kost tientjes, en beschadigt niets. Herhaal het jaarlijks en je hebt de gevel nooit meer nodig te laten reinigen.

Verder: mos en klimop met de hand weghalen, de goot en de hemelwaterafvoer schoonhouden, en beplanting bij de gevel weghalen zodat de muur kan drogen. Dat zijn de drie dingen die de aanslag echt tegenhouden.

Waar je stopt: alles op hoogte, alle chemische middelen, en dampstralen. En als je twijfelt over de steen: maak een proefvlak op een onopvallende plek en kijk er een week later nog eens naar.

Offerte uitvragen

Stuur deze werkomschrijving mee met foto's van elke gevel, close-upfoto's van de vervuiling en van het voegwerk, en de gegevens uit hoofdstuk 6.

De bij Builddocs aangesloten aannemer kan het werk uitvoeren voor de prijsrange die in hoofdstuk 8 staat, mits je de juiste werkomschrijving hebt gekozen en het juiste aantal en de juiste inmeetgegevens hebt opgegeven. Klopt de opgave niet, dan vervalt die bandbreedte.

Vraag altijd om: welke methode hij toepast en waarom die past bij deze steen, met welke druk en watertemperatuur hij werkt, of er proefvlakken worden gemaakt, welk middel hij gebruikt en hoe hij naspoelt of neutraliseert, hoe hij het afvalwater afvoert, en of hij impregneren adviseert en waarom.

De vraag over de druk is de scheidslijn tussen aanbiedingen. Wie een concreet antwoord geeft en het aan de steensoort koppelt, weet waar hij mee bezig is. Wie zegt we spuiten hem gewoon schoon, ook — en dan weet je genoeg.

Wees op je hoede bij een offerte die opvallend laag is en snel kan. Dat is bijna altijd hoge druk, en dat is precies de behandeling die je gevel niet moet krijgen.

Oplevering en controle

Beoordeling vindt plaats vanaf de grond bij daglicht, per gevel, en aan de hand van het goedgekeurde proefvlak.

Gecontroleerd wordt op: gelijkmatig resultaat zonder strepen of vlekken, een onbeschadigd steenoppervlak, intact voegwerk zonder uitgespoelde voegen, schone en onbeschadigde kozijnen en glas, vrije ventilatieroosters, en een schone bestrating zonder resten van het middel.

Bij een chemische behandeling wordt aangetoond dat de gevel is nagespoeld of geneutraliseerd.

Bij impregnering wordt steekproefsgewijs gecontroleerd of het middel is opgenomen en of het water afparelt.

Afwijkingen worden vastgelegd op een opleverlijst met hersteltermijn per punt.

De aannemer levert op: opgave van de toegepaste methode met druk en temperatuur, productgegevens van het gebruikte middel en van het impregneermiddel, foto's van de bestaande situatie per gevel, en een melding van eventueel aangetroffen gebreken die buiten deze opdracht vallen.

Hoe je herhaling voorkomt

• Reinig niet vaker dan nodig, en nooit met hoge druk. Elke reiniging kost iets van het oppervlak en van het voegwerk.
• Neem de oorzaak van de vervuiling weg: een lekkende goot, een ontbrekende druiplijst of een raamdorpel zonder overstek laat de gevel binnen twee jaar opnieuw vervuilen.
• Houd begroeiing van de gevel af en snoei struiken die tegen het metselwerk staan.
• Laat bij een monument altijd eerst beoordelen welk middel is toegestaan; onherstelbare schade aan historische baksteen ontstaat vrijwel altijd bij een goedbedoelde reiniging.

Bijlagen

Foto's per gevel van de bestaande situatie, met close-ups van de vervuiling en van het voegwerk.

Ingevuld inmeetformulier met de gegevens uit hoofdstuk 6.

Goedgekeurd proefvlak met de vastgelegde methode.

Bij een VvE: het besluit van de vergadering en het relevante deel van het meerjarenonderhoudsplan.