Waarom tweedehands bouwmateriaal soms wel en soms niet slim is

Waar hergebruik vrijwel altijd goed uitpakt:

Massief hout. Balken, vloerdelen, planken uit een oude schuur of een gesloopt pand. Oud hout is vaak van betere kwaliteit dan wat er nu wordt verkocht: langzamer gegroeid, dichter, en het is al gedroogd en gestabiliseerd. Let op spijkers, op wormgaatjes die actief zijn, en op verf.

Metselstenen. Voor een tuinmuur, een bestrating of inboetwerk. Oude handvorm is niet te evenaren en het past bij bestaande bouw.

Dakpannen. Voor het bijleggen van een bestaand dak, en voor bijgebouwen. Bij een monument of een pand met een specifiek profiel is tweedehands soms de enige route.

Natuursteen. Dorpels, tegels, vensterbanken.

Deuren, luiken en beslag. Zeker bij oudere woningen waar nieuw materiaal er onmiskenbaar nieuw uitziet.

En bakstenen dorpels, gietijzeren radiatoren en sanitair voor wie de stijl zoekt.

Waar je voorzichtig bent:

Constructief hout dat je opnieuw constructief inzet. Een balk die er goed uitziet, kan verzwakt zijn door oude inkepingen, boorgaten of aantasting aan de kop. Voor dragend werk heb je een sterkteklasse nodig, en die is bij hergebruikt hout niet zonder meer vast te stellen. Laat een constructeur meekijken of gebruik het niet-dragend.

Isolatiemateriaal. Oude isolatie is vaak vervuild, samengedrukt of vochtig geweest, en de prestatie is dan niet meer wat de dikte suggereert.

Kozijnen en ramen. Maatvoering, glas, hang- en sluitwerk en de aansluitdetails maken hergebruik lastig, en de isolatiewaarde is meestal slecht. Alleen zinvol bij een bijgebouw of bij een restauratie.

Installatiemateriaal. Ketels, boilers, groepenkasten en schakelmateriaal. Geen garantie, geen zekerheid over de staat, en bij een fout een veiligheidsprobleem.

En alles wat onder een garantie- of systeemregeling moet vallen. Hergebruikt materiaal valt daarbuiten.

De vraag die bij oud materiaal altijd speelt. Materiaal uit panden van vóór 1994 kan asbest bevatten — in board, in bitumen, in vinyl, in cement. En verflagen op hout uit oudere woningen kunnen lood bevatten. Vraag naar de herkomst en het bouwjaar, en behandel materiaal met een onbekende herkomst met de voorzichtigheid die bij dat bouwjaar hoort.

Praktische aanbevelingen:

Koop meer dan je nodig hebt. Bij hergebruik is de uitval hoger: gebroken pannen, stenen die niet schoon te krijgen zijn, planken met te veel spijkergaten. Reken op een ruime marge.

Reken de bewerkingstijd mee. Stenen bikken, spijkers trekken, hout schaven en verf verwijderen kost uren. Dat is de reden dat hergebruik goedkoop is in materiaal en niet in totaal.

Kijk voordat je koopt, en bij grotere partijen: haal er een paar stuks uit het midden van de stapel.

En kijk naar de logistiek. Ophalen, vervoeren en opslaan van een pallet stenen is een klus op zich.

Waar je terecht kunt. Er zijn oogstbedrijven en materialenmarktplaatsen die materiaal uit sloop verzamelen en sorteren. Bij een gesorteerde partij met een omschrijving betaal je meer en koop je minder risico — en dat is bij dit soort materiaal vrijwel altijd de betere ruil.

Beeld en bijschriften

Aanbevolen: twee kolommen met wat zich goed en wat zich slecht leent voor hergebruik.

Aanvullend beeld: een oude balk met inkepingen, boorgaten en aantasting aan de kop.

De bewerkingstijd van hergebruikt materiaal: stenen bikken, spijkers trekken, hout schaven.

Een gesorteerde partij met omschrijving, tegenover een ongesorteerde stapel.

Veelgestelde vragen

Waarom is oud hout vaak beter? Het is langzamer gegroeid, dichter, en het is al gedroogd en gestabiliseerd.

Wat leent zich goed voor hergebruik? Massief hout, metselstenen, dakpannen, natuursteen, deuren, luiken en beslag.

Waarom is constructief hergebruik lastig? Voor dragend werk heb je een sterkteklasse nodig, en die is niet zonder meer vast te stellen.

Waarom geen oude isolatie? Die is vaak vervuild, samengedrukt of vochtig geweest, en presteert niet naar haar dikte.

Welke vraag speelt bij oud materiaal altijd? Of er asbest of lood in kan zitten; vraag naar herkomst en bouwjaar.

Hoeveel koop ik in? Meer dan je nodig hebt, want de uitval bij hergebruik is hoger.

Waarom is hergebruik niet altijd goedkoop? Omdat de bewerkingstijd uren kost; goedkoop in materiaal is niet goedkoop in totaal.