Waar je begint met klussen

Je wilt zelf iets aan je huis doen en je weet niet waar je begint. Niet welke klus je moet doen — dat weet je meestal wel — maar of je het kunt, wat je nodig hebt en waar de grens ligt.

Deze pagina zet die grenzen. Welke klussen geschikt zijn om mee te beginnen, welk gereedschap je werkelijk nodig hebt, en welk werk je niet doet. Hoe een specifieke klus gaat, staat in de stappenplannen.

Klussen valt uiteen in vier categorieën, en het verschil zit niet in moeilijkheid maar in wat er misgaat als je het fout doet.

De eerste categorie is omkeerbaar en zichtbaar. Schilderen, behangen, kitten, een plint zagen, een kastje ophangen. Als het misgaat, zie je het meteen en je doet het over. Hier begin je, en je leert er de handelingen die alle andere categorieën ook vragen: meten, aftekenen, vlak werken, geduld met droogtijden.

De tweede is omkeerbaar en onzichtbaar. Een kraan vervangen, een radiatorkraan wisselen, een lamp aansluiten op een bestaand punt. Het werk is niet moeilijk en de gevolgen van een fout zijn een lekkage of een kortsluiting — vervelend en herstelbaar. Hier hoort de discipline bij: eerst afsluiten, eerst spanningloos maken, en controleren of dat gelukt is.

De derde is moeilijk terug te draaien. Tegelen, een vloer leggen, stucen, een wand plaatsen, een deur inkorten. Een fout is niet gevaarlijk maar zit er wel, en hij zit er zichtbaar in totdat je het opnieuw doet. Hier scheelt oefenen op een onopvallende plek meer dan welk filmpje ook.

De vierde is werk waar een fout gevolgen heeft die je niet ziet: constructie, gas, elektra achter de groepenkast, dakwerk, en alles op hoogte. Hier ligt de grens, en die grens is deels wettelijk en deels verstandig.

Daar doorheen loopt één regel die vaker misgaat dan alle andere samen: weet wat er achter zit. Een muur bevat leidingen, een vloer bevat leidingen, een plafond bevat bekabeling, en een schroef van vier centimeter in de verkeerde plek kost een dag herstel.

Je herkent een geschikte eerste klus aan drie kenmerken: hij is af binnen een dag, je kunt hem overdoen, en als hij mislukt woon je nog steeds normaal.

Je herkent een klus die je onderschat aan de hoeveelheid voorbereiding die niemand noemt. Schilderen is voor negentig procent voorbehandeling; tegelen is voor tachtig procent de ondergrond vlak krijgen.

Je herkent gereedschap dat je nodig hebt aan het feit dat je het bij de tweede klus opnieuw pakt. Alles wat na de eerste klus in de kast blijft, had je kunnen huren.

En je herkent de grens aan een eenvoudige vraag: als dit misgaat, zie ik het dan. Bij ja mag je proberen. Bij nee — een leiding in een wand, een balk die je inkort, een groep die je bijmaakt — hoort er iemand bij die het kan.

Zelf kun je: schilderen, behangen, kitten, plinten zagen en plaatsen, ophangen, een kraan vervangen, een radiatorkraan wisselen, een lamp op een bestaand punt aansluiten, een deur afstellen, tochtstrips plaatsen, een rookmelder plaatsen.

Met oefening kun je: tegelen, laminaat leggen, een voorzetwand plaatsen, stucen, een binnendeur inkorten en hangen.

Wat je beter niet zelf doet: alles waar constructie bij komt kijken, werk op een dak, en een groep bijmaken zonder de norm te kennen.

Wat je niet mág: werk aan gasverbrandingsinstallaties, en werk aan de aansluiting vóór de meter.

Werk aan gasverbrandingsinstallaties mag sinds 1 april 2023 alleen door gecertificeerde bedrijven worden gedaan. Dat geldt voor de ketel, de gasleiding en de rookgasafvoer, en er is geen doe-het-zelfuitzondering.

Werk aan de aansluiting vóór de meter — gas, water en elektra — is van de netbeheerder. Het openen daarvan is verboden.

Werk aan de elektrische installatie ná de meter mag een bewoner zelf doen. Er geldt geen verbod en er geldt wel NEN 1010; wie een groep bijmaakt of een kabel in een wand legt, hoort die norm te volgen. Bij twijfel is een installateur goedkoper dan een keuring achteraf.

In een woning van vóór 1994 kan asbest zitten in vloerzeil, tegellijm, schoorsteenkanalen en golfplaten. Zagen, boren of breken in verdacht materiaal is werk voor een gecertificeerd bedrijf; onderzoek gaat vooraf.

Voor werk boven de drie meter gelden de regels voor werken op hoogte. Een ladder is een klimmiddel en geen werkplek.

Bij een huurwoning bepaalt het huurcontract wat je mag veranderen; kleine veranderingen mogen doorgaans, alles wat je niet zonder schade kunt terugdraaien vraagt toestemming.