Tocht en koudeval in galerijflats

Over het gevoel dat er koude lucht langs je benen trekt, en over de reden dat dichtkitten zelden de oplossing is.

Tocht en koude zijn twee verschillende klachten die op elkaar lijken. Tocht is bewegende lucht: er is een gat en er is een drukverschil. Koudeval is stilstaande lucht die langs een koud oppervlak naar beneden zakt — meestal langs een groot raam of een enkelglazen pui.

Het verschil bepaalt de oplossing. Bij tocht zoek je het gat en het drukverschil. Bij koudeval helpt geen kierdichting maar isolatie of een warmtebron onder het raam.

En er is een derde die zich als tocht vermomt: de toevoer van het ventilatiesysteem. In een woning met mechanische afzuiging hoort er lucht binnen te komen. Voelt dat als tocht, dan is het rooster verkeerd geplaatst of de onderdruk te hoog, en dan is dichtzetten precies het verkeerde antwoord.

In een galerijflat spelen twee drukverschillen die in een eengezinswoning nauwelijks voorkomen.

Het schoorsteeneffect. Warme lucht in een hoog gebouw stijgt door trappenhuizen, liftschachten en leidingschachten. Onderin ontstaat onderdruk, bovenin overdruk. Daardoor tocht het onderin het gebouw uit de entree en de bergingsgang, en klapperen deuren bovenin.

Wind op de galerijzijde. Een galerij vangt wind en drukt lucht tegen de voordeur. In woningen aan de windzijde is de infiltratie daardoor structureel hoger dan aan de luwe kant, ook bij identieke kozijnen.

Daarbovenop komt de onderdruk van het afzuigsysteem. Dat is bedoeld: de afgezogen lucht moet ergens vandaan komen. Zijn de toevoerroosters weg of dicht, dan haalt het systeem die lucht via de brievenbus, de voordeurkier en de meterkast — en dat voelt als tocht op de plekken waar niemand het wil.

Koudeval is een ander mechanisme. Bij een koud oppervlak koelt de aangrenzende lucht af, wordt zwaarder en zakt. Bij een raam van vloer tot plafond en bij enkel glas of oude beglazing is die stroom sterk genoeg om als tocht te worden ervaren, terwijl er geen enkel gat is.

Voel waar het vandaan komt en op welke hoogte. Tocht komt uit een naad, een kier of een rooster en is te lokaliseren. Koudeval komt van boven naar beneden langs een raam en is voelbaar over de hele breedte.

Gebruik een kaarsvlam of een stukje tissue langs kozijnnaden, brievenbus, meterkast en de aansluiting van de voordeur. Beweging betekent een gat.

Kijk of het erger is bij wind of bij vorst. Windafhankelijk wijst op infiltratie, temperatuurafhankelijk wijst op koudeval.

Kijk waar de woning ligt. Onderin het gebouw en aan de windzijde is tocht structureel; dat is het gebouw en niet het kozijn.

Controleer of de toevoer klopt. Zijn er roosters, staan ze open, en is de afzuiging niet te sterk ingesteld? Een sterk afzuigsysteem in een dichte woning maakt van elke kier een tochtgat.

Meet de oppervlaktetemperatuur van het glas bij een koudevalklacht. Dat maakt het gesprek concreet en het onderscheidt beglazing die aan vervanging toe is van beglazing die alleen zo voelt.

Zelf. De bron opsporen met een tissue of een kaars, noteren wanneer het optreedt, en de roosters controleren op stand en vervuiling.

Zelf. Een tochtborstel op de brievenbus, een deurstrip aan de onderkant van de voordeur en de meterkast luchtdicht maken. Dat zijn de drie plekken die in gestapelde bouw het meest opleveren.

Niet zelf. Toevoerroosters dichtzetten of dichtplakken, kieren dichtkitten in een woning met vochtklachten, of het afzuigsysteem lager zetten om tocht te verminderen. Dat laatste lost de tocht op en levert een vochtprobleem op.

Voor bestaande bouw geldt de eis aan luchtverversing van ten minste 0,7 dm³/s per m² vloeroppervlakte in een verblijfsruimte van een woonfunctie, met een minimum van 7 dm³/s. Kierdichting mag die voorziening niet ondermijnen: een woning die tochtvrij is gemaakt door de toevoer weg te nemen, voldoet niet meer.

De entree, het trappenhuis en de bergingsgang zijn gemeenschappelijk. Tocht die daar ontstaat, is dus een zaak van de vereniging en niet van de bewoner die het als eerste voelt.

Bij een huurwoning kan ernstige tocht een gebrek zijn, zeker als hij samenhangt met een defect kozijn of een ontbrekende voorziening. Meld het schriftelijk.

Bij kozijnvervanging moeten de toevoervoorzieningen terugkomen. Dat is de meest voorkomende oorzaak van tochtklachten ná een verbetering: de woning werd luchtdichter en het afzuigsysteem ging harder aan de resterende kieren trekken.