Hoe meet ik de doorloophoogte boven een trap?

Waarom dat zo is

Een trap is een vluchtroute en een dagelijkse route, en wie hem oploopt, moet dat rechtop kunnen doen zonder het hoofd te stoten. De bouwregels stellen daarom eisen aan een trap: de breedte, de hoogte en diepte van de treden, de leuning, en de vrije hoogte erboven. Die vrije hoogte, de doorloophoogte, is de afstand die je op elk punt van de trap loodrecht boven de voorkant van de trede vrij hebt tot het eerste obstakel. Voor een trap naar een verblijfsruimte in een woning is dat minimaal 2,30 meter. Dat getal is ruim genoeg voor een lang mens die met een doos in zijn handen de trap oploopt, en het geldt over de hele lengte, dus ook op de bovenste treden, waar het obstakel meestal de rand van het trapgat of de kap is.

Het meten is eenvoudig maar vraagt zorgvuldigheid. Op elke trede zet je een lat of een laser loodrecht op de voorkant van de trede, de plek waar je voet komt, en meet je tot wat je boven je hoofd tegenkomt. Bij een schuine kap is dat bij de onderste treden het plafond van de verdieping, bij de bovenste treden de kap of de trapgatrand, en de kritische trede is meestal de laatste voordat je door het trapgat komt. Teken het profiel van de trap en de kap in doorsnede op schaal, met de treden en de lijn op 2,30 meter erboven, dan zie je precies waar het klemt. Een aannemer of een trappenmaker doet dat voor je, maar het is goed om het zelf te begrijpen.

De toets: een zolder verbouwen tot slaapkamer is het maken van een verblijfsruimte, en dat is een verandering van het gebruik waar de bouwregels aan hangen, ook als er geen omgevingsvergunning voor bouwen nodig is. Wordt er wel een vergunning aangevraagd, bijvoorbeeld voor een dakkapel of een constructieve ingreep, dan toetst de gemeente de trap en de vrije hoogte. Zonder vergunning geldt de regel net zo, en zij komt terug bij een verkoop: een keurder die een trap met te weinig doorloophoogte ziet, noemt de zolder geen slaapkamer, en dat telt in de waarde. Voor de verblijfsruimte zelf geldt een minimale vrije hoogte boven de vloer, bij nieuwbouw 2,60 meter en bij verbouw het lagere niveau van het bestaande gebouw of het rechtens verkregen niveau, over een omschreven deel van het vloeroppervlak; bij een schuine kap telt alleen het deel waar die hoogte wordt gehaald.

Hoogte winnen gaat om de plek en de vorm van de trap. Het trapgat verplaatsen naar het midden van de zolder, onder de nok, geeft de meeste hoogte boven de bovenste treden. Het trapgat verlengen laat de trap eerder door de vloer komen, zodat de bovenste treden onder een hoger deel van de kap zitten. Een steilere trap wint hoogte omdat de treden dichter bij het gat liggen, maar de bouwregels stellen grenzen aan de steilte en een steile trap is minder veilig. Een kwartslag of een gebogen trap kan de bovenkant onder het hoogste punt brengen. Een dakkapel of een dakraam met een verhoogde opstand precies boven het trapgat geeft ter plaatse de hoogte die de kap niet biedt, en dat is de oplossing die vaak wordt gekozen bij een zolder met een lage nok.

Wat je nu kunt doen

Meet de hoogte van de zolder onder de nok en de hoogte van de verdieping eronder, en laat de aannemer of een trappenmaker een doorsnede tekenen met de trap, de treden en de lijn op 2,30 meter erboven, voor twee of drie mogelijke plekken van het trapgat.

Kies de plek waar de trap door de vloer komt zo dicht bij de nok als de indeling toelaat, en overweeg een langer trapgat.

Laat een dakkapel of een dakraam met verhoogde opstand boven het trapgat meenemen in de tekening als de nok laag is; dat lost het probleem op de kritische plek op. Reken op € 8.000 tot 15.000 voor een dakkapel van gemiddelde breedte.

Vraag bij de gemeente of de verbouwing vergunningplichtig is en welke eisen aan de trap en de vrije hoogte gelden voor verbouw van jouw woning; het niveau voor verbouw kan lager liggen dan nieuwbouw.

Reken op € 2.500 tot 6.000 voor een vaste houten trap inclusief plaatsing en trapgat, exclusief afwerking en constructieve aanpassing van de vloer.