Naar de inhoud

Dit is een bètaversie van Builddocs. Je kunt alles bekijken, maar aanmelden en een abonnement afsluiten kan nog niet.

Begrip

Portlandcementklinker

Onderwerp Werk

Ook: Portlandcementklinker · portlandklinker · cementklinker · klinker · klinkerkorrels

In het kort

Portlandcementklinker is het halfproduct waaruit cement wordt gemaakt: harde, grijze korrels die ontstaan als kalksteen en klei bij ruim veertienhonderd graden worden gebrand. Fijngemalen met wat gips is het portlandcement. Klinker geeft cement zijn bindkracht en is ook de bron van het grootste deel van de CO2-uitstoot van beton.

In andere talen

Engels
Portland cement clinker
Duits
Portlandzementklinker
Frans
Clinker Portland
Spaans
Clínker de cemento Portland
Italiaans
Clinker di cemento Portland

Er staat meer over portlandcementklinker

Hoe het werkt, welke soorten er zijn, waar je het tegenkomt, wat het kost, en wat er in de praktijk misgaat. Dat deel hoort bij een abonnement.

Abonnement bekijkenInloggen

Uitgebreid

Een aannemer biedt een fundering aan in beton met de helft minder CO2. Een betoncentrale zet op de leverbon CEM III/B. Een vereniging van eigenaars leest in het advies voor de parkeergarage dat klinkerarm beton langer nabehandeld moet worden. Drie keer gaat het over hetzelfde ingrediënt, en geen van de drie noemt het voluit: portlandcementklinker.

Klinker zie je als gebruiker nooit. Het is een tussenstap in de cementfabriek. Kalksteen of mergel wordt gemalen en gemengd met klei en kleine hoeveelheden andere grondstoffen. Dat mengsel gaat door een lange, draaiende oven waarin de temperatuur oploopt tot ruim veertienhonderd graden. Onderweg gebeuren er twee dingen. Eerst valt het kalksteen uiteen in kalk en kooldioxide, dat de schoorsteen uit gaat. Daarna smelt de kalk gedeeltelijk samen met de bestanddelen van de klei tot nieuwe mineralen. Wat er aan het eind uit de oven rolt en snel wordt afgekoeld, zijn donkergrijze, keiharde bolletjes van een paar millimeter tot een paar centimeter. Dat is klinker.

Die bolletjes worden met een paar procent gips fijngemalen tot poeder. Het gips remt de eerste reactie af, zodat de specie verwerkbaar blijft. Maalt de fabriek alleen klinker en gips, dan is het resultaat portlandcement, in de norm CEM I. Maalt zij er hoogovenslak, vliegas of kalksteenmeel doorheen, dan ontstaan de andere cementsoorten. In elk daarvan zit klinker; het verschil is hoeveel.

Dat aandeel is de knop waar bijna alles aan hangt. Veel klinker betekent een cement dat snel sterk wordt, veel warmte afgeeft en ook bij kou doorwerkt. Weinig klinker betekent een cement dat trager op gang komt, koeler blijft en op lange termijn vaak dichter beton geeft. En veel klinker betekent veel uitstoot. Volgens de brancheorganisatie van de betonindustrie hangt ongeveer tachtig procent van de CO2-uitstoot van het Nederlandse betongebruik samen met de productie van cement, en binnen het cement is het de klinker die telt.

De reden is dat klinker op twee manieren CO2 geeft. De oven vraagt brandstof. En het kalksteen zelf laat bij het branden zijn kooldioxide los; dat is scheikunde en geen kwestie van zuiniger stoken. Het kenniscentrum van de cementindustrie rekent voor dat deel alleen al met ongeveer 510 kilogram CO2 per ton klinker. Wie de uitstoot van beton wil verlagen, komt daardoor steeds bij dezelfde maatregel uit: minder klinker per m³.

In Nederland is dat al lang praktijk. Hoogovencement, waarin het grootste deel van de klinker is vervangen door slak uit de staalindustrie, is hier de gewone betonmortel voor funderingen en vloeren. Het cement dat in Nederland wordt gebruikt en de klinker die wordt ingevoerd, komen volgens het kenniscentrum hoofdzakelijk uit Duitsland en België.

Voor een woningeigenaar is klinker geen woord om te onthouden, wel een begrip om te herkennen. Het verklaart waarom de ene zak cement anders reageert dan de andere, waarom duurzaam beton meer geduld vraagt en wat er achter een belofte over CO2 zit.

Hielp dit?

We slaan alleen je antwoord op, en je toelichting als je die geeft. Geen naam, geen e-mailadres.

Verder bij dit onderwerp

Wat hier al staat over dezelfde thema's en bouwdelen. Deze lijst wordt niet samengesteld maar afgeleid: hij volgt de onderwerpen die aan dit document hangen.