Helpen isolerende gordijnen tegen kou en tocht?

Waarom dat zo is

Bij een koud raam spelen twee verschillende dingen. Het eerste is warmteverlies door het glas. Enkel glas laat ongeveer vijf keer zoveel warmte door als HR++-glas. De lucht die langs zo'n ruit strijkt koelt af, wordt zwaarder, zakt naar de vloer en stroomt over je voeten de kamer in. Dat heet koudeval, en het voelt aan als tocht terwijl er geen lucht van buiten bij komt.

Het tweede is echte tocht: buitenlucht die naar binnen lekt langs de sponning van een draaiend raam, langs de aansluiting van het kozijn op de gevel, of via een versleten sluiting waardoor het raam niet meer strak aantrekt. Die luchtstroom heeft niets met het glas te maken en verdwijnt niet achter een lap stof.

Een gordijn doet iets aan het eerste. Het houdt een stilstaande luchtlaag vast tussen de kamer en de ruit, en juist die stilstaande lucht isoleert. Bij enkel glas kan het warmteverlies door het raamvlak daarmee 's nachts met ruwweg twintig tot veertig procent dalen. Op je hele stookrekening blijft dat een paar procent, want het glas is maar een deel van het verlies en het gordijn hangt alleen dicht als het donker is.

Die winst staat of valt met de randen. Hangt het gordijn los, dan ontstaat er een luchtcircuit: de lucht koelt af tegen het glas, zakt achter het gordijn naar beneden, loopt er onderlangs uit en zuigt bovenlangs warme kamerlucht aan. Het gordijn wordt dan een schoorsteentje dat de warmte juist naar het koudste vlak in de kamer brengt. Nodig zijn dus vier afsluitingen: een gordijnkap of een rail in een nis bovenlangs, stof die opzij tegen de dag of ruim over het metselwerk valt, en een onderkant die op de vensterbank of op de vloer rust.

Honingraatgordijnen doen dat werk per centimeter beter. Het doek bestaat uit gevouwen luchtkamers, hangt vlak tegen het glas en loopt in zijgeleiders, waardoor de zijkanten vanzelf dicht zijn. Een dubbele honingraat in geleiding presteert beter dan een zwaar gordijn dat vrij hangt, en past ook in de dag van een klein raam.

Er zit een keerzijde aan. Doordat het gordijn de warmte tegenhoudt, wordt de ruit erachter kouder dan zonder gordijn. In een woning met enkel glas en veel vocht in de lucht betekent dat meer condens op het glas en natte hoeken in het kozijn, en op den duur schimmel op de houten onderdorpel. Het gordijn veroorzaakt het vocht niet, maar het verplaatst wel de plek waar het neerslaat.

Wat je nu kunt doen

Zoek eerst de kier. Loop bij wind langs de sponning met een natte hand of een stukje dun papier en let op de aansluiting tussen raam en kozijn, de hoeken bij het beslag en de onderdorpel. Zit daar de trek, dan is tochtband in de sponning de goedkoopste ingreep die je kunt doen: € 3 tot € 10 per strekkende meter aan materiaal, en een middag werk voor een hele kamer. Een raam dat niet meer strak sluit heeft geen tochtband nodig maar afstelling van de sluitkommen.

Kies daarna het gordijn op de afdichting, niet op de dikte van de stof. Kant-en-klare gordijnen met thermische voering kosten € 40 tot € 150 per raam, op maat gemaakt met voering en tussenvoering € 150 tot € 450 per raam, en een honingraatgordijn met zijgeleiding € 120 tot € 400 per raam. Een gordijnkap of een afgetimmerde nis erbij kost € 25 tot € 80 per strekkende meter en is vaak het onderdeel dat het verschil maakt.

Laat de stof tot op de vensterbank of tot op de vloer vallen en maak de rail breder dan de dagmaat, zodat het gordijn opzij op het metselwerk rust. Doe hem dicht zodra het donker wordt en open hem overdag, ook bij bewolkt weer: gratis zonwarmte weegt zwaarder dan een dichtgetrokken doek.

Ben je huurder, dan mag je gordijnen en rails plaatsen zolang je ze bij vertrek weer kunt weghalen. Boor niet in het kozijn zelf maar in het metselwerk of het plafond. Meld enkel glas apart bij je verhuurder; dat is een onderwerp voor de woning, niet voor je raambekleding.

Houd je verwachting reëel. Je koopt hiermee vooral comfort. De grote besparing zit in beter glas en in het dichten van de schil.