Een tiny house bouwen: wat het is, wat het kost en waar het mag staan

Klein wonen is van een niche een serieuze woonvorm geworden: op eigen grond achter een bestaand huis, op een tijdelijke locatie van een gemeente, in een groep op een erf. Deze pagina gaat over het bouwen van zo'n huis en over de vraag waar het mag staan. Hij is geschreven voor de zelfbouwer die het zelf wil doen of laten doen, en voor de eigenaar die er een op zijn perceel overweegt.

Het gaat niet over de woonfilosofie en niet over de inrichting. Het gaat over constructie, gewicht, installaties, regels en geld.

Een tiny house is bouwkundig een houtskeletbouwwoning in het klein. De vloer, de wanden en het dak zijn frames van regels met isolatie ertussen, aan de buitenkant een windwerende laag en een gevelbekleding, aan de binnenkant een dampremmende laag en een afwerking. Het verschil met een gewone woning zit in drie dingen: de fundering, het gewicht en de maat.

De fundering is een trailer of een lichte fundering. Op een trailer staat het huis op een stalen chassis met assen; het is dan een aanhangwagen in de zin van de wegenverkeerswet en moet aan de maten en het gewicht daarvan voldoen. Op een vaste plek staat het op schroefpalen, stelconplaten of een lichte betonfundering, en dan gelden de regels voor een bouwwerk. Veel tiny houses beginnen op een trailer en komen later op palen te staan, omdat een trailer die nooit rijdt een dure fundering is.

Het gewicht bepaalt alles bij een verplaatsbaar huis. Een aanhangwagen achter een personenauto met een gewoon rijbewijs mag samen met de auto niet zwaarder zijn dan 3.500 kilo; een zwaardere combinatie vraagt een aanvullend rijbewijs of een transportbedrijf. Een tiny house van zeven meter met isolatie, keuken en badkamer komt al snel op 3.000 tot 4.500 kilo. Daarom bouw je licht: houtskelet in plaats van massief, een dampopen isolatie met een laag gewicht per centimeter, een lichte gevelbekleding en een lichte dakbedekking. Elke kilo die je in de vloer stopt, is een kilo minder inrichting.

De maat is de derde grens. Een aanhangwagen mag op de weg 2,55 meter breed en 4 meter hoog zijn; de lengte volgt uit het gewicht. Binnen die doos moet een woning passen die aan de eisen voor daglicht, ventilatie, isolatie en veiligheid voldoet als je er permanent in woont. Dat lukt, maar het dwingt tot keuzes: een slaapvide onder een steil dak, een badkamer van anderhalve meter, een keuken langs één wand, en opbergruimte in elke holte. Wie niet verplaatsbaar bouwt, hoeft zich daar niets van aan te trekken en bouwt vijf bij acht meter op palen.

De installaties zijn een huis in het klein: water, riool, elektra, verwarming, ventilatie. Op een tijdelijke plek zonder aansluitingen wordt dat zelfvoorzienend: zonnepanelen met een accu, een regenwatertank met filter, een composttoilet of een helofytenfilter, en een verwarming op hout, pellets of een kleine warmtepomp. Zelfvoorzienend klinkt goed en is duur en beperkend; een aansluiting op het net en het riool is in de praktijk bijna altijd goedkoper en comfortabeler als hij er kan komen.

De bouwvolgorde is die van elke houtskeletbouw: ontwerp en gewichtsberekening, fundering of trailer, vloerframe met isolatie, wandframes, dak, windwerende laag, gevel en dakbedekking, kozijnen, installaties, dampremmende laag, binnenafwerking. Een ervaren zelfbouwer bouwt een tiny house in zes tot twaalf maanden avonden en weekenden; wie het laat bouwen, heeft het in twee tot vier maanden.

Herken de grens tussen verplaatsbaar en vast aan de fundering: een chassis met assen en een dissel is een aanhangwagen; palen of platen maken het een bouwwerk.

Kijk naar de gevelbekleding en het dak. Een verplaatsbaar huis heeft licht materiaal: houten delen, plaatmateriaal, een dak van EPDM, zink of lichte pannen; zware materialen als leien of keramische pannen zijn een teken dat het huis nooit hoeft te rijden.

Kijk naar de aansluitingen. Een tiny house dat aan riool, water en net hangt, staat op een woonplek; een huis met tank en accu staat op een plek zonder voorzieningen, meestal tijdelijk.

Zelf doen: het ontwerp, de gewichtsberekening met een rekenblad, het houtskelet, de isolatie, de folies, de gevel, de binnenafwerking.

Zelf doen: de aanvraag bij de gemeente en het gesprek over de plek.

Niet zelf doen: de constructieberekening van een huis dat over de weg gaat, de elektrische installatie achter de meter, de gasinstallatie als die er is, en de aansluiting op het riool.

Niet zelf doen: de keuring van de trailer; die doet de keuringsinstantie, en zonder keuring is het huis op de weg niet verzekerd.

Wat je nooit moet doen: eerst bouwen en dan een plek zoeken. Dat is de volgorde waarin tiny houses jarenlang in een loods staan.

Een tiny house waarin je woont, is een woning. Dan gelden het omgevingsplan van de gemeente voor de vraag of er op die plek gewoond mag worden, en het Besluit bouwwerken leefomgeving voor de eisen aan het bouwwerk zelf: constructieve veiligheid, brandveiligheid, ventilatie, daglicht, energieprestatie.

De vergunningvrije regels voor bijbehorende bouwwerken gelden voor een berging of een tuinhuis, niet voor een woning. Een tiny house op eigen erf waarin iemand woont, vraagt daarom een omgevingsvergunning, tenzij het omgevingsplan zelfstandige bewoning op die plek al toestaat.

Veel gemeenten werken met tijdelijke omgevingsvergunningen voor tiny houses, van vijf tot vijftien jaar, op locaties die wachten op een andere bestemming. Voor een tijdelijk bouwwerk gelden lichtere eisen aan onder meer de energieprestatie.

Een tiny house op een trailer is op de weg een aanhangwagen: maximaal 2,55 meter breed en 4 meter hoog, met een keuring en een kenteken als het als voertuig wordt gebruikt, en met een rijbewijs dat past bij het totaalgewicht van de combinatie.

Voor de aansluiting op water, riool en het elektriciteitsnet gelden de gewone regels; een zelfvoorzienende installatie voor drinkwater of afvalwater vraagt om aandacht voor de drinkwaterkwaliteit en het lozen, en soms om een melding of vergunning van het waterschap.