Mag ik extra water toevoegen aan zakbeton?

Waarom dat zo is

Beton bestaat uit cement, zand, grind en water. Het cement reageert met het water en vormt een steenachtig bindmiddel dat de korrels aan elkaar kit. Voor die reactie is een bepaalde hoeveelheid water nodig, ongeveer een kwart tot een derde van het gewicht van het cement. Wat er meer in zit, doet niet mee aan de reactie; het zit tussen de deeltjes, houdt ze uit elkaar tijdens het uitharden en verdampt daarna. Wat overblijft, zijn poriën. Hoe meer water, hoe meer poriën, hoe minder sterk en dicht het beton. De verhouding tussen water en cement is daarom het belangrijkste getal in de betontechnologie: een kleine verhoging kost een fors deel van de sterkte.

Een tweede gevolg is krimp. Water dat verdampt laat het beton krimpen, en beton dat veel krimpt, scheurt. Een derde is ontmenging: te natte specie laat het grind naar beneden zakken en het water met fijn cement naar boven komen, zodat de bovenlaag zwak en stoffig wordt en de onderkant grof. En een vierde is duurzaamheid: poreus beton neemt water op en vriest kapot, en het beschermt eventuele wapening slechter tegen roest.

Het gevoel dat de specie te stug is, komt meestal doordat men beton als een gietvloeistof ziet. Goed beton voor een fundering is aardvochtig tot plastisch: het houdt zijn vorm als je het opschept en zakt pas als je het stampt of trilt. Verdichten is dan het werk: met een stamper of een trilnaald de lucht eruit drijven, laag voor laag, tot het oppervlak glimt. Dat kost inspanning, en dat is de prijs voor sterkte. Wil je het echt vloeibaarder, dan is een plastificeerder of superplastificeerder de manier: een paar milliliter per zak maakt de specie soepel bij dezelfde hoeveelheid water.

Zakbeton is een droge, fabrieksmatige menging van cement, zand en grind in een vaste verhouding, klaar om met water te mengen. Het is gemaakt voor kleine hoeveelheden: een paal zetten, een stoep herstellen, een fundering voor een tuinhuis. De sterkteklasse staat op de zak, en er zijn zakken voor niet-constructief werk en zakken die een klasse halen die voor een lichte fundering volstaat. Voor een dragende constructie in de zin van de bouwregels, zoals een fundering onder een woning of een aanbouw, schrijft de constructeur een betonsterkte en een milieuklasse voor, en die haal je alleen betrouwbaar met geleverde mortel van een betoncentrale, met een leveringsbon. Voor een schuur van twaalf vierkante meter zonder vergunning is dat niet nodig, maar de zak moet wel de juiste klasse hebben.

Het omslagpunt in de prijs ligt rond de kubieke meter. Een kubieke meter beton vraagt ongeveer honderd zakken van vijfentwintig kilo, mengen in een molen, en een dag werk. Een betoncentrale levert een kubieke meter met een mixer op de stoep, en sommige leveren ook een halve kubieke meter met een kleine wagen, met een minimumtoeslag. Boven de kubieke meter is geleverde mortel goedkoper en gelijkmatiger, en je stort in één keer, zonder naden tussen partijen die op verschillende momenten zijn gemengd.

Nabehandelen ten slotte: beton dat na het storten uitdroogt, hardt aan het oppervlak niet door en scheurt. Een week afdekken met folie of nat houden is het verschil tussen een fundering die sterk wordt en een die verkruimelt aan de rand.

Wat je nu kunt doen

Houd je aan de hoeveelheid water op de zak, meng elke zak even lang in een betonmolen, en verdicht het beton in de bekisting met een stamper of een trilnaald in lagen van twintig tot dertig centimeter.

Koop bij een stugge specie een plastificeerder in de bouwmarkt en doseer volgens de verpakking; niet meer, want te veel geeft ontmenging.

Kies zakbeton met een sterkteklasse die de fabrikant voor funderingen opgeeft, en reken uit hoeveel je nodig hebt: lengte maal breedte maal dikte van de funderingsstroken in meters geeft de kubieke meters, en één kubieke meter is ongeveer honderd zakken van vijfentwintig kilo. Reken op € 6 tot 9 per zak.

Vraag bij meer dan een kubieke meter een prijs bij een betoncentrale of een leverancier van kleine hoeveelheden. Reken op € 130 tot 200 per kubieke meter geleverd, plus een toeslag voor kleine hoeveelheden.

Dek het beton direct na het afwerken af met folie of jute en houd het een week vochtig, vooral bij warm of winderig weer. Belast het pas na een week met de eerste steen, en reken op vier weken voor de volledige sterkte.