Hoe groot moet een badkamer of toilet minimaal zijn?

Waarom dat zo is

De minimummaten in de bouwregels zijn bedoeld om een woning bruikbaar te laten zijn voor iedereen, niet om comfort te garanderen. Ze schrijven voor een nieuwe woning een badruimte voor met een vloeroppervlak van minstens een meter zestig bij een meter tachtig en een hoogte van twee meter twintig, en een aparte toiletruimte van negentig bij een meter twintig; zijn badruimte en toilet gecombineerd, dan geldt een grotere maat van twee meter twintig bij twee meter twintig. Voor een woning die wordt verbouwd, geldt het rechtens verkregen niveau: wat er was, mag blijven, en een nieuwe badkamer in een bestaande woning hoeft niet aan de nieuwbouwmaat te voldoen, maar wel aan het niveau voor bestaande bouw, dat lager ligt.

De gebruiksmaten volgen uit het lichaam en de handelingen. Voor het toilet zit iemand met de knieën naar voren en de ellebogen naar buiten: de as van de pot minstens veertig centimeter van een zijwand of een ander toestel, liever vijfenveertig, en voor de pot minstens zestig centimeter vrije ruimte om te gaan zitten en op te staan; een ruimte van negentig breed en een meter twintig diep haalt dat net, met de deur naar buiten. Voor de wastafel staat iemand voorover gebogen: een wastafel van zestig centimeter breed met zeventig centimeter vrije ruimte ervoor, en een spiegel op ooghoogte; twee wastafels naast elkaar vragen minstens een meter twintig. Voor de douche geldt dat iemand zich moet kunnen bukken en omdraaien: tachtig bij tachtig is het minimum, negentig bij negentig comfortabel, en een inloopdouche zonder deur heeft een lengte van een meter twintig nodig om het water binnen te houden. Een bad is een meter zeventig bij zeventig of zeventig bij honderdtachtig, met een opstap ervoor van zestig centimeter.

Die maten worden samengevoegd met loop- en draairuimte. Een badkamer waarin de douche, de wastafel en het toilet elk hun eigen vrije ruimte hebben en die ruimten elkaar overlappen, is bij twee meter bij twee meter tien al goed te maken; een badkamer van twee bij drie meter laat een bad en een douche toe. Voor iemand met een rollator is een draaicirkel van een meter vijftig nodig en voor een rolstoel eveneens, met een doucheruimte zonder drempel en een toilet met beugels; wie voor de lange termijn bouwt, houdt die maat vrij, ook als de badkamer nu voor gezonde mensen is.

De deur is het onderdeel waarmee ruimte wordt gewonnen of verloren. Een deur die naar binnen draait, neemt in een kleine badkamer de ruimte in die voor de wastafel of het toilet nodig is, en kan bij een val niet meer open als iemand ervoor ligt; een deur die naar buiten draait of een schuifdeur laat de hele binnenmaat vrij en is bij een val van buiten te openen. Onder een trap is de hoogte de beperking: waar je staat, bij het toilet en de wastafel, moet minstens twee meter vrije hoogte zijn; de lage kant kan boven de pot of boven een fonteintje komen, mits je er niet tegenaan stoot bij het opstaan.

Wat je nu kunt doen

Teken de ruimte op schaal en zet de toestellen erin met hun vrije ruimten: veertig tot vijfenveertig centimeter aan weerszijden van de as van het toilet en zestig ervoor, zeventig voor de wastafel, tachtig bij tachtig of groter voor de douche; laat de vrije ruimten elkaar overlappen waar dat kan.

Kies een deur naar buiten of een schuifdeur en controleer of de gang of de bijkeuken dat toelaat.

Meet onder de trap de vrije hoogte op de plek waar je staat bij het toilet en de wastafel; minder dan twee meter is stoten.

Controleer de ventilatie en de afvoer: een badruimte heeft een afvoer van lucht nodig, mechanisch of via een kanaal, en de afvoeren van douche en toilet moeten met voldoende afschot op het riool kunnen worden aangesloten; onder een trap of in een bijkeuken bepaalt de afvoer vaak waar het toilet kan.

Houd bij het ontwerp een draaicirkel van een meter vijftig vrij als de badkamer ook voor later moet dienen, en kies een drempelloze douche.

Vraag bij een verbouwing na of de nieuwe badkamer valt onder de regels voor verbouw, waarbij het bestaande niveau geldt, en of er een vergunning nodig is; meestal niet, tenzij de constructie of de gevel verandert.