Rookmelders: waar ze moeten hangen, en welke norm geldt

Onze pagina's noemen de rookmelder vaak, en bijna altijd zonder te zeggen waar hij precies moet hangen en op grond waarvan. Dit artikel geeft die twee dingen: de plaats volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving, en de norm waarnaar dat besluit verwijst.

Het misverstand dat deze pagina wil wegnemen, is wijdverbreid en het gaat twee kanten op. De ene helft van de mensen denkt dat één melder in de hal genoeg is, waar dat voor een woning met meerdere verdiepingen niet klopt. De andere helft denkt dat er in elke slaapkamer een moet hangen, en dat is voor een gewone woning geen eis — hoe verstandig het ook is.

Wat hier niet staat, is welke melder je moet kopen of hoe je hem onderhoudt. Dit gaat over de eis en over de plaats.

De regels staan in de paragraaf over het tijdig vaststellen van brand, en ze werken via een tabel. Het aansturingsartikel zegt dat een bouwwerk zodanige voorzieningen heeft dat brand tijdig kan worden ontdekt zodat veilig kan worden gevlucht. Daarna wijst een tabel per gebruiksfunctie aan welke leden van welke artikelen gelden — en dat is de stap die het antwoord bepaalt.

Het rookmelderartikel heeft vijf leden, en ze beschrijven verschillende dingen.

Lid 1 gaat over de vluchtroute binnen de woning: een besloten ruimte waardoor een vluchtroute voert tussen de uitgang van een verblijfsruimte en de uitgang van de woonfunctie heeft een of meer rookmelders die voldoen aan en zijn geplaatst volgens de primaire inrichtingseisen van NEN 2555.

Lid 2 gaat verder: een verblijfsruimte heeft een of meer rookmelders volgens dezelfde norm. Er staat een uitzondering bij voor een wooneenheid die in een afzonderlijk beschermd subbrandcompartiment ligt met een weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag van ten minste 30 minuten, bepaald volgens NEN 6068.

Lid 3 doet hetzelfde voor de route naar de uitgang van het gebouw, dus voor een woongebouw met een gemeenschappelijk trappenhuis.

Lid 4 schakelt lid 1 tot en met 3 uit voor een gebruiksfunctie met een brandmeldinstallatie.

Lid 5 voegt voor een logiesfunctie een doormelding naar de 24-uursbewaking toe.

En dan de tabel. Voor «andere woonfunctie» — de gewone woning, of je die huurt of bezit, grondgebonden of een appartement — is alleen lid 1 aangewezen. Lid 2, 3, 4 en 5 staan daar op een streepje.

Dat betekent letterlijk: de eis zit op de route, niet in de kamers. Bij een rijtjeshuis met drie verdiepingen voert de vluchtroute van de slaapkamer via de overloop en het trappenhuis naar de voordeur, en in die besloten ruimten horen melders. «Een of meer» en «geplaatst volgens de primaire inrichtingseisen» betekent in de praktijk dat NEN 2555 bepaalt hoeveel het worden en waar precies — per verdieping waar de route langs komt, en op afstand van wanden en hoeken.

Lid 2, de melder in elke verblijfsruimte, is aangewezen voor kamergewijze verhuur, voor een groepszorgwoning voor 24-uurszorg en voor een groepszorgwoning niet voor 24-uurszorg. Verhuur je kamers in je woning, dan verandert de eis dus wezenlijk: dan hoort er in elke verhuurde kamer een melder. Dat is het punt waar verhuurders het vaakst mis zitten.

Een zorgclusterwoning — zelfstandige woningen met zorg in een cluster — valt juist terug op alleen lid 1, net als een gewone woning, al geldt daar wel een brandmeldinstallatie uit een ander artikel.

Welke gebruiksfunctie is het? Dat is de eerste vraag, en bij twijfel de beslissende. Een gewone woning, kamergewijze verhuur en een groepszorgwoning hebben drie verschillende uitkomsten.

Waar loopt de vluchtroute? Trek de lijn van elke slaapkamerdeur naar de voordeur. Elke besloten ruimte die je daarbij doorkruist, is een plaats waar een melder hoort.

Hoeveel verdiepingen? Een route die over twee of drie overlopen loopt, vraagt meer dan één melder. Eén melder in de hal dekt de bovenste verdieping niet.

Hangt er iets, en hangt het goed? Een melder midden in een kamer in plaats van op de route is geen vervulling van deze eis, hoe nuttig hij ook is.

Is er een brandmeldinstallatie? Dan vervallen deze leden. In een woongebouw met een installatie in de gemeenschappelijke ruimten geldt dat voor het deel dat die installatie dekt.

Verhuur je een kamer? Dan komt lid 2 in beeld en hoort er in elke verhuurde verblijfsruimte een melder.

Nieuwbouw of bestaande bouw? Deze eisen gelden bij nieuwbouw; voor bestaande woningen bestaat sinds 1 juli 2022 een eigen verplichting op elke verdieping. Zoek uit welk spoor voor jou geldt voordat je gaat tellen.

Zelf kun je de route bepalen, en dat is de kern. Loop de woning door met de vraag: als het hier brandt, waar ga ik dan langs? Noteer elke besloten ruimte op dat traject — hal, overloop, trappenhuis. Tel de verdiepingen. Kijk waar er nu melders hangen en of die op de route zitten of alleen in een kamer.

Zelf kun je ook vaststellen welke gebruiksfunctie je hebt. Verhuur je een kamer, dan is het antwoord anders dan bij een gewone woning, en dat verschil staat in de tabel en niet in het artikel.

Wat je niet zelf doet, is de inrichtingseisen bepalen. NEN 2555 geeft het aantal, de plaats, de afstanden en de onderlinge koppeling, en die norm is niet vrij te lezen. Laat je daarover informeren door iemand die hem heeft, of volg de plaatsingsvoorschriften van de fabrikant die erop zijn gebaseerd.

En een brandmeldinstallatie is geen alternatief dat je zelf kiest. Zij is in een woongebouw een zaak van de vereniging, met eigen eisen, onderhoud en een inspectiecertificaat.

De eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving, in de paragraaf over het tijdig vaststellen van brand. Artikel 4.207 is het aansturingsartikel met tabel 4.207, en die tabel bepaalt per gebruiksfunctie welke leden gelden.

Voor «andere woonfunctie» wijst tabel 4.207 van het rookmelderartikel alleen lid 1 aan. Voor een woonfunctie voor kamergewijze verhuur zijn lid 1, 2 en 4 aangewezen; voor een groepszorgwoving voor 24-uurszorg lid 1, 2 en 4, met daarbij een brandmeldinstallatie uit artikel 4.208 en een melding en doormelding uit artikel 4.209.

Artikel 4.211 zelf verwijst voor de uitvoering naar de primaire inrichtingseisen van NEN 2555. Die norm bepaalt het aantal melders en hun plaats; het besluit bepaalt in welke ruimten zij moeten hangen. Voor de uitzondering in lid 2 verwijst het artikel naar NEN 6068 voor de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag van ten minste 30 minuten.

Naast deze nieuwbouweisen geldt voor bestaande woningen een eigen verplichting, en bij een verbouwing geldt het rechtens verkregen niveau voor het deel dat je vernieuwt, verandert of vergroot.