Graffiti op mijn gevel: wat doe ik en wat vooral niet?

Waarom dat zo is

Graffiti is verf, meestal spuitbusverf op basis van acrylaat of alkyd, soms stiftverf of bitumen. Op een gladde, dichte ondergrond ligt die verf bovenop en is hij met het juiste middel op te lossen en weg te spoelen. Op een poreuze ondergrond, baksteen, kalkzandsteen, ongeverfd pleisterwerk en beton, trekt de verf in de poriën, en hoe langer hij zit, hoe dieper. Na een dag zit hij in de bovenste millimeter; na een maand, door zon en regen, is hij verhard en zit hij dieper. Daarom is de snelheid zo belangrijk, en daarom is de eerste vraag altijd: welke ondergrond en welke verf.

Het verwijderen gebeurt met een graffitiverwijderaar: een gel of vloeistof met oplosmiddelen die de verf zacht maakt zonder de ondergrond aan te tasten, afgestemd op het type verf en het type steen. Er zijn middelen voor gladde ondergronden, voor poreuze steen en voor beton, en er zijn middelen voor stiftverf, die anders reageert dan spuitbusverf. De verwijderaar wordt aangebracht, werkt in, en wordt daarna met warm water onder lage of matige druk afgespoeld; bij poreuze steen soms in twee of drie rondes. Wat er dan achterblijft, is een schaduw van de verf in de poriën, die met de tijd verweert.

Wat je niet doet, is de ondergrond meenemen. Zandstralen of stralen met een ander korrelmiddel haalt de graffiti weg samen met de bakhuid van de steen, en een gevel zonder bakhuid neemt water op, verweert en wordt groen en vuil. Een hogedrukreiniger op volle kracht doet hetzelfde met voegen en pleisterwerk. Agressieve oplosmiddelen en bijtende middelen tasten kalkhoudende steen, voegen, metaal en planten aan, en spoelen in de bodem. Overschilderen lijkt eenvoudig en is het bij een geverfde gevel ook; bij een ongeverfde gevel is het een gevelafwerking die je er nooit meer afkrijgt, en bij een monument een wijziging waarvoor je een vergunning nodig hebt. Bij een monument is overigens ook het verwijderen zelf een ingreep waarover je eerst met monumentenzorg overlegt; zij kunnen adviseren over de methode en soms over het bedrijf.

Tegen herhaling bestaan anti-graffitilagen. Een opofferende laag, op basis van was of een vergelijkbaar materiaal, ligt op de gevel en wordt samen met de graffiti afgespoeld, waarna hij opnieuw wordt aangebracht; hij is dampopen en geschikt voor oude en gevoelige gevels. Een permanente laag, een coating die de verf niet laat hechten, gaat jaren mee maar is dampdichter en verandert de gevel; niet voor een monument en niet voor een oude massieve gevel. Bij een spouwmuur van een gewoon huis is beide mogelijk, mits de laag kleurloos en niet glanzend is. Wat verder werkt: licht bij de gevel, beplanting of een hek ervoor, en snel verwijderen; een gevel die binnen een dag weer schoon is, is een oninteressante gevel.

Wat je nu kunt doen

Fotografeer de graffiti met datum, doe aangifte bij de politie en meld het bij de gemeente; veel gemeenten hebben een meldpunt en een regeling voor verwijdering van graffiti op gevels aan de openbare weg, soms gratis, soms tegen een bijdrage.

Stel vast wat de ondergrond is per deel: baksteen, pleisterwerk, geverfd oppervlak. Kies per deel een graffitiverwijderaar die daarvoor bedoeld is; vraag bij een gespecialiseerde leverancier, niet in het schap van de bouwmarkt.

Test op een klein stuk aan de rand. Breng aan, laat inwerken volgens het etiket, spoel met warm water onder lage druk, en kijk of steen of pleister intact blijven. Werk met handschoenen, bril en bij oplosmiddelen met adembescherming.

Bij ruwe baksteen, een groot oppervlak of een monument: laat een gevelreiniger het doen. Reken op € 20 tot € 60 per vierkante meter, afhankelijk van verf, ondergrond en bereikbaarheid, met een minimum voor de voorrijkosten.

Overweeg een anti-graffitilaag na de reiniging als de gevel vaker wordt geraakt: een opofferende laag € 10 tot € 20 per vierkante meter, een permanente laag € 20 tot € 40, en bij een monument alleen na overleg.

Kijk wat de gevel aantrekkelijk maakt: donker, uit het zicht, een gladde muur langs een looproute. Verlichting, beplanting en een hek nemen dat weg.