De rookmelderplicht: wat er moet en wat er verstandig is

Sinds 1 juli 2022 is een rookmelder op elke verdieping verplicht in alle woningen in Nederland, ook in bestaande bouw. Dat is het wettelijke minimum.

Wat verstandig is, gaat verder: gekoppelde melders, een melder in de slaapkamer bij wie met de deur dicht slaapt, en een melder die na tien jaar wordt vervangen ook al piept hij nog. Dit artikel gaat over beide, en over waar het in de praktijk misgaat.

Een optische rookmelder werkt met een lichtstraal in een kamer. Rookdeeltjes verstrooien dat licht, een sensor merkt dat, en het alarm gaat af.

De sensor veroudert. Stof, vocht en veroudering van de componenten maken hem na verloop van tijd minder gevoelig. Daarom hebben melders een levensduur van tien jaar vanaf productie, en die staat op het apparaat.

De testknop test de batterij en de zoemer, niet de sensor. Een melder die piept bij de test, kan een versleten sensor hebben. Dat is de belangrijkste misvatting rond dit onderwerp.

De plaats bepaalt of hij werkt. Rook stijgt en verzamelt zich in het midden van het plafond; in een hoek of tegen een wand komt hij later. Bij een keuken of badkamer geeft hij juist te snel alarm, en dan wordt hij weggehaald.

Gekoppelde melders gaan tegelijk af. In een woning met meerdere verdiepingen is dat het verschil tussen op tijd wakker worden en niet.

Rook is bij een brand het gevaar, niet het vuur. De eerste minuten bepalen alles, en dat is precies waarom een melder die te laat of niet afgaat, geen halve maatregel is maar geen maatregel.

Tel de melders. Eén per verdieping is het minimum, inclusief zolder en kelder wanneer daar een vluchtroute loopt.

Kijk waar ze hangen: aan het plafond, minstens een halve meter van wand, hoek, lamp en ventilatierooster.

Kijk naar de productiedatum op de melder. Ouder dan tien jaar betekent vervangen.

Druk op de testknop en luister waar het geluid komt. Hoor je het in de slaapkamers met de deur dicht?

Kijk of de melders gekoppeld zijn. Bij gekoppelde melders gaan ze allemaal tegelijk af wanneer je er één test.

Kijk of er iemand in huis is die met de deur dicht slaapt of die slecht hoort; dat verandert wat je nodig hebt.

Zelf doen: het aantal en de plaats controleren.

Zelf doen: de productiedatum aflezen en de vervangdatum op de melder schrijven.

Zelf doen: maandelijks of ten minste jaarlijks testen met de testknop.

Zelf doen: melders vervangen die ouder zijn dan tien jaar.

Zelf doen: melders koppelen wanneer het draadloze modellen zijn.

Zelf doen: het alarm met het hele huishouden bespreken en de vluchtroute oefenen.

Niet zelf doen: melders op het lichtnet aansluiten.

Wat je nooit moet doen: een melder weghalen omdat hij vals alarm geeft. Verplaats hem in plaats daarvan; een weggehaalde melder is de meest voorkomende oorzaak van een woning zonder werkende melders.

De rookmelderplicht staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving en geldt sinds 1 juli 2022 voor alle woningen: op elke verdieping ten minste één rookmelder.

Bij nieuwbouw gelden aanvullende eisen: melders aangesloten op het lichtnet en onderling gekoppeld.

Bij een huurwoning is het plaatsen van de rookmelders de verantwoordelijkheid van de verhuurder. Het testen en het vervangen van batterijen valt onder het dagelijks gebruik door de huurder.

Bij een appartement geldt de plicht per woning; in gemeenschappelijke ruimten kan een brandmeldinstallatie verplicht zijn, en die is een zaak van de vereniging.

Een koolmonoxidemelder is niet wettelijk verplicht, maar wordt door de brandweer en de Onderzoeksraad voor Veiligheid dringend aangeraden bij elk verbrandingstoestel.

Een verzekeraar kan bij brandschade nagaan of aan de rookmelderplicht is voldaan; dat is geen grond om zonder meer af te wijzen en het speelt wel een rol.