Isoleren naar een onverwarmde ruimte: berging, garage en serre

Deze pagina gaat over de grens van je isolatieschil bij aangebouwde ruimten die je niet of nauwelijks verwarmt: de berging aan de achterkant, de inpandige of aangebouwde garage, de serre of tuinkamer, de overdekte entree, en soms een oude bijkeuken.

Het gaat over drie vlakken tegelijk. De wand tussen woning en ruimte, de vloer onder die wand door, en het plafond of de vloerafscheiding daarboven. Bij een inpandige garage komt daar de vloer van de kamer boven de garage bij.

Buiten deze pagina vallen de kruipruimte en de onbewoonde zolder; die hebben hun eigen aanpak. Ook het verbouwen van een garage tot woonruimte valt hierbuiten, want dan verhuist de hele schil naar de buitengevel.

Warmte gaat van warm naar koud, en de snelheid hangt af van het temperatuurverschil en van de weerstand ertussen. Naar buiten is dat verschil op een winterdag ongeveer twintig graden. Naar een gesloten berging is het kleiner, want die ruimte pikt warmte op van de woning en van de zon.

Daarom rekent de energieprestatiemethode met een correctiefactor voor een aangrenzende onverwarmde ruimte. Hoe beter die ruimte zelf is dichtgemaakt en hoe minder hij ventileert, hoe kleiner het verlies. Een garage met een tochtige kanteldeur ligt dicht bij buiten; een gesloten berging met een dichte deur en een klein rooster zit daar ruim onder.

Het verlies via zo'n wand is dus kleiner dan via de buitengevel, en je hoeft er niet dezelfde dikte in te stoppen. Maar het verlies is er wel, en in veel woningen is die wand het enige vlak dat nooit is aangepakt. Bij een rijwoning met een aangebouwde berging gaat het al gauw om acht tot vijftien vierkante meter ongeïsoleerd oppervlak.

De koudebrug ontstaat op de plek waar de isolatie stopt. De begane grondvloer loopt door van de woonkamer naar de berging, en als je alleen de wand isoleert, blijft de vloer een koude verbinding. Binnen zie je dat terug als een koude strook langs de plint, en bij vochtig weer als een donkere rand op de eerste twintig centimeter behang.

Bij de serre werkt het anders om. Onverwarmd is hij in de winter koud en in de zomer heet, en werkt hij als buffer voor de oude gevel erachter. Ga je hem verwarmen, dan wordt het glas de nieuwe schil, met een veel hoger warmteverlies dan die gemetselde gevel.

Loop in de winter met een blote hand langs de wand die aan de berging of garage grenst en vergelijk hem met de wand naar de woonkamer. Voel je duidelijk verschil, dan zit er geen isolatie in. Kijk daarna naar de plint langs die wand: aanslag, een donkere rand of loslatend behang op die ene plek wijst op een koude strook, niet op een lekkage.

Kijk in de ruimte zelf naar het plafond. Ligt daarboven een slaapkamer en is het plafond een kale betonplaat of een balklaag met alleen planken, dan verlies je daar warmte uit die kamer. Let daarna op de deur: een binnendeur met een kier van een centimeter onderlangs is een gat in de schil.

Bij een serre is het signaal condens: beslagen glas, water op de vensterbank en in de zomer een ruimte die je niet kunt gebruiken. Dat betekent dat de serre de rol van buffer heeft en dat de echte schil nog steeds de oude gevel is, ook als die inmiddels een schuifpui heeft gekregen.

Zelf doen kun je de verkenning en de kierdichting. Voel op een koude dag langs de wand en meet het temperatuurverschil tussen woonkamer en berging. Zet daarna tochtstrips rondom de deur naar de garage, een valdorpel onderlangs, kit langs de kozijnaansluiting, en dicht de doorvoeren van leidingen en kabels af.

Zelf doen kun je de leidingisolatie in de onverwarmde ruimte. Waterleidingen die door een garage of berging lopen, vriezen als eerste. Isolatieschalen zijn goedkoop en het werk is eenvoudig, mits je ook de bochten en de beugels meeneemt. Bij enige handigheid kun je ook de voorzetwand aan de woningzijde en het plafond van de berging zelf maken. Houd de dampremmende laag dan aan de warme kant en laat de isolatie doorlopen tot in de hoeken.

Niet zelf doen kun je de spouwvulling. Dat vraagt onderzoek vooraf naar spouwbreedte, vervuiling, ankers en beschermde dieren, en het inblazen is specialistenwerk.

Niet zelf doen kun je de brandwerende afwerking van een garagewand en de vervanging van de deur naar de garage; de brandwerendheid hangt af van de combinatie van plaat, bevestiging, naadafdichting en kozijn. Laat ook de vloeraansluiting bij een inpandige garage door een bouwkundige beoordelen.

Bij nieuwbouw stelt het Besluit bouwwerken leefomgeving eisen aan de warmteweerstand van de uitwendige scheidingsconstructie. Een constructie tussen een verwarmde en een aangrenzende onverwarmde ruimte telt daarbij mee als scheiding van de verwarmde zone. De energieprestatie wordt berekend met de NTA 8800, die de correctiefactor voor die ruimte toepast. Het Bouwbesluit 2012 was de voorganger.

Bij verbouw geldt in beginsel het rechtens verkregen niveau, met een ondergrens uit het besluit. In gewone taal: je hoeft een bestaande wand niet op nieuwbouwniveau te brengen, maar als je hem toch aanpakt, mag hij niet slechter worden dan hij was.

Voor een garage die aan de woning grenst gelden brandveiligheidseisen. Een garage is een apart brandcompartiment, en de scheiding met de woning moet gedurende een voorgeschreven tijd branddoorslag en brandoverslag tegenhouden: zestig minuten bij nieuwbouw, dertig bij bestaande bouw. Dat raakt je isolatiekeuze direct, want een kunststof isolatieplaat die onbekleed in de garage tegen de wand zit, kan die scheiding verzwakken. Werk de isolatie aan de garagezijde daarom af met een bekleding die de brandwerendheid in stand houdt. De deur tussen garage en woning hoort bovendien zelfsluitend te zijn, ook als scheiding tegen koolmonoxide en tegen rook van een accubrand.

Een garage of berging moet kunnen ventileren. Plak bij het dichtmaken de bestaande roosters niet af; dan verplaats je het vochtprobleem naar de ruimte zelf.

Voor een serre geldt de vraag of het bouwwerk vergunningvrij is. Blijft de serre buiten de schil en verandert de draagconstructie niet, dan is er vaak geen vergunning nodig; neem je de oude gevel weg, dan verandert dat. Bij een VvE vraagt een gevelwijziging een besluit van de vergadering.