Rookmelders in een complex: wie plaatst en wie onderhoudt?

Over de rookmelderplicht in gestapelde bouw, en over de vraag die daarbij altijd volgt: wie is waarvoor verantwoordelijk als de woning van de een is en de gang van iedereen.

De plicht zelf is helder. Sinds 1 juli 2022 moet elke woning rookmelders hebben, ook bestaande woningen. Op elke verdieping waar een vluchtroute langs loopt hoort er een.

De verdeling is dat minder. In een VvE is de woning privé en zijn gang, galerij en trappenhuis gemeenschappelijk. Bij huur ligt het plaatsen bij de verhuurder. In een gemengd complex geldt allebei tegelijk, en dan is de vraag wie welk apparaat beheert.

En er is een detail dat bijna altijd wordt gemist: een rookmelder gaat ongeveer tien jaar mee. Niet de batterij — het hele apparaat. De sensor veroudert ook als het lampje nog knippert.

Een optische rookmelder meet verstrooid licht in een kamertje; komt er rook in, dan verandert het signaal en gaat het alarm. Die meetkamer vervuilt in de loop van jaren met stof, en de gevoeligheid loopt terug. Daarom hebben apparaten een houdbaarheidsdatum, meestal tien jaar na productie.

Er zijn twee uitvoeringen. Batterijmelders met een niet-vervangbare lithiumbatterij voor tien jaar, en netgevoede melders die op de installatie zitten met een accu als noodvoorziening. In nieuwbouw is netgevoed en doorgekoppeld gebruikelijk: gaat er één af, dan gaan ze allemaal af.

In gemeenschappelijke ruimten van een complex is de situatie anders. Daar gaat het vaak niet om losse rookmelders maar om een brandmeldinstallatie, met eigen eisen aan beheer, onderhoud en een beheerder die is opgeleid. Of dat er is, hangt af van het gebouw en de gebruiksfunctie.

Hoeveel melders en waar? Op elke verdieping met een vluchtroute, in de gang of overloop waar je langs komt op weg naar buiten. Niet in de keuken en niet in de badkamer; daar geven damp en bakwalm loze meldingen.

Hoe oud is het apparaat? Kijk op de achterkant: daar staat een productiedatum of een vervangdatum. Ouder dan tien jaar betekent vervangen, ook als hij het lijkt te doen.

Reageert hij op de testknop? Dat test de elektronica, niet de sensor. Een test met rookspray zegt meer, maar dat is niet iets voor elke maand.

Is het een losse melder of een installatie? Zit er bekabeling naar een centrale of hangt er een handbrandmelder in de entree, dan heb je met een brandmeldinstallatie te maken en gelden er andere onderhoudsregels.

Zelf. Twee keer per jaar testen met de knop. De productiedatum controleren en de vervangdatum noteren. Batterijmelders plaatsen — dat is een schroef en een plug. Stof afzuigen aan de buitenzijde met een stofzuigermondstuk.

Niet zelf. Werken aan een brandmeldinstallatie of aan netgevoede melders die op de installatie zitten; dat is werk aan de elektrische installatie. En het beheer van een brandmeldinstallatie voeren zonder daarvoor opgeleid te zijn.

Wat je vooral niet doet: een melder afplakken of de batterij eruit halen bij loze meldingen. Verplaats hem in plaats daarvan, of vervang hem door een type dat minder gevoelig is voor damp.

De rookmelderplicht voor bestaande woningen geldt sinds 1 juli 2022 en staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Er hoort een rookmelder op elke verdieping waar een vluchtroute langs loopt.

Bij een huurwoning valt het plaatsen onder de verantwoordelijkheid van de verhuurder; testen en melden wanneer een apparaat niet werkt, ligt in de praktijk bij de bewoner.

Bij een VvE is de woning privé, dus daar plaatst de eigenaar. Voor de gemeenschappelijke ruimten beslist de vergadering. Wij adviseren dat een VvE de melders in de woningen niet als privézaak laat liggen maar een collectieve ronde organiseert: het is goedkoper en je weet dat het gebeurt.

Is er een brandmeldinstallatie, dan gelden aanvullende eisen aan beheer, periodiek onderhoud en logboek, en moet er een opgeleid beheerder zijn. Laat vaststellen of jouw complex daaronder valt; dat hangt af van gebruiksfunctie en omvang.

Een koolmonoxidemelder is sinds 1 juli 2020 verplicht bij nieuwe verbrandingstoestellen. Bij blokverwarming of een collectieve ketel is dat een aandachtspunt voor de VvE.